--- title: "Zilyet nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zilyet" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Zilyet **Kısaca:** Zilyet, 8 kanunda 14 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.987 · davaya karşı savunma: Bir taşınırı fiilen elinde tutan ve onu kendi adına kullanan kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-987) - TCK m.141 · hırsızlık: Bir taşınır mal üzerinde fiilî hâkimiyeti bulunan kimsedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-141) - CMK m.122 · belge veya kâğıtları inceleme yetkisi: Belge veya kâğıdı fiilen elinde bulunduran kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-122) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.973 – I. Kavram (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-973#f2): Bir şey üzerinde fiilî hâkimiyeti bulunan kimsedir. Mülkiyet sahibi olmak zilyet olmak için yeterli değildir; zilyetlik fiilî hâkimiyete dayanır. - TMK m.981 – C. Zilyetliğin hükümleri — I. Korunması — 1. Savunma hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-981#f1): Bir şeyi fiilen hâkimiyeti altında tutan kişidir. Hükmün korumasından yararlanmak için zilyetliğin hukuka uygun olup olmadığına bakılmaz; haksız veya kötüniyetli zilyet de savunma hakkına sahiptir. - TMK m.982 – 2. Zilyetliğin gasbında dava hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-982#f1): Bir şeyi fiilen hâkimiyeti altında tutan kişidir. Madde bakımından önemli olan, zilyedin o anda fiilî hâkimiyetine sahip olmasıdır; zilyetliğin hukuka uygun olup olmadığı davanın kurulmasını etkilemez. - TMK m.987 – 3. Davaya karşı savunma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-987#f3): Bir taşınırı fiilen elinde tutan ve onu kendi adına kullanan kişidir. Maddenin koruduğu konum, dava anındaki fiili hâkimiyete dayanır. - TMK m.990 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-990#f1): Bir taşınır üzerinde fiilen hakimiyet kuran kişidir. Maddenin koruması zilyedin iradesi dışında elinden çıkan taşınırlar bakımından söz konusu olur. ### Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun - Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun m.1 – Amaç ve Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3091-sayili-tasinmaz-mal-zilyedligine-yapilan-tecavuzlerin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-1): Taşınmaz maldan bir yarar sağlamak üzere o malı fiilen hakimiyeti altında bulunduran gerçek ve tüzel kişilerdir. Hukuki ilişkinin geçerli olup olmaması değil, fiili hakimiyet esas alınır. - Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun m.3 – Başvuru (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3091-sayili-tasinmaz-mal-zilyedligine-yapilan-tecavuzlerin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-3): Taşınmaz malı fiilen kendi adına tutan kişidir. Birden fazla zilyet varsa, bunlardan herhangi biri tek başına başvurabilir. ### Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun - AATUHK m.82 – Haczedilen menkul malların korunması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-82): Haczedilen malı fiilen elinde bulunduran kişidir. Maddenin ikinci fıkrası, mal borçlu dışında bir zilyedin elinde ise bu kişinin yanında bırakılmasına imkân verir. - AATUHK m.83 – Menkul malları koruyacak olanların mecburiyet ve mesuliyetleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-83): Haczedilen malı fiilen elinde bulunduran kişidir. Madde metni zilyedi, borçlu ve güvenilir şahısla birlikte sayarak aynı yükümlülüğe bağlar. ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.141 – Hırsızlık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-141): Bir taşınır mal üzerinde fiilî hâkimiyeti bulunan kimsedir. Hırsızlıkta zilyetlik, malikin mülkiyetiyle aynı anlama gelmez; malı fiilen elinde tutan kişinin rızası korunur. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.122 – Belge veya kâğıtları inceleme yetkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-122): Belge veya kâğıdı fiilen elinde bulunduran kişidir. Kendi mührünü koyma veya imzasını atma hakkı bu kişiye veya temsilcisine tanınmıştır. