--- title: "Zabıt nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zabit" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Zabıt **Kısaca:** Zabıt, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - İİK m.48 · zabıt ve müsadere edilen eşyanın paraya çevrilmesi: Devlet cezai veya mali bir kanun uyarınca malın kamu gücüyle elden alınması ve muhafaza altına alınmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-48) - 211 s. K. m.27: Sözlü şikâyetin yazıya geçirilerek tespit edildiği tutanak. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-27) - 4473 s. K. m.10: Tarafların ifadelerinin birleştiğinin tespit edildiği ve taraflara imzalatılarak ilgili mahkemeye verilen tutanaktır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4473-sayili-yangin-yersarsintisi-seylap-veya-heyelan-sebebiyle-mahkeme-ve-adliye-dairelerinde/madde-10) ## Kanunda nerede geçiyor ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.48 – Zabıt ve müsadere edilen eşyanın paraya çevrilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-48#f1): Devlet cezai veya mali bir kanun uyarınca malın kamu gücüyle elden alınması ve muhafaza altına alınmasıdır. Bu işlemin hangi koşullarda yapılacağı madde metninde yer almaz, ilgili kanunda aranır. ### Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu - Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu m.27 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-27#f1): Sözlü şikâyetin yazıya geçirilerek tespit edildiği tutanak. Sözlü şikâyetlerin tespiti için maddede öngörülen biçimdir. ### Yangın, Yersarsıntısı, Seylap veya Heyelan Sebebiyle Mahkeme ve Adliye Dairelerinde Ziyaa Uğrayan Dosyalar Hakkında Yapılacak Muamelelere Dair Kanun - Yangın, Yersarsıntısı, Seylap veya Heyelan Sebebiyle Mahkeme ve Adliye Dairelerinde Ziyaa Uğrayan Dosyalar Hakkında Yapılacak Muamelelere Dair Kanun m.10 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4473-sayili-yangin-yersarsintisi-seylap-veya-heyelan-sebebiyle-mahkeme-ve-adliye-dairelerinde/madde-10#f1): Tarafların ifadelerinin birleştiğinin tespit edildiği ve taraflara imzalatılarak ilgili mahkemeye verilen tutanaktır. Zabıt, belgelerin ve işlemlerin mutabakatını gösteren yazılı kayıt niteliğindedir. ## Karıştırılan kavramlar - **Zabıt-müsadere malı / Haciz veya masa malı** (İİK m.48): Devletin cezai veya mali kanunu uyarınca zabıt ve müsadere edilmiş mallardır. Kaynakları kamusal bir yaptırım işlemidir. Alacaklının talebi üzerine haczedilen veya iflasta masaya dahil olan mallardır. Kaynakları özel alacak ilişkisi ve icra ya da iflas işlemidir. Birinci gruptaki mallarda satış ilgili özel kanuna göre yapılır (m.48); ikinci gruptaki mallarda İİK'nın paraya çevirme hükümleri uygulanır. - **Zabıt varakası / idari para cezası** (1380 s. K. m.33): Zabıt varakası, fiilin tespit edilmesine ilişkin belgedir. İdari para cezası, ek 3. maddeye göre kesilen yaptırımdır. Maddede her ikisi ayrı yetki olarak sayılmıştır; biri diğerinin yerini tutmaz. - **Rapor / Zabıt varakası** (1705 s. K. m.4): Rapor, her teftiş sonunda tanzim edilir ve teftişin genel sonucunu kaydeder. Zabıt varakası, yalnızca teftiş neticesinde kanuna muhalif hareket tespit edildiğinde düzenlenir. Her teftişte rapor bulunur; zabıt varakası ise yalnızca aykırılık tespit edildiğinde tanzim edilir ve 48 saat içinde tebliğ edilir. - **Zabıt varakasının düzenlenmesi / Tevdi ve adli takibat** (1705 s. K. m.4): Maddenin kendisi, zabıt varakasının tanzimini ve tebliğini düzenler. Varakaların hangi makamlara tevdi edileceği ve adli takibatın nasıl yürütüleceği nizamnamelere bırakılmıştır. Tevdi ve adli takip usulü için nizamname hükümlerine bakılması gerekir; madde bu konuda doğrudan usul kurmaz. - **Zabıt katibi ve mübaşir / hakim ve savcı** (2802 s. K. m.117): Zabıt katibi ve mübaşirler, görev sırasında resmi kıyafet giymekle yükümlü tutulan adli personeldir. Hakim ve savcılar için bu maddede bir kıyafet düzenlemesi yoktur; onların statüsü kanunun diğer maddelerinde düzenlenir. Kıyafete ilişkin yönetmelik yalnızca zabıt katibi ve mübaşirleri bağlar; hakim ve savcılar bakımından bu madde temel alınamaz. - **Dilekçe / zabıt kâtibine tutanak** (CMK m.26): Ret isteyen, mensup olunan mahkemeye yazılı dilekçe vererek başvurabilir. Ret isteyen, zabıt kâtibine başvurarak tutanak düzenlettirebilir; bu yol sözlü başvuruya dayanır. İki yol da geçerli başvuru sayılır; hangisinin kullanıldığı ret isteminin geçerliliğini değiştirmez. ## İlgili konular - İlamsız takip ve haciz yoliyle takip (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/ilamsiz-takip-ve-haciz-yoliyle-takip ## Örnek kararlar - 2022/6 E., 2024/225 K., 25.12.2024 — ilgili: İİK m.48 - Genel Kurul, 2014/12143 E., 16.11.2017 — ilgili: 211 s. K. m.27 - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/325 E., 2025/593 K., 20.05.2025 — ilgili: 4473 s. K. m.10 ## İlgili terimler [Layiha](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/layiha) · [Afet tarihi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/afet-tarihi) · [Müsadere](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/musadere) · [Şikâyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sikayet) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.