---
title: "Mali hükümler, personel ve özlük işleri — Anayasa Hukuku konu anlatımı"
course: "Anayasa Hukuku"
law: "Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun"
articles: "Anayasa Mahkemesi Kanunu m.68–77"
last_amended: "2021-07-08"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/mali-sosyal-ve-diger-haklar"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Mali hükümler, personel ve özlük işleri

Anayasa Hukuku › Anayasa Mahkemesi Kanunu › Mali hükümler, personel ve özlük işleri › Mali, sosyal ve diğer haklar — [Anayasa Hukuku](https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku)

## Kısaca

Anayasa Mahkemesi Kanunu m.68, Anayasa Mahkemesi Başkanı, başkanvekilleri, üyeleri, raportörleri, raportör yardımcıları ve raportör yardımcısı adaylarının aylık ve ödeneklerini ile diğer mali ve sosyal hak ve yardımlarını düzenler; bu kişilerin mali haklarının kaynağının 6216 sayılı Kanun olduğunu belirler. 6216 sayılı Kanun'un 69. maddesi, Anayasa Mahkemesi Başkan, başkanvekilleri, üyeleri ile raportör ve raportör yardımcılarına ödenecek aylığın hesaplama yöntemini düzenler.

## Kapsam

Bu konu, Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun m.68–77 hükümlerini kapsar: mali haklar, aylık tablosu, izin, sağlık işleri ve tedavi, kuruluş günü ve onur belgesi verilmesi, yabancı ülkelere gönderilme, mahkemede staj, kadrolar, değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler, yürürlük, yürütme.

- [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.68 — Mali haklar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-68)
- [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.69 — Aylık tablosu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-69)
- [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.70 — İzin](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-70)
- [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.71 — Sağlık işleri ve tedavi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-71)
- [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.72 — Kuruluş günü ve onur belgesi verilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-72)
- [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.73 — Yabancı ülkelere gönderilme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-73)
- [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.73/A — Mahkemede staj](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-73a)
- [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.74 — Kadrolar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-74)
- [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.75 — Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-75)
- [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.76 — Yürürlük](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-76)
- [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.77 — Yürütme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-77)

## [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.68 — Mali haklar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-68)

Madde, Anayasa Mahkemesi Başkanı, başkanvekilleri, üyeleri, raportörleri, raportör yardımcıları ve raportör yardımcısı adaylarının aylık ve ödeneklerini ile diğer mali ve sosyal hak ve yardımlarını düzenler; bu kişilerin mali haklarının kaynağının 6216 sayılı Kanun olduğunu belirler. Kişi bakımından uygulanır, konu bakımından yalnızca bu kalemleri kapsar. Maddenin Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkilerini, üyelerin seçimini, nitelik ve görev sürelerini, yargılama usulünü düzenlemediği; bu konuların ilgili diğer maddelerinde yer aldığı kabul edilir. Aynı şekilde Anayasa Mahkemesi üyelerine ilişkin disiplin ve sorumluluk hükümleri ile ödenek dışı personel rejimi de bu maddenin kapsamına girmez.

### Mali haklar: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Aylık ve ödenek**: Anayasa Mahkemesi mensuplarına düzenli olarak ödenen parasal karşılıktır. Maddede ayrıca sayılan diğer mali, sosyal hak ve yardımlardan ayrı bir kalem olarak anılmaktadır.
- **Diğer mali, sosyal hak ve yardımlar**: Aylık ve ödenek dışında kalan, mensuplara tanınan parasal ve sosyal nitelikli haklardır. Maddenin bu ifadeyle kapsamı genişletmesi, mali hakların tek bir kalemle sınırlı olmadığını gösterir.
- **Raportör yardımcısı adayı**: Raportör yardımcılığına aday olarak kabul edilmiş ancak henüz bu kadroya atanmamış kişidir. Madde, adayları da mali haklar bakımından mensuplarla aynı kapsamda tutar.

### Mali haklar: hangi şartlar aranır?

- Kişinin Anayasa Mahkemesi Başkanı, başkanvekili, üyesi, raportör, raportör yardımcısı veya raportör yardımcısı adayı olması gerekir.
- Aylık, ödenek ve diğer mali, sosyal hak ve yardımların bu sıfat kapsamında talep edilmesi gerekir.
- Söz konusu hakların 6216 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenmesi ve uygulanması gerekir.

### Mali haklar: hangi sonuçları doğurur?

- Anayasa Mahkemesi mensuplarının ve adaylarının aylık, ödenek ile diğer mali ve sosyal hak ve yardımları 6216 sayılı Kanun hükümlerine tabidir.
- Bu haklara ilişkin düzenleme, kanun dışında bir işlemle, örneğin yönetmelik veya idari kararla, bu kanunun öngördüğünün dışına çıkarak belirlenemez; aksi hâlde işlem Kanuna aykırı olur.
- Madde yalnızca mali ve sosyal hakların hukuki rejimini belirler; bu hakların miktarını, oranını veya hesaplama yöntemini kendisi düzenlemez, bunlar ilgili diğer kanun hükümlerinde yer alır.

### Mensup ile aday mensup arasındaki fark nedir?

- Anayasa Mahkemesi Başkanı, başkanvekilleri, üyeler ve raportörler ile raportör yardımcıları, kadroya atanmış kişilerdir.
- Raportör yardımcısı adayı, henüz kadroya atanmamış ancak adaylık sıfatı bulunan kişidir.

Sonuç: Madde her iki grubu da açıkça kapsamına alır; adaylar için de aylık ve ödenek haklarının 6216 sayılı Kanun hükümlerine tabi olduğu kabul edilir.

### Aylık ve ödenek ile diğer mali, sosyal hak ve yardımlar arasındaki fark nedir?

- Aylık ve ödenek, düzenli ödenen temel parasal karşılıktır.
- Diğer mali, sosyal hak ve yardımlar, aylık ve ödenek dışında kalan ek parasal ve sosyal haklardır.

Sonuç: Her iki kalem de madde gereği aynı kanuni rejime tabidir; biri diğerinin yerine geçmez.

### Mali haklar: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddeyi mali hakların tutarını belirleyen bir hüküm gibi okumak; madde yalnızca hukuki rejimi gösterir, tutarlar başka düzenlemelerdedir.
- Aday raportör yardımcılarını mali haklar bakımından kapsam dışı saymak; madde adayları açıkça kapsamına alır.
- Aylık ve ödenek ile diğer mali ve sosyal hak ve yardımları aynı kalem sayarak birbirinin yerine kullanmak.

### Nasıl ispat edilir?

- Mali ve sosyal hak talebinde bulunan kişi, Anayasa Mahkemesi mensubu veya aday mensup sıfatını resmi atama veya aday kayıt belgesiyle ispatlar.
- Aylık ve ödeneğin tutarına ilişkin uyuşmazlıkta, ilgili kişinin hangi kadroda bulunduğu ve hangi ödeme kalemine hak kazandığı, atama kararı ve bordro gibi belgelerle ortaya konulur.
- Maddenin uygulanmadığını ya da farklı bir rejimin geçerli olduğunu ileri süren taraf, bu iddiasını dayanağı kanun veya kararla ispatlamakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 6216 sayılı Kanun: Madde, Anayasa Mahkemesi mensuplarının mali ve sosyal haklarının hangi kanuna tabi olduğunu belirtir; maddenin dayanağı olan kanunun tamamıdır.

## [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.69 — Aylık tablosu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-69)

6216 sayılı Kanun'un 69. maddesi, Anayasa Mahkemesi Başkan, başkanvekilleri, üyeleri ile raportör ve raportör yardımcılarına ödenecek aylığın hesaplama yöntemini düzenler. Kıstas aylığı oluşturan ödeme unsurlarının oranlarını, derecelere göre yükselme halinde aylığa hak kazanma tarihini, birinci sınıf raportörlere yapılan oran artışını, vergi muafiyetini, yargı ödeneğini, hâkim ve savcı raportörlerine yapılacak ödemeyi, ek gösterge ödeneklerini, ödemelerin diğer hukuki sonuçlarını ve mahkeme personeline yapılan ek ödemeyi kapsar. Madde, Anayasa Mahkemesi üyeleri ve personeline uygulanır. Disiplin soruşturması, üyelerin görev süresi ve üyeliğin sona ermesi, Anayasa Mahkemesi'nin teşkilatı ve seçim usulü bu maddenin kapsamında değildir (m.68-74 ve Anayasa m.146, m.147 ile ilgili düzenlemeler). Aylığın ödenme zamanı, geri alınma hâlleri, sosyal hak ve yardımlar ile yardımcılıktan ve açıktan atanmada aylık hakkı 69. maddenin kendisinde düzenlenmemiş, 2802 ve 657 sayılı Kanunlara yollanmıştır (m.69/10). Disiplin soruşturması ve cezaları da bu maddenin konusu değildir.

### Aylık tablosu: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Kıstas aylığı**: Birinci fıkradaki oranların uygulandığı temel tutardır. Kıstas aylığı oluşturan her ödeme unsuru ayrı ayrı, ilgili unvanın oranıyla çarpılarak hesaplanır.
- **Ödeme unsuru**: Kıstas aylığın içinde yer alan her bir ödeme kalemidir. Oran her unsura ayrı ayrı uygulanır, toplam tutara tek oran uygulanmaz.
- **Derece**: Raportör ve raportör yardımcılarının bulunduğu kadro basamağıdır. Birinci fıkradaki oranlar derece esasına göre farklılaşır.
- **Raportör yardımcısı adayı**: Raportör yardımcılığına henüz atanmamış, adaylık aşamasında bulunan kişidir. Birinci fıkrada en düşük oran (%37) bu gruba uygulanır.
- **İkramiye hesabı**: Kıstas aylık içindeki ikramiyenin, bir mali yıldaki toplam tutarının on ikide biri alınarak hesaplanmasıdır. Bu yöntem ikramiyenin aylık bazda hesaplanmasını sağlar.
- **Yargı ödeneği**: Birinci fıkradaki unvanlara ödenmekte olan brüt aylığın belirli bir oranında verilen ek ödemedir. Oran fıkrada yüzde on olarak belirlenmiştir.
- **Ek gösterge**: Başkan, başkanvekilleri ve üyelere gösterge rakamı üzerinden hesaplanan aylık ek ödenektir. Raportörler için ayrı bir gösterge rakamı öngörülmüştür.

