--- title: "Zorunlu müdafi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zorunlu-mudafi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Zorunlu müdafi **Kısaca:** Sanığın müdafii bulunmadığında, yokluğunda sürdürülen oturum için barodan görevlendirilen avukattır. Bu görevlendirme mahkemenin barodan istemesiyle yapılır. (CMK m.204) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.151 – Müdafi görevini yerine getirmediğinde yapılacak işlem ve müdafilik görevinden yasaklanma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-151): Kanunda öngörülen hâllerde, şüpheli veya sanığın talebi aranmaksızın ya da talebi üzerine baro tarafından görevlendirilen müdafidir. Bu maddenin ilk fıkrası yalnızca 150. madde uyarınca görevlendirilen müdafiyi kapsar. - CMK m.188 – Duruşmada hazır bulunacaklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-188#f1): Kanunun, sanığın bir müdafile temsil edilmesini zorunlu kıldığı hâllerde görevlendirilen müdafidir. Bu hâllerin kapsamı m.150 ile belirlenir; sanığın kendi isteğiyle seçtiği müdafi bu kapsamda değildir. - CMK m.204 – Sanığın dışarı çıkarılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-204): Sanığın müdafii bulunmadığında, yokluğunda sürdürülen oturum için barodan görevlendirilen avukattır. Bu görevlendirme mahkemenin barodan istemesiyle yapılır. - CMK m.266 – Başvurudan vazgeçilmesi ve etkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-266): Kanun gereği, istemi aranmaksızın atanan müdafidir. Bu hâlde müdafi ile şüpheli veya sanığın iradeleri çelişirse müdafinin iradesi geçerli sayılır. ### Avukatlık Kanunu - Av. K. m.194 – 1086 sayılı kanunun değiştirilen hükmü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-194): Dava yokluğunda bitirilecek davada sanık yerine mahkemece atanan avukattır. Avukatı baro seçer ve bu atama sanığa ek güvence sağlamak amacıyla yapılır. ## Karıştırılan kavramlar - **Olağan müdafi / zorunlu müdafi** (CMK m.266): Olağan müdafi, sanığın talimatından bağımsız olsa da vazgeçme için özel yetkiye ihtiyaç duyar. Zorunlu müdafi, istemi aranmaksızın atanan müdafidir ve çocuk, ağır engelli, sağır veya dilsiz sanıklar için görev yapar. Zorunlu müdafi ile sanığın iradesi çelişirse müdafinin iradesi geçerli sayılır. - **Birinci fıkra (a) bendi ödeneği / beşinci fıkra zorunlu müdafi ve vekil cari giderleri** (Av. K. m.180): Birinci fıkranın (a) bendi kapsamında, harç ve para cezalarının yüzde üçü üzerinden hesaplanan adli yardım ödeneği, Türkiye Barolar Birliği hesabına aktarılır ve dağıtımı puanlamayla yapılır. Beşinci fıkrada düzenlenen ödenek ise harç ve para cezalarının yüzde biri üzerinden hesaplanır ve zorunlu müdafi ve vekil görevlendirmeye ilişkin cari giderlere ayrılır. İki ödenek farklı oranlara ve farklı kullanım amaçlarına bağlıdır; birincisi genel adli yardım için, ikincisi yalnız zorunlu müdafi ve vekil görevlendirme için kullanılır, aralarında aktarım yapılamaz. - **Zorunlu müdafi / Sanık** (CMK m.216): Zorunlu müdafiin hazır bulunmaması, hükmün açıklanmasına engel değildir. Sanığın hazır bulunmaması, son sözün verilmesini engeller. Müdafiin yokluğu hükmü durdurmaz; sanığın yokluğunda ise son söz verilemez. - **Seçilmiş avukat / Zorunlu müdafi** (CMK m.261): Şüpheli veya sanığın kendi seçtiği avukattır. Hâkim veya mahkeme tarafından görevlendirilen avukattır. Komisyon gerekçesine göre zorunlu müdafide ilgili kişi avukatı baştan kendi iradesiyle seçmediğinden, madde bu ayrıma rağmen yetkiyi tanır; yetki sınırı yine asilin açık arzusudur. ## İlgili konular - Çeşitli hükümler (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/cesitli-hukumler - Duruşmanın açıklığı (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/durusmanin-acikligi - Kanun yolları: genel hükümler (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/kanun-yollari-genel-hukumler - Sanığın duruşmada hazır bulunmaması ve sanığın mahkemeden uzaklaşması, duruşmanın düzen ve disiplini (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/sanigin-durusmada-hazir-bulunmamasi-ve-sanigin-mahkemeden-uzaklasmasi ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2011/394 E., 2012/154 K., 10.04.2012 — ilgili: CMK m.151 - Ceza Genel Kurulu, - E., 2012/154 K., 10.04.2012 — ilgili: CMK m.151 - Ceza Genel Kurulu, 2011/254 E., 2012/32 K., 14.02.2012 — ilgili: CMK m.151 ## İlgili terimler [Duruşma disiplini](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/durusma-disiplini) · [Duruşma düzeni](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/durusma-duzeni) · [Derhal bildirim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/derhal-bildirim) · [Kendiliğinden kalkma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kendiliginden-kalkma) · [Özel yetki](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-yetki) · [Yedek üye](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yedek-uye) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.