--- title: "Yükümlü nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yukumlu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yükümlü Diğer yazımlar: Yükümlüler **Kısaca:** Yükümlü, 5 kanunda 12 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.845: Taşınmaz üzerindeki yükü taşıyan, yani yüklü taşınmazın malikidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-845) - 5549 s. K. m.10 · yükümlülerin korunması: Koruma, yalnızca Kanun'un öngördüğü yükümlülüğü yerine getirenler bakımından söz konusudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5549-sayili-suc-gelirlerinin-aklanmasinin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-10) - 618 s. K. m.7: Yükümlülük donatan ile kaptana birlikte yüklenmiştir ve liman başkanı tarafından verilen süre içinde yerine getirilmelidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/618-sayili-limanlar-kanunu/madde-7) ## Kanuna göre anlamı - **5549 s. K. m.2/1-d** (Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun): Bankacılık, sigortacılık, bireysel emeklilik, sermaye piyasaları, ödünç para verme ve diğer finansal hizmetler ile posta ve taşımacılık, talih ve bahis oyunları alanında faaliyet gösterenler; döviz, taşınmaz, değerli taş ve maden, mücevher, nakil vasıtası, iş makinesi, tarihi eser, sanat eseri ve antika ticareti ile iştigal edenler veya bu faaliyetlere aracılık edenler ile noterler, spor kulüpleri, 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 35 inci maddesinin birinci ve üçüncü fıkrası ile alternatif uyuşmazlık çözüm yolları kapsamında yürütülen mesleki faaliyetler sırasında edinilen bilgiler hariç olmak, savunma hakkı ile hukuki dinlenilme hakkı bakımından diğer kanun hükümlerine aykırı olmamak ve yalnızca avukatların yapabileceği işlerle ilgili olarak 1136 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, taşınmaz alım satımı, sınırlı ayni hak kurulması ve kaldırılması, şirket, vakıf ve dernek kurulması, birleştirilmesi ile bunların idaresi, devredilmesi ve tasfiyesi işlerine ilişkin finansal işlemlerin gerçekleştirilmesi, banka, menkul kıymet ve her türlü hesaplar ile bu hesaplarda yer alan varlıkların idaresi işleriyle sınırlı olmak üzere serbest avukatlar (…) ve Cumhurbaşkanınca belirlenen diğer alanlarda faaliyet gösterenleri,234 — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5549-sayili-suc-gelirlerinin-aklanmasinin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-2#f1-d - **7179 s. K. m.3/1-z** (Askeralma Kanunu): Askerlik hizmetini bu Kanun hükümleri gereğince yerine getirmek veya yerine getirmiş sayılmak zorunda olan erkek Türk vatandaşını — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7179-sayili-askeralma-kanunu/madde-3#f1-z-jj ## Kanunda nerede geçiyor ### Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun - Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5549-sayili-suc-gelirlerinin-aklanmasinin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-2#f1-d): Bu Kanun'un yükümlülük getirdiği kişi ve kuruluşlardır. Bankacılık, sigortacılık, sermaye piyasaları, ödünç para verme, posta ve taşımacılık, talih ve bahis oyunları gibi finansal ve benzeri alanlarda faaliyet gösterenler ile döviz, taşınmaz, değerli taş ve maden, mücevher, nakil vasıtası, iş makinesi, tarihi eser, sanat eseri ve antika ticareti yapanlar ya da bu faaliyetlere aracılık edenler… - Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun m.3 – “müşterinin tanınmasına ilişkin esaslar kapsamında;” ibaresi, “tespit etmek” ibaresinden sonra (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5549-sayili-suc-gelirlerinin-aklanmasinin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-3#f1): Kanunun müşteri tanıma ve kimlik tespiti yükümlülüğü getirdiği kişi veya kuruluş. Kapsamı bu maddede sayılmamış, kanunun