---
title: "Bağışlama sözleşmesi — Borçlar Hukuku Özel Hükümler konu anlatımı"
course: "Borçlar Hukuku Özel Hükümler"
law: "Türk Borçlar Kanunu"
articles: "TBK m.285–298"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/bagislama-sozlesmesi"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Bağışlama sözleşmesi

Borçlar Hukuku Özel Hükümler › Özel borç ilişkileri — [Borçlar Hukuku Özel Hükümler](https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler)

## Kısaca

TBK m.285, bağışlama sözleşmesinin tanımını verir ve bağışlama sayılmayan iki hali belirler: henüz edinilmemiş bir haktan feragat ile mirası reddetme, ayrıca ahlaki bir ödevin yerine getirilmesi. TBK m.286, bağışlayanın bağışlama yapma ehliyetini ve bağışlamanın sonradan iptal edilebileceği özel hali düzenler.

## Kapsam

Bu konu, Türk Borçlar Kanunu m.285–298 hükümlerini kapsar: tanımı, bağışlayan için, bağışlanan için, bağışlama sözü verme, elden bağışlama, koşullu bağışlama, yüklemeli bağışlama, bağışlayana dönme koşullu bağışlama, bağışlama önerisinin geri alınması, bağışlayanın sorumluluğu, bağışlamanın geri alınması, bağışlama sözü vermenin geri alınması ve ifadan kaçınma, geri alma hakkının süresi ve mirasçılara geçmesi, bağışlayanın ölümü.

- [TBK m.285 — Tanımı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-285)
- [TBK m.286 — Bağışlayan için](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-286)
- [TBK m.287 — Bağışlanan için](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-287)
- [TBK m.288 — Bağışlama sözü verme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-288)
- [TBK m.289 — Elden bağışlama](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-289)
- [TBK m.290 — Koşullu bağışlama](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-290)
- [TBK m.291 — Yüklemeli bağışlama](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-291)
- [TBK m.292 — Bağışlayana dönme koşullu bağışlama](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-292)
- [TBK m.293 — Bağışlama önerisinin geri alınması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-293)
- [TBK m.294 — Bağışlayanın sorumluluğu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-294)
- [TBK m.295 — Bağışlamanın geri alınması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-295)
- [TBK m.296 — Bağışlama sözü vermenin geri alınması ve ifadan kaçınma](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-296)
- [TBK m.297 — Geri alma hakkının süresi ve mirasçılara geçmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-297)
- [TBK m.298 — Bağışlayanın ölümü](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-298)

## [TBK m.285 — Tanımı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-285)

TBK m.285, bağışlama sözleşmesinin tanımını verir ve bağışlama sayılmayan iki hali belirler: henüz edinilmemiş bir haktan feragat ile mirası reddetme, ayrıca ahlaki bir ödevin yerine getirilmesi. Hükmün konusu, bağışlamanın sağlararası hukuki işlem olarak karşılıksız kazandırma niteliğidir. Tanım, bağışlayan ve bağışlanan bakımından uygulanır. Maddede bağışlayan veya bağışlananın ehliyeti düzenlemez (m.286-287). Bağışlamanın kurulma biçimi ve şekli düzenlemez (m.288 ve devamı). Bağışlamayı geri alma ve bağışlamaya dönme koşulu düzenlemez (m.295-296). Ölüme bağlı tasarruflar ile bağışlama arasındaki ayrım da maddenin kendi tanımından değil, sağlararası niteliğin sonucu olarak türetilir; ölüme bağlı bağışlamalar m.290/II'de ayrıca ele alınır.

### Tanımı: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Bağışlama sözleşmesi**: Bağışlayanın sağlararası sonuç doğurmak üzere, malvarlığından bağışlanana karşılıksız bir kazandırma yapmayı üstlendiği sözleşmedir. Sözleşme tek tarafa borç yükleyicidir; yalnızca bağışlayan borç altına girer.
- **Sağlararası hukuki işlem**: Hüküm ve sonucunu taraflardan birinin ölümünü beklemeden, sağlıklarında doğuran işlemdir. Bu nitelik, bağışlamayı ölüme bağlı tasarruflardan ayırır.
- **Kazandırma**: Bağışlananın malvarlığında artış sağlayan ya da borçlarını azaltan, malvarlığından belirli değerlerin ona verilmesini üstlenme veya verme anlamındaki edimdir. Karşılık alınmaması kazandırmanın ivazsız olması demektir.
- **Karşılıksızlık (ivazsızlık)**: Bağışlayanın kazandırması karşılığında bağışlanandan bir edim beklememesidir. Bağışlanan bir borç üstlenmiyorsa bağışlama ivazsızdır; karşı edim varsa sözleşme bağışlama niteliğini taşımaz.
- **Henüz edinilmemiş hak**: Henüz doğmamış ya da kazanılmamış olan hak anlamındadır. Bu hakların kendisinden feragat, bağışlama sayılmaz.
- **Ahlaki ödev**: Hukuken zorlanamayan, toplumsal ahlak gereği yerine getirilmesi beklenen görevdir. Bu ödevin yerine getirilmesi bağışlama sayılmaz; hukuki bir borcun ifası da bağışlama değildir.

### Tanımı: hangi şartlar aranır?

- Bağışlayanın bağışlanana malvarlığından bir kazandırma yapmayı önermesi ve bağışlananın bu öneriyi kabul etmesi gerekir; tarafların irade beyanları karşılıklı ve birbirine uygun olmalıdır.
- Kazandırma sağlararası sonuç doğurmak üzere yapılmalıdır; taraflardan birinin ölümüne bağlanmış bir tasarruf bu tanıma girmez.
- Kazandırma karşılıksız olmalıdır; bağışlanan bağışlayana karşı bir edim üstlenmemelidir.
- Kazandırma, malvarlığından belirli bir değerin bağışlanana geçmesi anlamına gelmelidir; bu değer eşya, aynî hak ya da alacak hakkı olabilir.
- Konusu henüz edinilmemiş bir hakdan feragat ya da bir mirasın reddi olan işlem bağışlama sayılmamalıdır.
- Ahlaki bir ödevin yerine getirilmesi, bağışlama sayılmak için bu kazandırmanın dışında tutulmalıdır.

### Tanımı: hangi sonuçları doğurur?

- Bağışlama sözleşmesi geçerli kurulduğunda bağışlayanın malvarlığından bağışlanana kazandırma yapma borcu doğar; mülkiyetin devri için ayrıca tasarruf işlemi gerekir.
- Sözleşme tek tarafa borç yükleyicidir; bağışlanan bağışlayana karşı bir borç altına girmez.
- Tanım koşullarını taşımayan bir kazandırma bağışlama sayılmaz; bu durumda bağışlama hükümleri uygulanmaz.
- Henüz edinilmemiş hakdan feragat, mirası reddetme ve ahlaki ödevin yerine getirilmesi bağışlama hükümlerine tabi olmaz.
- Bağışlamanın karşılıklı irade beyanlarıyla kurulduğu, bağışlayan açısından ise bağlayıcı bir öneri bulunması gerektiği sonucu, m.285 tanımından ve m.293 ile birlikte okunduğunda çıkar.
- Kazandırmanın karşılığı varsa, bağışlama değil karma bir sözleşme veya başka bir sözleşme tipi söz konusu olabilir.

### Bağışlama ile henüz edinilmemiş hakdan feragat arasındaki fark nedir?

- Bağışlamada malvarlığından mevcut bir değer bağışlanana kazandırılır ve bağışlayanın malvarlığı azalır.
- Henüz edinilmemiş bir hakdan feragatte bağışlanacak bir değer henüz malvarlığında yoktur; sadece bir hak doğma ihtimali ortadan kalkar.

Sonuç: Feragat bağışlama hükümlerine tabi olmaz; bağışlamaya ilişkin ehliyet, şekil ve geri alma kuralları uygulanmaz.

### Bağışlama ile mirası reddetme arasındaki fark nedir?

- Bağışlamada bağışlayan malvarlığından bir değeri bağışlanana bırakır.
- Mirasın reddinde kişi, henüz geçmemiş bir mirası kabul etmeyerek kendi lehine doğabilecek bir kazanımdan vazgeçer.

Sonuç: Ret işlemi bağışlama sayılmaz; bağışlamaya özgü kurallar bu işleme uygulanmaz.

### Bağışlama ile ahlaki ödevin yerine getirilmesi arasındaki fark nedir?

- Bağışlamada kazandırma teberru kastıyla, karşılıksız ve borç olmayan bir şekilde yapılır.
- Ahlaki ödevin ifasında kazandırma, ahlaki bir yükümlülüğün yerine getirilmesi kastıyla yapılır; ifa sebebi vardır.

Sonuç: Ahlaki ödevin ifası bağışlama değildir ve bağışlamanın iptal, geri alma veya şekil kurallarına tabi değildir.

### Bağışlama ile hukuki borcun ifası arasındaki fark nedir?

- Bağışlamada bağışlayanın kazandırma borcu yoktur; teberru amacı vardır.
- Hukuki borcun ifasında kazandırma, var olan bir borcun yerine getirilmesidir.

Sonuç: İfa sebebiyle yapılan kazandırma bağışlama sayılmaz; ifa, borç hükümlerine tabidir.

### Sağlararası bağışlama ile ölüme bağlı tasarruf arasındaki fark nedir?

- Sağlararası bağışlamanın hüküm ve sonucu bağışlayanın sağlığında doğar.
- Ölüme bağlı tasarrufta hüküm ve sonuç ölümle doğar.

Sonuç: Sağlararası işlemlere ilişkin ehliyet ve geçersizlik kuralları bağışlamaya, ölüme bağlı tasarruf kuralları ise bu tasarruflara uygulanır; m.290/II'deki ölüme bağlı yerine getirme kaydı ayrı bir hal olarak kabul edilir.

### Tanımı: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Hatır kullandırmasını veya adet gereği verilen hediyeyi bağışlama saymak; bu işlemlerde hukuki bağlanma iradesi bulunmadığından bağışlama hükümleri uygulanmaz.
- Karşı edim içeren bir sözleşmeyi, tarafların teberru amacı bulunduğu gerekçesiyle tümüyle bağışlama saymak; karma bir sözleşme ayrımı gözden kaçırılmış olur.
- Ahlaki ödevin ifası ile hukuki borcun ifasını birbirine karıştırmak; her iki halde de bağışlama sayılmaz ama ifa sebebinin hukuki dayanağı farklıdır.
- Henüz edinilmemiş bir hakdan feragati, bağışlamanın şekil ve geri alma kurallarına tabi tutmak; m.285/II bu işlemleri bağışlama dışında tutar.
- Ölüme bağlı bir tasarrufu sağlararası bağışlama gibi değerlendirmek; ehliyet ve iptal kuralları farklı olduğundan yanlış hukuki rejim uygulanır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yargıtay, bağışlamayı tanımlarken m.285'teki sağlararası sonuç doğurma ve karşılıksızlık ölçütlerini esas almaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2018/657 E., 2021/1617 K., 07.12.2021; 2. Hukuk Dairesi, 2024/8133 E., 2025/12027 K., 25.12.2025; 2. Hukuk Dairesi, 2024/283 E., 2024/8526 K., 07.11.2024)
- Kazandırmanın bağışlama sayılabilmesi için karşılıksız olması aranmakta; karşı edim içeren bir protokol bağış sözleşmesi niteliğinde kabul edilmemektedir. (3. Hukuk Dairesi, 2025/1114 E., 2025/4857 K., 15.10.2025)
- Ahlaki bir ödevin yerine getirilmesi bağışlama sayılmamaktadır; mahkemeler bu ayrımı m.285/III hükmü üzerinden yapmaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2017/1614 E., 2018/1550 K., 23.10.2018)
- Bir taahhüdün bağış niteliğinde olup olmadığı tespit edilirken, tarafların kazandırma amacı ve sözleşmenin ivaz içerip içermediği birlikte değerlendirilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2022/121 E., 2022/971 K., 11.10.2022)

### Nasıl ispat edilir?

- Bağışlamaya dayanan taraf, kazandırmanın karşılıksız olduğunu ve teberru kastıyla yapıldığını ispatlar; ispat yükü bu iddiayı ileri süren tarafadır.
- Karşılıksızlık iddiası, sözleşmenin yazılı metni, taraflar arasındaki yazışmalar ve tanık beyanlarıyla ispatlanabilir; kazandırma taahhüdü ise yazılı belge ile desteklenmelidir.
- Kazandırmanın ahlaki ödevin ifası ya da hukuki borcun ifası olduğunu savunan taraf, bu savunmasını ilgili borç ilişkisini gösteren belgelerle ispatlamalıdır.
- Feragat veya mirasın reddi savunması ileri sürülüyorsa, hakkın henüz edinilmemiş olduğu ve işlemin buna ilişkin olduğu ispatlanmalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.286](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-286): Bağışlayanın fiil ehliyetini düzenler; m.285 tanımındaki bağışlayanın üstlendiği kazandırmanın kimin tarafından yapılabileceğini sınırlar.
- [6098 sayılı Kanun m.287](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-287): Bağışlananın ehliyetini düzenler; tanımdaki karşılıksız kazandırmanın kabul edilebilmesi için gereken ehliyet koşulunu belirler.
- [6098 sayılı Kanun m.288](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-288): Bağışlama sözünün şekli ile bağışlamanın geçerlilik koşulunu düzenler; tanımdaki sözleşmenin kurulma biçimini tamamlar.
- [6098 sayılı Kanun m.290](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-290): Yerine getirilmesi bağışlayanın ölümüne bağlı bağışlamayı düzenler; m.285'teki sağlararası niteliğin istisnası olarak okunur.
- [6098 sayılı Kanun m.293](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-293): Bağışlananın kabulüne kadar bağışlama önerisinin geri alınabilmesini düzenler; tanımdaki karşılıklı irade beyanlarıyla kurulma ilkesini tamamlar.
- [6098 sayılı Kanun m.295-296](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-295): Bağışlayanın bağışlamayı geri alabileceği halleri düzenler; bağışlamanın kurulmasından sonraki sonuçlarını belirler.