### Aylık tablosu: hangi şartlar aranır?

- Ödemenin yapılabilmesi için ilgilinin Anayasa Mahkemesi Başkanı, başkanvekili, üyesi ya da raportör veya raportör yardımcısı sıfatını taşıması gerekir.
- Kıstas aylığı oluşturan her ödeme unsurunun, ilgilinin unvanına ve derecesine göre birinci fıkrada gösterilen oranda hesaplanması gerekir.
- Yükselen derecelere ilişkin aylığın, yükselmenin geçerlilik tarihini izleyen ayın on beşinden itibaren ödenmesi gerekir.
- Birinci sınıf raportörlerin aylık oranına üç yılda bir iki puan ilave edilebilmesi için birinci sınıf niteliğini kaybetmemiş olmaları gerekir ve ödemeye esas oran yüzde seksen üçü geçemez.
- Kıstas aylık içindeki ikramiye hesabında bir mali yıldaki toplam tutarın on ikide biri dikkate alınmalıdır.
- Yargı ödeneğinin verilebilmesi için ilgilinin birinci fıkradaki unvanlardan birini taşıması ve brüt aylık almakta olması gerekir.

### Aylık tablosu: hangi sonuçları doğurur?

- Birinci fıkradaki oranlar kıstas aylığı oluşturan her ödeme unsuruna ayrı ayrı uygulanır.
- Derece yükselen raportör ve raportör yardımcılarının yeni aylığı, yükselmenin geçerlilik tarihini izleyen ayın on beşinden itibaren ödenir.
- Birinci sınıf raportörlerin oranına üç yılda bir iki puan eklenir; ancak ödemeye esas oran yüzde seksen üçü geçemez ve birinci sınıf niteliği korunmalıdır.
- Kıstas aylığı oluşturan vergiye tabi olmayan unsurlar bu maddeye göre yapılan ödemede de vergiye tabi değildir.
- Birinci fıkradaki unvanlara ödenmekte olan brüt aylığın yüzde onu oranında yargı ödeneği verilir.
- Başkan, başkanvekilleri ve üyeler ile raportörlere, 375 sayılı KHK kapsamındaki ödemeler (yabancı dil tazminatı hariç) ile temsil, makam ve yüksek hâkimlik tazminatları ödenmez ve 657 sayılı Kanunun 152. maddesi uyarınca ödeme yapılmaz.
- Başkan ve üyelerin ek göstergeleri sırasıyla dokuz bin ve sekiz bin, yüksek hâkimlik tazminat göstergesi on yedi bin olarak belirlenmiştir.
- Başkan, başkanvekilleri ve üyelere kırk bin, raportörlere on bin gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı tutarında aylık ek ödenek verilir.
- Mahkemede görevli 657 sayılı Kanuna tabi personele her ay beş bin gösterge rakamının aylık katsayı ile çarpımı tutarında ek ödeme yapılır; bu ödeme başka bir ödemenin hesabında dikkate alınmaz.
- Aylığın ödenme zamanı, geri alınma hâlleri, sosyal hak ve yardımlar ile atanmada aylık hakkı, bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde 2802 ve 657 sayılı Kanunlara göre belirlenir.

### Başkan / Üyeler / Raportörler: fark nedir?

- Anayasa Mahkemesi Başkanı yüzde yüz oranında, başkanvekilleri yüzde doksan, üyeler yüzde seksen altı oranında ödeme alır.
- Birinci sınıf raportörler yüzde yetmiş dokuz, diğer raportörler ise derecelerine göre yüzde kırk bir ile yüzde elli beş arasında oran alır.

Sonuç: Her unvanın kendi oranı uygulanır; ödeme miktarı unvana göre değişir.

### Birinci derece raportör ile birinci derece raportör yardımcısı arasındaki fark nedir?

- Birinci derecede bulunan diğer raportörler yüzde elli beş oran alır.
- Birinci derecede bulunan raportör yardımcıları yüzde altmış beş oran alır.

Sonuç: Raportör yardımcısının birinci derecedeki oranı raportörün birinci derecedeki oranından yüksektir; oran unvana göre ayrıca belirlenir.

### Birinci sınıf raportör ile birinci sınıfa ayrılmış raportör arasındaki fark nedir?

- Birinci sınıf raportörlere yüzde yetmiş dokuz oran uygulanır ve üç yılda bir iki puan artış yapılabilir.
- Birinci sınıfa ayrılmış raportörlere yüzde altmış beş oran uygulanır.

Sonuç: Yalnız birinci sınıf raportörler için üç yılda bir iki puanlık artış söz konusudur ve oran yüzde seksen üçü geçemez.

### Raportör yardımcısı adayı ile diğer raportör yardımcıları arasındaki fark nedir?

- Raportör yardımcısı adaylarına yüzde otuz yedi oran uygulanır.
- Derecesi bulunan raportör yardımcılarına derecelerine göre yüzde kırk altı ile yüzde altmış beş arasında oran uygulanır.

Sonuç: Adaylık aşamasında olanlar en düşük oranı alır; derece kazanıldığında oran yükselir.

### Vergiye tabi unsur ile vergiye tabi olmayan unsur arasındaki fark nedir?

- Kıstas aylığı oluşturan vergiye tabi unsurlar vergiye tabi olarak ödenir.
- Kıstas aylığı oluşturan vergiye tabi olmayan unsurlar bu maddeye göre yapılan ödemede de vergiye tabi olmaz.

Sonuç: Vergi muafiyeti kıstas aylığın unsuru olmasından doğar.

### Yargı ödeneği ile ek gösterge ödeneği arasındaki fark nedir?

- Yargı ödeneği birinci fıkradaki unvanlara, brüt aylığın yüzde on oranında verilir.
- Ek gösterge ödeneği başkan, başkanvekilleri ve üyelere kırk bin, raportörlere on bin gösterge üzerinden verilir.

Sonuç: Yargı ödeneği oransal bir ek; ek gösterge ödeneği ise gösterge rakamının katsayı ile çarpımıdır. Ek gösterge ödeneği damga vergisi dışında vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.

### Anayasa Mahkemesi personeli ile hâkim ve savcı raportörleri arasındaki fark nedir?

- Yükseköğretim kurumlarından veya Sayıştaydan gelen raportörler, aynı derece, kademe ve kıdemdeki hâkim ve savcı raportörlere ödenen aylık ve ödeneklerle ödenir.
- Mahkemede görevli 657 sayılı Kanuna tabi personel için ayrıca her ay beş bin gösterge üzerinden ek ödeme yapılır.

Sonuç: Bu iki grup farklı ödeme kalemleriyle ödenir; ek ödeme başka bir ödemenin hesabında dikkate alınmaz.

### Aylık tablosu: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Birinci fıkradaki oranı toplam aylığa tek bir oran olarak uygulamak; oran her ödeme unsuruna ayrı ayrı uygulanmalıdır.
- Birinci sınıf raportörlerin iki puanlık artışını yüzde seksen üçün üzerine çıkarmak; ödemeye esas oran yüzde seksen üçü geçemez.
- Raportör yardımcısı adaylarına yüzde otuz yedi oranı yerine derece oranlarını uygulamak; adaylık aşamasında en düşük oran uygulanır.
- Yargı ödeneğini kıstas aylık yerine ödenmekte olan brüt aylığın yüzde onu olarak hesaplamamak.
- Ek göstergeleri ve ek ödenekleri karıştırmak; başkan ve üyelere kırk bin, raportörlere on bin gösterge esası uygulanır.
- Mahkeme personeline yapılan beş bin göstergelik ek ödemeyi başka bir ödemenin hesabına dahil etmek; bu ek ödeme başka hiçbir ödemenin hesabında dikkate alınmaz.
- Vergi muafiyetini kıstas aylık dışındaki ödemelere de uygulamak; muafiyet yalnızca kıstas aylık unsurları için geçerlidir.

### Nasıl ispat edilir?

- Aylık hakkını ileri süren ilgili, unvanını ve derecesini gösteren atama, yükselme veya sınıf belgeleriyle bu hakkını ispat eder.
- Birinci sınıf raportörlerin iki puanlık artıştan yararlanabilmesi için birinci sınıf niteliğini kaybetmediklerini ve üç yıllık sürenin dolduğunu gösteren kayıtları ispat etmesi gerekir.
- Vergi muafiyetini ileri süren ilgili, unsurun kıstas aylık içinde vergiye tabi olmayan bir unsur olduğunu bordro kayıtlarıyla ispat eder.
- Yükselme sonrası aylık talebinde, yükselmenin geçerlilik tarihini gösteren karar ve bu tarihin izleyen ayın on beşi esas alınarak ödeme yapılması gerektiği ispat edilir.
- Vergiye tabi olmayan unsurlar ile ek ödemenin kapsamı ilgili kurum bordrolarıyla ortaya konur.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6216 sayılı Kanun m.68-74](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-68): Başkan ve üyelerin aylık, ödenek, mali ve sosyal haklarını düzenleyen kanunun bölümüdür; m.69 bu bölümün aylık ve ödenek hesabına ilişkin kısmıdır.
- 6216 sayılı Kanun m.69/10: Ödemenin zamanı, geri alınma hâlleri ve sosyal haklar bakımından 69. maddenin kendisi bu konuları düzenlemez; 2802 ve 657 sayılı kanunlara yollama yapar.
- 657 sayılı Kanun m.152: Bu maddenin yedinci fıkrası gereği, bu maddeye göre ödeme yapılanlara 657 sayılı Kanunun 152. maddesi uyarınca ödeme yapılmaz.
- 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu: Ödemenin zamanı, geri alınma, sosyal hak ve yardımlar ile atanmada aylık hakkına ilişkin boşluklarda uygulanır (m.69/10).
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu: Mahkemede görevli personel ile sosyal hak ve yardımlar bakımından başvurulan kanundur (m.69/10, m.69/11).
- 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname: Bu maddeye göre ödeme yapılanlara bu KHK kapsamındaki ödemeler yapılmaz (yabancı dil tazminatı hariç) (m.69/7).

