2.4. Siyasi Hak ve Ödevler

Özgün soru denemeleri, konu özeti ve sınav taktikleri.

Konu Hakkında Hızlı Bilgi

Konu Özeti: Önemli Nokta 1: Doğru cevap C seçeneğidir. 1982 Anayasası'nın 67. maddesinin 5. fıkrası, kimlerin oy kullanamayacağını açıkça düzenlemiştir. Bu fıkraya göre, “Silah altında bulunan er ve erbaşlar ile askeri öğrenciler, taksirli suçlardan hüküm giyenler hariç ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler oy kullanamazlar.” Bu hüküm uyarınca, hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunan ve kasten işlediği bir suçtan dolayı ceza infaz kurumunda cezasını çeken 'hükümlüler' oy kullanamaz. Ancak, anayasal düzenleme 'tutukluları' bu yasağın dışında tutmuştur. Tutuklu, henüz hakkındaki suç isnadı kesinleşmemiş, masumiyet karinesinden yararlanan kişidir ve bu nedenle oy kullanma hakkı devam eder. Dolayısıyla, C seçeneğindeki ifade, hükümlü ile tutuklu arasındaki bu temel hukuki ayrımı doğru bir şekilde yansıtmaktadır. A seçeneği yanlıştır. 298 sayılı Kanun'un 7. maddesi, silah altında bulunan er, onbaşı ve kıta çavuşlarının oy kullanamayacağını belirtirken, parantez içinde “Her ne sebeple olursa olsun, izinli bulunanlar da bu hükme tabidir” diyerek bu yasağın mutlak olduğunu ve izinli olmanın bir istisna teşkil etmediğini vurgulamıştır. B seçeneği yanlıştır. Anayasa'nın 67. maddesi, ceza infaz kurumlarındaki hükümlüler için getirilen oy kullanma yasağına bir istisna tanımıştır. Buna göre, “taksirli suçlardan hüküm giyenler” bu yasağın dışındadır. Dolayısıyla, taksirli bir suçtan dolayı ceza infaz kurumunda bulunan bir hükümlü oy kullanabilir. D seçeneği yanlıştır. 298 sayılı Kanun'un 86. maddesinin son fıkrası uyarınca, oy verme gününe kadar haklarında seçme yeterliğini kaybettiğine dair yetkili mercilerden resmî belge gelen seçmenlere, listede kayıtlı olsalar bile oy kullandırılmaz ve bu durum sandık kurulunca tutanağa geçirilir. E seçeneği yanlıştır. Anayasa'nın 67. maddesi ve 298 sayılı Kanun'un 85/A maddesi, Yüksek Seçim Kurulu'nun ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde oy kullanılmasına ilişkin olarak sadece güvenlik tedbirlerini değil, aynı zamanda uygulanacak usul ve esasları da belirleme yetkisine sahip olduğunu açıkça düzenlemiştir. Önemli Nokta 2: 1982 Anayasası, temel hak ve hürriyetleri üç ana başlık altında düzenlemiştir: Kişinin Hakları ve Ödevleri, Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler, Siyasi Haklar ve Ödevler. Sorunun doğru cevabı 'Kamu hizmetine girme hakkı'dır. Bu hak, Anayasa'nın 70. maddesinde 'Siyasi Haklar ve Ödevler' bölümünde düzenlenmiştir. Diğer seçenekler ise farklı kategorilerde yer almaktadır: Mülkiyet hakkı (Madde 35) ve Dernek kurma hürriyeti (Madde 33) 'Kişinin Hakları ve Ödevleri' başlığı altındadır. Sendika kurma hakkı (Madde 51) ve Konut hakkı (Madde 57) ise 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' başlığı altında düzenlenmiştir. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.

Örnek Çıkmış Sorular

Soru 1

1982 Anayasası'nın 67. maddesi ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, seçme hakkının kullanılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A)Silah altında bulunan er ve erbaşlar ile askeri öğrenciler, izinli olmaları veya birlik dışında bulunmaları halinde oy kullanma hakkına sahip olurlar.