## [TBK m.286 — Bağışlayan için](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-286)

Madde, bağışlayanın bağışlama yapma ehliyetini ve bağışlamanın sonradan iptal edilebileceği özel hali düzenler. Birinci fıkra, bağışlayanın fiil ehliyetine sahip olmasını şart koşar ve eşler arasındaki mal rejiminden ile miras hukukundan doğan sınırlamaları saklı tutar. İkinci fıkra, bağışlamadan sonra bir yıl içinde başlatılmış bir yargılama sonucunda bağışlayanın savurganlığı yüzünden kısıtlanmasına karar verilmesi halinde bağışlamanın iptalini düzenler. Madde bağışlanan tarafın ehliyetini düzenlemez; bu konu bağışlananın kabulüne ilişkin m.287'dedir. Bağışlamanın kurulma şekli ve önerinin geri alınması (m.288, m.293), bağışlamanın geri alınması (m.294 vd.) ile bağışlamanın tanımı ve bağış sayılmayan haller (m.285) bu maddede düzenlenmez. Genel ehliyet kuralları ve kısıtlanma usulü ise Türk Medeni Kanunu'nda yer alır ve bu maddenin dışındadır."

### Bağışlayan için: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Fiil ehliyeti**: Kişinin kendi hak ve borçlarını kendi işlemleriyle doğurabilme yetisidir. Bağışlayan için aranan asgari koşul budur; bağışlamada sadece ayırt etme gücü yeterli değildir.
- **Savurganlık nedeniyle kısıtlama**: Malvarlığını gereksiz ve düzensiz harcayan kişinin, kendisini ve ailesini ekonomik olarak zarara uğratması nedeniyle kısıtlanmasıdır. Maddenin ikinci fıkrasında iptal sebebi olarak yer alır; kısıtlanmanın başka sebeplerle verilmesi bu kapsamda değildir.
- **Bağışlamanın mahkemece iptali**: Kısıtlama kararı kesinleşen bağışlayanın bağışlama işleminin, yargılama sonucunda hâkim tarafından ortadan kaldırılmasıdır. İptal kendiliğinden değil, mahkeme kararıyla gerçekleşir.
- **Yargılamanın başlatılması**: Bağışlayan hakkında savurganlık nedeniyle kısıtlama davasının açılmasıdır. Maddede belirleyici olan, bir yıllık sürenin içinde yargılamanın başlatılmış olmasıdır; kısıtlama kararının o süre içinde verilmesi aranmaz.
- **Eşler arası mal rejimi ve miras hukuku sınırlamaları**: Eşlerin birbirine ya da mirasçılara karşı bağış yapmasını kısıtlayan kurallardır. Maddede saklı tutulan sınırlamalar bunlardır; bu kurallara aykırı bağış geçersizliğe yol açabilir.

### Bağışlayan için: hangi şartlar aranır?

- Bağışlayanın bağışlama yaptığı tarihte fiil ehliyetine sahip olması gerekir.
- Bağışlamanın eşler arasındaki mal rejiminden veya miras hukukundan doğan sınırlamalara aykırı olmaması gerekir; bu sınırlamalar saklı kalır.
- Bağışlamanın yapılmasından sonra bir yıl içinde bağışlayan hakkında savurganlık nedeniyle kısıtlama yargılaması başlatılmış olmalıdır.
- Yargılama sonucunda bağışlayanın savurganlığı yüzünden kısıtlanmasına karar verilmiş olmalıdır.
- Bağışlamanın iptali için mahkemece karar verilmesi gerekir; iptal kendiliğinden doğmaz.

### Bağışlayan için: hangi sonuçları doğurur?

- Fiil ehliyetine sahip bağışlayanın, sınırlamalar saklı kalmak kaydıyla yaptığı bağışlama geçerlidir.
- Tam ehliyetsiz bağışlayanın, kendisi veya temsilcisi aracılığıyla yaptığı bağışlama düzelemez biçimde geçersizdir.
- Bağışlamadan sonra bir yıl içinde başlatılmış yargılama sonucunda bağışlayanın savurganlığı yüzünden kısıtlanmasına karar verilirse, bağışlama mahkemece iptal edilebilir.
- Bir yıllık süre içinde yargılama başlatılmamışsa veya kısıtlama savurganlık dışındaki bir sebeple verilmişse, bu madde uyarınca iptal yolu açılmaz.
- İptal kararı verilmedikçe bağışlama geçerliliğini korur; iptal mahkemenin takdirine bağlı bir yetkidir ve kendiliğinden doğmaz.
- Eşler arası mal rejimi veya miras hukukundan doğan sınırlamalara aykırı bağışlama, bu maddenin birinci fıkrası gereği geçerli sayılmaz.

### Bağışlayanın ehliyeti ile bağışlananın ehliyeti arasındaki fark nedir?

- Bağışlayan yönünden tam fiil ehliyeti aranır. Yani bağışlayan tam ehliyetli olmalıdır.
- Bağışlanan yönünden yalnızca ayırt etme gücü yeterlidir; küçük ve kısıtlılar bağışlamayı kabul edebilir.

Sonuç: Sınırlı ehliyetsiz bağışlayan yaptığı önemli bağışlamada geçersiz olur; sınırlı ehliyetsiz bağışlanan ise ayırt etme gücü varsa kabul edebilir.

### Önemli bağışlama ile önemsiz bağışlama arasındaki fark nedir?

- Bağışlamanın önemli olup olmadığı bağışlayanın malvarlığı ve gelirine göre belirlenir. Önemli bağışlamada tam ehliyet aranır.
- Olağan hediye ölçüsünde kalan bağışlama önemsiz sayılır ve sınırlı ehliyetsizler veya temsilci tarafından yapılabilir.

Sonuç: Önemsiz bağışlamalar geçerlidir; önemli bağışlamalar ise ehliyet eksikliği nedeniyle geçersizdir.

### Bağışlayanın fiil ehliyeti (m.286/I) ile savurganlık nedeniyle iptal (m.286/II) arasındaki fark nedir?

- Birinci fıkra bağışlamanın yapıldığı andaki ehliyeti düzenler.
- İkinci fıkra bağışlamadan sonraki bir yıllık süreçte başlayan kısıtlama yargılamasını düzenler.

Sonuç: Ehliyetli bağışlayanın yaptığı bağışlama da ikinci fıkra şartlarıyla sonradan iptal edilebilir.

### Kendiliğinden geçersizlik ile mahkemece iptal arasındaki fark nedir?

- Ehliyet eksikliğinden doğan geçersizlik kesin hükümsüzlük niteliğindedir ve kendiliğinden doğar.
- Savurganlık nedeniyle bağışlama mahkeme kararıyla iptal edilebilir; iptal kararı gerekir.

Sonuç: İkinci fıkra kapsamındaki bağışlama, iptal kararı verilinceye kadar geçerli kalır.

### Bağışlayan için: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Bir yıllık süreyi bağışlamanın yapıldığı tarihten değil, kısıtlama kararının verildiği tarihten saymak; süre yargılamanın başlatıldığı anla belirlenir.
- Yargılamanın başlatılmasını yeterli görmeyip kısıtlama kararının bir yıl içinde verilmesini aramak; madde yalnızca yargılamanın başlatılmasını ister.
- Savurganlık dışındaki bir sebeple verilen kısıtlamayı bu madde kapsamında değerlendirmek.
- İptalin kendiliğinden doğduğunu kabul etmek; mahkemece iptal kararı verilmesi gerekir.
- Birinci fıkradaki fiil ehliyetini bağışlanan için de aramak; bağışlanan yönünden ayırt etme gücü yeterlidir.
- Bağışlayanın ehliyetini yalnızca yaşa bakarak belirlemek; ehliyet, kısıtlanmamış ve fiil ehliyetine sahip olma durumuna göre değerlendirilir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Bağış sözleşmesinin 6098 sayılı Kanun'un 285 ila 298. maddelerinde düzenlenen bir sözleşme olduğu açıkça kabul edilmektedir. (10. Daire, 2021/3971 E., 2025/2888 K., 11.06.2025; 10. Daire, 2020/2290 E., 2024/457 K., 04.03.2024; 10. Daire, 2020/2302 E., 2024/458 K., 04.03.2024; 10. Daire, 2020/2232 E., 2024/456 K., 04.03.2024)
- Bağış niteliğinin tespitinde, tarafların karşılıksız kazandırma niyetinin bulunup bulunmadığı ve taraflar arasındaki protokolün içeriği incelenmektedir. (3. Hukuk Dairesi, 2025/1114 E., 2025/4857 K., 15.10.2025)
- Bağış niteliği tartışılan protokollerde, karma sözleşme kurulup kurulmadığı değerlendirilmektedir. (3. Hukuk Dairesi, 2025/1114 E., 2025/4857 K., 15.10.2025)
- Bağışın ehliyet koşulları ile sözleşmenin kurulması maddeleri birlikte değerlendirilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/2886 E., 2024/3038 K., 29.05.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Bağışlamanın iptalini isteyen taraf, bağışlamanın yapıldığını ve bağışlamadan sonra bir yıl içinde savurganlık nedeniyle kısıtlama yargılamasının başlatıldığını ispatla yükümlüdür; bu hususlar yazılı belge ve mahkeme dosyasının celbi ile ispatlanır.
- Bağışlayanın bağışlama tarihindeki fiil ehliyetini ve eşler arası mal rejimi veya miras hukukundan doğan sınırlamalara uyulup uyulmadığını ileri süren taraf ispatla yükümlüdür.
- Kısıtlama kararının kesinleşmiş olması ve sebebinin savurganlık olması, mahkeme kararı ile ispatlanır; kararın gerekçesinde savurganlık tespiti aranır.
- Bağışlama konusunda yazılı belge yoksa tanık beyanı ve diğer deliller kullanılabilir; ancak bağışın varlığı genellikle yazılı belgeyle daha kolay ispatlanır.
- Bağışlayanın yaptığı bağışlamanın önemsiz nitelikte olduğunu veya ehliyet eksikliğinin bulunmadığını savunan taraf, bu savunmasını ispatla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.287](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-287): Bağışlananın ehliyetini düzenler; bağışlananın ayırt etme gücüyle kabul edebilmesini ve yasal temsilcinin kabulü yasaklama veya geri verme yetkisini kapsar.
- [6098 sayılı Kanun m.285](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-285): Bağışlamanın tanımını ve bağış sayılmayan halleri belirler; bağışlamanın kapsamını tayin eder.
- [6098 sayılı Kanun m.293](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-293): Bağışlayanın öneriyi geri alma hakkını ve gaipler arası ile hazırlar arası icabın bağlayıcılığını düzenleyerek bağışlamanın kurulmasını etkiler.
- [6098 sayılı Kanun m.294](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-294): Bağışlayanın bağışlamayı geri alma hallerini düzenler; bu madde ile birlikte bağışlamanın sonradan ortadan kalkma yollarını oluşturur.
- 4721 sayılı Kanun m.406: Savurganlık nedeniyle kısıtlamanın koşullarını düzenler; bu maddenin ikinci fıkrasındaki kısıtlama kararının dayanağıdır.
- 4721 sayılı Kanun m.16: Ayırt etme gücü ve fiil ehliyeti kavramlarını tanımlar; bağışlayan ve bağışlananın ehliyet ayrımına temel oluşturur.

## [TBK m.287 — Bağışlanan için](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-287)

Bağışlananın ehliyetine ilişkin tek bir hükmü düzenler: fiil ehliyeti bulunmayan (küçük, kısıtlı) bağışlananın bağışlamayı kabul edip edemeyeceğini, ayırt etme gücünün bu kabulün şartı olup olmadığını ve yasal temsilcinin kabulü yasaklama ya da bağışlanan şeyin geri verilmesini emretme yetkisini ve bu yetkinin sonucunu belirler. Hüküm, bağışlanan tarafın ehliyetine ilişkindir; bağışlayanın ehliyeti bu maddenin konusu değildir. Bağışlamanın kuruluş şekli, bağışlayanın sorumluluğu, koşullu ve yüklemeli bağışlamalar, bağışlamanın iptali ve bağışlayanın ölümüne bağlı bağışlama ayrı maddelerde düzenlenmiştir; bu maddede bunlar aranmamalıdır. Bağışlamanın genel unsurları ve sözleşmenin kurulması (öneri ve kabul) da bu maddenin kapsamında değildir.

### Bağışlanan için: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Fiil ehliyeti**: Kişinin kendi hukuki işlemleriyle borç altına girebilmesi için gereken ehliyettir. Bu madde bakımından fiil ehliyeti bulunmayan kişi, reşit olmayan ya da kısıtlı olan bağışlanandır.
- **Ayırt etme gücü**: Kişinin bir işlemin anlamını ve sonuçlarını kavrayabilmesi ve buna göre davranabilmesi yetisidir. Fiil ehliyetinden ayrıdır; fiil ehliyeti olmayan kişide bu gücün varlığı, onun tek başına bağışlamayı kabul edebilmesinin şartıdır.
- **Yasal temsilci**: Fiil ehliyeti bulunmayan kişiyi kanun gereği temsil eden kişidir. Bu maddede yasal temsilcinin kabulü yasaklama ya da bağışlanan şeyin geri verilmesini emretme yetkisi, bağışlamanın ortadan kalkmasına yol açan bir kanun hakkıdır.
- **Geçmişe etkili ortadan kalkma**: Yasal temsilcinin emir ya da yasaklamasıyla bağışlamanın, kabulün yapıldığı andan itibaren hüküm doğurmaktan çıkmasıdır. Bağışlama baştan itibaren yokmuş gibi sonuç doğurmaz; ileriye yönelik fesih değildir.