## [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.70 — İzin](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-70)

Madde, Anayasa Mahkemesi başkan ve üyelerinin yıllık izin haklarını ve izin türlerinde yetkili makamı düzenler. Birinci fıkra yıllık izin süresini ve bu iznin hangi işlerin varlığında engellenemeyeceğini belirler; ikinci fıkra hastalık ve mazeret izinlerinin genel hükümlere tabi olduğunu, yıllık ve mazeret izinlerini verme yetkisinin Başkana ait olduğunu söyler. Madde yalnızca Anayasa Mahkemesi başkan ve üyelerine uygulanır. Hastalık izninin koşulları ve süresi ile mazeret izninin ayrıntıları maddede düzenlenmez; genel hükümlere (memur mevzuatı) gönderme yapılır. Başkan ve üyelerin disiplin işleri (6216 m.4 ve ilgili hükümler), görevden uzaklaştırma ve Yüce Divan yargılaması ile Anayasa Mahkemesinin çalışma esasları ve bölüm işbölümü bu maddenin kapsamında değildir. Raportör ve diğer personelin izinleri de bu maddeye tabi değildir.

### İzin: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Yıllık izin**: Başkan ve üyelerin her yıl kullanabileceği, madde metninde kırk gün olarak belirlenen izin hakkıdır. İzin süresi bu maddede kırk gündür.
- **Engellenmeme koşulu**: Yıllık iznin, Yüce Divan sıfatıyla bakılan işler ile Anayasa'ya göre süreye tabi işler nedeniyle kullandırılmayabileceği ya da ertelenebileceği durumu ifade eder. Bu işler varken izin hakkı engellenebilir.
- **Hastalık izni**: Başkan ve üyelerin sağlık nedeniyle kullanacağı izindir. Madde bu izni ayrıca düzenlemez, genel hükümlere bırakır.
- **Mazeret izni**: Yıllık izin dışında, geçerli bir nedene dayanan izindir. Koşulları genel hükümlere tabidir ve verme yetkisi Başkanındır.

### İzin: hangi şartlar aranır?

- Yıllık izin hakkının kullanılabilmesi için kişinin Anayasa Mahkemesi başkanı veya üyesi olması gerekir.
- Yıllık izin kullanılırken Yüce Divan sıfatıyla bakılan bir iş ya da Anayasa'ya göre süreye tabi bir iş bulunmamalıdır; bu işler izni engeller.
- Yıllık izin süresi kırk gün olarak kullanılmalıdır.
- Yıllık ve mazeret izninin verilmesi için Başkanın onayı alınmalıdır.
- Hastalık ve mazeret izinlerinde genel hükümlerdeki koşullar aranmalıdır.

### İzin: hangi sonuçları doğurur?

- Yüce Divan sıfatıyla bakılan veya Anayasa'ya göre süreye tabi bir iş varsa, yıllık izin hakkı bu iş nedeniyle engellenir.
- Engel bulunmayan hallerde başkan ve üye kırk günlük yıllık izin kullanabilir.
- Yıllık ve mazeret izinleri Başkan tarafından verilir; Başkanın onayı olmadan izin kullanılması madde kapsamında geçerli değildir.
- Hastalık ve mazeret izinleri genel hükümlere tabidir; bu izinlerin koşulları ve süreleri maddenin kendisinde belirlenmez.
- Madde, izin hakkının kullanılmadan kalan kısmının akıbeti veya ücret durumu hakkında hüküm içermez.

### Yıllık izin ile hastalık izni arasındaki fark nedir?

- Yıllık izin, kişinin kendi tercihi ve sürenin önceden belirlenmesiyle kullanılan, madde metninde kırk gün olarak sınırlanmış izindir.
- Hastalık izni, sağlık durumuna bağlı olarak doğan ve madde metninde süresi belirlenmeyen izindir.

Sonuç: Yıllık izinde kırk günlük sınır ve engellenme koşulu uygulanır; hastalık izninde genel hükümler (memur mevzuatı) belirleyici olur.

### Yıllık izin ile mazeret izni arasındaki fark nedir?

- Yıllık izin, takvim yılına bağlı olarak kullanılan genel izin hakkıdır.
- Mazeret izni, geçerli bir nedene dayanan ve yıllık izin hakkından bağımsız kullanılan izindir.

Sonuç: İkisi de Başkan tarafından verilir; ancak yıllık iznin süresi kırk gündür, mazeret izninin süresi ve koşulları genel hükümlere göre belirlenir.

### Yüce Divan veya süreye tabi iş bulunan dönem ile diğer dönemler arasındaki fark nedir?

- Yüce Divan sıfatıyla bakılan veya Anayasa'ya göre süreye tabi işlerin bulunduğu dönemde, yıllık izin hakkı engellenir.
- Bu tür işlerin bulunmadığı dönemde yıllık izin hakkı engellenmeden kullanılabilir.

Sonuç: İzin kullanımı, bekleyen işlerin durumuna göre ertelenebilir veya bölünebilir.

### İzin: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Madde 70'in birinci fıkrasındaki kırk günlük yıllık izin süresini, eski metinde yer alan otuz beş gün ile karıştırmak; güncel metin kırk gündür.
- Süreye tabi işlerin bulunmasının izni tamamen ortadan kaldırdığını sanmak; madde engellenmeme kaydıyla izin hakkı tanır ve bu tür bir iş ertelemeye yol açar.
- Hastalık ve mazeret izinlerine yıllık izin süresinin kırk gün sınırını uygulamak; bu izinler genel hükümlere tabidir.
- Yıllık izni Başkan dışında bir makamın vermesi gerektiğini düşünmek; ikinci fıkra verme yetkisini Başkana bırakır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Hastalık ve mazeret izinlerinin genel hükümlere bırakılması, uygulamada memur mevzuatının kıyasen uygulanması sonucunu doğurmaktadır.

### Nasıl ispat edilir?

- Yıllık izin hakkını kullanan başkan veya üye, izin talebini Başkana yazılı olarak sunmalıdır ve izin onayını Başkanın verdiğini belgelemelidir.
- Yüce Divan veya süreye tabi işin bulunduğu iddiası, bu işin dosya kaydı ile ispatlanır; izin talebinin engellenmesini isteyen taraf bu kaydı sunmalıdır.
- Hastalık ve mazeret izinlerinde sağlık raporu veya mazeretin belgelenmesi genel hükümlerdeki usulle ispatlanır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6216 sayılı Kanun m.44](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-44): Görüşmelerin gizliliğini düzenler; izin ve görev kapsamında bilgi paylaşımına ilişkin sınırları belirler (kapsam dışı, bağlam için).
- 6216 sayılı Kanun m.65/3: Oylamanın en kıdemsiz üyeden başlamasını öngörür; madde 70 ile doğrudan bağlantısı yoktur, ancak Genel Kurul çalışmasında üyelerin katılımıyla ilgilidir.

## [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.71 — Sağlık işleri ve tedavi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-71)

Madde, Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyelerinin ile bunların emeklilerinin ve bakmakla yükümlü oldukları aile fertlerinin sağlık giderlerinin hangi kaynaktan ve hangi esaslarla karşılanacağını düzenler. Düzenleme, bu kişilerin sağlık giderlerinin Mahkeme bütçesinden ödenmesi ve ödemenin TBMM üyelerine tanınan hükümler ve esaslara göre yapılmasıdır. Madde, Mahkeme üyelerinin özlük haklarının genel çerçevesini, mali yükün kimin bütçesine yükleneceğini belirler. Maddenin kapsamına Başkan, üyeler, emekliler ve bakmakla yükümlü aile fertleri girer. Madde, Mahkeme üyelerinin ücret, ödenek ve diğer mali haklarını düzenlemez (bu konular ayrı hükümlerdedir). Sağlık giderlerinin hangi tedavi ve ilaçları kapsadığını ve prim ödeme esaslarını düzenlemez; bunlar TBMM üyelerine uygulanan mevzuata bırakılmıştır. Anayasa Mahkemesi personelinin sağlık yardımlarını ve genel sağlık sigortası rejimini de düzenlemez.

### Sağlık işleri ve tedavi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Sağlık giderleri**: Başkan, üyeler, emekliler ve bakmakla yükümlü aile fertlerinin tedavi ve sağlık hizmetlerine ilişkin yapılan harcamalardır. Maddenin ödeme konusu bu giderlerdir; hangi giderlerin karşılanacağı madde metninde sayılmamıştır.
- **Bakmakla yükümlü aile fertleri**: Mahkeme Başkanı, üyesi ya da emeklisinin bakmakla yükümlü olduğu kişilerdir. Madde bu kişileri sağlık giderleri bakımından ilgili kişiler arasında sayar.
- **Mahkeme bütçesi**: Anayasa Mahkemesinin kendi mali kaynağını oluşturan bütçedir. Maddeye göre bu kişilerin sağlık giderleri Mahkeme bütçesinden ödenir; genel bütçeden veya başka bir kurumdan karşılanmaz.
- **TBMM üyelerinin tabi olduğu hükümler ve esaslar**: Milletvekillerinin sağlık giderlerine ilişkin mevzuat ve uygulama esaslarıdır. Maddede yapılan atıf, Mahkeme üyelerinin sağlık giderlerinin bu esaslara göre karşılanmasını sağlar ve ayrı bir sağlık rejimi kurulmasını engeller.