B)Taksirli bir suçtan dolayı hakkında mahkûmiyet kararı kesinleşerek ceza infaz kurumuna alınan bir kişi, cezasını infaz ettiği süre boyunca oy kullanamaz.

C)Kasten işlenen bir suçtan dolayı ceza infaz kurumunda bulunan bir hükümlünün oy kullanması anayasal olarak engellenmişken, henüz hüküm giymemiş ve aynı kurumda tutuklu bulunan bir kişi seçme hakkını kullanabilir.

D)Seçmen kütüğüne kayıtlı olmak, oy kullanma yetkisi için tek başına yeterli bir şart olup, oy verme gününe kadar seçme yeterliliğini kaybedenlerin durumu sandık kurulunca dikkate alınmaz.

E)Yüksek Seçim Kurulu, ceza infaz kurumlarında oy kullanılmasına ilişkin yalnızca güvenlik tedbirlerini belirler; oy kullanma usul ve esasları genel hükümlere tabidir.

Çözüm

Doğru cevap C seçeneğidir. 1982 Anayasası'nın 67. maddesinin 5. fıkrası, kimlerin oy kullanamayacağını açıkça düzenlemiştir. Bu fıkraya göre, “Silah altında bulunan er ve erbaşlar ile askeri öğrenciler, taksirli suçlardan hüküm giyenler hariç ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler oy kullanamazlar.” Bu hüküm uyarınca, hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunan ve kasten işlediği bir suçtan dolayı ceza infaz kurumunda cezasını çeken 'hükümlüler' oy kullanamaz. Ancak, anayasal düzenleme 'tutukluları' bu yasağın dışında tutmuştur. Tutuklu, henüz hakkındaki suç isnadı kesinleşmemiş, masumiyet karinesinden yararlanan kişidir ve bu nedenle oy kullanma hakkı devam eder. Dolayısıyla, C seçeneğindeki ifade, hükümlü ile tutuklu arasındaki bu temel hukuki ayrımı doğru bir şekilde yansıtmaktadır. A seçeneği yanlıştır. 298 sayılı Kanun'un 7. maddesi, silah altında bulunan er, onbaşı ve kıta çavuşlarının oy kullanamayacağını belirtirken, parantez içinde “Her ne sebeple olursa olsun, izinli bulunanlar da bu hükme tabidir” diyerek bu yasağın mutlak olduğunu ve izinli olmanın bir istisna teşkil etmediğini vurgulamıştır. B seçeneği yanlıştır. Anayasa'nın 67. maddesi, ceza infaz kurumlarındaki hükümlüler için getirilen oy kullanma yasağına bir istisna tanımıştır. Buna göre, “taksirli suçlardan hüküm giyenler” bu yasağın dışındadır. Dolayısıyla, taksirli bir suçtan dolayı ceza infaz kurumunda bulunan bir hükümlü oy kullanabilir. D seçeneği yanlıştır. 298 sayılı Kanun'un 86. maddesinin son fıkrası uyarınca, oy verme gününe kadar haklarında seçme yeterliğini kaybettiğine dair yetkili mercilerden resmî belge gelen seçmenlere, listede kayıtlı olsalar bile oy kullandırılmaz ve bu durum sandık kurulunca tutanağa geçirilir. E seçeneği yanlıştır. Anayasa'nın 67. maddesi ve 298 sayılı Kanun'un 85/A maddesi, Yüksek Seçim Kurulu'nun ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde oy kullanılmasına ilişkin olarak sadece güvenlik tedbirlerini değil, aynı zamanda uygulanacak usul ve esasları da belirleme yetkisine sahip olduğunu açıkça düzenlemiştir.

Soru 2

1982 Anayasası'na göre, aşağıda sayılanlardan hangisi "Siyasi Haklar ve Ödevler" bölümünde yer almaktadır?

Devamını Görmek İster misin?

Tüm soruların çözümlerine, yapay zeka destekli konu anlatımlarına ve akıllı denemelere erişmek için ücretsiz kayıt ol.