### Bağışlanan için: hangi şartlar aranır?

- Bağışlananın fiil ehliyetinden yoksun olması, yani küçük veya kısıtlı bulunması gerekir.
- Bağışlananın ayırt etme gücüne sahip olması gerekir; ayırt etme gücü olmayan kişi bağışlamayı geçerli olarak kabul edemez.
- Bağışlananın bağışlamayı kabul beyanında bulunması gerekir; bu kabul, fiil ehliyeti bulunmayan kişi için de geçerli bir kabul sayılır.
- Yasal temsilcinin kabulü yasaklamaması ya da bağışlanan şeyin geri verilmesini emretmemiş olması gerekir; aksi halde bağışlama ortadan kalkar.
- Yasal temsilci bu yetkisini yalnızca kanunun tanıdığı ölçüde kullanmalıdır; hakkın kötüye kullanılması, yetkinin varlığını ortadan kaldırmaz ancak hukuka aykırılık doğurur.

### Bağışlanan için: hangi sonuçları doğurur?

- Ayırt etme gücüne sahip, fiil ehliyeti olmayan bağışlanan bağışlamayı kabul ettiğinde kabul geçerlidir ve bağışlama kurulmuş olur.
- Yasal temsilci kabulü yasaklamadığı ve bağışlanan şeyin geri verilmesini emretmediği sürece bağışlama varlığını sürdürür.
- Yasal temsilci kabulü yasaklar veya bağışlanan şeyin geri verilmesini emrederse bağışlama geçmişe etkili olarak ortadan kalkar.
- Ayırt etme gücü bulunmayan fiil ehliyetsiz kişinin kabulü bu madde uyarınca geçerli bir kabul olarak doğmaz.
- Ortadan kalkma sonucu, bağışlanan şeyin geri verilmesi yönünden de doğar; bu konuda ayrıca iade yükümlülüğü ve sebepsiz zenginleşme hükümleri gündeme gelebilir.
- Yasal temsilcinin yetkisini kötüye kullanması, yetkinin varlığını ortadan kaldırmaz; ancak bu durum hukuka aykırılık oluşturur ve kötüye kullanılan yetki yönünden sorumluluk doğurabilir.

### Ayırt etme gücü olan ile olmayan fiil ehliyetsiz bağışlanan arasındaki fark nedir?

- Ayırt etme gücüne sahip küçük veya kısıtlı, bağışlamayı kendisi kabul edebilir.
- Ayırt etme gücü bulunmayan küçük veya kısıtlı, bu madde uyarınca bağışlamayı kabul edemez.

Sonuç: Ayırt etme gücü bulunan kişinin kabulü geçerli olur; bulunmayanın kabulü ise bu maddeye dayanılarak geçerli sayılamaz ve bağışlamanın kurulması yasal temsilci yoluyla sağlanmalıdır.

### Yasal temsilcinin kabulü yasaklaması ile bağışlanan şeyin geri verilmesini emretmesi ile kabulün hiç yapılmaması arasındaki fark nedir?

- Yasal temsilci kabulü yasaklar ya da geri verilmesini emreder; bu durumda bağışlama, ayırt etme gücüne sahip bağışlananın kabulü olsa bile ortadan kalkar.
- Yasal temsilci herhangi bir yasak ya da geri verme emri vermez; kabul geçerli kalır.

Sonuç: Yasal temsilcinin bu yetkisi, bağışlananın kabulünden sonra da kullanılabilir ve bağışlamayı geçmişe etkili olarak ortadan kaldırır.

### Geçmişe etkili ortadan kalkma ile sonraki dönem için sona erme arasındaki fark nedir?

- Bu madde kapsamında bağışlama, yasal temsilcinin emir veya yasağıyla geçmişe etkili olarak ortadan kalkar.
- Bağışlamanın sona ermesinin ileriye etkili olduğu hallerde (örneğin sözleşmenin feshi), bu madde geçerli değildir.

Sonuç: Bu maddeye göre ortadan kalkan bağışlamada, bağışlanan şey üzerinde kurulmuş olan sonuçlar da geriye dönük olarak sona erer; bu, ileriye etkili fesihten farklıdır.

### Bağışlanan için: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Fiil ehliyeti ile ayırt etme gücünü karıştırmak; fiil ehliyeti olmayan kişinin ayırt etme gücüne sahip olması durumunda kabulünün geçerli olduğunu, ayırt etme gücü yoksa ise bu maddeye dayanılarak kabulün geçerli sayılamayacağını gözden kaçırmak.
- Yasal temsilcinin yetkisini sınırsız sanmak; yetkinin kanunun tanıdığı ölçüde kullanılması gerektiğini ve kötüye kullanımın hukuka aykırı olduğunu göz ardı etmek.
- Ortadan kalkmayı ileriye etkili fesih gibi değerlendirmek; bu maddede bağışlama geçmişe etkili olarak ortadan kalkar.
- Bağışlayanın ehliyetini aramak; bu madde bağışlananın ehliyetine ilişkindir, bağışlayanın ehliyeti burada incelenmez.
- Bağışlamanın iptali (m.289 vd.) ile bu maddedeki ortadan kalkmayı birbirine karıştırmak; iptal ve ortadan kalkma farklı koşullara ve sonuçlara bağlıdır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Bağış sözleşmesinin 6098 sayılı Kanun'un 285 ila 298. maddelerinde düzenlenen bir sözleşme ilişkisi olduğu ve bu hükümlerin bütünü içinde yorumlanması gerektiği kabul edilmektedir. (10. Daire, 2021/3971 E., 2025/2888 K., 11.06.2025; 10. Daire, 2020/2290 E., 2024/457 K., 04.03.2024; 10. Daire, 2020/2302 E., 2024/458 K., 04.03.2024; 10. Daire, 2020/2232 E., 2024/456 K., 04.03.2024)
- Bölge adliye mahkemesi kararlarında protokolün bağış sözleşmesi niteliği taşıyıp taşımadığı, 285-298. maddeler çerçevesinde incelenmektedir. (3. Hukuk Dairesi, 2025/1114 E., 2025/4857 K., 15.10.2025)
- Yargı kararlarında bağış sözleşmesinin ilgili maddeleri bütün olarak anılmakta; bu madde yönünden ayrı bir uygulama ya da ayırt etme gücü değerlendirmesi malzemede yer almamaktadır. (7. Hukuk Dairesi, 2023/2886 E., 2024/3038 K., 29.05.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Bağışlananın fiil ehliyetinden yoksun olduğunu (küçüklük veya kısıtlılık) nüfus kaydı, vesayet ya da kısıtlama kararı gibi resmi belgelerle ortaya koymak gerekir; bu, bağışlamayı ortadan kaldırmak isteyen tarafın ispat konusudur.
- Bağışlananın ayırt etme gücüne sahip olduğu iddiası, kabul sırasındaki davranışları, yaşı ve kişisel durumu gibi delillerle değerlendirilir; ayırt etme gücünün varlığını ileri süren taraf, bu durumu ispatlamalıdır.
- Yasal temsilcinin kabulü yasakladığını veya geri verilmesini emrettiğini ileri süren taraf, bu emrin varlığını ve tarihini yazılı belge ya da tanıkla ispat etmelidir.
- Yasal temsilcinin yetkisini kötüye kullandığı iddiasını ileri süren taraf, bu kötüye kullanmanın koşullarını ispatla ortaya koymakla yükümlüdür.
- Bağışlamanın kurulmuş olduğu ve kabulün yapıldığı iddiası, bağışlamanın şekline göre yazılı belge, tanık veya taşınır teslimi gibi delillerle ispatlanır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.285](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-285): Bağışlama sözleşmesinin tanımını ve karşılıksızlık unsurunu verir; bu maddede anılan bağışlananın kabulü, sözleşmenin kurulması açısından bu tanıma bağlıdır.
- [6098 sayılı Kanun m.292](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-292): Dönme koşullu bağışlamayı düzenler; bağışlananın ölümüyle koşulun gerçekleşmesi gibi sonuçlar bu maddede yer almaz, ancak bağışlamanın ortadan kalkma sonuçlarıyla ilişkilidir.

## [TBK m.288 — Bağışlama sözü verme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-288)

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 288. maddesi, bağışlama sözü verme (bağışlama taahhüdü) sözleşmesinin geçerlilik şeklini, bu sözleşmenin şekle uyulmaması hâlindeki sonucunu ve geçerlilik şekli resmî şekil olan bağışlamalarda bu sonucun uygulanmayacağını düzenler. Madde, bağışlayan ile bağışlanan arasında kurulan bağışlama sözü verme sözleşmeleri bakımından uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular: elden bağışlamanın kurulması ve türleri (m.289), bağışlama sözünün geri alınması ve ifadan kaçınma sebepleri (m.294-296), bağışlamanın iptali ve dönme süreleri (m.286-287 ile ilgili hükümler ve m.297-298 çerçevesinde) ve bağışlama sözü verme ile ilgili yerine getirme ve ifa usulü (m.290-292). Bu konular ilgili maddelerinde ayrıca düzenlenmiştir.

### Bağışlama sözü verme: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Bağışlama sözü verme**: Bağışlayanın bağışlama konusu değeri ileride bağışlanana verme borcunu üstlendiği, borçlandırıcı nitelikte bağımsız bir sözleşmedir. Sözleşme anında mülkiyet ya da zilyetlik geçmez; devir borcu doğar.
- **Elden bağışlama**: Bağışlama konusunun bağışlayan tarafından bağışlanana teslim edilmesiyle kurulan bağışlama türüdür. Madde 288 kapsamındaki bağışlama sözü verme ile karıştırılmamalıdır; ayrı bir sözleşme tipi olarak düzenlenmiştir.
- **Resmî şekil**: Bağışlama sözü verme sözleşmesinin geçerlilik koşulu olarak yetkili resmî makam önünde düzenlenmesi zorunluluğudur. Taşınmaz ve taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin bağışlama sözleşmelerinde aranır.
- **Yazılı şekil**: Taşınır konusunda bağışlama sözü vermenin geçerlilik koşulu olan şekildir; sözleşmenin yazılı olarak yapılmasını ifade eder ve resmî şekil gerektirmez.
- **Taşınmaz üzerindeki ayni hak**: Taşınmaz mülkiyeti dışında, taşınmaz üzerinde kurulan irtifak hakları ve benzeri sınırlı ayni haklardır. Bunların bağışlanmasına ilişkin sözler de resmî şekle tabidir.
- **Şekle uyulmaması sonucu geçersizlik**: Yazılı ya da resmî şekle uyulmadan yapılan bağışlama sözü vermenin kendiliğinden geçersiz olmasıdır; bu sonuç tarafların sonradan talebine bağlı değildir.

### Bağışlama sözü verme: hangi şartlar aranır?

- Bağışlama sözü verme sözleşmesinin bir bağışlama amacıyla, karşılıksız kazandırma iradesiyle ve tarafların uygun irade beyanlarıyla kurulmuş olması gerekir.
- Bağışlanan konu taşınır ise sözleşmenin yazılı şekilde yapılmış olması gerekir; bu şekle uyulmazsa sözleşme geçersizdir.
- Bağışlanan konu taşınmaz ya da taşınmaz üzerindeki ayni bir hak ise sözleşmenin resmî şekilde yapılmış olması gerekir.
- Şekle uyulmadan yapılmış geçersiz bağışlama sözü verme, bağışlayan tarafından yerine getirilmiş olmalıdır ki elden bağışlama hükmüne dönüşebilsin.
- Geçerliliği resmî şekle bağlanmış bağışlamalarda, şekle aykırı sözün ifası ile elden bağışlama hükmü doğması kabul edilemez.

### Bağışlama sözü verme: hangi sonuçları doğurur?

- Taşınır bağışlama sözü verme yazılı şekle uyulmadan yapılırsa geçersizdir.
- Taşınmaz veya taşınmaz üzerindeki ayni hak bağışlamasına ilişkin söz verme resmî şekle uyulmadan yapılırsa geçersizdir.
- Şekle aykırı olarak yapılan ve bağışlayan tarafından yerine getirilen bağışlama sözü verme, elden bağışlama hükmündedir ve geçerlilik kazanır.
- Geçerliliği resmî şekle bağlanmış bağışlamalarda şekle aykırı sözün ifası geçerlilik sağlamaz; bu bağışlama geçersiz kalır.
- Geçersiz bağışlama sözü verme yerine getirilmediği sürece bağışlanan, bağışlamanın ifasını talep edemez.

### Taşınır bağışlama sözü ile taşınmaz bağışlama sözü arasındaki fark nedir?

- Konusu taşınır olan bağışlama sözü verme yalnızca yazılı şekle tabidir.
- Konusu taşınmaz ya da taşınmaz üzerindeki ayni hak olan bağışlama sözü verme resmî şekle tabidir.

Sonuç: Taşınır için yazılı şekle uyulmaması, taşınmaz için resmî şekle uyulmaması geçersizliğe yol açar. Resmî şekil yerine yalnız yazılı belge yeterli olmaz.

### Geçersiz bağışlama sözü verme ile elden bağışlama hükmü arasındaki fark nedir?

- Şekle uyulmadan yapılmış ve bağışlayan tarafından henüz yerine getirilmemiş bağışlama sözü verme geçersizdir.
- Şekle uyulmadan yapılmış ancak bağışlayan tarafından yerine getirilmiş bağışlama sözü verme, elden bağışlama hükmündedir.