### Sağlık işleri ve tedavi: hangi şartlar aranır?

- Kişinin Anayasa Mahkemesi Başkanı, üyesi, bunların emeklisi ya da bakmakla yükümlü oldukları aile fertlerinden biri olması gerekir.
- Sağlık giderinin, TBMM üyelerinin tabi olduğu hükümler ve esaslar çerçevesinde doğmuş ve karşılanabilir nitelikte olması gerekir.
- Giderin Mahkeme bütçesinden ödenmesi gerekir; ödeme kaynağı Mahkeme bütçesidir.

### Sağlık işleri ve tedavi: hangi sonuçları doğurur?

- Başkan, üyeler, emekliler ve bakmakla yükümlü aile fertlerinin sağlık giderleri Mahkeme bütçesinden ödenir.
- Ödeme, TBMM üyelerinin tabi olduğu hükümler ve esaslar çerçevesinde yapılır; bu esaslar değiştiğinde Mahkeme üyelerinin sağlık giderleri de buna göre değişir.
- Madde, Mahkeme üyelerinin sağlık giderlerini kendi bütçesine bağlar; bu giderlerin başka bir bütçeden karşılanmasına izin vermez.
- Madde kendi başına bir prim, katılım payı veya tedavi kapsamı belirlemez; bu konularda TBMM üyelerine uygulanan mevzuat belirleyicidir.

### Mahkeme üyesi ile TBMM üyesi arasındaki fark nedir?

- Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyeleri ile emekli ve bakmakla yükümlü aileleri bu maddenin kapsamındadır.
- TBMM üyeleri için ayrı bir sağlık düzenlemesi vardır ve madde bu düzenlemeye atıf yapar.

Sonuç: Mahkeme üyelerinin sağlık giderleri, TBMM üyelerine uygulanan hükümlere göre belirlenir; iki grup için ayrı bir esas kurulmamıştır.

### Mahkeme bütçesi ile genel bütçe arasındaki fark nedir?

- Madde, Başkan ve üyelerin sağlık giderlerinin Mahkeme bütçesinden ödeneceğini söyler.
- Genel bütçeden veya başka bir kamu kaynağından karşılanan giderler bu maddenin kapsamında değildir.

Sonuç: Ödeme yükümlülüğü Mahkemenin kendi bütçesine bağlanmıştır.

### Sağlık işleri ve tedavi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddeyi Mahkeme personelinin sağlık yardımına uygulamak; madde yalnızca Başkan, üyeler, emekliler ve bakmakla yükümlü aile fertlerini kapsar.
- Sağlık giderlerinin genel bütçeden veya SGK üzerinden karşılanacağını varsaymak; madde ödemeyi Mahkeme bütçesine bağlar.
- TBMM üyelerinin sağlık esaslarının Mahkeme üyelerine doğrudan uygulanacağını unutmak; madde esasları TBMM üyelerine tabi olan hükümlere bağlar, ayrıca bir mevzuat kurmaz.

### Nasıl ispat edilir?

- Mahkeme üyesi, emekli veya bakmakla yükümlü olunan kişi olduğunu, ilgili kişinin hangi sıfatla yararlanacağını nüfus ve görev belgeleriyle ispatlar.
- Sağlık giderinin doğduğunu fatura, reçete ve tedavi belgeleriyle ispatlar; ödemenin Mahkeme bütçesinden istenmesi bu belgelere dayanır.
- Mahkemenin, giderin TBMM üyelerine uygulanan esaslar kapsamında olmadığını ileri sürmesi halinde bu savunmayı ilgili mevzuat ve uygulama kayıtlarıyla ispatlaması gerekir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6216 sayılı Kanun m.71](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-71): Maddenin kendisidir; yalnızca Mahkeme üyelerinin sağlık giderlerinin ödeme kaynağını ve esasını gösterir.
- 6216 sayılı Kanun: Anayasa Mahkemesinin kuruluşunu, üyelerin disiplinini ve bütçesini düzenleyen genel kanundur; madde bu kanun içinde mali bir hükümdür.

## [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.72 — Kuruluş günü ve onur belgesi verilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-72)

Madde, Anayasa Mahkemesinin kuruluş gününü (her yıl nisan ayının 25. günü), bu güne ilişkin törenleri ve etkinlikleri, ayrıca emekliye ayrılan başkan, başkanvekili ve üyelere verilecek onur belgesi ve armağanları düzenler. Ayrıca bu tören ve armağanların giderlerinin Mahkeme bütçesinden karşılanması ve bu amaçlı harcamaların 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamı dışında tutulması konusunda hüküm içerir. Madde, Mahkeme üyelerinin görev süresini, seçimini ve sona ermesini düzenlemez (m.10, m.11 ve Anayasa m.147 kapsamındadır). Mahkemenin yargılama usullerini, üyelerin and içme törenini ve özlük haklarını da düzenlemez (m.9, m.50 ve m.68-71 ile ilgili hükümler). Madde, Mahkemenin kuruluş gününe ve emekli üyelere yönelik işlemlere ilişkin olup bu kişilerin doğrudan hak ve yükümlülüklerini kurmaz.

### Kuruluş günü ve onur belgesi verilmesi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Mahkemenin kuruluş günü**: Her yılın nisan ayının 25. günüdür. Mahkemenin kuruluşunun yıldönümü olarak kabul edilir ve kutlamaların bu tarihe bağlanmasını sağlar. Tarih dışında bir gün kuruluş günü olarak kabul edilemez.
- **Onur belgesi ve armağan**: Emekliye ayrılmış başkan, başkanvekili ve üyelere, geçmiş hizmetlerini anmak amacıyla verilen törensel nitelikte belge ve hatıra eşyasıdır. Bu belge ve armağanlar bir maaş, ödenek veya mali hak niteliği taşımaz.
- **Kamu İhale Kanunu kapsam dışı harcama**: Madde gereği, kuruluş günü törenleri ve armağanlara ilişkin harcamalar 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi değildir. Bu istisna yalnızca bu amaçla yapılan harcamalara uygulanır; Mahkemenin diğer alım ve hizmet giderleri bu istisna kapsamında değildir.

### Kuruluş günü ve onur belgesi verilmesi: hangi şartlar aranır?

- Kuruluş gününün her yılın nisan ayının 25. günü olması gerekir.
- Kutlamaların törenle yapılması ve seminer, konferans veya benzeri etkinliklerin düzenlenmesi isteğe bağlıdır; bu etkinlikler düzenlenebilir ancak zorunlu değildir.
- Armağan ve onur belgelerinin yalnızca emekliye ayrılmış başkan, başkanvekili ve üyelere verilmesi gerekir; görevde olanlara bu belgelerin verilmesi maddenin kapsamında değildir.
- Tören ve armağan giderlerinin karşılanması için her yıl Mahkeme bütçesine yeterli ödeneğin konulması gerekir.
- Bu amaçla yapılan harcamaların 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi olmaması, harcamanın bu amaçla yapılmış olmasına bağlıdır.

### Kuruluş günü ve onur belgesi verilmesi: hangi sonuçları doğurur?

- Her yıl nisan ayının 25. günü Mahkemenin kuruluş günü kabul edilir ve kutlamalar bu güne göre düzenlenir.
- Kuruluş günü törenleri düzenlendiğinde bunların giderleri Mahkeme bütçesinden karşılanır.
- Emekliye ayrılmış başkan, başkanvekili ve üyelere onur belgesi ve geçmiş hizmetlerin anısını simgeleyen armağan verilir.
- Bu amaçla yapılan harcamalar 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi olmadığından, ihale usulüne bağlanmadan yapılabilir.
- Bu tören ve armağan giderleri için Mahkeme bütçesine yeterli ödenek konulması gerekir; ödeneğin konulmaması maddenin amacına aykırıdır.
- Madde emredici nitelikte olup, kuruluş günü ve armağan konusunda farklı bir düzenleme yapılamaz (metinde açıkça belirtilmemiş; hükmün yapısından çıkarılmıştır).

### Kuruluş günü töreni ile genel etkinlik arasındaki fark nedir?

- Kuruluş günü törenleri, nisan 25'inde yapılan ve kutlama niteliği taşıyan resmi törendir.
- Seminer, konferans ve benzeri etkinlikler ise törenin parçası olmayan, düzenlenmesi isteğe bağlı faaliyetlerdir.

Sonuç: Törenin düzenlenmesi maddede bağlı bir ifadeyle yer almaz; etkinlikler ise 'tertiplenebilir' ifadesiyle isteğe bağlıdır.

### Emekli üye ile görevdeki üye arasındaki fark nedir?

- Emekliye ayrılmış başkan, başkanvekili ve üyeler onur belgesi ve armağan almaya hak kazanır.
- Görevde bulunan başkan ve üyeler bu fıkra kapsamında onur belgesi veya armağan almaz.

Sonuç: Armağan ve belge yalnızca emeklilik sonrasında verilir; görevdeki üyeler için böyle bir hak doğmaz.

### Kamu İhale Kanunu kapsamındaki harcama ile bu amaçlı harcama arasındaki fark nedir?

- Tören ve armağan için yapılan harcamalar 4734 sayılı Kanun dışında tutulmuştur.
- Mahkemenin bu amaç dışındaki alım ve hizmetleri genel ihale mevzuatına tabidir.

Sonuç: Bu amaçlı harcamalarda ihale usulü uygulanmaz; diğer harcamalarda ihale mevzuatına uyulması gerekir.

