---
title: "Zorunlu sigorta nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zorunlu-sigorta"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Zorunlu sigorta

**Kısaca:** Kanun veya ilgili mevzuatın belirli bir faaliyet, araç veya risk bakımından yaptırılmasını emrettiği sigortadır. (TTK m.1483)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.1259 – IV- Zorunlu sigorta (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1259#f1): Taşıyanın yolcuların ölümü veya yaralanmasından doğabilecek sorumluluğuna karşı yaptırmakla yükümlü olduğu sigortadır. Yükümlülük, yalnızca onikiden fazla yolcu taşımak için ruhsat almış bir gemiyle yolcu taşınan hâllerde doğar.
- TTK m.1483 – II - Zorunlu sorumluluk sigortaları — 1. Sözleşme yapma zorunluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1483#f1): Kanun veya ilgili mevzuatın belirli bir faaliyet, araç veya risk bakımından yaptırılmasını emrettiği sigortadır. Sigortanın zorunlu olması, sigorta ettirenin yaptırma yükümlülüğünden doğar ve bu maddenin asıl konusu sigortacının bu sigortayı üstlenme zorunluluğudur.

### Sigortacılık Kanunu
- Sigortacılık Kanunu m.12 – Tarifeler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5684-sayili-sigortacilik-kanunu/madde-12): Bu Kanuna veya diğer kanunlara göre ihdas edilen, yapılması kanunla zorunlu tutulan sigortalardır. Bu sigortalarda teminat tutarları, tarife ve talimatlar Bakan tarafından tespit edilir.
- Sigortacılık Kanunu m.13 – Zorunlu sigortalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5684-sayili-sigortacilik-kanunu/madde-13#f1): Kanun koyucunun ya da Cumhurbaşkanının kamu yararı gerekçesiyle belli bir menfaat bakımından yaptırılmasını şart koştuğu sigorta türüdür. Sigortalanacak menfaatin ve teminat tutarının hangi düzeyde zorunlu olduğu ilgili düzenlemede belirlenir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Serbest tarife / zorunlu sigorta tarifesi** (5684 s. K. m.12): Genel kural olarak, zorunlu olmayan sigortalarda tarifeler sigorta şirketi tarafından serbestçe belirlenir. Kanuna veya diğer kanunlara göre zorunlu tutulan sigortalarda teminat tutarları, tarife ve talimatlar Bakan tarafından tespit edilir ve Resmî Gazetede yayımlanır. Zorunlu sigortada şirket tarifeyi tek başına belirleyemez; Bakanın tespit ettiği teminat ve tarifeye uyması gerekir.
- **Zorunlu sigorta yapma yükümlülüğü / sigorta şirketinin serbest tercihi** (5684 s. K. m.13): Sigorta şirketi, faaliyet gösterdiği branşın kapsamındaki zorunlu sigortayı yapmaktan kaçınamaz. Şirketin faaliyet izni kapsamı dışında kalan branşlarda bu yükümlülük doğmaz. Şirket, faaliyet izni olmayan bir branşta zorunlu sigorta yapmak zorunda değildir; yükümlülük yalnız branş kapsamına göre doğar.
- **Cumhurbaşkanının zorunlu sigorta ihdası / Müsteşarlığın zorunlu sigorta denetimi belirlemesi** (5684 s. K. m.13): Cumhurbaşkanı, kamu yararı gerektiğinde zorunlu sigortayı ihdas eder. Müsteşarlık, zorunlu sigortaya konu menfaat üzerindeki iş ve işlemleri nedeniyle hangi kurum ve kuruluşların denetim yapacağını belirler. İlki sigortanın kendisini kurar, ikincisi o sigorta üzerinde denetimin kimlerce yapılacağını belirler; ikisi farklı yetkilerdir.
- **Zorunlu sigorta / ihtiyari sigorta** (TTK m.1483): Zorunlu sigortada sigortacı, faaliyet gösterdiği dal kapsamında teklifi reddedemez. İhtiyari sigortada sigortacı, sözleşme özgürlüğü çerçevesinde teklifi kabul edip etmemekte serbesttir. Zorunlu sigortada kabul yükümlülüğü doğar; ihtiyari sigortada bu yükümlülük yoktur.
- **Faaliyet dalı içinde / faaliyet dalı dışında zorunlu sigorta** (TTK m.1483): Sigortacının faaliyet gösterdiği dalda bulunan zorunlu sigorta, sigortacıyı kabul yükümlülüğü altına sokar. Sigortacının izin almadığı veya faaliyet göstermediği dalda bulunan zorunlu sigorta, bu maddenin kapsamı dışındadır. Yalnızca faaliyet dalı içindeki zorunlu sigortalar için kabul yükümlülüğü doğar.
- **Paket tur sigortası / acentenin hizmetine ilişkin zorunlu sigorta ile müşterinin kendi kişisel sigortası** (1618 s. K. m.12): Paket tur sigortasında sigortalı sorumluluk acentenin taahhüt ettiği hizmetlerin verilmemesine dayanır ve sigortacının sorumluluğu paket tur bedeline göre asgari sınıra bağlıdır. Müşterinin kaza ve hastalık için yaptıracağı sigorta, poliçe limiti kadar masraf ve zararı karşılar; tur bedeli ölçütü burada aranmaz. Sigortacının asgari sorumluluğu paket tur bedeli ölçütüyle belirlenirken, müşterinin kendi yaptırdığı kişisel sigorta poliçe limitiyle sınırlıdır.

## Örnek kararlar

- Danıştay 15. Daire Başkanlığı, 2016/8968 E., 2017/4332 K., 12.09.2017 — ilgili: 5684 s. K. m.13
- Danıştay 15. Daire Başkanlığı, 2013/2945 E., 2015/6027 K., 14.10.2015 — ilgili: 5684 s. K. m.12
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, 2023/609 E., 2026/261 K., 05.02.2026 — ilgili: 5684 s. K. m.12

## İlgili terimler

[Teminat tutarı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teminat-tutari) · [Özel Çekme Hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-cekme-hakki) · [Taşıyan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasiyan) · [Talimat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/talimat)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.