Sonuç: Yerine getirme gerçekleştiğinde geçersizlik ortadan kalkar ve sözleşme elden bağışlama hükmüne göre değerlendirilir; yerine getirilmeyen sözde bu yol açılmaz.

### Yazılı şekilli bağışlama sözü verme ile resmî şekilli bağışlama sözü verme arasındaki fark nedir?

- Yazılı şekle bağlı bağışlamalarda, şekle aykırılık ifa ile giderilebilir.
- Geçerliliği resmî şekle bağlanmış bağışlamalarda, şekle aykırılık ifa ile giderilemez.

Sonuç: Taşınmaz bağışlamada tapuda devir yapılmadan bağışlayan ifa yoluyla şekil eksikliğini gideremez; yalnızca taşınır bağışlamalarda elden bağışlama hükmü uygulanabilir.

### Bağışlama sözü verme: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Taşınmaz bağışlama sözü vermeyi yalnız yazılı şekle tabi saymak; taşınmaz için resmî şeklin aranması gerektiğini gözden kaçırmak.
- Şekle aykırı sözün ifa ile geçerlilik kazanacağını taşınmaz bağışlamalarda da uygulamak; ikinci fıkranın son cümlesindeki istisnayı göz ardı etmek.
- Yerine getirilmemiş geçersiz bağışlama sözünü elden bağışlama olarak değerlendirmek; üçüncü fıkradaki yerine getirme koşulunu aramamak.
- Yazılı belge yerine tanık beyanına dayanarak taşınmaz bağışlama sözü verilmiş saymak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Taşınmaz bağışlamasına dayanan tapu iptali ve tescil istemlerinde, sözleşmenin resmî şekle uyulmadan yapılmış olması hâlinde talebin reddedileceği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/4917 E., 2025/4419 K., 17.10.2025; 1. Hukuk Dairesi, 2023/4532 E., 2024/4893 K., 12.09.2024)
- Taşınmaz konusundaki bağışlama vaadinin yazılı belgeyle yetinilerek geçerli sayılmayacağı, resmî şekil gerektiği kabul edilmektedir. (3. Hukuk Dairesi, 2025/1120 E., 2025/4457 K., 01.10.2025; 1. Hukuk Dairesi, 2023/4532 E., 2024/4893 K., 12.09.2024)
- Taraflar arasındaki protokolün bağış sözleşmesi niteliğinde olup olmadığının, bağışlama sözü verme hükümleri ışığında değerlendirildiği kabul edilmektedir. (3. Hukuk Dairesi, 2025/1114 E., 2025/4857 K., 15.10.2025)
- Bağış sözleşmelerinin 285 ila 298. maddeler kapsamında değerlendirildiği kabul edilmektedir. (10. Daire, 2021/3971 E., 2025/2888 K., 11.06.2025; 7. Hukuk Dairesi, 2023/2886 E., 2024/3038 K., 29.05.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Bağışlama sözü verme iddiasını ileri süren taraf, sözün varlığını ve bağışlama kastını ispatlamakla yükümlüdür.
- Taşınır bağışlama sözü verme için yazılı belge; taşınmaz bağışlama sözü verme için resmî şekilde düzenlenmiş belge gereklidir. Yazılı belgenin bulunmaması, resmî şekle uyulmadığı savunmasıyla sözleşmenin geçersizliğine yol açar.
- Bağışlayanın şekle aykırı sözü yerine getirdiğini ileri süren taraf, yerine getirmeyi ispatlamakla yükümlüdür; yerine getirme elden bağışlama hükmünün doğmasına dayanak olur.
- Taşınmaz bağışlamasında resmî şekil eksikliğini savunan karşı taraf bu savunmasını, tapu kaydı ve sözleşme belgeleriyle ispatlar.
- Yazılı belge yerine tanık beyanıyla bağışlama sözü verilmiş olduğunu ispatlamaya çalışmak, şekle aykırılık nedeniyle geçersizliği ortadan kaldırmaz.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.287](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-287): Bağışlanan açısından ehliyeti düzenler; bağışlama sözü verme ile birlikte bağışlanan tarafın kabul yeteneğini belirler.
- [6098 sayılı Kanun m.289](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-289): Elden bağışlamanın teslimle kurulmasını düzenler; m.288/3'teki elden bağışlama hükmü bu düzenlemeye gönderme yapar.
- [6098 sayılı Kanun m.286](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-286): Bağışlayanın fiil ehliyetini düzenler; bağışlama sözü verme yapabilmek için bağışlayanın fiil ehliyetine sahip olması gerekir.

## [TBK m.289 — Elden bağışlama](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-289)

TBK m.289, bağışlamanın kurulma biçimlerinden elden bağışlamayı düzenler; elden bağışlamanın bir taşınırın bağışlanana teslimiyle kurulacağını belirtir. Hüküm, bağışlamanın kurulmasını ve konusunu bir arada ele alır. Hüküm, taşınmazların elden bağışlanamayacağını açıkça söylemez; bu sınır tapu sicili ve resmi şekil kurallarından çıkar. Maddede bağışlama taahhüdünün şekli (m.288), bağışlamanın geri alınması (m.295 ve devamı), bağışlanan ehliyeti (m.287) ve bağışlamanın koşul ve yükleme ile yapılması (m.290-291) düzenlenmez. Bu konular ilgili maddelerde ayrıca incelenir.

### Elden bağışlama: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Elden bağışlama**: Bağışlayanın bir taşınırını bağışlanana teslim etmesiyle, sözleşmenin kurulması ve ifasının aynı anda gerçekleştiği bağışlama türüdür. Bağışlama sözü vermeden farklı olarak, kurulduğu anda ifa edilmiş olur.
- **Teslim**: Madde bakımından dar anlamda eylemli teslim değil, zilyetliğin devrini ifade eder. Eşyanın fiilen verilmesinin yanında kısa elden teslim, hükmen teslim, zilyetliğin havalesi ve zilyetliği temsil eden vasıtanın teslimi de bu kapsamda değerlendirilir.
- **Taşınır**: Elden bağışlamanın konusunu oluşturan, zilyetliğin devriyle el değiştirebilen eşyadır. Taşınmazlar bu kapsamda değildir; tapuda kayıtlı gayrimenkuller ile onlar üzerindeki ayni haklar elden bağışlanamaz.
- **Bağışlama taahhüdü (bağışlama sözü verme)**: Bağışlayanın bağışlama konusu şeyin mülkiyet ve zilyetliğini ileride devretmeyi üstlendiği, kurulması ile ifası farklı anlarda gerçekleşen borç doğuran sözleşmedir. Elden bağışlamadan farkı, kurulması için teslimin gerekmemesi ve şekil şartına tabi olmasıdır.
- **Bağışlanan**: Bağışlamadan karşılıksız kazanç elde eden taraftır. Ayırt etme gücüne sahip sınırlı ehliyetsizler, yasal temsilcinin iznine gerek kalmadan bağışlamayı kabul edebilir.

### Elden bağışlama: hangi şartlar aranır?

- Bağışlayanın bağışlama iradesini taşıyan bir karşılıksız kazandırma niyeti bulunmalıdır; bağışlananın da bu iradeyi kabul etmesi gerekir.
- Bağışlama konusu şey bir taşınır olmalıdır; taşınmazlar veya taşınmaz üzerindeki aynı haklar elden bağışlamaya konu olamaz.
- Bağışlayanın taşınırı bağışlanana teslim etmesi gerekir; teslim eylemli, kısa elden, hükmen, zilyetliğin havalesi veya zilyetliği temsil eden vasıtanın verilmesi yoluyla olabilir.
- Taraflar bağışlama konusunda uyuşmuş olmalıdır; teslim tek başına bağışlamayı kurmaz, bağışlananın kabulünün de bulunması gerekir.
- Elden bağışlama için belirli bir şekil aranmaz; açık veya örtülü irade beyanı yeterlidir.
- Konu bir alacak hakkı ise teslim yerine alacağın devrine ilişkin kurallara uyulmalı ve devir sözleşmesi yazılı şekilde yapılmalıdır.

### Elden bağışlama: hangi sonuçları doğurur?

- Taşınır bir eşyanın teslimiyle bağışlama sözleşmesi kurulmuş olur ve bağışlanan, o andan itibaren malın sahibi olur.
- Teslim gerçekleşmezse elden bağışlama kurulmamış olur; bu durumda ortada yalnız bağışlama sözü veya hiçbir hukuki ilişki bulunabilir.
- Taşınmazların teslimi elden bağışlama doğurmaz; taşınmaz bağışı ancak resmi şekilde yapılmış taahhüt ve tapuya tescil ile sonuçlanır.
- Taraflar arasında bağışlamanın kurulması için karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanları gerekir; yalnız teslim yeterli değildir.
- Elden bağışlama şekle bağlı değildir; sözleşmenin geçerli olması için yazılı şekil aranmaz.
- Alacak hakkı bağışlanmışsa teslim yerine alacağın devri yazılı şekilde yapılmadıkça bağış kurulmuş sayılmaz.
- Elden bağışlamanın geri alınması, ehliyet ve koşul ile yükleme gibi konular bu maddenin kapsamında değildir; bunlar ilgili maddelerde düzenlenir.

### Elden bağışlama ile bağışlama sözü verme arasındaki fark nedir?

- Elden bağışlamada sözleşmenin kurulması ile ifa aynı anda gerçekleşir; konu taşınır olup teslimle bağış tamamlanır.
- Bağışlama sözü vermede borçlandırıcı işlem önce kurulur, ifa sonra farklı bir anda yapılır.

Sonuç: Elden bağışlamada şekil aranmaz; bağışlama sözü vermede yazılı şekil (m.288) gerekir ve şekle uyulmaması geçersizlik doğurur.

### Taşınır ile taşınmaz arasındaki fark nedir?

- Taşınırlarda zilyetliğin devri ile mülkiyet geçtiğinden teslim, bağışın kurulması için yeterlidir.
- Taşınmazlarda mülkiyet tapu siciline tescille doğar; teslim bu sonucu yaratmaz.

Sonuç: Taşınmaz elden bağışlamaya konu olamaz; taşınmaz bağışı ancak resmi şekilde yapılmış bağışlama taahhüdü ve tescil ile gerçekleşir.

### Maddi şey ile alacak hakkı arasındaki fark nedir?

- Taşınır bir şeyin bağışında teslim, zilyetliğin devri anlamına gelir.
- Alacak hakkının bağışında teslim anlamsızdır; alacağın temliki gerekir.

Sonuç: Alacak bağışında devir sözleşmesi yazılı şekilde yapılmalıdır (TBK m.184/1 kapsamındaki temlik kuralları).

### Açık irade ile örtülü irade arasındaki fark nedir?

- Bağışlayanın açıkça bağışlama kastını bildirdiği hal.
- Bağışlama kastının davranışlardan anlaşıldığı hal.

Sonuç: Her iki halde de elden bağışlama geçerli kurulabilir; irade beyanının biçimi ayrıca bir şekil koşulu doğurmaz.

### Elden bağışlama ile şartlı elden bağışlama arasındaki fark nedir?

- Elden bağışlama, teslimle birlikte kurulur ve bağışlama konusu hemen bağışlananın olur.
- Şartlı elden bağışlamada bağış, şarta bağlanmış olarak yapılır.

Sonuç: Kaynaklara göre elden bağışlama yalnız bozucu şartla yapılabilir; geciktirici şartla yapılan elden bağışlamada teslim ile bağış tam kurulmaz.

### Elden bağışlama: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Elden bağışlamayı taşınmaza uygulamak; taşınmazların teslimle elden bağışlanabileceğini varsaymak yerine tapu tescilini aramak gerekir.
- Teslimi yalnızca eylemli teslim olarak anlamak; kısa elden teslim, hükmen teslim, zilyetliğin havalesi ve vasıta teslimini dışarıda bırakmak yanlıştır.
- Elden bağışlamada da yazılı şekil aramak; elden bağışlama şekle bağlı değildir, şekil yalnızca bağışlama taahhüdü için gerekir.
- Alacak bağışlamasında yalnız teslimi yeterli görmek; alacağın devri için yazılı temlik gerektiği göz ardı edilmemelidir.
- Bağışlama sözü verme ile elden bağışlamayı karıştırmak; birincisinde kurulma ve ifa farklı anlarda olur, ikincisinde aynı anda gerçekleşir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yargı kararları bağışlamayı 285 ila 298. maddelerde düzenlenen bir sözleşme ilişkisi olarak niteliyor; elden bağışlama bu çerçevede değerlendiriliyor. (10. Daire, 2021/3971 E., 2025/2888 K., 11.06.2025; 10. Daire, 2020/2290 E., 2024/457 K., 04.03.2024; 10. Daire, 2020/2302 E., 2024/458 K., 04.03.2024; 10. Daire, 2020/2232 E., 2024/456 K., 04.03.2024)
- Bölge adliye kararında bir protokolün bağış sözleşmesi niteliğinde görülüp görülmediği incelenmiş; sözleşme adı yerine tarafların gerçek irade ve nitelendirmesi esas alınmıştır. (3. Hukuk Dairesi, 2025/1114 E., 2025/4857 K., 15.10.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Elden bağışlamayı ileri süren taraf, bağışlayanın karşılıksız kazandırma iradesini ve bağışlananın kabulünü ispatlamakla yükümlüdür; bu iradenin açık veya örtülü olabileceği dikkate alınmalıdır.
- Taşınırın bağışlanana teslim edildiğini ispat yükü, bağışın kurulduğunu iddia eden tarafa aittir; teslim tanık, yazılı kayıt, zilyetliği temsil eden vasıta veya fiili durum ile gösterilebilir.
- Karşı taraf, teslimin gerçekleşmediğini ya da bağışlamanın karşılıklı bir sözleşme olduğunu savunuyorsa bu savunmayı ispatlamakla yükümlüdür.
- Taşınmaz bağışı iddiasında tapu kaydı esas alınır; elden bağışlama ile taşınmaz devri ileri sürülemez, resmi şekil ve tescil aranır.
- Alacak hakkı bağışlanmışsa devrin yazılı şekilde yapıldığı belgeyle ispatlanmalıdır; yazılı belge bulunmaması durumunda bağış ispatlanamaz.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.288](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-288): Bağışlama taahhüdünün yazılı şekle bağlanmasını düzenler; elden bağışlama ile taahhüt arasındaki ayrımın şekil yönünü belirler. Şekle uyulmayan taahhüdün teslimle elden bağışlamaya dönüşmesi bu maddeyle bağlantılıdır.
- [6098 sayılı Kanun m.287](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-287): Bağışlanan bakımından ehliyet kurallarını düzenler; sınırlı ehliyetsizlerin bağışlamayı kabul edebilmesi ve yasal temsilcinin bu kabulü yasaklayabilmesi bu maddeye dayanır.
- [6098 sayılı Kanun m.295](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-295): Elden bağışlamanın ve ifa edilmiş bağışlama sözünün geri alınma sebeplerini düzenler; teslimle kurulan bağışın sonradan ortadan kalkmasına ilişkindir.
- [6098 sayılı Kanun m.184](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-184): Alacak hakkının devrine ilişkin kuralları içerir; alacak konulu elden bağışlamada teslim yerine temlik gereklidir.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.705: Taşınmazın mülkiyetinin tapuya tescil ile kazanılmasını düzenler; taşınmazların elden bağışlanamamasının gerekçesidir.