### Kuruluş günü ve onur belgesi verilmesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Kuruluş gününü nisan 25 dışında bir tarihle belirlemek; maddede tarih açıkça sabittir.
- Kuruluş günü töreninin zorunlu olduğunu ve etkinliklerin tertiplenmesinin de zorunlu olduğunu sanmak; metinde bu etkinlikler isteğe bağlıdır.
- Görevdeki başkan ve üyelere de onur belgesi veya armağan verileceğini düşünmek; bu hak yalnızca emekliye ayrılmış kişilere tanınmıştır.
- Tören ve armağan harcamalarını, amacına bakılmaksızın 4734 sayılı Kanun dışında saymak; istisna yalnızca bu amaçla yapılan harcamalar içindir.

### Nasıl ispat edilir?

- Kuruluş günü törenleri ve armağanların verildiği hususu, emekliye ayrılmış kişinin statüsünü gösteren belgeyle ispatlanır; emeklilik durumu ispatlanmadan armağan talebi değerlendirilemez.
- Bu amaçla yapılan harcamanın 4734 sayılı Kanun dışında tutulmasını isteyen idare, harcamanın kuruluş günü töreni veya armağan amacıyla yapıldığını belgelerle ortaya koymakla yükümlüdür.
- Mahkeme bütçesine ödeneğin konulduğu, Mahkemenin bütçe kayıtlarıyla ispatlanır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4734 sayılı Kanun: Kamu İhale Kanunudur. Madde, bu amaçla yapılan tören ve armağan harcamalarını bu kanunun kapsamı dışında tutar.
- [6216 sayılı Kanun m.9](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-9): Üyelerin görevlerine başlamadan önce and içmesini düzenler; kuruluş günü törenlerinden ayrı bir tören olduğu için bu maddeyle karıştırılmamalıdır.
- [6216 sayılı Kanun m.10](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-10): Üyelerin görev süresini ve emekliliğe ayrılmalarını düzenler; onur belgesi ve armağan hakkının doğduğu emekliliğin sınırlarını belirleyen maddedir.

## [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.73 — Yabancı ülkelere gönderilme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-73)

Madde, Anayasa Mahkemesi raportörleri ile raportör yardımcılarının yurt dışına görevlendirilmesini düzenler. Görevlendirmenin amacını (bilgi ve görgü artırma, lisansüstü eğitim, bilimsel araştırma, karşılıklı iş birliği), süresini ve uzatılma koşulunu belirler; yurt dışına gönderilenlerin mali haklarında, yükümlülüklerinde ve özlük haklarında hangi kuralların uygulanacağını gösterir. Uygulama alanı Anayasa Mahkemesi raportör ve raportör yardımcılarıdır. Madde, görevlendirmenin yapılma usulünü, Başkanlığın takdir yetkisinin sınırlarını ve görevlendirilen kişilerin yurt dışındaki ayrıntılı çalışma esaslarını düzenlemez. Mecburi hizmet yükümlülüğünün ayrıntıları ile Devlet memurlarına ilişkin genel hükümler bu maddede yer almaz; bunlar ilgili kanun ve mevzuatta aranmalıdır. Anayasa Mahkemesi personelinin genel atama, disiplin ve görevden ayrılma usulleri de bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Yabancı ülkelere gönderilme: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Yurt dışında görevlendirme**: Başkanlık kararıyla raportör veya raportör yardımcısının yabancı ülke mahkemeleri, üniversiteler ya da uluslararası kuruluşlarda çalışmak veya öğrenim görmek üzere geçici olarak yurt dışına gönderilmesidir. Görevlendirme, Başkanlığın takdirine bağlıdır ve kanunda sayılan amaçlardan birine dayanmalıdır.
- **Karşılıklı iş birliği çerçevesi**: Görevlendirmenin dayanabileceği amaçlardan biridir. Anayasa Mahkemesi ile yabancı ülke kurumları arasındaki iş birliğini ifade eder; maddede bu iş birliğinin türü ayrıca tanımlanmamıştır.
- **Görevlendirme süresi**: Temel süre iki yıldır. Başkanlık gerekli gördüğünde bu süre bir katına kadar uzatılabilir; yani toplamda en fazla dört yıl olabilir.
- **Özlük hakları**: Derece yükselmesi, kademe ilerlemesi, emeklilik, aylık, ödenek ve diğer tüm personel haklarını kapsayan kavramdır. Görevlendirme süresince bu haklar kesintiye uğramadan devam eder.

### Yabancı ülkelere gönderilme: hangi şartlar aranır?

- Görevlendirilecek kişinin Anayasa Mahkemesi raportörü veya raportör yardımcısı olması gerekir.
- Görevlendirmenin amacı, bilgi ve görgünün artırılması, lisansüstü eğitim, bilimsel araştırma veya karşılıklı iş birliği çerçevesinde olmalıdır.
- Görevlendirme, yabancı ülke mahkemeleri, üniversiteler veya uluslararası kuruluşlarda çalışma ya da öğrenim görme amacına yönelik olmalıdır.
- Görevlendirme kararı Başkanlık tarafından verilmelidir.
- Görevlendirme süresi iki yılı aşmamalıdır; Başkanlıkça gerekli görülürse bu süre bir katına kadar uzatılabilir.

### Yabancı ülkelere gönderilme: hangi sonuçları doğurur?

- Görevlendirme, kanunda sayılan amaçlardan biri için yapılmışsa raportör veya raportör yardımcısı yurt dışında çalışabilir veya öğrenim görebilir.
- Yurt dışına gönderilenlerin mali hakları, yükümlülükleri, mecburi hizmetleri, giderlerinin karşılanması ile aylık ve ödeneklerinin transferi konularında Devlet memurlarına ilişkin hükümler uygulanır.
- Yurt dışında görevlendirilenlerin derece yükselmeleri, kademe ilerlemeleri, emeklilik, aylık, ödenek ve diğer bütün özlük hakları ile yükümlülükleri devam eder.
- Süre sonunda görevlendirme sona erer ve ilgili kişi göreve döner; süre uzatılmadıkça daha uzun yurt dışı görevlendirmesi yapılamaz.

### Temel süre ile uzatılmış süre arasındaki fark nedir?

- Temel görevlendirme süresi iki yıla kadardır ve Başkanlığın ayrıca karar vermesine gerek yoktur.
- Uzatılmış süre, Başkanlıkça gerekli görülmesi halinde temel sürenin bir katına kadar verilebilen ek süredir.

Sonuç: Uzatma yapılmadığı sürece en fazla iki yıl; uzatma yapıldığında en fazla dört yıl yurt dışında kalınabilir.

### Yurt dışı görevlendirme ile devlet memuru olarak yurt dışı görevlendirme arasındaki fark nedir?

- Bu maddeye göre görevlendirilen raportör ve yardımcıları, Anayasa Mahkemesinin kendi personel rejimi içinde kalır.
- Devlet memurlarına ilişkin hükümler, yalnızca mali haklar, yükümlülükler, mecburi hizmet, giderler ve aylık-ödenek transferi konularında uygulanır.

Sonuç: Mali ve yükümlülük konularında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır; bunun dışındaki konular Anayasa Mahkemesi mevzuatına bırakılmıştır.

### Görevlendirme süresi ile özlük hakları süresi arasındaki fark nedir?

- Görevlendirme süresi kanunda belirlenen iki yıl ve uzatmayla bir katı kadardır.
- Özlük haklar bu süre boyunca kesintisiz devam eder.

Sonuç: Yurt dışında geçen süre hizmet sayılır ve derece, kademe, emeklilik ile aylık hakları kesilmez.

### Yabancı ülkelere gönderilme: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Dört yıllık süreyi uzatma olmadan uygulamak; uzatma yalnızca Başkanlığın gerekli görmesi halinde ve bir katına kadar mümkündür, kendiliğinden uygulanmaz.
- Yurt dışı görevlendirmeyi özlük haklarını kesen bir durum olarak yorumlamak; 3. fıkra görevlendirme süresince tüm özlük hakların devam edeceğini öngörür.
- Yurt dışı görevlendirmeyi kanunda sayılmayan bir amaçla (örneğin genel bir personel ihtiyacı için) yapmak; görevlendirme yalnızca 1. fıkrada sayılan amaçlar için mümkündür.
- Mali ve yükümlülük konularında genel personel mevzuatı yerine Devlet memurlarına ilişkin hükümlerin uygulanması gerektiğini gözden kaçırmak; 2. fıkra açık bir yollama içerir.
- Görevlendirilenleri Devlet memuru olarak tüm konularda tabi tutmak; 2. fıkra yalnızca sayılan konularda yollama yapar.

### Nasıl ispat edilir?

- Yurt dışı görevlendirmesinin amacına uygun olduğunu, yani bilgi ve görgü artırma, lisansüstü eğitim, bilimsel araştırma veya karşılıklı iş birliği kapsamında yapıldığını gösterme yükü görevlendirmeyi yapan Başkanlığa aittir; bu amaç karar metninde ortaya konmalıdır.
- Görevlendirme süresinin uzatıldığı iddiası varsa, Başkanlığın uzatma kararını gerekli görmesi gerektiği ve bunun yazılı kararla belgelenmesi gerekir.
- Yurt dışında geçen sürenin özlük haklarına sayılması iddiasında bulunan kişi, görevlendirme kararını ve süresini belgeleyerek bu sürenin hizmet sayıldığını ispatlamalıdır.
- Mali hak, aylık veya ödenek transferine ilişkin uyuşmazlıkta, Devlet memurlarına ilişkin mevzuat hükümlerinin uygulandığı ve ödemenin bu hükümlere göre yapıldığı idarece gösterilmelidir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu: Maddenin 2. fıkrası, yurt dışına gönderilenlerin mali haklar, yükümlülükler ve mecburi hizmet gibi konularında bu kanunun hükümlerinin uygulanacağını öngörür. Dolayısıyla bu konularda kaynak mevzuat budur.
- [6216 sayılı Kanun m.49](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-49): Anayasa Mahkemesinin raportörlerinin görevini ve atanmasını düzenleyen genel hükümdür; görevlendirilen kişilerin hukuki statüsünü belirleyen temel çerçeveyi oluşturur.