ilgili hükmüne ve yönetmeliğe bağlıdır. - Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun m.4 – Şüpheli işlem bildirimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5549-sayili-suc-gelirlerinin-aklanmasinin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-4#f1): Kanun'da sayılan, malvarlığı değerleri ile işlem yapan ve şüpheli işlem bildirme yükümlülüğü taşıyan gerçek ve tüzel kişilerdir. Yükümlü sıfatı, kişinin Kanun'un yükümlü listesine girmesine bağlıdır; bu sıfat olmayan kişiler m.4 bakımından bildirim yapmakla yükümlü değildir. - Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun m.6 – Devamlı bilgi verme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5549-sayili-suc-gelirlerinin-aklanmasinin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-6#f1): Kanunun 4. maddesinde sayılan ve aklamanın önlenmesi yönünde bildirim ve diğer yükümlülüklere tabi tutulan gerçek ve tüzel kişilerdir. Bu maddedeki bildirim yükümlülüğü yalnızca bu kişilere yöneliktir. - Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun m.10 – Yükümlülerin korunması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5549-sayili-suc-gelirlerinin-aklanmasinin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-10): Bu Kanun gereğince bildirim veya diğer yükümlülükleri taşıyan gerçek ve tüzel kişilerdir. Koruma, yalnızca Kanun'un öngördüğü yükümlülüğü yerine getirenler bakımından söz konusudur. - Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun m.11 – Yükümlülük denetimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5549-sayili-suc-gelirlerinin-aklanmasinin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-11#f2): Kanun ve ilgili mevzuatla denetime tabi tutulan, bu nedenle denetim elemanlarının incelemesine açık olan kişi veya kuruluştur. Yükümlü sıfatının kapsamı Kanun'un ilgili maddelerinden belirlenir. - Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun m.15 – Başkası hesabına işlem yapıldığının beyan edilmemesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5549-sayili-suc-gelirlerinin-aklanmasinin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-15#f1): Kanunda sayılan ve kimlik tespiti yapmakla yükümlü tutulan kişi veya kuruluştur. Bu kişilerin tanımı ve listesi maddede yer almaz; ilgili kanun hükmünde belirlenir. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.365 – B. Dava hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-365#f3): Nafaka borcunu taşıyan, hısımlık bağı içindeki kişilerdir. Birden çok yükümlü varsa nafaka bunlardan biri veya birkaçından istenebilir. - TMK m.845 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-845#f1): Taşınmaz üzerindeki yükü taşıyan, yani yüklü taşınmazın malikidir. Madde, hakkı bu kişiye tanır. ### Limanlar Kanunu - Limanlar Kanunu m.7 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/618-sayili-limanlar-kanunu/madde-7): Birinci fıkra uyarınca gemi ve eşyasını çıkarmak ya da kaldırmakla yükümlü olan kişilerdir. Yükümlülük donatan ile kaptana birlikte yüklenmiştir ve liman başkanı tarafından verilen süre içinde yerine getirilmelidir. ### Olağanüstü Hal Kanunu - Olağanüstü Hal Kanunu m.15 – Yükümlülüğün duyurulması ve yerine getirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2935-sayili-olaganustu-hal-kanunu/madde-15#f2): Duyuru üzerine teslim, hazır bulunma gibi edimlerle yükümlendirilen kişidir. Yükümlülük, yükümlünün mülkiyetindeki ya da bulunduğu para, taşınır ve taşınmaz mallar ya da çalışma ile ilgilidir. ### Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun - Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.40 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6518-sayili-aile-ve-sosyal-politikalar-bakanliginin-teskilat-ve-gorevleri-hakkinda-kanun/madde-40): Çocuğu teslim etmekle veya kişisel