## [TBK m.290 — Koşullu bağışlama](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-290)

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 290. maddesi, bağışlamanın bir koşula bağlanabilmesini ve yerine getirilmesi bağışlayanın ölümüne bağlı bağışlamada vasiyet hükümlerinin uygulanacağını düzenler. Hüküm, bağışlama sözleşmesinin taraflarına ve bağışlamaya bağlanan koşulun türüne bakılmaksızın bağış ilişkilerine uygulanır. Maddede bağışlayana dönme koşulunun ayrıntıları (m.292), yüklemeli bağışlama (m.291), bağışlamanın geri alınması (m.295) ve bağışlamanın şekli (m.288) düzenlenmez; bunlar ayrı maddelerde yer alır.

### Koşullu bağışlama: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Koşullu bağışlama**: Bağışlamanın hüküm ve sonuçlarının, geleceğe ilişkin belirsiz bir olayın gerçekleşmesine ya da gerçekleşmemesine bağlandığı bağışlamadır. Koşul geciktirici veya bozucu olabilir.
- **Geciktirici koşul**: Gerçekleşmesine kadar bağışlamanın hüküm ve sonuçlarını doğurmasını erteleyen koşuldur. Gerçekleşmeden bağışlananın mülkiyeti kazanması söz konusu olmaz.
- **Bozucu koşul**: Bağışlamanın kurulmasıyla hüküm doğurmasını, gerçekleşmesine kadar sürdürdüğü koşuldur. Gerçekleşince bağışlama ortadan kalkar.
- **Yerine getirilmesi ölüme bağlı bağışlama**: Bağışlanan yararına ya da bağışlayan yararına olsa da, edimin ifası bağışlayanın ölümüne bağlanmış bağışlamadır. Bu tür bağışlamada vasiyet hükümleri uygulanır.
- **Vasiyet hükümleri**: Miras Hukuku'ndaki vasiyete ilişkin kurallardır. Bağışlamaya uygulanmaları, bağışlamanın ölüme bağlı bir tasarruf niteliği taşımasından kaynaklanır.

### Koşullu bağışlama: hangi şartlar aranır?

- Bağışlamanın bir koşula bağlanmış olması gerekir; koşul, bağışlamanın hüküm ve sonuçlarını belirsiz bir geleceğe olaya bağlamalıdır.
- Koşulun hukuka ve ahlaka uygun olması gerekir; aykırı koşul bağışlamayı tümüyle geçersiz kılar.
- Koşulun gerçekleşmesinin olanaklı olması gerekir; olanaksız geciktirici koşulda sözleşme geçersiz, olanaksız bozucu koşulda ise sözleşme kesin olarak geçerli sayılır.
- Koşul, bağışlamanın bağlı olduğu şekle uygun biçimde yer almalıdır; taşınmaz bağışlamasında resmi şekil, bağış sözü vermede yazılı şekil gerekir.
- Bağışlamanın yerine getirilmesi bağışlayanın ölümüne bağlanmışsa, bu bağışlamaya vasiyet hükümleri uygulanır.

### Koşullu bağışlama: hangi sonuçları doğurur?

- Koşul hukuka ya da ahlaka aykırıysa bağışlama tümüyle geçersiz olur.
- Geciktirici koşulun olanaksız olması halinde bağışlama sözü verme kesin olarak hükümsüz kalır.
- Bozucu koşulun olanaksız olması halinde bağışlama şartsız yapılmış gibi kesin olarak geçerli olur.
- Yerine getirilmesi bağışlayanın ölümüne bağlanmış bağışlamada vasiyet hükümleri uygulanır.
- Koşul bağışlamanın şekline uygun olarak yer almazsa, koşulun geçerliliği şekil yönünden etkilenebilir.

### Geciktirici koşul ile bozucu koşul arasındaki fark nedir?

- Geciktirici koşulda bağışlama koşul gerçekleşene kadar hüküm doğurmaz; gerçekleşince bağışlanan mülkiyeti kazanır.
- Bozucu koşulda bağışlama kurulduğu andan itibaren hüküm doğurur; koşul gerçekleşince sona erer.

Sonuç: Geciktirici koşulda olanaksızlık sözleşmeyi geçersiz kılar; bozucu koşulda olanaksızlık bağışlamayı şartsız ve kesin geçerli hale getirir.

### Koşullu bağışlama ile ölüme bağlı bağışlama arasındaki fark nedir?

- Koşullu bağışlamada koşul, bağışlayanın ölümü dışında geleceğe ilişkin herhangi bir olay olabilir.
- Yerine getirilmesi bağışlayanın ölümüne bağlı bağışlamada ölüm, edimin ifa zamanını belirler.

Sonuç: Ölüme bağlı bağışlamada vasiyet hükümleri uygulanır; bu tür bağışlamada vasiyetin şekil ve geri alınabilirlik kuralları gözetilir.

### Koşullu bağışlama: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Bağışlayana dönme koşulunu 290. maddeye dayandırmak; bu koşulun düzenlemesi m.292'dedir.
- Geciktirici ve bozucu koşulun olanaksızlık sonucunu karıştırmak; geciktirici koşulda sözleşme geçersiz, bozucu koşulda şartsız geçerli olur.
- Ölüme bağlı bağışlamada vasiyet hükümlerinin uygulanmasını yanlış anlayarak bağışlamaya her zaman vasiyet şekli aramak; uygulama yalnız ölüme bağlı bağışlama için geçerlidir.
- Koşulun hukuka veya ahlaka aykırılığını değerlendirmeden bağışlamanın geçerli olduğunu kabul etmek.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Bağış ilişkisinin 6098 sayılı Kanun'un 285 ila 298. maddelerinde düzenlenen bir sözleşme ilişkisi olduğu kabul edilmektedir. (10. Daire, 2021/3971 E., 2025/2888 K., 11.06.2025; 10. Daire, 2020/2290 E., 2024/457 K., 04.03.2024; 10. Daire, 2020/2302 E., 2024/458 K., 04.03.2024)
- Koşullu bağışlamaya ilişkin uyuşmazlıklarda 290. maddenin ve 285-298. madde bütününün birlikte değerlendirildiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/2886 E., 2024/3038 K., 29.05.2024; 1. Hukuk Dairesi, 2023/1583 E., 2024/2721 K., 03.04.2024)
- Yerine getirilmesi bağışlayanın ölümüne bağlanan bağışlamanın değerlendirilmesinde 290. maddenin ikinci fıkrasının ve 291. ve 295. maddelerin birlikte gözetildiği kabul edilmektedir. (1. Hukuk Dairesi, 2023/1583 E., 2024/2721 K., 03.04.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Koşulun bağışlamaya bağlanmış olduğunu ileri süren taraf, bunu ispatlamakla yükümlüdür; koşulun varlığı bağış sözleşmesinin şekline uygun belgeyle gösterilir.
- Taşınmaz bağışlamasında koşul resmi şekilde yer almalıdır; koşulun varlığını ileri süren taraf bunu tapu veya resmi senet ile ispat eder.
- Koşulun gerçekleşip gerçekleşmediği, gerçekleştiğini ileri süren tarafça ispat edilir; gerçekleşmenin bağışlayanın ölümü olduğu durumda ölüm belgesi esas alınır.
- Ölüme bağlı bağışlamada vasiyet hükümlerinin uygulanacağını ileri süren taraf, bağışlamanın ölüme bağlı olduğunu ispatla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.291](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-291): Yüklemeli bağışlamayı düzenler; koşul ile yükleme birbirinden ayrılmalıdır.
- [6098 sayılı Kanun m.292](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-292): Bağışlananın bağışlayandan önce ölmesi koşulunu, yani bağışlayana dönme koşulunu düzenler ve tapu siciline şerh imkânını tanır.
- [6098 sayılı Kanun m.288](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-288): Bağışlamanın şeklini düzenler; koşulun da bu şekle uygun yer alması gerektiğini belirler.
- [6098 sayılı Kanun m.170](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-170): Geciktirici koşulun genel hükümlerini düzenler; bağışlama koşulunun niteliğini belirler.
- [6098 sayılı Kanun m.173](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-173): Bozucu koşulun genel hükümlerini düzenler; bağışlamaya bozucu koşulun uygulanmasını sağlar.

## [TBK m.291 — Yüklemeli bağışlama](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-291)

TBK m.291, yüklemeli bağışlamada bağışlayanın bağışlanana bir davranış yükleyebilmesini, bu yüklemenin yerine getirilmesinin kimler tarafından istenebileceğini ve bağışlama konusu değerin yükleme masraflarını karşılamadığı hallerde bağışlananın yüklemeden kaçınma hakkını düzenler. Hüküm, bağışlama sözleşmesinin tarafları olan bağışlayan ve bağışlanan ile yükleme yoluyla lehine edim öngörülen kamu tüzel kişileri ve üçüncü kişiler bakımından uygulanır. Maddede düzenlenmeyen konular şunlardır: bağışlamanın şekli ve yükleme bakımından geçerlilik koşulları (m.288), koşullu bağışlama (m.290), bağışlayanın ölümüne veya bağışlananın bağışlayandan önce ölmesine bağlı bağışlama (m.290 ve m.292), yüklemeye aykırılıkta bağışlamanın geri alınması (m.295) ve bağışlayanın ayıplı ifa veya kusurlu imkânsızlık nedeniyle tazminat talebi (m.112).

### Yüklemeli bağışlama: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Yüklemeli (mükellefiyetli) bağışlama**: Bağışlayanın bağışlananın belirli bir davranışta bulunmasını, yani olumlu ya da olumsuz bir fiil yapmasını ya da yapmamasını öngördüğü bağışlamadır. Yükleme, bağışlanan şeyin karşılığı değildir ve bağışlamayı karşılıklı bir sözleşmeye dönüştürmez.
- **Yükleme**: Bağışlananın yerine getirmekle yükümlü olduğu, bağışlamanın yan (fer'i) edimi niteliğindeki davranıştır. Parasal değer taşıması zorunlu değildir; manevi nitelikli bir davranış da yükleme olabilir, yeter ki yerine getirilmesi mümkün olsun ve ahlaka, hukuka, kamu düzenine ile kişilik haklarına aykırı bulunmasın.
- **Yüklemenin lehdarı**: Yüklemenin yerine getirilmesinden yararlanan kişidir. Lehdar bağışlayan, belirli üçüncü kişiler, belirsiz kişiler veya kamu tüzel kişisi olabilir.
- **Yüklemenin yerine getirilmesi masrafları**: Bağışlanan tarafından yüklemenin ifası için yapılması gereken giderlerdir. Bağışlanan şeyin değeri bu masrafları karşılamıyorsa ve aşan kısım bağışlanana ödenmiyorsa, bağışlanan yüklemeden kaçınma hakkı kazanır.
- **Kamu yararına yükleme**: Yüklemenin amacının kamu yararı taşıdığı, dolayısıyla bağışlayanın ölümünden sonra yerine getirilmesini isteme yetkisinin ilgili kamu kurumuna geçtiği yüklemedir.

### Yüklemeli bağışlama: hangi şartlar aranır?

- Bağışlayanın bağışlamaya bir yükleme koyması ve bu yüklemenin bağışlananın belirli bir davranışını konu alması gerekir.
- Yüklemenin yerine getirilmesinin mümkün (imkânsız olmayan) olması gerekir.
- Yükleme, bağışlanan şeyin karşılığı olarak değil, yan (fer'i) edim olarak kurulmuş olmalıdır; aksi halde bağışlama karşılıklı bir sözleşmeye dönüşür.
- Yerine getirilmesini isteyen kişi bağışlayan, bağışlayanın ölümü halinde mirasçıları veya kamu yararı yüklemesinde ilgili kamu tüzel kişisi olmalıdır.
- Bağışlanan, yüklemeyi yerine getirmekten kaçınmak istiyorsa bağışlama konusunun değerinin yüklemenin masraflarını karşılamaması ve aşan kısmın kendisine ödenmemiş olması gerekir.