## [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.73/A — Mahkemede staj](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-73a)

Madde, Anayasa Mahkemesinde hâkim ve savcı yardımcıları ile avukat stajyerlerinin staj yapabilmesinin temel olanağını düzenler ve bu staja ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceğini öngörür. Madde yalnızca staja katılabilecek kişi gruplarını ve yönetmeliğe yollamayı kapsar. Stajın süresi, başvuru ve kabul koşulları, staj programı ile stajyerlere ödenecek ücret veya diğer mali haklar maddede düzenlenmez; bunlar Anayasa Mahkemesinin staja ilişkin yönetmeliğinde belirlenir. Avukat stajyerinin baro nezdindeki stajına ve avukatlık stajının koşullarına ilişkin hükümler (Avukatlık Kanunu) bu maddenin konusu değildir. Anayasa Mahkemesi üyelerinin özlük ve mali hakları ile görev yükümlülükleri de (m.68–74 ve m.15) bu maddede yer almaz.

### Mahkemede staj: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Mahkemede staj**: Hâkim ve savcı yardımcılarıyla avukat stajyerlerinin Anayasa Mahkemesinin çalışmalarını yakından izleyebilmesini sağlayan staj faaliyetidir. Madde bu stajın yapılabilmesinin olanağını tanır, stajın içeriğini ayrıntılı biçimde tanımlamaz.
- **Hâkim ve savcı yardımcısı**: Hâkim ve savcılığa atanmadan önce adaylık ya da yardımcılık döneminde bulunan kişilerdir. Madde bu kişilere Mahkemede staj yapma olanağı tanır.
- **Avukat stajyeri**: Avukatlık mesleğine hazırlanan, baro nezdinde staj yapan kişidir. Maddenin kapsamı yalnızca bu sıfatı taşıyanlarla sınırlıdır.
- **Usul ve esaslar yönetmeliği**: Maddenin uygulanmasına ilişkin ayrıntıların belirlendiği düzenleyici işlemdir. Madde bu ayrıntıları kanunla değil yönetmelikle düzenlemeyi öngörür.

### Mahkemede staj: hangi şartlar aranır?

- Stajyerin hâkim ve savcı yardımcısı ya da avukat stajyeri sıfatını taşıması gerekir.
- Staj yapmak isteyen kişinin Anayasa Mahkemesi tarafından maddenin uygulanmasına ilişkin yönetmelikte öngörülen usul ve esaslara göre kabul edilmesi gerekir.
- Staj, yönetmelikte belirlenen usul ve esaslara uygun olarak yürütülmelidir.

### Mahkemede staj: hangi sonuçları doğurur?

- Hâkim ve savcı yardımcıları ile avukat stajyerleri, yönetmelikte belirlenen usul ve esaslara uygun olarak Mahkemede staj yapabilir.
- Maddede sayılmayan kişilerin (örneğin hâkim ve savcı yardımcısı ya da avukat stajyeri olmayanların) bu madde uyarınca Mahkemede staj yapma hakkı doğmaz.
- Stajın süresi, başvuru ve kabul ayrıntıları madde metninde yer almadığından, bu konularda madde tek başına bir sonuç doğurmaz; sonuçlar yönetmelik hükümlerine göre belirlenir.

### Hâkim ve savcı yardımcısı ile avukat stajyeri arasındaki fark nedir?

- Hâkim ve savcı yardımcıları, adaylık ya da yardımcılık sürecinde yargı mesleğine hazırlanır.
- Avukat stajyerleri, baro nezdinde avukatlık mesleğine hazırlanır.

Sonuç: Madde iki grubu da aynı olanakla Mahkemede staja kabul eder; ancak gruplar arasında ayrım yapmaz, her ikisi için de aynı yönetmelik usulü geçerlidir.

### Madde metni ile yönetmelik arasındaki fark nedir?

- Maddenin kendisi staja katılabilecek grupları ve yönetmeliğe yollamayı belirler.
- Yönetmelik, stajın uygulanmasına ilişkin ayrıntıları (başvuru, süre, program) düzenler.

Sonuç: Staja ilişkin ayrıntılar bakımından asıl dayanak yönetmeliktir; madde metninde bulunmayan bir süre veya koşul kanundan çıkarılamaz.

### Mahkemede staj: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddenin yalnızca hâkim ve savcı yardımcıları ile avukat stajyerlerini kapsadığını gözden kaçırıp başka meslek gruplarını da staja kabul etmek.
- Stajın süresi veya ücreti gibi ayrıntıları madde metninden çıkarmaya çalışmak; bu ayrıntılar yönetmelikte aranmalıdır.
- Yönetmelik hükümlerini kanun hükmü gibi değerlendirip madde metninde yer almayan bir süreyi kanuni süre saymak.

### Nasıl ispat edilir?

- Staja kabul edilmek isteyen kişi, hâkim ve savcı yardımcısı ya da avukat stajyeri olduğunu gösteren belgeyle sıfatını ispatlar; bu belge yönetmelikte öngörülen başvuru evraklarının parçasıdır.
- Sıfatın bulunmadığı ileri sürülürse, bunu ileri süren taraf kişinin ilgili kurumdan (hâkimlik-savcılık veya baro) alınmış kayıt ya da belgeyle karşı iddiasını ispatlar.
- Stajın yönetmeliğe uygun yürütüldüğü veya yürütülmediği iddiasında, bu hususu ileri süren taraf ilgili yönetmelik hükmüne aykırılığı belgeyle ortaya koymakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6216 sayılı Kanun m.15](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-15): Anayasa Mahkemesi üyelerinin yükümlülüklerini düzenler; staj kapsamında Mahkeme çalışmalarına katılan kişilerin uyması gereken gizlilik ve tarafsızlık ilkelerine dair çerçeveyi oluşturur.
- [6216 sayılı Kanun m.68-74](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-68): Mahkeme başkan ve üyelerinin mali ve sosyal haklarını düzenler; madde bu konuları kapsamaz, ancak Mahkemenin özlük yapısını tamamlayan hükümlerdir.

## [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.74 — Kadrolar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-74)

Madde, Anayasa Mahkemesi'ne ait kadroların tespitini, ihdasını, kullanımını ve iptalini ile kadrolara ilişkin diğer hususları düzenler ve bu konuların 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye göre yürütüleceğini belirtir. Madde, Mahkeme'nin kadro ve personel yapısına ilişkindir; Mahkeme üyelerinin aylık, ödenek, mali ve sosyal haklarını düzenlemez (m.68-73). Üyelerin seçimi, görev süresi ve sona ermesi (m.146-147 Anayasa), Mahkeme'nin iç işleyişi ve Başkan seçimi (m.12) ile yargılama usulü bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Kadrolar: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Kadro**: Mahkeme bünyesinde bir görevin karşılığı olarak tanımlanan ve bütçede yer alan personel birimi. Maddeye göre kadronun tespiti, ihdası, kullanımı ve iptali ayrı ayrı işlemlerdir.
- **Kadro işlemleri**: Kadronun tespiti, ihdası, kullanımı ve iptali olmak üzere dört aşamalı yönetim işlemleri. Bu işlemlerin esas ölçütü 190 sayılı KHK hükümleridir.
- **190 sayılı KHK**: 13/12/1983 tarihli kanun hükmünde kararname; maddenin kadro konusundaki yollama yaptığı temel mevzuattır. Maddede belirtilen kadro hususları bu KHK'ya tabidir.

### Kadrolar: hangi şartlar aranır?

- Kadroya ilişkin bir işlemin, tespit, ihdas, kullanım veya iptal niteliğinde olması gerekir.
- Söz konusu kadro işleminin 190 sayılı KHK hükümlerine uygun yapılması gerekir.
- Kadroya ilişkin diğer hususların da aynı KHK'ya göre düzenlenmesi gerekir.

### Kadrolar: hangi sonuçları doğurur?

- Mahkeme kadrolarının tespiti, ihdası, kullanımı ve iptali 190 sayılı KHK'ya göre yapılır.
- Kadroya ilişkin diğer hususlar da aynı KHK'ya göre düzenlenir; Anayasa Mahkemesi Kanunu'nda ayrı bir kadro rejimi kurulmamıştır.
- Kadro işlemi KHK'ya aykırı yapılırsa bu işlemin hukuka uygunluğu KHK hükümlerine göre değerlendirilir.

### Kadro konusu ile üye statüsü arasındaki fark nedir?

- Kadro konusu, Mahkeme'de hangi görevin hangi personel birimine bağlanacağına ilişkin yapısal düzenlemedir ve m.74 kapsamındadır.
- Üye statüsü (aylık, ödenek, mali ve sosyal haklar) m.68-73 kapsamındadır ve kadro düzenlemesinden ayrıdır.

Sonuç: Kadroya ilişkin bir uyuşmazlıkta 190 sayılı KHK esas alınır; üyelerin mali haklarına ilişkin uyuşmazlıkta m.68-73 ve bunların yollama yaptığı düzenlemeler uygulanır.

### Kadrolar: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Kadro düzenlemesini üyelerin mali ve sosyal haklarıyla karıştırmak; kadro konusunu m.68-73 kapsamında aramak.
- Maddeyi Mahkeme'nin özlük ve iç işleyiş düzenlemesi olarak yorumlamak; kadro rejiminin doğrudan 6216 sayılı Kanun'da kurulduğunu sanmak, oysa yollama 190 sayılı KHK'ya yapılmıştır.

