---
title: "Zararlı organizma nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zararli-organizma"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Zararlı organizma

**Kısaca:** Zararlı organizma: Bitki veya bitkisel ürünlere zarar veren bitki, hayvan veya patojenik ajanların tür, streyn veya biyotiplerini (5996 s. K. m.3/1)

## Kanuni tanım

- **5996 s. K. m.3/1** (Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu): Bitki veya bitkisel ürünlere zarar veren bitki, hayvan veya patojenik ajanların tür, streyn veya biyotiplerini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5996-sayili-veteriner-hizmetleri-bitki-sagligi-gida-ve-yem-kanunu/madde-3#f1-82

## Kanunda nerede geçiyor

### Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu
- Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu m.15 – Zararlı organizmaların kontrolü ve yükümlülükler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5996-sayili-veteriner-hizmetleri-bitki-sagligi-gida-ve-yem-kanunu/madde-15#f1-a): Bitki ve bitkisel ürünlerde zarar yapan canlı etmendir. Madde, bu organizmanın yurt içine girişini ve yurt içinde yayılmasını engellemeyi amaçlar.
- Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu m.17 – Kayıt ve bitki pasaportu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5996-sayili-veteriner-hizmetleri-bitki-sagligi-gida-ve-yem-kanunu/madde-17#f1): Bitki ve bitkisel ürünlere zarar verebilen, Bakanlığın belirlediği canlı etmenlerdir. Madde kapsamındaki maddelerin taşıyıcısı olabilmesi, maddenin kapsamını belirleyen ölçüttür.
- Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu m.38 – Bitki sağlığı ile ilgili yaptırımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5996-sayili-veteriner-hizmetleri-bitki-sagligi-gida-ve-yem-kanunu/madde-38#f1-c): Bitkilere, bitkisel ürünlere veya bunların depolanmasına zarar verebilen ya da verme potansiyeli taşıyan canlı etkendir. Madde metninde tanımlanmadığından kapsamı 15. maddeye ve Bakanlık düzenlemelerine bağlıdır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Zararlı organizma şüphesi / Salgın hâli** (5996 s. K. m.15): Şüphe hâlinde Bakanlık, bölgede yayılmayı önlemek için ekim ve dikim yasağı, nakil ve satış yasağı ya da imha dâhil her türlü tedbiri alabilir. Salgın hâlinde aynı tedbirler uygulanır, ayrıca bu durumu bilenler Bakanlığa ihbar etmekle yükümlü olur (15/5). Her iki hâlde tedbir yetkisi aynıdır; salgın hâlinde ise ihbar yükümlülüğü ayrıca doğar.
- **Bakanlık tedbirine uymama / zararlı organizma mücadelesini esaslara göre yapmama (a, b) / yasaklama ve kısıtlamalara uymama (ç)** (5996 s. K. m.38): a ve b bentlerinde, zararlı organizmanın yayılmasının önlenmesi tedbirine uymama ya da 15. maddenin ikinci fıkrasındaki organizmalarla mücadeleyi Bakanlık esaslarına göre yapmama fiili yer alır. ç bendinde ise Bakanlıkça belirlenen yasaklama ve kısıtlamalara ile korunmuş bölgelere ilişkin esaslara uymama fiili yer alır. Birinci grup için üçbin Türk Lirası, ç bendi için beşbin Türk Lirası idari para cezası öngörülmüştür.

## Örnek kararlar

- 10. Daire, 2022/4880 E., 2025/4263 K., 01.10.2025 — ilgili: 5996 s. K. m.38
- 8. Daire, 2021/5306 E., 2024/3543 K., 05.06.2024 — ilgili: 5996 s. K. m.17
- 10. Daire, 2020/4000 E., 2024/1898 K., 13.05.2024 — ilgili: 5996 s. K. m.15

## İlgili terimler

[Bitki pasaportu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bitki-pasaportu) · [Faydalı organizma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/faydali-organizma) · [Korunmuş bölgeler](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/korunmus-bolgeler) · [Kayıt](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kayit) · [Onay](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/onay)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.