--- title: "Zayi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zayi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Zayi **Kısaca:** Zayi, 3 kanunda 10 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TTK m.1210 · yolculuk başladıktan sonra a) Mesafe navlunu: Geminin fiilen yok olması, kullanılamaz hâle gelmesi ya da kurtarılamayacak biçimde kaybolmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1210) - Tebligat K. m.6 · tebliğ evrakının zıyaı halinde masraflar: Tebliğ evrakının kaybolması, yok olması ya da ulaştırılamaz hâle gelmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-6) - 4925 s. K. m.33 · ücretler: Yetki belgesinin kaybolması ya da yok olması hâlidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4925-sayili-karayolu-tasima-kanunu/madde-33) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.651 – I - Şartları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-651#f1): Senedin hak sahibinin elinden çıkması ve geri alınamaz hâle gelmesi durumudur. Kaybolma, çalınma, yanma, yırtılma veya okunamayacak kadar tahrip olma gibi durumları kapsar; gerçek bir yokluk gerekir. - TTK m.661 – C) İptal kararı — I - Genel olarak — 1. Yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-661#f3): Senedin zilyedinin onu elinden kaybetmesi veya yok olması durumudur. Maddenin üçüncü fıkrası bakımından dilekçe sahibinin senedi zilyet olarak bulunduğu ve sonra zayi ettiği iddiası inandırıcı olmalıdır. - TTK m.663 – 3. İlan ile çağrı, başvuru süresi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-663#f1): Senedin zilyedinin elinden çıkması ve geri alınamaz hâle gelmesi. Maddenin uygulanması için dilekçe sahibinin zayi açıklamasının inandırıcı bulunması gerekir. - TTK m.874 – XIX - Zıya karinesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-874#f1): Eşyanın taşıma süresi içinde teslim edilmemesi hâlinde, kanunun eşyanın kaybolduğunu varsaydığı durum. Bu madde bakımından eşya, taşıma süresini izleyen yirmi gün (sınır ötesi taşımada otuz gün) içinde teslim edilmemişse zayi olmuş gibi değerlendirilir. - TTK m.1003 – I- Geminin zıyaı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1003#f1): Geminin fiilen veya hukuken varlığını yitirmesi hâlidir; madde bunu batma, harap olma, patlama ve tahrip gibi örneklerle açıklar. Geminin yalnızca geçici olarak kullanılamaz duruma gelmesi zayi sayılmaz; gemi ancak fiziki varlığını kaybettiğinde zayi olur. - TTK m.1209 – 1. Yolculuk başlamadan önce (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1209#f1): Geminin fiilen yok olması ya da kullanılamaz hale gelerek hukuken geminin varlığının sona ermesi anlamına gelir. Maddede zayi, umulmayan bir hâlin sonucu olarak anılmaktadır. - TTK m.1210 – 2. Yolculuk başladıktan sonra a) Mesafe navlunu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1210#f1): Geminin fiilen yok olması, kullanılamaz hâle gelmesi ya da kurtarılamayacak biçimde kaybolmasıdır. Zayi, yolculuk başladıktan sonra gerçekleşmiş olmalıdır. - TTK m.1214 – II- Eşyanın zayi olması sebebiyle — 1. Yolculuk başlamadan önce a) Eşya sözleşmede ferden belirlenmişse (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1214#f1): Eşyanın taşıyanın ya da taşıtanın hâkimiyetinden çıkarak artık teslim edilemeyecek biçimde kaybolması veya yok olmasıdır. Yalnız hasar görmüş olan eşya zayi sayılmaz; hasar için ayrı hükümler uygulanır. ### Tebligat Kanunu - Tebligat K. m.6 – Tebliğ evrakının zıyaı halinde masraflar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-6): Tebliğ evrakının kaybolması, yok olması ya da ulaştırılamaz hâle gelmesidir. Maddenin uygulanabilmesi için evrakın PTT işletmesinin sorumluluk alanında zayi olması gerekir. ### Karayolu Taşıma Kanunu - Karayolu