--- title: "Yüzde usulü nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yuzde-usulu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yüzde usulü **Kısaca:** Müşteriden alınan servis bedeli veya benzeri paraların işçilere ücret niteliğinde dağıtıldığı ücret ödeme biçimidir. Yalnızca madde metninde sayılan işyeri türlerinde ve işverenin bu usulü uyguladığı işyerlerinde söz konusu olur. (İş K. m.51) ## Kanunda nerede geçiyor ### İş Kanunu - İş K. m.37 – Ücret hesap pusulası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-37): Ücretin, işyerinde elde edilen gelirden alınan yüzdelerle belirlendiği ödeme biçimidir. Bu usulde ayrıca her hesap pusulasının genel toplamını gösteren belge düzenlenmesi m.52 kapsamında gerekir. - İş K. m.44 – Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-44): Otel, lokanta, eğlence yeri gibi yerlerde müşteriden alınan servis payının işçilere dağıtıldığı ücret biçimidir. Bu usulde ulusal bayram ve genel tatil ücretini işveren öder (m.46 metninde ayrıca düzenlenmiştir). - İş K. m.46 – Hafta tatili ücreti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-46#f7): Müşterilerden toplanan servis bedeli gibi paraların ücrete eklenerek ödendiği çalışma biçimidir. Bu usulde hafta tatili ücretini işveren öder. - İş K. m.51 – Yüzdelerin ödenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-51#f1): Müşteriden alınan servis bedeli veya benzeri paraların işçilere ücret niteliğinde dağıtıldığı ücret ödeme biçimidir. Yalnızca madde metninde sayılan işyeri türlerinde ve işverenin bu usulü uyguladığı işyerlerinde söz konusu olur. - İş K. m.52 – Yüzdelerin belgelenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-52#f1): Otel, lokanta, eğlence yeri ve benzeri yerlerde müşterilerin hesap pusulasına eklenen ya da ayrıca alınan servis bedelinin işçiler arasında paylaştırıldığı ücret uygulamasıdır. Madde metni bu usulün tanımını 51. madde üzerinden kabul eder. ### Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun - Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.51 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7226-sayili-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun/madde-51): Servis karşılığı veya başka adlarla müşteriden alınan ve işçilere dağıtılması gereken paraların toplandığı ücret ödeme biçimidir. Bu usulün uygulandığı işyerleri madde metninde sayılan otel, lokanta, eğlence yerleri ve benzeri yerlerdir. ## Karıştırılan kavramlar - **Kanunun kapsamındaki işyeri / yüzde usulü işyeri** (İş K. m.44): Bu Kanun kapsamındaki işyerlerinde çalışma, madde hükmüne tabidir. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde ulusal bayram ve genel tatil ücreti işveren tarafından ödenir. Yüzde usulünde ücretin ödeme kaynağı ve biçimi ayrı düzenlenmiştir; çalışma iznine ilişkin kurallar yine bu madde ile birlikte uygulanır. - **Genel hal ödeme / yüzde usulü** (İş K. m.46): Sabit ücretli işçide hafta tatili ücreti, çalışılmayan günün ücreti olarak tam ödenir. Yüzde usulü işyerlerinde hafta tatili ücretini işveren öder. Yüzde usulü işçinin ücret hesabı ayrı bir yöntemle yapılır; ödeme sorumlusu işverendir. - **Yüzde usulü para / Bahşiş** (İş K. m.51): Servis karşılığı ya da hesap pusulasına eklenen paralar, işverenin toplayıp dağıttığı yüzde usulü paralardır. Bunlar işverenin kontrolü altında toplanır. Müşterinin işverenin kontrolü dışında, doğrudan işçiye verdiği bahşiş, bu düzenlemenin kapsamı dışındadır. Yüzde usulü paralar m.51 kapsamında eksiksiz dağıtılır ve belgelenir; doğrudan verilen bahşiş için işverenin bu yükümlülükleri doğmaz. - **Yüzde usulü işyeri / Diğer işyerleri** (İş K. m.51): Madde metninde sayılan türde ve yüzde usulünün uygulandığı işyerleri, m.51 ve m.52 yükümlülüklerine tabidir. Sayılan türde olmayan veya yüzde uygulamayan işyerleri bakımından bu yükümlülükler doğmaz. Yalnızca yüzde usulü uygulanan sayılan işyerlerinde para dağıtım ve belgeleme yükümlülüğü söz konusudur. - **Genel kural / Yüzde usulü işyeri** (İş K. m.47): Genel kuralda ücretin ödenmesi işyerinin ödeme düzenine göre yapılır. Yüzde usulü işyerinde genel tatil ücreti işveren tarafından işçiye ödenir. Yüzde usulü işyerinde ödeme yükümlüsü ve ödemenin yapılış biçimi ayrı bir kurala tabidir. - **Yüzde usulü işçi / Aylık ücretli işçi (m.49)** (İş K. m.47): Yüzde usulü işçinin genel tatil ücreti, madde ve m.49 ile hesaplanır. Aylık ücretli işçi hakkında m.49 ikinci hükmü gereği genel tatil ücretinin uygulanması kısıtlı bir durumdur. Hesaplama yöntemi ve ödeme düzeni işçinin ücret biçimine göre değişir. ## İlgili konular - Olağanüstü hallerde fazla çalışma (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/olaganustu-hallerde-fazla-calisma - Ücret ve ücretin ödenmesi, ücretin gününde ödenmemesi (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/ucret-ve-ucretin-odenmesi-ucretin-gununde-odenmemesi ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2015/3352 E., 2019/569 K., 16.05.2019 — ilgili: İş K. m.44 - Hukuk Genel Kurulu, 2015/2244 E., 2018/1353 K., 25.09.2018 — ilgili: İş K. m.51 - Hukuk Genel Kurulu, 2015/2883 E., 2018/675 K., 04.04.2018 — ilgili: İş K. m.51 ## İlgili terimler [Ücret Hesap Pusulası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ucret-hesap-pusulasi) · [Turizm işletmesi belgesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/turizm-isletmesi-belgesi) · [Hesap pusulası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hesap-pusulasi) · [Hafta tatili](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hafta-tatili) · [Kesinti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesinti) · [Temsilci](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/temsilci) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.