--- title: "Zapt nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zapt" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Zapt **Kısaca:** Satılanın üçüncü kişinin hak iddiası üzerine alıcının elinden alınması veya alınma tehlikesiyle karşılaşması durumudur. (TBK m.215) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.215 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-215): Satılanın üçüncü kişinin hak iddiası üzerine alıcının elinden alınması veya alınma tehlikesiyle karşılaşması durumudur. Madde bakımından alıcının kendisine karşı açılmış bir davanın varlığı, bildirme yükümlülüğünün tetikleyicisidir. - TBK m.216 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-216#f3): Satılanın üçüncü kişinin satış sözleşmesinin kurulduğu sırada var olan bir hakkı dolayısıyla alıcının elinden alınması veya alınma tehlikesi altında bulunmasıdır. Madde, bu hakkın mahkeme kararı olmaksızın kabul edilmesi hâlini ele alır. - TBK m.280 – 4. Zapttan ve ayıptan sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-280): Üçüncü kişinin üstün bir hakka dayanarak satılanı alıcının elinden alması ya da alıcının malı kullanmasını engellemesidir. Madde, bu sorumluluğun cebri artırmada doğmayacağını ve isteğe bağlı artırmada kaldırılabilir olduğunu düzenler. - TBK m.294 – D. Bağışlayanın sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-294): Bağışlanan şey üzerinde üçüncü bir kişinin üstün bir hak ileri sürerek malı elinden alması durumudur. Madde bakımından sorumluluk ancak garanti sözü varsa doğar. - TBK m.309 – V. Üçüncü kişinin ileri sürdüğü haklar sebebiyle sorumluluk — 1. Zapttan sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-309): Üçüncü kişinin kiralananda, kiracının kullanım hakkıyla bağdaşmayan üstün bir hak ileri sürmesi durumudur. Üstün hak, kira sözleşmesinin kurulmasından önce mevcut olmalıdır; sonradan doğan hak bu kavramın kapsamına girmez. - TBK m.360 – I. Teslim borcu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-360): Üçüncü bir kişinin kiralananda kiracının hakkıyla bağdaşmayan bir hak ileri sürmesidir. Kiraya verenin davayı üstlenme ve kiracının zararını giderme sorumluluğu bu duruma bağlıdır. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.30 – C. Basın araçlarının korunması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-30#f1): Eşyanın bir suç soruşturması kapsamında devlet gözetimine alınması işlemidir. Madde, basın araçlarının suç aleti gerekçesiyle zaptını yasaklar. ## Karıştırılan kavramlar - **Bağışlama / Satış (zapt ve ayıp)** (TBK m.294): Satışta satıcı, sözleşmede ayrıca üstlenmese de zapt ve ayıp açısından kanundan doğan sorumluluk taşır. Bağışlamada bağışlayan, zapt ve ayıptan ancak açıkça garanti vermişse sorumlu olur. Garanti sözü bulunmayan bağışta zapt veya ayıp nedeniyle tazmin talebi kabul edilmez. - **Ayıp / zapt** (TBK m.360): Ayıp, kiralananın kendisinin sözleşmeye uygun niteliği taşımamasıdır. Zapt, üçüncü kişinin kiralanan üzerinde kiracının hakkıyla bağdaşmayan bir hak ileri sürmesidir. Ayıpta kiracı m.304 vd. uyarınca talep hakları kullanır; zaptta kiraya veren davayı üstlenir ve kiracının zararını giderir. - **Tam zapt / Kısmi zapt** (TBK m.214): Üçüncü kişi satılanın tamamını buna bağlı haklarla birlikte alır. Üçüncü kişi yalnızca bir bölümünü alır ya da malın kullanımına engel olur. Madde her iki hâlde de satıcıyı sorumlu tutar; kanun, kısmi zaptı açıkça kapsar. - **Tam zapt (m.217) / Kısmi zapt (m.218)** (TBK m.217): Tam zapt, satılanın tamamının alıcının elinden alınmasıdır ve sözleşme kendiliğinden sona erer. Kısmi zapt, satılanın yalnızca bir kısmının alınmasıdır; alıcı sözleşmenin feshini talep edemez, yalnızca zararının tazminini isteyebilir. Tam zapt hâlinde sözleşme kanun gereği sona erer ve alıcı satış bedelini geri ister; kısmi zapt hâlinde sözleşme sürer ve tazmin ile sınırlı kalınır (m.218/I). Alıcı üstün hakkı bilseydi satın almayacağını ispatlarsa sözleşmenin tamamen ortadan kalkmasını dava edebilir (m.218/II). - **Fiilen elde edilen yarar / Elde edilmeyen yarar (zapt hali)** (TBK m.229): TBK m.229 uyarınca alıcı yalnızca fiilen elde ettiği yararları geri verir. TBK m.217 zapt hükmünde alıcının elde etmeyi ihmal ettiği yararlar da kapsama girer. Ayıp nedeniyle dönmede iade yükü daha dardır; zapt hükmüne kıyasla alıcının yükümlülüğü azalır. - **Zapt / Ayıp** (TBK m.284): Zapt, üçüncü kişinin üstün hakkı nedeniyle malın elden alınması veya kullanımının engellenmesidir. Ayıp, malın niteliğinin sözleşmeye aykırı olmasıdır; hukuki ayıp ile maddi ayıp ayrılır. Her iki sorumluluk aynı madde ile bağlanmış olsa da şartları ve sonuçları ayrıdır; zapt için üstün hak, ayıp için niteliğin sözleşmeye aykırılığı aranır. ## İlgili konular - Zapttan sorumluluk (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/zapttan-sorumluluk - Basın ve yayımla ilgili hükümler, toplantı hak ve hürriyetleri (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/basin-ve-yayimla-ilgili-hukumler-toplanti-hak-ve-hurriyetleri - Açık artırma yoluyla satış ve mal değişim sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/acik-artirma-yoluyla-satis-ve-mal-degisim-sozlesmesi - Bağışlama sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/bagislama-sozlesmesi - Üçüncü kişinin ileri sürdüğü haklar sebebiyle sorumluluk ve kiracının borçları (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/ucuncu-kisinin-ileri-surdugu-haklar-sebebiyle-sorumluluk-ve-kiracinin-borclari - Ürün kirası, kiraya verenin borçları ve kiracının borçları (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/urun-kirasi-kiraya-verenin-borclari-ve-kiracinin-borclari ## Örnek kararlar - Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2024/1658 E., 2026/495 K., 02.04.2026 — ilgili: TBK m.215, TBK m.216 - Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2025/1367 E., 2026/382 K., 17.03.2026 — ilgili: TBK m.215, TBK m.216 - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2021/1615 E., 2025/209 K., 13.02.2025 — ilgili: TBK m.215, TBK m.216 ## İlgili terimler [Ayıp](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayip) · [Ağır kusur](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/agir-kusur) · [Cebri artırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cebri-artirma) · [Aldatma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aldatma) · [Fer'i müdahale](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/feri-mudahale) · [Davanın ihbarı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/davanin-ihbari) · [Müsadere](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/musadere) · [Bildirim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bildirim) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.