Taşıma Kanunu m.33 – Ücretler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4925-sayili-karayolu-tasima-kanunu/madde-33): Yetki belgesinin kaybolması ya da yok olması hâlidir. Zayide ücretin yüzde on beşi alınır. ## Karıştırılan kavramlar - **İlk verme / yenileme ve zayi** (4925 s. K. m.33): Belgenin ilk kez verilmesi, ücretin tamamı üzerinden alınan ilk ücrettir. Yenileme ve zayide ücretin yalnız yüzde on beşi alınır; madde ilk verme için ayrı bir oran belirtmez. Yenileme ve zayi halinde ücret, madde metnindeki yüzde on beşlik oran üzerinden hesaplanır. - **Zayi / zıya anında hak sahibi** (TTK m.651): Zayi olduğunda senette hakkı bulunan kişi, iptal talebinde bulunabilir. Zıyaın ortaya çıktığı anda hakkı bulunan kişi de talep sahibidir; zayi ile zıya anı farklı kişilere hak tanımasına yol açabilir. Fıkra 2 uyarınca talep hakkı, zayi veya zıyaın ortaya çıktığı andaki hak sahibine tanınır; sonraki devralan kişi bu hakkı kendiliğinden kazanmaz. - **Yolculuk başlamadan önceki zayi / yolculuk başladıktan sonraki zayi** (TTK m.1209): Gemi yolculuk başlamadan önce zayi olduğunda, navlun sözleşmesi bu madde uyarınca kendiliğinden sona erer. Gemi yolculuk başladıktan sonra zayi olduğunda, bu madde değil, madde gerekçesinde anılan 1212. madde hükmü uygulanır. Hangi hükmün uygulanacağı, zayiin yolculuk başlamadan önce mi sonra mı gerçekleştiğine göre belirlenir. - **Umulmayan hâl sonucu zayi / denize elverişsizlik** (TTK m.1209): Gemi zayi olmuşsa, bu madde uygulanır. Gemi zayi olmamakla birlikte denize elverişsiz hâle gelmişse, bu hâl madde gerekçesine göre ayrı bir hükümle (m.1213) düzenlenmiştir. Denize elverişsizlik hâlinde tarafların hakları m.1213 uyarınca belirlenir, bu maddedeki kendiliğinden sona erme kuralı uygulanmaz. - **Yolculuk başlamadan önce zayi / yolculuk başladıktan sonra zayi** (TTK m.1210): Gemi yolculuk başlamadan önce zayi olursa, taraflar birbirine tazminat ödemeden navlun sözleşmesi kendiliğinden sona erer. Gemi yolculuk başladıktan sonra zayi olursa, bu madde uygulanır ve taşıyan mesafe navlununu talep edebilir. Yolculuk başlamadan önceki zayide mesafe navlunu talep edilemez; yolculuk başladıktan sonraki zayide mesafe navlunu ödenir. - **Tamamın zayi / Kısmi zayi** (TTK m.1214): Eşyanın tamamının zayi olması hâlinde sözleşme kendiliğinden hükümden düşer; taraflar arasında tazminat borcu doğmaz. Eşyanın yalnız bir kısmının zayi olması hâlinde sözleşme ayakta kalır; taşıtana fesih veya başka eşya yükleme seçimlik hakları tanınır. Tamamın zayinde hak seçimi söz konusu olmaz, sözleşme düşer; kısmi zayide taşıtanın tercihine göre navlun ya da sözleşmenin devamı belirlenir. ## İlgili konular - Hamile yazılı senetler (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/hamile-yazili-senetler - Kanunun şümulü (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/tebligat-kanunu - Genel hükümler ve nama yazılı senetler (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/genel-hukumler-ve-nama-yazili-senetler ## İlgili terimler [Umulmayan hâl](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/umulmayan-hal) · [Hak sahibi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hak-sahibi) · [Taşıt kartı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasit-karti) · [Mesafe navlunu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mesafe-navlunu) · [Zilyed](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zilyed) · [Taşıma ücreti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasima-ucreti) · [Sicile kayıtlı gemi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sicile-kayitli-gemi) · [İptal kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iptal-karari) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.