Borçlar Hukuku Genel Hükümler Sayfasına Dön

4. Borç İlişkilerinde Özel Durumlar

Özgün soru denemeleri, konu özeti ve sınav taktikleri.

Konu Hakkında Hızlı Bilgi

Konu Özeti: Önemli Nokta 1: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 43. maddesi uyarınca, aksi kararlaştırılmadıkça veya işin niteliğinden anlaşılmadıkça temsil yetkisi, temsil olunanın ölümüyle sona erer. Olayda, temsil olunan (S) vefat etmiş ve temsilci (M) bu durumu bilmektedir. (M)'nin, yetkisinin sona erdiğini bilmesine rağmen (S) adına yaptığı satış sözleşmesi, bir yetkisiz temsil işlemidir. Yetkisiz temsilde, temsil olunan adına yapılan hukuki işlem, temsil olunanın (veya olaydaki gibi onun mirasçılarının) icazetine (onayına) kadar askıda hükümsüzdür (noksandır). (S)'nin mirasçıları, bu sözleşmeye icazet vererek onu baştan itibaren geçerli hale getirebilir veya icazet vermeyerek baştan itibaren kesin hükümsüz kılabilirler. Bu durumda, üçüncü kişi (K)'nin iyiniyetli olmasının, sözleşmenin geçerliliği üzerinde doğrudan bir etkisi yoktur. Temsilcinin elinde bir temsil belgesinin bulunması (TBK m. 44/II), sözleşmeyi otomatik olarak geçerli kılmaz; ancak mirasçıların icazet vermemesi durumunda iyiniyetli üçüncü kişinin menfi (ve hakkaniyet gerektiriyorsa müspet) zararını tazmin sorumluluğunu doğurabilir, fakat onları sözleşmeyle bağlı kılmaz. Sözleşme, icazet imkânı bulunduğu için baştan itibaren kesin hükümsüz de değildir.

Örnek Çıkmış Sorular

Soru 1

Sanat galerisi sahibi (S), yurt dışı seyahati öncesinde, galerinin müdürü (M)'ye envanterindeki değerli bir tablonun satışı için noter aracılığıyla özel yetkili bir vekâletname vermiştir. (S), seyahati sırasında geçirdiği bir kaza sonucu vefat etmiştir. (M), (S)'nin vefat haberini bir aile dostundan öğrenmesine rağmen, tablonun piyasa değerinin düşeceği endişesiyle, elindeki vekâletnameyi kullanarak tabloyu iyiniyetli koleksiyoner (K)'ye satmış ve teslim etmiştir. Bu hukuki olayda, (M) ile (K) arasında kurulan satış sözleşmesinin akıbeti hakkında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A)(M) vefatı bildiği için yetkisiz temsilci durumundadır ve sözleşme, (S)'nin mirasçılarının icazet verip vermemesine bağlı olarak geçerlilik kazanacak olan, askıda hükümsüz bir işlemdir.
B)Koleksiyoner (K) iyiniyetli olduğundan ve noter onaylı bir vekâletnameye güvendiğinden, yapılan satış sözleşmesi kanun gereği geçerlidir ve (S)'nin mirasçılarını bağlar.
C)Temsil yetkisi ölümle sona erdiğinden ve (M) bu durumu bildiğinden, yapılan sözleşme baştan itibaren kesin hükümsüzdür ve mirasçıların onayı ile dahi geçerli hale getirilemez.
D)(M)’nin elindeki temsil belgesini geri almayan mirasçılar, iyiniyetli (K)’ye karşı sorumlu oldukları için sözleşmenin ifasını yerine getirmekle yükümlüdürler.
E)Temsilcinin yetkisinin sona erdiğini bilmeyen iyiniyetli (K)'nin korunması amacıyla kanun gereği sözleşme geçerli sayılır ve mirasçılar yalnızca kötüniyetli (M)'ye rücu edebilirler.

Çözüm

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 43. maddesi uyarınca, aksi kararlaştırılmadıkça veya işin niteliğinden anlaşılmadıkça temsil yetkisi, temsil olunanın ölümüyle sona erer. Olayda, temsil olunan (S) vefat etmiş ve temsilci (M) bu durumu bilmektedir. (M)'nin, yetkisinin sona erdiğini bilmesine rağmen (S) adına yaptığı satış sözleşmesi, bir yetkisiz temsil işlemidir. Yetkisiz temsilde, temsil olunan adına yapılan hukuki işlem, temsil olunanın (veya olaydaki gibi onun mirasçılarının) icazetine (onayına) kadar askıda hükümsüzdür (noksandır). (S)'nin mirasçıları, bu sözleşmeye icazet vererek onu baştan itibaren geçerli hale getirebilir veya icazet vermeyerek baştan itibaren kesin hükümsüz kılabilirler. Bu durumda, üçüncü kişi (K)'nin iyiniyetli olmasının, sözleşmenin geçerliliği üzerinde doğrudan bir etkisi yoktur. Temsilcinin elinde bir temsil belgesinin bulunması (TBK m. 44/II), sözleşmeyi otomatik olarak geçerli kılmaz; ancak mirasçıların icazet vermemesi durumunda iyiniyetli üçüncü kişinin menfi (ve hakkaniyet gerektiriyorsa müspet) zararını tazmin sorumluluğunu doğurabilir, fakat onları sözleşmeyle bağlı kılmaz. Sözleşme, icazet imkânı bulunduğu için baştan itibaren kesin hükümsüz de değildir.

Devamını Görmek İster misin?

Tüm soruların çözümlerine, yapay zeka destekli konu anlatımlarına ve akıllı denemelere erişmek için ücretsiz kayıt ol.