### Nasıl ispat edilir?

- Kadronun tespiti, ihdası, kullanımı veya iptali iddiasını ileri süren taraf, ilgili kadro işleminin varlığını ve niteliğini belgeyle ispatlamak zorundadır.
- Kadro işleminin 190 sayılı KHK'ya uygun yapıldığını ileri süren idare, bu uygunluğu ilgili karar ve kadro cetveli ile ispatlar.
- Kadro işleminin KHK'ya aykırılığı iddia edilirse, aykırılığı ileri süren taraf bu iddiasını KHK hükmü ile somut işlem arasındaki çelişkiyi göstererek ispatlar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname: Maddenin kadro konusundaki yollama yaptığı temel düzenlemedir; kadronun tespiti, ihdası, kullanımı ve iptali bu KHK'ya göre yürütülür.
- [6216 sayılı Kanun m.68-73](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-68): Üyelerin aylık, ödenek, mali ve sosyal haklarını düzenler; kadro düzenlemesi ile karıştırılmamalıdır.

## [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.75 — Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-75)

6216 sayılı Kanun'un 75. maddesi, 6216 sayılı Kanunun yürürlüğü ile birlikte eski Anayasa Mahkemesi Kanunu olan 2949 sayılı Kanunun yürürlükten kaldırılmasını ve bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce başka kanunlarda yapılmış değişikliklerin (atıf ve yollamaların) sonucunu düzenler. Maddenin fıkraları, ilgili kanunlarda yapılan değişikliklerin "yerine işlendiğini" kayda bağlar; kadro cetvelinde yapılan değişiklikleri de (6. fıkra) ayrıca düzenler. Madde, Anayasa Mahkemesi üyelerinin ve personelinin yargılama usulünü, iç yapısını ya da kararların etkisini düzenlemez; bu konular kanunun diğer maddelerinde yer alır. Yürürlük ve yürürlükten kaldırma tarihlerinin ayrıntıları, Kanunun yürürlük maddesinde yer alır (m.76 ile ilgili değerlendirme yapılmamıştır).

### Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Yürürlükten kaldırma**: Bir kanunun, başka bir kanun hükmüyle hukuk düzeninden çıkarılmasıdır. Madde 1. fıkrada 2949 sayılı Kanun bu yolla yürürlükten kaldırılmıştır.
- **Yerine işleme**: Başka bir kanunda yer alan atıfın ya da yollamanın, 6216 sayılı Kanunun ilgili hükmü ile değiştirilerek yeni metne uygun hale getirilmesi anlamına gelir. Maddenin 2. ila 5. ve 7. ila 8. fıkralarında parantez içinde bu ifade kullanılmıştır.
- **Kadro cetveli**: Kamu kurumlarının memur ve benzeri kadrolarını gösteren, kanun ekinde yer alan cetveldir. 6. fıkra, 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde Anayasa Mahkemesi Başkanlığına ilişkin kadroların iptal edilip ihdas edilmesini düzenler.

### Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler: hangi şartlar aranır?

- Yürürlükten kaldırma işleminin, 6216 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesi ile birlikte 2949 sayılı Kanun bakımından gerçekleşmiş olması gerekir.
- Başka kanunlarda yer alan atıf ve yollamaların, bu maddede gösterilen kanun hükümleri uyarınca 6216 sayılı Kanuna göre yeniden düzenlenmiş olması gerekir.
- Kadro cetvellerinde yapılacak değişiklikler için, ilgili cetvelde yer alan kadroların iptal edilmesi ve Ek listelerle yeni kadroların ihdas edilmesi gerekir.
- Yürürlükten kaldırılan 2949 sayılı Kanunun hükümlerinin yeniden canlanmaması için, bu hükümlerin başka bir kanunla geri getirilmediği ortaya konmalıdır.

### Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler: hangi sonuçları doğurur?

- 2949 sayılı Kanun, 6216 sayılı Kanunun bu maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.
- 2949 sayılı Kanuna yapılan atıflar, bu maddede belirtilen 6216 sayılı Kanun hükümlerine göre karşılanır.
- 2. ila 5. ve 7. ila 8. fıkralarda gösterilen kanunlardaki hükümler, 6216 sayılı Kanun düzenine uygun hale getirilmiş sayılır.
- 6. fıkra uyarınca 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) ve (II) sayılı cetvellerde Anayasa Mahkemesi Başkanlığı bölümündeki kadro değişiklikleri yapılmış sayılır.
- Madde metninde açıkça yeniden yürürlüğe koyma hükmü bulunmadığından, iptal edilen kanunun ilga ettiği kanun kendiliğinden yeniden yürürlüğe girmez.

### Yürürlükten kaldırma ile yerine işleme arasındaki fark nedir?

- Madde 1. fıkrada 2949 sayılı Kanunun tamamen yürürlükten kaldırılması, hukuk düzeninden çıkarılması anlamına gelir.
- Madde 2 ila 5, 7 ve 8. fıkralarda ise diğer kanunlardaki atıflar ve yollamalar yeni düzene göre yeniden kurulmuş, ilgili metinler ayrıca yürürlükten kaldırılmamıştır.

Sonuç: Yürürlükten kaldırılan kanuna yapılan atıflar yerine 6216 sayılı Kanun hükümleri geçer; yerine işlenen fıkralarda eski kanun metni yeniden yürürlüğe girmez.

### Kadro iptali ile kadro ihdası arasındaki fark nedir?

- 6. fıkrada, mevcut cetvelde yer alan Anayasa Mahkemesi Başkanlığı kadrolarının iptali öngörülmüştür.
- Aynı fıkrada, bu kadroların yerine yeni listelerle kadroların ihdas edildiği ve bazılarının Adalet Bakanlığı ve Sayıştay bölümlerine aktarıldığı belirtilmiştir.

Sonuç: Kadro cetvelinin bütünü, iptal ve ihdas işlemleri birlikte değerlendirilerek okunur; yalnız iptal edilen kadrolar cetvelden çıkarılmış sayılır.

### Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Madde 1. fıkrayı, yürürlükten kaldırılan kanunun yerine işlenen hükümlerin de kendiliğinden ortadan kalktığı biçiminde okumak; yerine işleme fıkralarında eski metnin korunduğunu varsaymak yanlıştır.
- 6. fıkradaki kadro iptalini tek başına bir kadronun ortadan kalktığı biçiminde okumak; ihdas edilen kadroların ve diğer bakanlık ile kurum bölümlerine yapılan eklemelerin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

### Nasıl ispat edilir?

- Yürürlükten kaldırılan 2949 sayılı Kanunun yeniden yürürlüğe girdiğini ileri süren taraf, bunun bir kanun hükmüyle açıkça düzenlendiğini ispat etmelidir; kendiliğinden yeniden yürürlük için dayanak aranır.
- Atıf ve yollamaların 6216 sayılı Kanuna göre yeniden okunması, ilgili kanunun Resmî Gazete metni ile belirlenir.
- Kadro iptal ve ihdaslarının uygulamadaki sonucu, kadro cetveli ve ilgili kurum kayıtları ile ortaya konur.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 2949 sayılı Kanun: Madde 1. fıkrada yürürlükten kaldırılan eski Anayasa Mahkemesi Kanunudur; bu maddenin asıl konusu odur.
- 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname: 6. fıkrada eki (I) ve (II) sayılı cetvellerde Anayasa Mahkemesi Başkanlığı kadrolarının iptal ve ihdas edildiği kanun hükmünde kararnamedir.
- 5682 sayılı Pasaport Kanunu: 2. fıkrada yerine işlenen kanun olarak anılmıştır; maddede atıf olarak yer alır.
- 270 sayılı Yüksek Hâkimlik Tazminatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname: 4. fıkrada yerine işlenen kararnamedir.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu: 5. ve 7. fıkralarda yerine işlenen kanun olarak anılmıştır.
- 492 sayılı Harçlar Kanunu: 8. fıkrada yerine işlenen kanundur.
- 6216 sayılı Kanun: Madde kendi yürürlük ve yerine işleme düzenine ilişkin olduğu için bu kanunun bütününün kapsamı içindedir; ayrıca yürürlük ve sonuç bakımından 1. fıkranın dayanağıdır.

## [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.76 — Yürürlük](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-76)

Madde, 6216 sayılı Kanun'un yürürlük tarihlerini düzenler: Kanunun 45 ila 51. maddelerinin 23/9/2012 tarihinde, diğer hükümlerinin ise yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğini belirler. Maddenin uygulanması bakımından kanunun tümü ve bu kanunun yürürlüğe giriş tarihine bağlı hükümler kapsamdadır. Maddede yürürlük dışındaki konular, yani Anayasa Mahkemesinin karar türleri, bireysel başvuru usulü, iptal kararlarının etkisi ve geçici hükümler düzenlenmez; bunlar kanunun ilgili maddelerinde yer alır. Madde, kanunun yayımlanmadan önce ya da sonra açılmış dava ve başvurulara uygulanacak geçiş rejimini de doğrudan düzenlemez.

### Yürürlük: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Yürürlük**: Bir hükmün hukuk düzeninde bağlayıcı olmaya başlaması anıdır. Bu maddede yürürlük tarihi iki ayrı ölçüte bağlanmıştır: belirli bir tarih ya da yayım tarihi.
- **Yayım tarihi**: Kanunun Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihtir. Maddenin (b) bendindeki hükümler bu tarihte yürürlüğe girer; madde metninde ayrıca bir gün sayısı ya da yayımdan sonraki bir süre öngörülmemiştir.
- **Belirli tarihli yürürlük**: Kanunun belirli maddelerinin yayım tarihinden bağımsız olarak metinde gösterilen tarihte yürürlüğe girmesidir. Bu maddede 45 ila 51. maddeler için 23/9/2012 tarihi öngörülmüştür.

### Yürürlük: hangi şartlar aranır?

- Kanunun 45 ila 51. maddelerinin uygulanabilmesi için 23/9/2012 tarihinin geçerli yürürlük tarihi olarak alınması gerekir.
- Kanunun diğer hükümlerinin yürürlüğe girmesi için Resmî Gazete'de yayımlanmış olması gerekir; yayım tarihi yürürlük anıdır.
- Madde kapsamındaki bir hükmün yürürlüğe girdiği tarih, o hükmün dava veya başvuruya uygulanıp uygulanmayacağının ilk ölçütüdür; bu tespit yapılmadan uygulama yapılamaz.

