--- title: "Yükümlülük nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yukumluluk" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yükümlülük Diğer yazımlar: Yükümlülükler **Kısaca:** Yükümlülük, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - CGTİHK m.105/A · denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı: Denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenen dört yükümlülüktür: kamuya yararlı işte ücretsiz çalıştırma, konut veya bölgede denetim ve gözetim, belirli yer veya bölgelere gitmeme ve belirli programlara katılma. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-105a) - 2872 s. K. m.29 · teşvik: Kanunda öngörülen cezalara neden olan fiillerin sonucunda ilgilinin verilen süre içinde yerine getirmesi gereken davranıştır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2872-sayili-cevre-kanunu/madde-29) - 2527 s. K. m.3 · çalışma izni verilmesi: Mesleğin yapılmasına ilişkin olarak ilgili mevzuatın yüklediği yerine getirilmesi gereken ödevlerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2527-sayili-turk-soylu-yabancilarin-turkiye-de-meslek-ve-sanatlarini-serbestce-yapabilmelerine/madde-3) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun - CGTİHK m.105/A – Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-105a#f6-b): Denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenen dört yükümlülüktür: kamuya yararlı işte ücretsiz çalıştırma, konut veya bölgede denetim ve gözetim, belirli yer veya bölgelere gitmeme ve belirli programlara katılma. Hükümlünün risk ve ihtiyaçlarına göre değiştirilebilir. ### Türk Soylu Yabancıların Türkiye’de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun - Türk Soylu Yabancıların Türkiye’de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun m.3 – Çalışma izni verilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2527-sayili-turk-soylu-yabancilarin-turkiye-de-meslek-ve-sanatlarini-serbestce-yapabilmelerine/madde-3#f1): Mesleğin yapılmasına ilişkin olarak ilgili mevzuatın yüklediği yerine getirilmesi gereken ödevlerdir. Yerine getirilmemesi izin verilmesine engel oluşturur. ### Çevre Kanunu - Çevre Kanunu m.29 – Teşvik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2872-sayili-cevre-kanunu/madde-29#f3): Kanunda öngörülen cezalara neden olan fiillerin sonucunda ilgilinin verilen süre içinde yerine getirmesi gereken davranıştır. Bu yükümlülüğün süresinde yerine getirilmemesi teşvikten yararlanma hakkını kaybettirir. ## Karıştırılan kavramlar - **Geçmişe yönelik ceza ve faiz / yeni yükümlülükler** (GVK geç. m.49): Maddeye göre yapılan faturalama ve vergisel yükümlülüklerin yerine getirilmesi kapsamında kalan işlemler için geçmişe yönelik ceza ve faiz uygulanmaz. Maddenin kapsamı dışındaki, genel hükümlere tabi kayıt ve beyan düzeltmeleri bakımından bu istisna geçerli değildir. Maddeye uygun yapılan düzeltmede geçmişe yönelik ceza ve faiz doğmaz; kapsam dışı düzeltmelerde genel hükümler uygulanır. - **Kanundan doğan yükümlülük / diğer kanunlardan doğan yükümlülük** (VUK m.137): Bu Kanunda öngörülen yükümlülükler, 213 sayılı Kanunun kendi hükümlerinden doğar. Diğer kanunlardan doğan yükümlülükler, başka mevzuatın getirdiği defter veya belge yükümlülükleridir. Yükümlülüğün kaynağı hangisi olursa olsun, yükümlü kişi bu madde bakımından incelemeye tabidir. - **Tanım maddesi / yükümlülük maddesi** (222 s. K. m.1): Bu madde ilköğretimin ne olduğunu tanımlar. Zorunluluk ve parasızlık gibi ilköğretimin hukuki sonuçlarını koyan hükümler Anayasa m.42 ve ilgili kanun düzenlemelerinde yer alır. Zorunluluk, parasızlık veya devletin yardım yükümlülüğü bu maddeden doğmaz; bunlar için ayrı hüküm aranmalıdır. - **Yükümlülük / tedbir** (573 s. K. m.24): Birinci fıkradaki hizmet sağlama yükümlülüğü, kurumun çevresindeki bireylere yöneliktir. İkinci fıkradaki tedbir yükümlülüğü, kurumdaki özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim-öğretimine yöneliktir. Birinci fıkra kurumu çevre bakımından yükümlü kılar; ikinci fıkra ise kurumda fiilen öğrenim gören bireyler için gerekli tedbirlerin alınmasını zorunlu kılar. - **Yükümlülük / Tazminat (üçüncü fıkra)** (KMK m.23): Müsaade yükümlülüğü, girişe izin verilmesi ve işin yapılmasına katlanılmasıdır. Üçüncü fıkra, bu müsaadeden doğan zarar için ayrı bir borç kurar. Zarara uğrayan kat malikleri veya başka sıfatla oturanlar, izin verilen bölümün malikleri tarafından derhal tazmin edilir. - **Devir talebi yapan kat malikleri / devraldıktan sonra yükümlülük** (KMK m.47): Devir talebi süresi, iki yıllık süre bittikten sonra bir yıldır ve hâkim kararıyla gerçekleşir. Devralan kat malikleri devir tarihinden itibaren iki yıl içinde yeniden yapım veya arsa paylarının yeniden hesaplanması yükümlülüğü altına girer. Devralanlar bu iki yıllık süreyi kaçırırsa kat mülkiyeti kendiliğinden sona erer ve ortak mülkiyet rejimine geçilir. ## Örnek kararlar - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2023/2410 E., 2024/2939 K., 20.11.2024 — ilgili: 2872 s. K. m.29 - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2023/2990 E., 2024/2940 K., 20.11.2024 — ilgili: 2872 s. K. m.29 - 10. Hukuk Dairesi, 2024/7774 E., 2024/9096 K., 26.09.2024 — ilgili: 2527 s. K. m.3 ## İlgili terimler [Türk soylu yabancı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/turk-soylu-yabanci) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.