--- title: "Zorunlu gider nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zorunlu-gider" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Zorunlu gider Diğer yazımlar: Zorunlu giderler **Kısaca:** Zorunlu gider, 5 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.995 · iyiniyetli olmayan zilyet bakımından: Şeyin hak sahibi bakımından da zorunlu olan, yani şeyin korunması için yapılması gerekli giderlerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-995) - TBK m.80 · giderleri isteme hakkı: Şeyin varlığının ya da değerinin korunması için yapılması gerekli olan giderdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-80) - İYUK m.59 · yol giderleri, tazminat ve gündelikler: Görev yerinde yapılması gereken işlem nedeniyle kaçınılmaz olarak doğan harcamalardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-59) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.994 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-994): Şeyin korunması, bakımı veya hasar görmesinin önlenmesi için yapılması gereken giderlerdir. Bu giderin şeyin değerini koruması, zorunluluk ölçütünü karşılamasını sağlar. - TMK m.995 – 2. İyiniyetli olmayan zilyet bakımından (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-995): Şeyin hak sahibi bakımından da zorunlu olan, yani şeyin korunması için yapılması gerekli giderlerdir. İyiniyetli olmayan zilyet yalnızca bu giderlerin tazminini isteyebilir; yararlı ve lüks giderler kapsam dışındadır. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.80 – II. Giderleri isteme hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-80#f2): Şeyin varlığının ya da değerinin korunması için yapılması gerekli olan giderdir. Malın korunmasını, işlevini sürdürmesini sağlayan masraflar bu gruptadır; yapılması zorunlu olduğu için iade alacaklısının bundan yararlanıp yararlanmadığı ya da iade anında etkisinin kalıp kalmadığı önem taşımaz. ### İdari Yargılama Usulü Kanunu - İYUK m.59 – Yol giderleri, tazminat ve gündelikler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-59#f1): Görev yerinde yapılması gereken işlem nedeniyle kaçınılmaz olarak doğan harcamalardır. Gündeliğin bu giderleri karşılamaması hâlinde aradaki fark ödenir. ### Harçlar Kanunu - Harçlar K. m.81 – Zaruri giderler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-81#f2): Harca tabi bir işlemin yapılabilmesi için kanunen gerekli olan ve harç niteliği taşımayan ödemelerdir. Muhafaza ücreti, hakem, hesap görme, bilirkişi ve yolluk gibi kalemler bu kapsamdadır. Harçtan farklı olarak karşılığı bir hizmet olsa da harç değil gider sayılır. ### Yargıtay Kanunu - Yargıtay Kanunu m.67 – Yol giderleri, tazminatlar ve gündelikler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2797-sayili-yargitay-kanunu/madde-67#f1): Görevlendirme sırasında kaçınılmaz olarak yapılan konaklama ve benzeri masraflardır. Gündelik bu giderleri karşılamazsa aradaki fark belgelere dayalı olarak ayrıca ödenir. ## Karıştırılan kavramlar - **Harç / zorunlu gider** (Harçlar K. m.81): Harç, devletin belirli bir kamu hizmetinin karşılığı olarak kanunda gösterilen tutardır ve bu madde kapsamında değildir. Zorunlu gider, harca tabi işlemin yapılması için gereken ve harç niteliği taşımayan masraftır; muhafaza, hakem, bilirkişi, yolluk gibi kalemlerdir. Harç ve gider ayrı kalemlerdir; birbirinin yerine ödenemez ve ayrı ayrı hesaplanır. Kanunda harç için ayrılan ödeme kuralları (m.27, m.32, m.37) zorunlu gider için aynen uygulanmaz. - **Zorunlu gider / masraf adı altında ücret** (Harçlar K. m.81): Muhafaza, bilirkişi, yolluk gibi harca tabi işlemin gereği olan ve gerçekten yapılan giderler alınabilir. Kırtasiye ve büro giderleri için masraf adıyla alınan bedel kanunla yasaklanmıştır. Büro giderleri adıyla hiçbir bedel alınamaz; alınırsa kanuna aykırılık oluşur. - **Zorunlu gider / Yararlı ve lüks gider** (TMK m.995): Hak sahibi için de zorunlu olan giderler, şeyin korunması amacıyla yapılmış giderlerdir. Yararlı ve lüks giderler, şeyin değerini artıran veya süs amaçlı yapılan giderlerdir. Kötüniyetli zilyet yalnızca zorunlu giderlerin tazminini isteyebilir; yararlı ve lüks giderler istenemez. - **Zorunlu gider / yararlı gider** (TBK m.80): Zorunlu gider, şeyin varlığını ve değerini korumak için yapılan giderdir. Yararlı gider, değeri veya verimi artıran ve zorunlu olmayan giderdir. Zorunlu gider kötü niyetli zenginleşene de tam olarak ödenir; yararlı gider ise kötü niyet hâlinde değer artışıyla sınırlanır. ## İlgili konular - Zilyetlik dolayısıyla hakkın korunması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/zilyetlik-dolayisiyla-hakkin-korunmasi - Sebepsiz zenginleşmeden doğan borç ilişkileri (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/sebepsiz-zenginlesmeden-dogan-borc-iliskileri - Konsolosluk harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/konsolosluk-harclari - Çeşitli hükümler (İYUK) (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/cesitli-hukumler-iyuk ## Örnek kararlar - 7. Hukuk Dairesi, 2023/156 E., 2024/952 K., 20.02.2024 — ilgili: TMK m.994 ## İlgili terimler [Gerçek yol gideri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gercek-yol-gideri) · [Gündelik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gundelik) · [Kusur sorumluluğu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kusur-sorumlulugu) · [Geri verme yükümlülüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/geri-verme-yukumlulugu) · [Değer artışı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/deger-artisi) · [Peşin ödeme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/pesin-odeme) · [Mahsup](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mahsup) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.