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.1131 – A) Tanımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1131): Maddenin ikinci fıkrasına göre, geminin teknik yönetimini elinde bulunduran tahsis edendir. Zilyetlik bu maddede fiili hâkimiyet yerine teknik yönetime bağlanmış bir kurgudur. ### Kamulaştırma Kanunu - Kamulaştırma Kanunu m.19 – Tapuda kayıtlı olmayan taşınmaz malların tescili ve zilyedin hakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2942-sayili-kamulastirma-kanunu/madde-19#f8): Taşınmazı fiilen elinde tutan ve malik sıfatıyla kullanan kişidir. Madde bakımından zilyedin kimliği ilanda belirtilir ve bedel zilyede ödenir. ### Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu - Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu m.24 – Tarafların hak ve borçları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6361-sayili-finansal-kiralama-faktoring-finansman-ve-tasarruf-finansman-sirketleri-kanunu/madde-24): Malı fiilen elinde tutan ve onu kendi adına kullanabilen kişidir. Finansal kiralamada kiracı, sözleşme süresince malın zilyedi sayılır; mülkiyet ise kiralayanda kalır. ## Karıştırılan kavramlar - **Zilyet / başka kişi** (3091 s. K. m.3): Taşınmaz malın zilyedi ya da zilyetlerden biri, doğrudan başvuru yetkisine sahiptir. Zilyet olmayan kişiler genel olarak başvuru yetkisine sahip değildir; köye ait taşınmazlar bakımından köy halkından herhangi biri istisnai olarak yetkilidir. Zilyet dışındaki kişinin başvurusu, ancak köye ait taşınmaz söz konusu olduğunda geçerli sayılır. - **Dolaysız zilyet / dolaylı zilyet** (TMK m.981): Dolaysız zilyet esas olarak m.981 kapsamında kuvvet kullanabilir. Dolaylı zilyet ancak saldırı sırasında olay yerindeyse kendisi kuvvet kullanabilir; aksi hâlde aracısı üzerinden korunur. Dolaylı zilyetin olay yerinde bulunmaması hâlinde doğrudan kuvvet kullanma yetkisi doğmaz. - **Zilyet / zilyet yardımcısı** (TMK m.981): Zilyet, kendi adına m.981'deki savunma ve geri alma yetkisini kullanır. Zilyet yardımcısı zilyetliği başkası adına tuttuğu için m.981'den yararlanamaz; genel haklı savunmaya (TBK m.64) dayanır. Yardımcının kuvvet kullanması, ancak TBK m.64'teki genel haklı savunma koşulları varsa hukuka uygun olur. - **Zilyet davalı / zilyet davacı** (TMK m.987): Zilyet davalı konumundaysa, yani kendisine karşı taşınır davası açılmışsa, karineye dayanabilir. Zilyet davacı konumundaysa, karine ona yardımcı olmaz; kendi hakkını ispatlamak durumundadır. Karine yalnızca zilyedin davalı olduğu durumda ispat yükünü karşı tarafa yükler. - **Malik / zilyet** (TCK m.141): Malik, malın mülkiyet hakkına sahip kişidir; malı rehin vermiş ya da kiraya vermiş olabilir. Zilyet, malı fiilen elinde tutan kişidir; mülkiyeti olmayabilir. Malik, zilyedin rızası olmadan malı alırsa hırsızlık oluşmaz (kendi malını alamaz); zilyedin rızası olmadan başkası malı alırsa hırsızlık oluşur. - **Fiilen zilyet şerik / diğer şerikler** (Harçlar K. m.68): Gayrimenkule fiilen zilyet bulunan şerik, harcın tamamından sorumlu tutulabilir. Fiilen zilyet olmayan şerikler, doğrudan tahsil muhatabı olarak gösterilmez. Tahsil fiilen zilyet şerikten yapılır; ödeyen şerik diğer şeriklere rücu eder. ## İlgili konular - Zilyetlik kavramı ve türleri, türleri (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/zilyetlik-kavrami-ve-turleri-turleri - Zilyetlik dolayısıyla hakkın korunması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/zilyetlik-dolayisiyla-hakkin-korunmasi - Menkul malların haczi ve satışı (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/menkul-mallarin-haczi-ve-satisi - Arama ve elkoyma (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/arama-ve-elkoyma ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025 — ilgili: TMK m.987, TMK m.990 - Hukuk Genel Kurulu, 2013/652 E., 2013/872 K., 26.06.2013 — ilgili: TMK m.981, TMK m.982 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/654 E., 2024/530 K., 23.10.2024 — ilgili: TMK m.982 ## İlgili terimler [Dolaylı zilyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dolayli-zilyet) · [Sahipsiz yer](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sahipsiz-yer) · [Taşınır davası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasinir-davasi) · [Gasp](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gasp) · [Kamu malı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-mali) · [Kâğıt](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kagit) · [Teknik yönetim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teknik-yonetim) · [Ticari yönetim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ticari-yonetim) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.