--- title: "Yüksek Hakem Kurulu nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yuksek-hakem-kurulu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yüksek Hakem Kurulu **Kısaca:** Toplu iş uyuşmazlıklarında grev ve lokavt yasaklanan işlerde uyuşmazlığı çözen ve kanunda öngörülen hallerde karar veren kuruldur. (6356 s. K. m.55) ## Kanunda nerede geçiyor ### Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.51 – Yüksek Hakem Kuruluna başvurma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-51#f1): Grev ve lokavtın yasak olduğu ya da ertelendiği uyuşmazlıklar ile grev oylaması sonrası karar hâlinde çözüm merciidir. Kurul, Yargıtay daire başkanı, Bakanlık temsilcisi ve sendika konfederasyonlarınca seçilen üyelerden oluşan zorunlu tahkim organıdır. - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.52 – Özel hakeme başvurma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-52#f4): Kanunda kuruluşu düzenlenmiş kurul olup, taraflar anlaşarak uyuşmazlığın her safhasında özel hakem olarak bu kurulu seçebilir. - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.54 – Kuruluşu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-54#f1): Grev ve lokavt yasağının bulunduğu veya ertelendiği uyuşmazlıklarda taraflardan birinin başvurusu üzerine toplu çıkar uyuşmazlığını karara bağlayan zorunlu tahkim organıdır. Kurul, tarafların anlaşması aranmadan kanun gereği uyuşmazlığı çözer. - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.55 – Yönetim yapısı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-55#f1): Toplu iş uyuşmazlıklarında grev ve lokavt yasaklanan işlerde uyuşmazlığı çözen ve kanunda öngörülen hallerde karar veren kuruldur. Bu madde, kurulun yazışma ve uzmanlık işlerini gören yardımcı birimlerini düzenler. - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.56 – Çalışma esasları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-56#f1): Toplu iş uyuşmazlıklarında grev veya lokavt yerine geçen ve taraflar arasındaki uyuşmazlığı karara bağlayan kuruldur. Kurulun kuruluşu ve üyelerinin nitelikleri bu maddede değil, kanunun ilgili maddelerinde düzenlenmiştir. - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.57 – Hakeme ve arabulucuya başvurma yönetmeliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-57#f1): Toplu iş uyuşmazlıklarında kanunla kurulan ve taraflarca özel hakem olarak seçilebilen ya da kanunda öngörülen hallerde görev yapan kurul. Kurulun kuruluşu ve üyelerinin seçimi bu maddede değil, kanunun kendi hükümlerindedir. - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.63 – Grev ve lokavtın ertelenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-63#f3): Erteleme süresi sonunda anlaşma sağlanamaması hâlinde uyuşmazlığı kesin olarak çözen kuruldur. Bu kurula başvuru, taraflardan birinin altı iş günü içinde yapacağı başvuruyla gerçekleşir. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.54 – B. Grev hakkı ve lokavt (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-54#f4): Grev ve lokavtın yasaklandığı veya ertelendiği hallerde uyuşmazlığı çözen kuruldur. Kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir. ## Karıştırılan kavramlar - **Özel hakem / Yüksek Hakem Kurulu olarak seçim** (6356 s. K. m.52): Özel hakem, taraflarca belirlenen kişi veya kişilerdir. Yüksek Hakem Kurulu, kanunla kurulmuş zorunlu tahkim organıdır. Yüksek Hakem Kurulu uyuşmazlığın her safhasında taraflar anlaşarak özel hakem olarak seçilebilir; bu durumda kurul kanuni hakemlik değil özel hakemlik sıfatıyla çalışır. - **Yüksek Hakem Kurulu üyeleri / Özel hakem** (6356 s. K. m.57): Kurul üyelerine ve Kurulda görevlendirilecek uzman ve raportörlere ödenecek tazminat bu maddede yönetmeliğe bırakılmıştır. Özel hakeme başvurma koşulları ve özel hakem kararlarının niteliği m.52 kapsamındadır; bu maddenin konusu değildir. Özel hakem kararının bağlayıcılığı ve hangi uyuşmazlıkta başvurulacağı bu maddeyle belirlenmez; yalnızca özel hakem incelemesinin usulü yönetmelikle düzenlenir. - **Kamu Görevlileri Hakem Kurulu / Yüksek Hakem Kurulu (m.54)** (Anayasa m.53): Bu maddede anılan Kamu Görevlileri Hakem Kurulu, memur ve diğer kamu görevlileri ile yapılan toplu sözleşme uyuşmazlıklarında karar verir. Grev ve lokavt uyuşmazlıklarında devreye giren Yüksek Hakem Kurulu ise m.54 kapsamında düzenlenir ve bu madde kapsamında değildir. Toplu sözleşme uyuşmazlığında başvuru yeri Kamu Görevlileri Hakem Kuruludur; grev-lokavt süreci için m.54'e göre farklı kurum söz konusudur. - **Yüksek Hakem Kurulu görüşü / teşmil kararı** (6356 s. K. m.40): Kurul görüşü teşmil kararından önce alınması gereken bir usul işlemidir. Görüş istişari niteliktedir ve Cumhurbaşkanını bağlamaz. Kurul görüşü olumsuz olsa bile Cumhurbaşkanı teşmil kararı alabilir; görüşün alınmamış olması ise usule aykırılık oluşturur. ## İlgili konular - Toplu iş uyuşmazlıklarının çözümü, yüksek hakem kurulunun kuruluşu ve çalışma esasları (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/toplu-is-uyusmazliklarinin-cozumu-yuksek-hakem-kurulunun-kurulusu-ve-calisma - Çalışma ile ilgili hükümler, toplu iş sözleşmesi, grev hakkı ve lokavt (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/calisma-ile-ilgili-hukumler-toplu-is-sozlesmesi-grev-hakki-ve-lokavt - Grevin tanımı ve lokavtın tanımı (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/grevin-tanimi-ve-lokavtin-tanimi ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2015/2170 E., 2017/1426 K., 22.11.2017 — ilgili: 6356 s. K. m.54, 6356 s. K. m.55, 6356 s. K. m.56, 6356 s. K. m.57 - 9. Hukuk Dairesi, 2024/12153 E., 2024/14317 K., 24.10.2024 — ilgili: 6356 s. K. m.51, Anayasa m.54 - 9. Hukuk Dairesi, 2024/10496 E., 2024/13920 K., 21.10.2024 — ilgili: 6356 s. K. m.54, Anayasa m.54 ## İlgili terimler [Erteleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/erteleme) · [Arabulucu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arabulucu) · [Kesinlik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesinlik) · [Zorunlu tahkim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zorunlu-tahkim) · [Lokavt](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/lokavt) · [Grev](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/grev) · [Erteleme süresi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/erteleme-suresi) · [Yasaklama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yasaklama) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.