--- title: "Zabıt kâtibi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zabit-k-ti-bi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Zabıt kâtibi **Kısaca:** Zabıt kâtibi, 3 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.300 · hükmün korunması: Duruşma tutanağını tutan ve hükmü imzalayan mahkeme personelidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-300) - CMK m.32 · zabıt kâtibinin reddi veya çekinmesi: Yargılama işlemlerinde tutanak düzenleyen ve hâkimin yanında görev yapan mahkeme personelidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-32) - 2802 s. K. m.117 · kıyafet: Duruşma ve yargı işlemlerinde tutanak tutma görevini yürüten adli personeldir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/madde-117) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.45 – Zabıt kâtibinin yasaklılığı ve reddi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-45#f1): Duruşma ve keşif gibi hâkim huzurundaki işlemlerde tutanağı tutan, imzalayan ve gerekçeli kararı yazan mahkeme personelidir. Yazı işleri müdüründen ayrı olarak bu maddenin kapsadığı kişidir. - HMK m.157 – Zabıt kâtibi bulundurulması zorunluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-157#f1): Mahkemede yazı işleri müdürünün denetiminde çalışan ve hâkimin huzurundaki işlemleri tutanağa geçiren yargı memurudur. Mahkemenin resmî tanığı niteliğindedir. - HMK m.160 – Dizi listesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-160#f1): Dizi listesini düzenlemekle yükümlü olan mahkeme personeli. Listenin tutulmasından ve belgelerin kaydedilmesinden o sorumludur. - HMK m.298 – Hükmün yazılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-298#f4): Hükmün imzalanmasında hâkim veya hâkimlerle birlikte imza atan yargılama görevlisidir. Hükmün aslında imzası bulunmalıdır. - HMK m.300 – Hükmün korunması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-300#f1): Duruşma tutanağını tutan ve hükmü imzalayan mahkeme personelidir. Kâtibin imzası da hükmün arşivde korunması için aranan unsurlardan biridir. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.32 – Zabıt kâtibinin reddi veya çekinmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-32#f2): Yargılama işlemlerinde tutanak düzenleyen ve hâkimin yanında görev yapan mahkeme personelidir. Bu maddeye göre hâkim gibi yasaklılık ve ret kurallarına tabidir. - CMK m.169 – Soruşturma evresinde yapılan işlemlerin tutanağa bağlanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-169#f1): Savcı veya sulh ceza hâkiminin yanında tutanak tutmakla görevli, yasalara göre atanmış devlet memurudur. Soruşturma işlemlerinde bulunması zorunludur. - CMK m.220 – Duruşma tutanağının başlığı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-220#f1-c): Tutanağı yazan ve imzalayan mahkeme personelidir. Başlıkta adı ve soyadının yazılması zorunludur. ### Hakimler ve Savcılar Kanunu - Hakimler ve Savcılar Kanunu m.117 – Kıyafet (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/madde-117): Duruşma ve yargı işlemlerinde tutanak tutma görevini yürüten adli personeldir. Madde bakımından resmi kıyafet giymekle yükümlü kişiler arasındadır. ## Karıştırılan kavramlar - **Zabıt katibi ve mübaşir / hakim ve savcı** (2802 s. K. m.117): Zabıt katibi ve mübaşirler, görev sırasında resmi kıyafet giymekle yükümlü tutulan adli personeldir. Hakim ve savcılar için bu maddede bir kıyafet düzenlemesi yoktur; onların statüsü kanunun diğer maddelerinde düzenlenir. Kıyafete ilişkin yönetmelik yalnızca zabıt katibi ve mübaşirleri bağlar; hakim ve savcılar bakımından bu madde temel alınamaz. - **Zabıt kâtibi / Yazman** (CMK m.169): Zabıt kâtibi, yasalara göre atanmış devlet memurudur ve işlemlerde