ilişkiye katlanmakla yükümlü tutulan kişidir. Kararı rızasıyla yerine getirmediğinde 41/B usulü devreye girer. ## Karıştırılan kavramlar - **Serbest avukat / Diğer yükümlüler** (5549 s. K. m.2): Serbest avukat yalnızca madde metninde sayılan finansal ve mülkiyete ilişkin işlemler bakımından yükümlüdür. Bankacılık, sigortacılık, döviz ve taşınmaz ticareti yapanlar gibi diğer yükümlüler, faaliyet alanları bakımından genel olarak yükümlüdür. Avukatın yükümlülüğü işlem bazında daraltılmıştır; avukatlık bilgisi ve alternatif uyuşmazlık çözümünde edinilen bilgiler kapsam dışındadır. - **Yükümlü / Denetim elemanı** (5549 s. K. m.2): Yükümlü, Kanun'un getirdiği bildirim ve diğer yükümlülüklerle bağlı olan kişi veya kuruluştur. Denetim elemanı, yükümlülüklere uyulup uyulmadığını denetleyen kamu görevlisidir. Aynı kişi iki sıfatı birden taşımaz; denetim elemanı bu Kanun'un yükümlüsü sayılmaz. - **Tanımlanan yükümlü / Cumhurbaşkanınca belirlenen alanlar** (5549 s. K. m.2): Madde metninde açıkça sayılan alanlarda faaliyet gösterenler doğrudan yükümlüdür. Cumhurbaşkanınca belirlenen diğer alanlardaki faaliyet sahipleri, Cumhurbaşkanı kararıyla yükümlü hale gelir. Yükümlü listesinin genişletilmesi kanun değişikliği gerektirmeden Cumhurbaşkanı kararıyla yapılabilir. - **Yükümlü / yükümlü dışı kamu kurumu** (5549 s. K. m.6): Yükümlüler, bu maddedeki bildirim yükümlülüğü ile doğrudan bağlıdır. Yükümlü olmayan kamu kurum ve kuruluşları, yalnızca Başkanlık istediğinde devamlı bilgi vermekle yükümlü kılınabilir (fıkra 3). Yükümlü dışı kurumların bilgi verme yükümlülüğü, kanunun doğrudan kendisinden değil, yönetmelikten doğar. - **Kendisi için indirim / bakmakla yükümlü olduğu kişiler için de indirim** (GVK geç. m.86): Yalnızca kendisi için asgari geçim indirimi hesaplanan asgari ücretli, maddenin kapsamındadır. Eşi veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler için de indirim uygulanan asgari ücretli, maddenin kapsamı dışındadır. Yalnızca birinci gruptakilere ek indirim ilavesi yapılır; ikinci gruptakiler için fark hesaplanmaz. - **Yalnız kendisi için indirim / bakmakla yükümlü olunan kişi için indirim** (GVK geç. m.87): Yalnız kendisi için asgari geçim indirimi hesaplanan ücretli, birinci fıkra kapsamındadır. Bakmakla yükümlü olduğu kişiler için de indirim hesaplanan ücretli, birinci fıkra kapsamı dışında kalır. Yalnız kendisi için indirim hesaplananlara ek asgari geçim indirimi ilave edilir; diğerlerine bu ilave yapılmaz. ## İlgili konular - Nafaka yükümlülüğü ve ev düzeni (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/nafaka-yukumlulugu-ve-ev-duzeni - Taşınmaz yükü (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tasinmaz-yuku ## Örnek kararlar - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2022/1614 E., 2025/476 K., 20.03.2025 — ilgili: 5549 s. K. m.4, 5549 s. K. m.10 - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, 2023/672 E., 2023/577 K., 14.04.2023 — ilgili: 5549 s. K. m.2, 5549 s. K. m.10 - 2018/92 E., 2019/67 K., 25.07.2019 — ilgili: 2935 s. K. m.15 ## İlgili terimler [Kimlik tespiti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kimlik-tespiti) · [Denetim elemanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/denetim-elemani) · [Devamlı bilgi verme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/devamli-bilgi-verme) · [Aklama suçu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aklama-sucu) · [Suç geliri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/suc-geliri) · [Çocuk teslimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cocuk-teslimi) · [Duyuru](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/duyuru) · [Üstün yarar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ustun-yarar) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.