--- title: "Zamanaşımı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zamanasimi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Zamanaşımı **Kısaca:** Zamanaşımı, 12 kanunda 16 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.123 · zamanaşımı: Hakkın varlığını korumakla birlikte, borçlu tarafından def'i olarak süresinde ileri sürüldüğünde alacaklının dava yoluyla talep edebilmesini engelleyen süre sonucudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-123) - TBK m.159 · taşınır rehni ile güvenceye bağlanmış alacakta: Alacağın dava yoluyla ileri sürülebilmesini engelleyen, alacak hakkını ise ortadan kaldırmayan süre sonu durumudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-159) - HMK m.142 · süreler hakkında karar: Alacak veya hakkın dava yoluyla ileri sürülmesini süreye bağlayan, süre dolunca borçlunun def'i olarak ileri sürebileceği savunma sebebidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-142) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.123 – IV. Zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-123#f1): Hakkın varlığını korumakla birlikte, borçlu tarafından def'i olarak süresinde ileri sürüldüğünde alacaklının dava yoluyla talep edebilmesini engelleyen süre sonucudur. Zamanaşımı hakkı kendiliğinden sona erdirmez. - TMK m.178 – 5. Zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-178#f1): Süre geçtiğinde hakkın varlığını korumakla birlikte dava yoluyla ileri sürülemez hale gelmesidir. Maddede bu sonuç, sürenin dolmasıyla birlikte doğar. - TMK m.802 – 5. Zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-802#f1): Hakkın varlığını koruyup dava yoluyla ileri sürülmesini engelleyen süre sonu. Süre dolunca istem zamanaşımı def'i ile savunulabilir hale gelir. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.1048 – eee) Alacaklının gemi malikine karşı sahip olduğu istem hakkının zamanaşımına uğraması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1048#f1): Hakkın varlığını sürdürdüğü, ancak süre geçtikten sonra dava yoluyla istenemediği hal olarak kullanılır. Maddede istem hakkının zamanaşımına uğramasıyla ipotek düşer. - TTK m.1285 – D) Zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1285#f1): Alacağın varlığını ortadan kaldırmayan, yalnızca borçluya alacağın ifası için dava yoluyla zorlanmasına karşı def'i sağlayan süredir. Sürenin dolması hakkı sona erdirmez; borçlunun def'i ileri sürmesi gerekir. - TTK m.1482 – 10. Zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1482#f1): Alacak hakkının, süre geçmesi ile dava yoluyla ileri sürülememesi durumudur. Bu maddede süre dolunca tazminat isteminin zamanaşımına uğradığı kabul edilir. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.159 – F. Taşınır rehni ile güvenceye bağlanmış alacakta (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-159#f1): Alacağın dava yoluyla ileri sürülebilmesini engelleyen, alacak hakkını ise ortadan kaldırmayan süre sonu durumudur. Rehin bakımından bu sonuç, rehin hakkının varlığını ve paraya çevirme yetkisini değiştirmez. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.142 – Süreler hakkında karar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-142#f1): Alacak veya hakkın dava yoluyla ileri sürülmesini süreye bağlayan, süre dolunca borçlunun def'i olarak ileri sürebileceği savunma sebebidir. Hak varlığını korur, ancak dava yoluyla istenemez hâle gelir. ### Karayolları Trafik Kanunu - KTK m.100 – İhtiyari mali sorumluluk sigortasına uygulanacak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2918-sayili-karayollari-trafik-kanunu/madde-100#f1): Kanunun 109. maddesinde düzenlenen, zarar görenin sigortacıya karşı haklarını belirli bir süre içinde kullanması gerektiğini öngören süre sınırıdır. Madde bu hükmü ihtiyari sigortaya da uygular. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.113 – Zamanaşımının mahiyeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-113#f1): Süre geçmesi suretiyle vergi alacağının kalkmasıdır. Madde metni, zamanaşımının mükellefin bir başvurusuna bağlı olmadığını belirtir. ### Noterlik Kanunu - Noterlik Kanunu m.66 – Emanetin hazineye intikali (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-66#f2): Noterce emanet olarak alınan ya da bankaya yatırılan paranın, sahibi tarafından istenmeden geçen süredir. Madde, bu süre dolmadan Hazineye aktarım yapılamayacağını öngörür; süre, madde metninde sayısal olarak belirtilmemiştir. ### Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun - Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun m.65 – Zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5042-sayili-yeni-bitki-cesitlerine-ait-islahci-haklarinin-korunmasina-iliskin-kanun/madde-65#f1): Alacaklının borcun ifasını dava yoluyla isteme yetkisini sınırlayan ve borçlunun def'i olarak ileri sürdüğü süreye bağlı durumdur. Hakkın kendisini doğrudan sona erdirmez. ## Karıştırılan kavramlar - **Değersiz emanet / zamanaşımı nedeniyle devir** (1512 s. K. m.66): Emanetin değersiz olması ya da satış masrafını karşılamaması, tebliğin sonuçsuz kalmasına bağlanmış bir devir hâlidir. Paranın zamanaşımının dolması ise tebliğ ya da değer koşulu aranmadan, yalnızca süre geçmesine dayanır. İlk hâlde devir, değer kaybı ve tebliğin sonuçsuzluğu birlikte aranarak yapılır; ikinci hâlde devir yalnızca zamanaşımına bağlıdır. - **Nişanlılık sona ermesi zamanaşımı / genel zamanaşımı** (TMK m.123): Nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları, bu maddede yer alan bir yıllık süreye tabidir. Bu maddede düzenlenmeyen diğer dava hakları, genel zamanaşımı sürelerine tabidir. Nişanlılık kaynaklı dava hakkı, bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar; genel süreler uygulanmaz. - **Zamanaşımı / Fona gelir kaydı** (5411 s. K. m.62): Zamanaşımı, on yıllık sürenin dolmasıyla gerçekleşen hukuki durumdur ve tek başına tutarın Fona geçmesini doğurmaz. Fona gelir kaydı, zamanaşımından sonra hak sahibine ulaşılamaması ve ilan yapılmasıyla gerçekleşen idari bir işlemdir. Zamanaşımı dolmuş olsa da bankanın ilan yapmadan tutarı Fona aktarması mümkün değildir; ilan adımı atlanırsa işlem maddeye uygun olmaz. - **Zamanaşımı / Hak düşürücü süre** (MÖHUK m.8): Zamanaşımı, süre geçince hakkın varlığını korur, yalnız dava yoluyla ileri sürülmesi engellenir ve borçlunun def'i gerekir. Hak düşürücü süre, geçince hakkın kendisi sona erer ve hâkim bunu re'sen gözetir. Bu madde yalnızca zamanaşımına uygulanır; hak düşürücü sürelerin hukuki niteliği ve bağlanacağı hukuk bu maddeyle belirlenmez. - **Zamanaşımı / Kazandırıcı zamanaşımı** (MÖHUK m.8): Madde kapsamındaki zamanaşımı, alacak ve talep hakkını sona erdirmeden dava yolunu kapatır. Kazandırıcı zamanaşımı, belirli koşullarda taşınır veya taşınmaz üzerinde aynî hak kazandırır. Kazandırıcı zamanaşımı aynî hak statüsüne tabidir (m.21); bu madde ile aynı bağlama kuralına tabi değildir. - **Yabancı hukuk zamanaşımı süresi kısa veya uzun / Hiç süre öngörülmemesi veya aşırı uzun süre** (MÖHUK m.8): Yabancı hukukta süre Türk hukukundakinden farklıysa, bu tek başına kamu düzenine aykırılık sayılmaz. Yabancı hukukta hiç süre öngörülmemişse veya aşırı uzun süre öngörülmüşse kamu düzeni engeli devreye girebilir. Birinci halde yabancı hukuk uygulanır; ikinci halde önce genel zamanaşımı süresi aranır, o da yoksa Türk hukukundaki süreler uygulanabilir. ## İlgili konular - Zamanaşımının kesilmesi ve yeni sürenin başlaması (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/zamanasiminin-kesilmesi-ve-yeni-surenin-baslamasi - Boşanmada tazminat ve nafaka, mal rejiminin tasfiyesi (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/bosanmada-tazminat-ve-nafaka-mal-rejiminin-tasfiyesi - Nişanlılık (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/nisanlilik - Sona ermesi (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/sona-ermesi - Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi, ön inceleme (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/cevaba-cevap-ve-ikinci-cevap-dilekcesi-on-inceleme - Ödeme, zamanaşımı ve terkin (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/odeme-zamanasimi-ve-terkin ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2024/527 E., 2025/323 K., 21.05.2025 — ilgili: TKHK m.12 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/135 E., 2024/185 K., 17.04.2024 — ilgili: TBK m.159 - Hukuk Genel Kurulu, 2022/1205 E., 2023/1188 K., 29.11.2023 — ilgili: TMK m.178 ## İlgili terimler [Hak Düşürücü Süre (6 işgünü)](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hak-dusurucu-sure-6-isgunu) · [Ayıplı mal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayipli-mal) · [İnceleme ve araştırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/inceleme-ve-arastirma) · [Hazineye devir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hazineye-devir) · [İstem hakları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istem-haklari) · [Ön inceleme duruşması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/on-inceleme-durusmasi) · [Emanet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/emanet) · [Kazandırıcı zamanaşımı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kazandirici-zamanasimi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.