### Yüklemeli bağışlama: hangi sonuçları doğurur?

- Yükleme yerine getirilirse bağışlama sözleşmesi yüklemeli bağışlama olarak tam olarak ifa edilmiş olur.
- Bağışlayan, bağışlanan tarafından kabul edilmiş yüklemelerin yerine getirilmesini isteyebilir.
- Bağışlayanın ölümü halinde yerine getirmeyi mirasçıları isteyebilir.
- Kamu yararı yüklemesinde bağışlayanın ölümünden sonra yerine getirme yetkisi ilgili kamu kurumuna geçer.
- Bağışlama konusunun değeri yüklemenin masraflarını karşılamıyor ve aşan kısım bağışlanana ödenmiyorsa, bağışlanan yüklemeyi yerine getirmekten kaçınabilir.
- Bağışlanan, haklı bir sebep olmaksızın yüklemeyi yerine getirmezse bağışlayan m.295 uyarınca bağışlamayı geri alabilir ve bağışlanan şeyin iadesini isteyebilir.
- Yüklemenin lehdarı üçüncü kişi ise, yüklemenin yerine getirilmesini bu kişi de dava edebilir (üçüncü kişi yararına sözleşme niteliği).

### Bağışlayan / mirasçıları / kamu tüzel kişisi (istemeye yetkili kişiler): fark nedir?

- Bağışlayan sağ olduğu sürece yerine getirmeyi kendisi isteyebilir.
- Bağışlayanın ölümünden sonra yerine getirmeyi mirasçıları isteyebilir; kamu yararı yüklemesinde ise yetki ilgili kamu kurumuna geçer.

Sonuç: Kamu yararı yüklemesinde bağışlayanın ölümünden sonra istemeye yetkili olan mirasçılar değil, ilgili kamu kurumudur (m.291/III).

### Yüklemeli bağışlama ile koşullu bağışlama arasındaki fark nedir?

- Yüklemede bağışlanana belirli bir davranış yükletilir ve bu davranış bağışlanan için bir yükümlülük doğurur.
- Koşulda ise hukuki sonucun doğup doğmayacağı belirsiz bir olaya bağlanır.

Sonuç: Yüklemede yerine getirilmemesi halinde yaptırım ayrıdır: bağışlayan yerine getirmeyi dava edebilir veya m.295 uyarınca bağışlamayı geri alabilir; koşulda ise hukuki sonuç olay gerçekleşince kendiliğinden doğar ya da ortadan kalkar.

### Yüklemeli bağışlama: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Yüklemenin lehdarını ve yerine getirmeyi istemeye yetkili kişiyi karıştırmak; kamu yararı yüklemesinde yetkiyi bağışlayanın mirasçılarına vermek, oysa ölümden sonra yetki ilgili kamu kurumuna geçer.
- Yüklemeyi koşul gibi değerlendirmek ve bozucu ya da geciktirici koşul hükümlerini uygulamak; yüklemede hukuki sonuç belirsiz değildir, yerine getirilmeyen bir yükümlülük söz konusudur.
- Bağışlanan şeyin değerinin yüklemenin masraflarını karşıladığı durumda da kaçınma hakkı varmış gibi hesaplamak; kaçınma hakkı için değerin masrafı karşılamaması ve aşan kısmın ödenmemesi birlikte aranır.
- Yüklemenin parasal değer taşıması gerektiğini varsaymak; yükleme manevi nitelikte de olabilir.
- Yüklemenin karşılıklı edim niteliğinde olduğunu kabul edip bağışlamayı ivazlı sözleşme gibi değerlendirmek; yüklemenin karşı edim olmadığı açıkça ifade edilmelidir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Bağışlayanın, bağışlananın yükleme yükümlülüğünü yerine getirmesini istemek için kendi edimini, yani bağışlanan şeyi devretmiş olmasını aradığı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/826 E., 2023/22 K., 01.02.2023)
- Yüklemenin hukuka ve ahlaka aykırı ya da imkânsız olmaması gerektiği, aksi halde yerine getirilmesinin istenemeyeceği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/571 E., 2025/582 K., 01.10.2025; Hukuk Genel Kurulu, 2021/826 E., 2023/22 K., 01.02.2023)
- Bağışlayanın bağışlananın yüklemeyi yerine getirmesini talep edebilmesi için yüklemenin hukuka, ahlaka aykırı olmaması ve imkânsız bulunmaması yeterli kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/571 E., 2025/582 K., 01.10.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Yerine getirilmesini isteyen bağışlayan veya mirasçıları, bağışlama sözleşmesini ve yüklemenin kabul edildiğini yazılı belge veya tanık ile ispatlamakla yükümlüdür; bağışlama şekle bağlı olduğundan bağışlamanın resmi şekle uygunluğu ayrıca gerekir.
- Bağışlayanın kendi edimini (bağışlanan şeyin devrini) yerine getirdiğini ispat yükü bağışlayana aittir; bu ispat tapu kaydı, teslim belgesi veya tanık ile yapılır. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/826 E., 2023/22 K., 01.02.2023)
- Bağışlananın, bağışlama konusu değerin yüklemenin masraflarını karşılamadığını ve aşan kısmın kendisine ödenmediğini ileri sürerek kaçınma hakkını ileri sürmesi halinde, bu savunmayı ispat yükü bağışlanana aittir.
- Yüklemenin yerine getirilmemesinin haklı bir sebebe dayandığını ileri süren bağışlananın bu sebebi ispatlaması gerekir (m.295 bakımından).

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.288](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-288): Bağışlama sözleşmesinin şekil koşullarını düzenler; şekle bağlı bağışlamada yüklemenin de aynı şekle uyması gerekir.
- [6098 sayılı Kanun m.290](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-290): Koşula bağlı bağışlamayı ve yerine getirilmesi bağışlayanın ölümüne bağlı bağışlamayı düzenler; m.291 ile koşul ve yükleme ayrımında birlikte okunur.
- [6098 sayılı Kanun m.292](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-292): Bağışlananın bağışlayandan önce ölmesi halinde dönme koşulunu düzenler; yüklemeli bağışlamadan ayrı bir bağışlama türüdür.
- [6098 sayılı Kanun m.295](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-295): Yüklemenin haklı sebep olmaksızın yerine getirilmemesi halinde bağışlayanın bağışlamayı geri alma hakkını düzenler; m.291'de öngörülen dava yolunun dışında ek bir yaptırımdır.
- [6098 sayılı Kanun m.112](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-112): Kusurlu imkânsızlık halinde yüklemenin yerine getirilmemesinden doğan tazminat talebine dayanak olur.

## [TBK m.292 — Bağışlayana dönme koşullu bağışlama](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-292)

Madde, bağışlayanın bağışlananın kendisinden önce ölmesi hâlinde bağışlama konusunun kendisine dönmesini koşul olarak koyabilmesini ve bu koşul taşınmaz veya taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkinse koşulun tapu siciline şerh verilebilmesini düzenler. Bağışlamanın taraflarına, özellikle bağışlayan ile bağışlanana uygulanır. Maddenin kapsamı dışında kalan konular şunlardır: koşulun genel bozucu şart rejimi (m.290), bağışlamanın koşul ve yüklemeye bağlanması (m.290-291), bağışlayanın geri alma ve iptal hakları (m.291 ve m.293 çevresi), bağışlamanın kurulması ve şekli (m.288-289) ile dönme koşulunun ayni hukuk yönü ve tapu şerhinin hukuki etkisi (Tapu Kanunu ve TMK m.1023).

### Bağışlayana dönme koşullu bağışlama: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Dönme koşulu**: Bağışlananın bağışlayandan önce ölmesi hâlinde bağışlama konusunun bağışlayanın malvarlığına geri dönmesini sağlayan, bağışlamaya eklenen bozucu şarttır. Koşulun gerçekleşmesiyle sözleşme geçmişe etkili olarak sona erer.
- **Bozucu şart**: Gerçekleşmesi hâlinde mevcut bir hukuki ilişkiyi sona erdiren şarttır. Dönme koşulu bu niteliktedir; bağışlama, koşul gerçekleşmediği sürece tam olarak geçerlidir.
- **Tapu şerhi**: Taşınmaz veya taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin dönme koşulunun tapu kütüğüne kaydedilmesidir. Şerh, dönme koşulunu üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir kılar; şerh olmadan bu hak üçüncü kişilere karşı korunmaz.
- **Ayni istihkak davası**: Koşul gerçekleştiğinde bağışlanan kişinin elindeki malın bağışlayana dönmesi için açılan dava yoludur. Koşul geçmişe etkili olarak bağışlamayı ortadan kaldırsa da mülkiyet kendiliğinden dönmez, bağışlayan bu davayla geri alır.

### Bağışlayana dönme koşullu bağışlama: hangi şartlar aranır?

- Bağışlama, bağışlayanın ve bağışlananın birbirine uygun irade beyanlarıyla kurulmuş geçerli bir bağışlama olmalıdır.
- Bağışlayan, dönme koşulunu bağışlananın kendisinden önce ölmesi hâlinde bağışlama konusunun kendisine dönmesi biçiminde açıkça koymuş olmalıdır.
- Koşul, bağışlananın bağışlayandan önce ölmesi olayına bağlanmış olmalıdır; bu olayın dışındaki başka bozucu şartlar bu maddenin kapsamına girmez.
- Bağışlama konusu taşınmaz veya taşınmaz üzerindeki ayni hak ise, koşulun tapu siciline şerh verilmesi için ilgili tapu siciline başvurulmuş olmalıdır; şerh zorunlu değildir, isteğe bağlıdır.
- Koşulun gerçekleşmesi için bağışlananın bağışlayandan önce ölmüş olması gerekir; bağışlayanın önce ölmesi bu koşulu gerçekleştirmez.

### Bağışlayana dönme koşullu bağışlama: hangi sonuçları doğurur?

- Bağışlananın bağışlayandan önce ölmesiyle koşul gerçekleşir ve bağışlama geçmişe etkili olarak ortadan kalkar.
- Koşul gerçekleştiğinde bağışlama konusu kendiliğinden bağışlayana dönmez; taşınır veya taşınmaz bağışlananın elinde kalır ve bağışlayan bunu ayni istihkak davasıyla geri alır.
- Taşınmazda dönme koşulu tapu siciline şerh edilirse, bağışlayanın iadeyi isteme hakkı taşınmazda sonradan ayni hak edinecek üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir.
- Şerh verilmemişse, taşınmazda bağışlayanın koşuldan doğan hakkı üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez; iyi niyetli üçüncü kişinin kazanımı korunabilir.
- Dönme koşulu, bağışlananın bağışlayandan önce ölmesi dışında bir olaya bağlanırsa bu madde kapsamında kalmaz ve tapu siciline şerh edilemez.
- Bağışlayan koşulun gerçekleşmesinden önce ölürse, koşul hakkı mirasçılarına geçer ve mirasçılar bu hakkı kullanabilir. Dönme hakkı kişiye sıkı sıkıya bağlı olduğu için başkasına devredilemez ve mirasçılarına geçmesi mümkün değildir.

### Elden bağışlama ile bağışlama sözü arasındaki fark nedir?

- Elden bağışlamada bağışlama konusu teslimle hemen devredilir, dönme koşulu da bu anda yerine getirilmiş olur.
- Bağışlama sözünde ise devir henüz gerçekleşmemiş olabilir; bu durumda koşul devir öncesinde konulmuş sayılır.

Sonuç: Taşınmaz için elden bağışlama mümkün olmadığından dönme koşulu taşınmazda ancak resmi şekle uygun bağışlama ile geçerli olur.

### Taşınır ile taşınmaz bağışlama konusu arasındaki fark nedir?

- Taşınırda dönme koşulu için şekil şartı yoktur ve şerh imkânı tanınmaz.
- Taşınmaz veya taşınmaz üzerindeki ayni hakta dönme koşulu resmi şekle bağlıdır ve tapu siciline şerh verilebilir.

Sonuç: Taşınmazda şerh, koşulun üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesini sağlar; taşınırda iyi niyetli üçüncü kişinin edinimi korunur.

### m.292 kapsamındaki koşul ile diğer bozucu şartlar arasındaki fark nedir?

- Bağışlananın bağışlayandan önce ölmesi koşulu bu maddede düzenlenmiş ve şerh imkânına bağlanmıştır.
- Bu olay dışındaki bozucu şartlar bu maddede yer almaz ve tapu siciline şerh edilemez.

Sonuç: Ölüm dışındaki koşullar tapu siciline şerh edilemez; bu koşulların geçerliliği genel hükümlere göre belirlenir.