bulunması olağan yöntemdir. Yazman, zabıt kâtibi bulunmadığında ve yalnızca acele hâllerde yemin vererek görevlendirilen kişidir. Acele durum yoksa işlemin zabıt kâtibine yaptırılması gerekir; zabıt kâtibi bulunmadan yapılan işlem hukuken yok sayılır. - **Savcı veya hâkim ile zabıt kâtibi / Tek başına işlem** (CMK m.169): Şüphelinin ifadesi, tanık ve bilirkişi dinlenmesi, keşif ve muayene işlemlerinde zabıt kâtibinin bulunması zorunludur. Savcı veya sulh ceza hâkiminin tek başına yaptığı işlem, tutanağa bağlanmış olsa bile bu zorunluluğa uymaz. Zabıt kâtibi bulunmayan işlem yok sayılır ve delil değeri taşımaz. - **Hâkim / Cumhuriyet savcısı / zabıt katibi adlarının yazılması** (CMK m.220): Hâkimin, savcının ve zabıt katibinin adı ve soyadı başlıkta açıkça yazılmalıdır. Oturuma katılan müdafi, katılan, vekil, bilirkişi gibi kişilerin adları ise m.221 uyarınca tutanağın içeriğinde yer alır. Başlıkta yer alması gereken kişiler ile içerikte yer alması gereken kişiler ayrı kurallara bağlıdır. - **Tek başına zabıt katibi / hâkimle birlikte reddi veya çekinmesi** (HMK m.45): Talep yalnızca zabıt katibi hakkındaysa karar, görev yaptığı mahkeme tarafından verilir. Aynı işte hem hâkim hem zabıt katibi hakkında ret veya çekinme isteniyorsa, hâkim hakkında ret veya çekinmeyi inceleyecek merci her ikisi hakkında karar verir. Karar mercii hâkimin durumuna göre belirlenir; katibin görev yaptığı mahkemenin kararı yerine hâkimin reddini inceleyen merciin kararı geçer. - **Asıl zabıt kâtibi / geçici görevlendirilen kişi** (HMK m.157): Mahkemenin kadrolu zabıt kâtibi, görevi gereği işlemde bulunur ve tutanağı kendisi düzenler. Geçici görevlendirilen kişi, yalnızca engel ve gecikme sakıncası birlikte varsa ve yemin ettikten sonra zabıt kâtibi yerine geçer. Geçici görevlendirme yapılabilmesi için engel ve sakınca koşulları birlikte aranır; yemin edilmeden görevlendirilen kişinin yaptığı işlem bu maddeye uygun değildir. ## İlgili konular - Hüküm (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/hukum - Tutanağın imzalanması ve imza atamayanların durumu (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/tutanagin-imzalanmasi-ve-imza-atamayanlarin-durumu - Duruşma tutanağı (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/durusma-tutanagi - Hâkimin davaya bakamaması ve reddi (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/hakimin-davaya-bakamamasi-ve-reddi - Suçlara ilişkin ihbarlar ve soruşturma (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/sorusturmanin-gizliligi-suclarin-ihbari-ve-sorusturma-islemleri - Hâkimin davaya bakmaktan yasaklılığı ve reddi (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/hakimin-davaya-bakmaktan-yasakliligi-ve-reddi ## Örnek kararlar - 9. Ceza Dairesi, 2021/22850 E., 2026/813 K., 09.02.2026 — ilgili: CMK m.32, CMK m.220 - 9. Ceza Dairesi, 2021/25931 E., 2026/345 K., 12.01.2026 — ilgili: CMK m.32, CMK m.220 - 9. Ceza Dairesi, 2021/27755 E., 2025/9596 K., 22.12.2025 — ilgili: CMK m.32, CMK m.220 ## İlgili terimler [Yasaklılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yasaklilik) · [Çekinme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cekinme) · [Hüküm](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukum) · [Mübaşir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mubasir) · [Duruşma tutanağının başlığı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/durusma-tutanaginin-basligi) · [Dizi listesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dizi-listesi) · [Red](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/red) · [Ret](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ret) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.