### Yürürlük: hangi sonuçları doğurur?

- Kanunun 45 ila 51. maddeleri 23/9/2012 tarihinde yürürlüğe girer.
- Kanunun diğer hükümleri yayım tarihinde yürürlüğe girer.
- Yayım tarihinden önce gerçekleşmiş olaylara, yürürlük tarihi öncesinde kalan hükümler uygulanamaz; bu, madde metninden doğan bir sonuçtur ve sonucu yalnız yürürlük ayrımından çıkarılmıştır.

### 45-51. maddeler ile diğer maddeler arasındaki fark nedir?

- 45 ila 51. maddeler, metinde belirlenmiş sabit bir tarih olan 23/9/2012'de yürürlüğe girer.
- Kanunun geri kalan hükümleri, yayım tarihinde yürürlüğe girer.

Sonuç: İki grup hükmün yürürlük tarihleri farklıdır; bir olayın hangi hükme tabi olduğu, olayın bu tarihlere göre yapılması gereken değerlendirmeyle belirlenir.

### Yürürlük: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Yayım tarihi ile 23/9/2012 tarihini karıştırmak; 45-51. maddelerin kendi tarihine, diğer hükümlerin ise yayım tarihine bağlı olduğunu gözden kaçırmak.
- Madde metninde olmayan bir süre ya da yayımdan sonra bekleme dönemi öngörmek; maddede böyle bir süre yoktur, yürürlük yayım anında gerçekleşir.
- Yürürlük maddesini kanunun tüm hükümlerine topluca uygulamak; yürürlük tarihleri hükümlere göre ayrışır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yürürlük tarihleri, kararlarda bireysel başvurunun kabul edilebileceği tarihi belirlemek için ölçüt olarak alınmaktadır; kararlarda bu tarih, 6216 sayılı Kanun'un 76. maddesinin birinci fıkrasındaki tarihlere dayandırılmaktadır. (Genel Kurul, 2018/26955 E., 14.12.2022; Genel Kurul, 2018/9214 E., 27.10.2022; Birinci Bölüm, 2012/649 E., 16.04.2013; Birinci Bölüm, 2019/42527 E., 14.05.2025; Birinci Bölüm, 2019/26485 E., 20.12.2022; Birinci Bölüm, 2019/17098 E., 16.11.2022)
- Bu kararlarda, uygulama kanununun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bireysel başvuru yapılabileceği kabul edilmektedir; yürürlük tarihi, başvuru yolunun açıldığı anın tespitinde esas alınmaktadır. (Genel Kurul, 2018/26955 E., 14.12.2022; Genel Kurul, 2018/9214 E., 27.10.2022; Birinci Bölüm, 2019/42527 E., 14.05.2025; Birinci Bölüm, 2019/26485 E., 20.12.2022; Birinci Bölüm, 2019/17098 E., 16.11.2022)

### Nasıl ispat edilir?

- Yürürlük tarihine dayanan bir iddianın sahibi, olayın hangi tarihte gerçekleştiğini ve hangi yürürlük grubuna girdiğini ispat etmelidir; Resmî Gazete'deki yayım tarihi bu konuda temel belgedir.
- Kanunun 23/9/2012 tarihinde yürürlüğe girdiğini iddia eden taraf, bu tarihin 45-51. maddelere ilişkin olduğunu ilgili hükmün numarasıyla birlikte gösterir; karşı taraf farklı bir tarih ileri sürüyorsa bu iddiayı Resmî Gazete kaydıyla çürütmelidir.
- Uygulamanın dayandığı tarih, Resmî Gazete'de yayımlanmış kanun metninden doğrulanır; Resmî Gazete belgesi yazılı delil niteliğindedir.

## [Anayasa Mahkemesi Kanunu m.77 — Yürütme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-77)

Madde, 6216 sayılı Kanun'un yürütülmesini Bakanlar Kurulu'na bırakan yürütme yetkisi hükmünü düzenlemektedir. Kanunun kendi hükümlerinin uygulanmasına ilişkin genel bir yetki verir; ayrıntılı usul, kadro ya da organizasyon kuralları madde metninde yer almaz. Madde Anayasa Mahkemesi'nin kuruluşu ve yargılama usulleri bakımından, kanunun bütününe ilişkin olarak uygulanır. Maddenin kendisi bir hak, yükümlülük ya da süre kurmaz. Düzenlemediği konular: Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı ve iptal kararlarının etkisi (m.153), somut norm denetimi ve itiraz yolu (m.152), yargılamanın yenilenmesi (m.67) ve Anayasa Mahkemesi'nin duruşma usulü (Anayasa m.149 ile Kanun'un ilgili hükümleri). Bu konular ayrı maddelerde ele alınır.

### Yürütme: hangi şartlar aranır?

- Kanunun yürürlükte olması ve yürütülmesi gereken bir hükmünün bulunması gerekir.
- Yürütmenin Bakanlar Kurulu tarafından yapılması gerekir; bu yetki Bakanlar Kurulu'na aittir.

### Yürütme: hangi sonuçları doğurur?

- Bakanlar Kurulu, Kanun hükümlerinin yürütülmesi için gerekli düzenleyici işlemleri yapmakla yetkilidir.
- Madde yalnızca yürütme yetkisini Bakanlar Kurulu'na verir; kanunun içeriğini değiştirmez ve yeni bir hak ya da yükümlülük doğurmaz.

### Yürütme: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddeyi Kanun'un içeriğine ilişkin bağımsız bir hak ya da süre kuralı gibi okumak; madde yalnızca yürütme yetkisini düzenler.
- Maddenin kadro ile ilgili dipnotunu (3/4/2011 tarihli Resmî Gazete) madde metninin parçası sanmak; bu not ayrı bir yayım bilgisidir.

### Nasıl ispat edilir?

- Yürütme yetkisinin Bakanlar Kurulu tarafından kullanıldığını göstermek için Resmî Gazete'de yayımlanmış ilgili yönetmelik veya kararın sunulması gerekir.
- Bakanlar Kurulu'nun düzenleyici işlemi kanun hükmüne aykırı çıkarsa, bu aykırılığı ileri süren taraf işlemin kanuna aykırılığını ispatlamakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6216 sayılı Kanun m.153](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-153): İptal kararlarının bağlayıcılığını ve yürürlük tarihini düzenler; yürütme yetkisinin kapsamı bu tür kararlarla birlikte okunmalıdır.
- [6216 sayılı Kanun m.152](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-152): Somut norm denetimini ve itiraz yolunu düzenler; Kanun'un uygulanmasıyla ilgili yargısal denetim bu maddede yer alır.
- [6216 sayılı Kanun m.67](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-67): Yargılamanın yenilenmesi yolunu düzenler; Kanun'un yürütülmesi kapsamında ayrı bir usul kuralıdır.

## Süreler

| Süre | Madde | Hüküm |
|---|---|---|
| üç yılda | [m.69](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-69) | (3) Birinci sınıf raportörlerin almakta oldukları aylık oranlarına, ödemeye esas olacak olan oran % 83’ü geçmemek üzere, birinci sınıfa ayrılma niteliklerini kaybetmemeleri koşuluyla her üç yılda bir, iki puan ilave edilir. |
| kırk günlük | [m.70](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-70) | (1) (Yeniden düzenleme: 27/6/2013-6494/31 md.) Başkan ve üyelerin, Yüce Divan sıfatıyla bakılan veya Anayasaya göre süreye tabi olan işlerin engellenmemesi kaydıyla kırk günlük yıllık izin hakları vardır. |
| iki yıla | [m.73](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-73) | (1) Raportörler ve raportör yardımcıları bilgi ve görgülerini artırma, lisansüstü eğitim, bilimsel araştırma ya da karşılıklı iş birliği çerçevesinde yabancı ülke mahkemeleri, üniversiteler veya uluslararası kuruluşlarda çalışmak veya… |

## Konuda geçen kararlar

- 2011/113 E., 2012/108 K., 18.07.2012 (m.70)
- 2011/59 E., 2012/34 K., 01.03.2012 (m.77)
- Birinci Bölüm, 2019/42527 E., 14.05.2025 (m.76)
- Birinci Bölüm, 2019/26485 E., 20.12.2022 (m.76)
- Genel Kurul, 2018/26955 E., 14.12.2022 (m.76)
- Birinci Bölüm, 2019/17098 E., 16.11.2022 (m.76)
- Genel Kurul, 2018/9214 E., 27.10.2022 (m.76)
- Genel Kurul, 2016/22418 E., 30.05.2019 (m.73)
- İkinci Bölüm, 2014/3303 E., 12.01.2017 (m.71)
- İkinci Bölüm, 2014/20026 E., 12.01.2017 (m.71)
- Birinci Bölüm, 2014/774 E., 17.11.2016 (m.71)
- Birinci Bölüm, 2014/10954 E., 17.11.2016 (m.71)
- İkinci Bölüm, 2014/17286 E., 16.11.2016 (m.71)
- Birinci Bölüm, 2014/3567 E., 30.06.2016 (m.71)
- Birinci Bölüm, 2013/7290 E., 17.07.2014 (m.69)
- Birinci Bölüm, 2013/7328 E., 20.03.2014 (m.75)
- Birinci Bölüm, 2013/7322 E., 20.03.2014 (m.75)
- İkinci Bölüm, 2013/7320 E., 20.03.2014 (m.75)
- İkinci Bölüm, 2013/2844 E., 20.03.2014 (m.75)
- İkinci Bölüm, 2013/7333 E., 20.03.2014 (m.75)
- Birinci Bölüm, 2013/7324 E., 20.03.2014 (m.75)
- Birinci Bölüm, 2012/649 E., 16.04.2013 (m.76)

---

Bu konudaki maddelerde bilinen en yeni değişiklik: 08.07.2021 (m.73/A).
Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/mali-sosyal-ve-diger-haklar