### Bağışlayana dönme koşullu bağışlama: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Koşulu yalnızca bağışlananın bağışlayandan önce ölmesine bağlamak yerine, bağışlayanın önce ölmesini de koşul saymak; bu durumda madde kapsamı yanlış belirlenmiş olur.
- Taşınmaz üzerindeki dönme koşulunu şerh verilmeden de üçüncü kişiye karşı ileri sürülebilir sanmak; şerh olmadan üçüncü kişiye karşı korunma sağlanamaz.
- Koşul gerçekleştiğinde mülkiyetin kendiliğinden bağışlayana döndüğünü kabul etmek; bağışlayanın mirasçılara karşı ayni istihkak davası açması gerekir.
- Ölüm dışındaki bozucu şartların da tapu siciline şerh edilebileceğini düşünmek; bu şartlar şerh kapsamı dışındadır.
- Taşınmazı elden bağışlama yoluyla dönme koşuluyla birlikte devretmeye çalışmak; taşınmazlarda elden bağışlama mümkün olmadığından resmi şekle uyulmalıdır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yargıtay kararlarında Borçlar Kanunu'nun bağışlamaya ilişkin hükümlerinin 285-298. maddeler arasında düzenlendiği ve bağışın bu kapsamda değerlendirildiği kabul edilmektedir. (10. Daire, 2021/3971 E., 2025/2888 K., 11.06.2025; 10. Daire, 2020/2290 E., 2024/457 K., 04.03.2024; 10. Daire, 2020/2302 E., 2024/458 K., 04.03.2024; 10. Daire, 2020/2232 E., 2024/456 K., 04.03.2024)
- Bağışın bir sözleşme ilişkisi olarak nitelendirilmesi, dönme koşullu bağışlamanın da sözleşme hükümlerine tabi olduğu anlamına gelmektedir. (10. Daire, 2021/3971 E., 2025/2888 K., 11.06.2025; 10. Daire, 2020/2290 E., 2024/457 K., 04.03.2024)
- Protokol gibi adlandırılan bir belgenin içeriğine göre bağış sözleşmesi niteliğinde sayılabileceği kabul edilmektedir. (3. Hukuk Dairesi, 2025/1114 E., 2025/4857 K., 15.10.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Dönme koşulunu ileri süren bağışlayan, koşulun bağışlamanın kurulduğu sözleşmede açıkça yer aldığını yazılı belgeyle ispat etmelidir.
- Bağışlananın bağışlayandan önce öldüğü, ölüm belgesiyle (nüfus kaydı) kanıtlanır; koşulun gerçekleştiğini ileri süren taraf bu ölüm tarihini ispatlamakla yükümlüdür.
- Taşınmaz bağışlamasında dönme koşulunun geçerliliği için resmi şekle uyulduğu ve koşulun tapu siciline şerh edildiği tapu kaydından anlaşılır; şerh yoksa üçüncü kişiye karşı ileri sürülemediği tapu kaydı ile ispatlanır.
- Bağışlanan veya mirasçıları, koşulun gerçekleşmediğini ya da bağışlamanın geçersiz olduğunu ileri sürerse, bu savunmayı kendisi ispatlamakla yükümlüdür.
- Taşınır bağışlamasında teslimin gerçekleştiği ve dönme koşulunun konulduğu, tanık dahil her türlü delille ispatlanabilir; ancak bağışlama sözü için yazılı şekil aranır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.290](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-290): Bağışlamanın bir koşula bağlanabileceğini genel olarak düzenler; dönme koşulu bu genel rejimin özel bir hâlidir.
- [6098 sayılı Kanun m.291](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-291): Yüklemeli bağışlamayı düzenler; yüklemeli bağışlamada bağışlanan yükleme için geri alma sebeplerinin ve iade yükümlülüğünün kaynağıdır.
- [6098 sayılı Kanun m.288](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-288): Elden bağışlamanın ve taşınmazların elden bağışlanamayacağı kuralını içerir; dönme koşullu taşınmaz bağışlamasında resmi şekil zorunluluğunu belirler.
- [6098 sayılı Kanun m.289](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-289): Elden bağışlamanın kurulmasını düzenler; teslimle devrin gerçekleşmesi dönme koşulunun yerine getirilmesi açısından önem taşır.
- 4721 sayılı Kanun m.1023: Tapu şerhinin üçüncü kişilere karşı etkisini belirler; şerh edilmemiş hakkın iyi niyetli üçüncü kişilere karşı korunmadığı sonucunu doğurur.
- 4721 sayılı Kanun m.683: Ayni istihkak davasını düzenler; koşul gerçekleştiğinde bağışlayanın bağışlananın mirasçılarına karşı malı geri alabilmesi için başvuracağı dava yoludur.

## [TBK m.293 — Bağışlama önerisinin geri alınması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-293)

Madde, bağışlama sözleşmesinin kurulmasından önce, yani bağışlama önerisinin karşı tarafın kabulüne kadar geçen dönemde, bağışlayanın önerisini geri alma yetkisini düzenler. Hükmün konusu, önerilen malın fiilen ayrılmış olmasının bu yetkiyi ortadan kaldırmamasıdır. Kişi bakımından bağışlayan ile bağışlanan arasındaki bağışlama önerisine uygulanır. Madde, bağışlamanın kabulden sonraki geri alınmasını düzenlemez (TBK m.295); bağışlama sözünün geri alınmasını ve ifadan kaçınmayı düzenlemez (TBK m.296); kabul ile sözleşmenin kurulmasını ve öneri-kabul ilişkisinin genel kurallarını düzenlemez (TBK m.3 ve devamı); öneriyi geri almaya ilişkin genel hükmü düzenlemez (TBK m.10).

### Bağışlama önerisinin geri alınması: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Bağışlama önerisi**: Bağışlayanın, bağışlanana bağışlama sözleşmesi kurmak amacıyla yaptığı ve kabul edilmesi hâlinde sözleşmeyi kuracak irade beyanıdır. Bağışlama tek taraflı borç doğuran bir sözleşme olsa da kurulması için önce bu önerinin bulunması gerekir.
- **Önerinin geri alınması**: Öneriyi yapan tarafın, sözleşme kurulmadan önce önerisini ortadan kaldırmasıdır. Bağışlamada bu yetki, kabulden önce her zaman kullanılabilir; kabul ile birlikte yetki sona erer.
- **Fiilen ayırma**: Önerilen malın, bağışlayanın diğer mallarından ayrılarak bağışlanana verilmeye hazır hâle getirilmesidir. Bu işlem geri almayı engellemez; ayırma yapılmış olsa bile öneri geri alınabilir.

### Bağışlama önerisinin geri alınması: hangi şartlar aranır?

- Bağışlama önerisinin bulunması gerekir; yani bağışlayanın bağışlanana bağışlama kastıyla yaptığı bir öneri mevcut olmalıdır.
- Bağışlananın kabul beyanında bulunmamış olması gerekir; kabul gerçekleşmişse geri alma yetkisi sona erer.
- Geri alma beyanının bağışlanana ulaşması gerekir; bu beyan tek taraflı bir irade açıklamasıdır.
- Önerilen mal fiilen ayrılmış olsa bile geri alma yetkisi devam eder; ayırma tek başına geri almayı engellemez.
- Geri alma, karşı tarafın kabulünden önce yapılmalıdır; kabul gerçekleştikten sonra yalnızca bağışlamayı geri alma (TBK m.295 ve m.296) yolu kalır.

### Bağışlama önerisinin geri alınması: hangi sonuçları doğurur?

- Bağışlananın kabulüne kadar bağışlayan önerisini geri alabilir ve bu geri alma ile bağışlama sözleşmesi kurulmamış olur.
- Önerilen malın bağışlayanın diğer mallarından fiilen ayrılmış olması geri alma yetkisini ortadan kaldırmaz.
- Bağışlanan kabul beyanında bulunursa geri alma yetkisi sona erer ve sözleşme kurulmuş olur; bundan sonra bağışlayan yalnızca TBK m.295 ve m.296'daki sınırlı sebeplerle bağışlamayı geri alabilir.
- Madde, bağışlama önerisinin geri alınmasında bağışlananın geri alma beyanını öğrenmiş olmasını ya da beyanın önceden ulaşmasını koşul olarak aramaz; geri alma beyanının kabulden önce bağışlanana ulaşması yeterlidir.

### Bağışlama önerisinin geri alınması ile genel öneri hükümleri (TBK m.10) arasındaki fark nedir?

- Bağışlama önerisinde, bağışlayan kabulden önce öneriyi geri alabilir ve bu geri alma sözleşme kurulmadan önce ulaşmalıdır.
- Genel hükümde, hazır olmayan kişiler arasında geri alma beyanı öneriden önce veya aynı anda ulaşmalı ya da öneriden sonra ulaşmış olsa bile kabul eden taraf kabul öncesinde geri alma haberini öğrenmemiş olmalıdır.

Sonuç: Bağışlamada bu ek koşullar aranmaz; bağışlanan kabul beyanında bulunmadığı sürece, geri alma beyanı herhangi bir anda ulaşsa bile geri alma etkilidir ve sözleşme kurulmaz.

### Önerinin geri alınması ile bağışlama sözünün geri alınması (TBK m.296) arasındaki fark nedir?

- Madde 293'te söz konusu olan, henüz kabul edilmemiş öneridir; sözleşme henüz kurulmamıştır.
- TBK m.296'da söz konusu olan, kabul edilmiş ve bağlayıcı bağışlama sözüdür; sözleşme kurulmuştur.

Sonuç: Önerinin geri alınmasında sözleşmenin doğmaması sonucu doğar; bağışlama sözü geri alınırsa sözleşme kurulmuş olur ve ifadan kaçınma gündeme gelir.

### Önerinin geri alınması ile elden bağışlama veya yerine getirilmiş bağışlama sözü (TBK m.295) arasındaki fark nedir?

- Malın bağışlanana teslim edilmesi ya da bağışlamanın yerine getirilmiş olması hâlinde bağışlama artık kurulmuştur.
- Madde 293 ise kabul ve teslim öncesinde, öneri aşamasında uygulanır.

Sonuç: Teslim veya ifa sonrası geri alma, TBK m.295 kapsamında geri verme sonucunu doğurur; madde 293 kapsamında ise sadece sözleşme kurulmadan önce geri alma söz konusudur.

### Bağışlama önerisinin geri alınması: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Bağışlama önerisinin geri alınmasında TBK m.10'daki ek koşulları aramak; madde 293 bu koşulları aramaz, geri alma beyanı kabulden önce ulaşmışsa yeterlidir.
- Malın fiilen ayrılmış olmasını geri almayı engelleyen bir durum saymak; madde açıkça bu ayırmanın geri almayı engellemeyeceğini belirtir.
- Kabul gerçekleşmiş bağışlama sözü ile henüz kabul edilmemiş öneriyi karıştırmak; kabulden sonra TBK m.295 ve m.296 uygulanır, madde 293 uygulanmaz.
- Bağışlamanın kabul edilmesinden sonra da öneriyi geri alabileceğini sanmak; kabul ile geri alma yetkisi sona erer.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Bağışlama önerisi kabul edilmeden önce, bağışlanan tarafından bağlayıcı kabul beyanı açıklanmamışsa geri almanın etkili olduğu kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2017/2071 E., 2019/176 K., 19.02.2019)

### Nasıl ispat edilir?

- Önerinin geri alınmasını ileri süren bağışlayan, geri alma beyanının bağışlanana ulaştığını ispatlamalıdır; ulaşma tarihi önemlidir çünkü kabul öncesi ulaşmanın yeterli olduğu bir hükümdür.
- Bağışlananın, geri alma beyanından önce kabul beyanında bulunduğunu iddia eden taraf, bu kabulün gerçekleştiğini ispatlamalıdır; kabul beyanının yazılı belgeyle kanıtlanması zorunlu değildir, ancak bağışlanan tarafın bağlayıcı kabul açıklamasının bulunduğu delille ortaya konmalıdır.
- Malın fiilen ayrılmış olduğu iddiası geri almayı engellemez; bu olgunun varlığı geri alma yetkisini değiştirmediğinden, ayırmanın ispatı tek başına sözleşmenin kurulduğu sonucunu doğurmaz.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.10](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-10): Hazır olmayan kişiler arasında öneri geri alımına ilişkin genel hükümdür. Madde 293, bağışlama bakımından bu genel hükmün koşullarını aramaksızın özel bir düzenleme getirir.
- [6098 sayılı Kanun m.295](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-295): Elden bağışlama veya yerine getirilmiş bağışlama sözünün geri alınmasını düzenler; madde 293'ün uygulanma alanı kabulden sonra başlayan bu aşamayla sınırlanır.
- [6098 sayılı Kanun m.296](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-296): Henüz yerine getirilmemiş bağışlama sözünün geri alınmasını ve ifadan kaçınmayı düzenler; madde 293 kabul öncesi öneri aşamasını kapsar.

## [TBK m.294 — Bağışlayanın sorumluluğu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-294)

Madde, bağışlayanın bağışlanana karşı sorumluluğunu iki fıkrada düzenler. Birinci fıkra, bağışlamadan doğan zararlardan bağışlayanın hangi kusur derecesinde sorumlu olduğunu belirler. İkinci fıkra, bağışlayanın bağışlanan şey veya alacak hakkında zapta ve ayıba karşı ancak garanti sözü vermesi hâlinde sorumlu olacağını söyler. Madde bağışlayan yönünden uygulanır; bağışlanan için bir sorumluluk kurmaz. Madde, bağışlamanın geri alınmasını (m.295), bağışlamanın hükümlerini ve bağışlanana karşı edim borçlarını (m.297 ve sonrası), bağışlayanın ölümü hâlinde borcun sona ermesini (m.298) ve bağışlanan yönünden kabul ve ifa yükümlülüklerini düzenlemez. Ayrıca, bağışlayanın temerrüt faizi sorumluluğunu (TBK m.121) ve genel borca aykırılık sorumluluğunu (TBK m.112) bu madde kapsamında ele almaz.

### Bağışlayanın sorumluluğu: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Ağır kusur**: Kast veya ağır ihmali ifade eder. Bağışlayanın bağışlamadan doğan zarardan sorumlu tutulabilmesi için aranan asgari kusur derecesidir. Hafif ihmal bu kapsamda değildir.
- **Bağışlamadan doğan zarar**: Bağışlama sözleşmesinin ifası, ifa edilmemesi veya kötü ifası sonucunda bağışlananın uğradığı zarardır. Bağışlanan şeyin ifasının imkânsızlaşmasından ya da gereği gibi ifa edilmemesinden doğan zararları kapsar.
- **Garanti sözü**: Bağışlayanın bağışlanan şey veya alacak hakkında zapta ya da ayıba karşı açıkça üstlendiği hukuki işlemdir. Bu sözün bulunmaması hâlinde bağışlayan zapttan ve ayıptan sorumlu olmaz.
- **Zapt**: Bağışlanan şey üzerinde üçüncü bir kişinin üstün bir hak ileri sürerek malı elinden alması durumudur. Madde bakımından sorumluluk ancak garanti sözü varsa doğar.
- **Ayıp**: Bağışlanan şeyin sözleşmeye uygun olmayan niteliği veya kullanım değerini ortadan kaldıran kusurudur. Bağışlayanın ayıp sorumluluğu yalnız garanti verilmişse söz konusudur.

### Bağışlayanın sorumluluğu: hangi şartlar aranır?

- Bağışlayanın bağışlamadan doğan bir zararın bağışlanana verilmesinden sorumlu tutulabilmesi için zarara ağır kusuruyla (kast veya ağır ihmal) sebep olmuş olması gerekir.
- Hafif kusurla verilen zararlar bakımından bağışlayanın akdi sorumluluğu doğmaz; bu zararın tazmini istenemez.
- Bağışlayanın zapttan veya ayıptan sorumlu olabilmesi için bağışlanan şey veya alacak hakkında bağışlanana karşı ayrıca garanti sözü vermiş olması gerekir.
- Garanti sözü bulunmadan, yalnızca bağışlanan şeyin ayıplı çıkması veya üçüncü kişinin hak iddia etmesi, bağışlayanı sorumlu kılmaz.

### Bağışlayanın sorumluluğu: hangi sonuçları doğurur?

- Bağışlayan, bağışlamadan doğan zarara ağır kusuruyla sebep olmuşsa bağışlanana karşı sorumlu olur.
- Bağışlayanın zarara yalnız hafif kusuruyla sebep olması hâlinde akdi sorumluluğu doğmaz; bağışlanan bu zararı talep edemez.
- Bağışlanan şeyin ifasının imkânsızlaşması veya kötü ifa edilmesi bakımından da aynı ağır kusur ölçütü geçerlidir.
- Bağışlayan, bağışlanan şey veya alacak hakkında bağışlanana garanti sözü vermişse, bu garantinin kapsamında zapttan ve ayıptan sorumlu olur.
- Garanti sözü verilmemişse bağışlayan zapttan ve ayıptan sorumlu değildir.
- Bağışlayan ağır kusurlu davranmış ise (ör. hileyle ayıbı gizlemesi), ayıp veya kötü ifa nedeniyle sorumluluğu ayrıca doğabilir.
- Madde düzenleyici niteliktedir; taraflar sözleşmeyle bağışlayanın sorumluluğunu daraltabilir (örn. yalnız kasttan sorumluluk) ya da ağırlaştırabilir (hafif kusurdan sorumluluk).
- Hukuka aykırı bir fiil nedeniyle bağışlayanın haksız fiil sorumluluğu (TBK m.49 vd.) ayrıca söz konusu olabilir.

### Genel borç sorumluluğu ile bağışlayanın sorumluluğu arasındaki fark nedir?

- Ivazlı sözleşmelerde borçlu, borca aykırılıktan doğan zarardan hafif kusuru ile de sorumludur (TBK m.112 ekseninde).
- Bağışlayan, bağışlamadan doğan zarardan yalnız ağır kusuruyla sorumludur (m.294/I).

Sonuç: Bağışlayanın kusur eşiği yükselir; hafif ihmalle verilen zarar tazmin edilmez. Taraflar sözleşmeyle bu sorumluluğu daha da hafifletebilir ya da ağırlaştırabilir.

### Kusur sorumluluğu ile garanti sorumluluğu arasındaki fark nedir?

- Bağışlayanın kusura dayalı sorumluluğu, zarara ağır kusurla sebep olunup olunmadığına bağlıdır (m.294/I).
- Zapt ve ayıp sorumluluğu, kusurdan bağımsız olarak yalnız açıkça verilmiş garanti sözüne bağlıdır (m.294/II).

Sonuç: Ayıplı bağış veya üçüncü kişinin hakkı nedeniyle sorumluluk, garanti sözü yoksa doğmaz; garanti sözü varsa kusur aranmaksızın garantinin kapsamında sorumluluk doğar.

### Bağışlama ile satış (zapt ve ayıp) arasındaki fark nedir?

- Satışta satıcı, sözleşmede ayrıca üstlenmese de zapt ve ayıp açısından kanundan doğan sorumluluk taşır.
- Bağışlamada bağışlayan, zapt ve ayıptan ancak açıkça garanti vermişse sorumlu olur.

Sonuç: Garanti sözü bulunmayan bağışta zapt veya ayıp nedeniyle tazmin talebi kabul edilmez.

### Bağışlayanın sorumluluğu: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Bağışlayanın sorumluluğunu genel borca aykırılık kuralına (TBK m.112) göre hafif kusur esasıyla değerlendirmek; oysa m.294/I ağır kusur arar.
- Garanti sözü olmadan bağışlanan şeyin ayıplı çıkmasını bağışlayanın sorumluluğu saymak; m.294/II garanti sözü olmadan sorumluluk kurmaz.
- Satış hükümlerini (zapt ve ayıp sorumluluğunu) bağışlamaya doğrudan uygulamak; bağışlamada bu sorumluluk garanti sözüne bağlıdır.
- Ağır kusurun ispat yükünü bağışlanana yüklemek; zararın doğumunda ağır kusurun bulunmadığını ispat yükü bağışlayana aittir.
- Ağır kusur kavramını yalnız kasta indirgemek; ağır ihmal de bu kapsamdadır.
- Taraflar sözleşmeyle sorumluluğu daraltabilir ya da ağırlaştırabilir olduğu hâlde bu düzenlemeyi emredici sanmak; madde düzenleyicidir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Bağışlayanın zarar sorumluluğunda ağır kusurun varlığını ispat yükünün bağışlayana ait olduğu kabul edilmektedir. (10. Daire, 2021/3971 E., 2025/2888 K., 11.06.2025)
- Bağış sözleşmesinin 285-298. maddeler arasında düzenlendiği ve bağışlayanın sorumluluğunun bu çerçevede değerlendirildiği kabul edilmektedir. (3. Hukuk Dairesi, 2025/1114 E., 2025/4857 K., 15.10.2025; 7. Hukuk Dairesi, 2023/2886 E., 2024/3038 K., 29.05.2024)
- Bağışlayanın bağışlanana karşı sorumluluğunun, bağış sözleşmesine özgü hafifletilmiş kusur ölçütüne göre belirlenmesi gerektiği kabul edilmektedir. (10. Daire, 2020/2290 E., 2024/457 K., 04.03.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Ağır kusuru ileri süren ve zarara bağışlayanın ağır kusuruyla sebep olunduğunu iddia eden bağışlanan, bu kusuru ispatla yükümlüdür.
- Bağışlayanın zarar doğumunda ağır kusurunun bulunmadığını ispat yükü bağışlayana aittir. (10. Daire, 2021/3971 E., 2025/2888 K., 11.06.2025)
- Garanti sözünün varlığı, sözleşmede açıkça yazılı belge veya tanık beyanı ile ispatlanır; garanti sözü yoksa bağışlayanın zapt veya ayıp sorumluluğu iddiası dayanaktan yoksundur.
- Bağışlanan, bağışlayanın garanti verdiğini iddia ediyorsa bu iddiayı yazılı delille veya karşı tarafın ikrarı ile ortaya koyar; delil değerlendirmesinde yazılı kayıt tanığa üstün tutulur.
- Bağışlayan, zarar nedenini hafif ihmal olarak göstermek ve sorumluluktan kurtulmak için bu savunmasını ispatlar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.295](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-295): Bağışlamanın geri alınmasını düzenler; bağışlayanın sorumluluğu ile geri alma hakkı ayrı kurumlardır, ancak geri alma sebepleri de bağışlayanın korunmasına yöneliktir.
- [6098 sayılı Kanun m.298](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-298): Periyodik edimleri içeren bağışlamalarda bağışlayanın ölümüyle borcun sona ermesini düzenler; bağışlayanın borç kapsamını belirleyen bir yorum kuralıdır.
- [6098 sayılı Kanun m.112](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-112): Genel borca aykırılık sorumluluğunu düzenler; m.294 bu genel sorumluluğa göre bağışlayan lehine ağırlaştırılmış kusur koşulu getirir.
- [6098 sayılı Kanun m.121](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-121): Para borcunda temerrüt faizini düzenler; bağışlamada faizin başlangıcı bakımından m.294 ile birlikte değerlendirilir.
- [6098 sayılı Kanun m.191](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-191): Alacak devrinde temlik edenin alacağın varlığından ve ödeme gücünden sorumluluğunu düzenler; alacak bağışlamasında garanti sözü bakımından başvurulan kuraldır.
- [6098 sayılı Kanun m.49](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-49): Haksız fiil sorumluluğunu düzenler; bağışlayanın akdi sorumluluğu yanında ayrıca doğabilecek sorumluluk kaynağıdır.

## [TBK m.295 — Bağışlamanın geri alınması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-295)

Bu madde, elden yapılmış veya yerine getirilmiş bağışlamanın bağışlayan tarafından geri alınmasını ve bu geri almanın sonucu olan bağış konusunun geri verilmesi talebini düzenler. Üç geri alma nedeni sayılır: bağışlananın bağışlayana veya yakınlarından birine karşı ağır suç işlemesi, bağışlananın bağışlayana veya ailesinden birine karşı kanundan doğan yükümlülüklerine önemli ölçüde aykırı davranması ve yüklemeli bağışlamada bağışlananın haklı neden olmadan yüklemeyi yerine getirmemesi. Madde, bağışlananın bağışlayan hukuku ilişkisine dayanan geri alma hakkını konu alır; yani bağışlayan ile bağışlanan arasındaki bağışlama ilişkisinde uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular şunlardır: bağışlama sözü verilmiş ama henüz yerine getirilmemiş hâlde geri alma (m.296), geri alma hakkının süresi ve mirasçılara geçişi (m.297), bağışlayanın malvarlığı için bağışlama sözünün ifadan kaçınması ve yüklemeli bağışlamada yüklemenin ifası (m.296 ve m.287 vd. ile ilgili hükümler). Ayrıca bağışlamanın iptali davası (İİK m.278 vd.) ve irade bozukluğu nedeniyle iptal de bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Bağışlamanın geri alınması: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Elden bağışlama**: Bağışlayanın bir taşınırı bağışlanana teslim etmesiyle kurulan bağışlama türüdür. Taşınmaz ve alacak hakları bakımından şekil nedeniyle elden bağışlama mümkün değildir.
- **Yerine getirilmiş bağışlama sözü**: Şekle uyulmaksızın verilen ve bağışlayan tarafından ifa edilmiş bağışlama sözüdür. İfa edildiği için elden bağışlama hükmündedir.
- **Ağır suç**: Ceza hukuku anlamından bağımsız olarak, bağışlananın kusurlu ve hukuka aykırı biçimde işlediği, cürüm niteliğindeki fiildir; kabahatler kapsam dışındadır. Suç bağışlamadan sonra işlenmiş olmalıdır.
- **Yakınlar**: Bağışlayanla her türlü duygusal bağlılık içinde bulunan kişilerdir; yasal aile üyeliği şart değildir.
- **Geri alma**: Bağışlayanın tek taraflı irade beyanıyla bağışlamayı ortadan kaldıran yenilik doğurucu hakkıdır; bağışlama konusunun geri verilmesi ayrı bir talep olarak ileri sürülür.
- **Zenginleşme ölçüsünde geri verme**: Bağışlanan, geri verme borcunu istem tarihindeki zenginleşmesi ile sınırlandırabilir; bağışlama konusunun değeri zenginleşmenin altında kalırsa iade bu ölçüde yapılır.

### Bağışlamanın geri alınması: hangi şartlar aranır?

- Bağışlamanın elden bağışlama veya yerine getirilmiş bağışlama sözü niteliğinde olması gerekir.
- Bağışlanan tarafından bağışlayana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlenmiş olmalıdır; suç bağışlamadan sonra işlenmiş olmalı, kovuşturma veya mahkûmiyet şart değildir, ancak hukuka uygunluk sebebi bulunmamalıdır.
- Bağışlanan tarafından bağışlayana veya ailesinden birine karşı kanundan doğan bir yükümlülüğe önemli ölçüde aykırı davranış bulunmalıdır; hafif ihlaller ve yalnızca ahlaki yükümlülüğün ihlali bu kapsama girmez.
- Yüklemeli bağışlamada bağışlananın yüklemeyi haklı bir neden olmadan yerine getirmemiş olması gerekir; haklı neden varsa geri alma yapılamaz.
- Geri alma hakkı bağışlayan tarafından, geri alma sebebini öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde kullanılmalıdır.
- Bağışlayan, geri alma beyanını bağışlanana ulaştırarak bağışlamayı ortadan kaldırmalıdır; ardından bağışlanandan zenginleşme ölçüsünde bağış konusunun geri verilmesi istenebilir.

### Bağışlamanın geri alınması: hangi sonuçları doğurur?

- Geri alma sebebi gerçekleşmişse bağışlayan elden bağışlamayı veya yerine getirilmiş bağışlama sözünü geri alabilir ve bağışlanandan istem tarihindeki zenginleşmesi ölçüsünde bağış konusunun geri verilmesini isteyebilir.
- Geri alma, bağışlayanın tek taraflı beyanıyla gerçekleşen yenilik doğurucu bir haktır; beyan bağışlanana ulaştığında bağışlama ortadan kalkar.
- Geri verme talebi dava yoluyla yapılabileceği gibi dava dışı da yapılabilir; bu nedenle dava açılması zorunlu değildir.
- Geri alma hakkı kişiye sıkı sıkıya bağlıdır; bağışlayan başkasına devredemez ve ilke olarak ölümüyle mirasçılarına geçmez.
- Bağışlanan, geri verme borcunu zenginleşme ile sınırlayabilir; bağış konusunun değeri zenginleşmenin altında kalırsa geri verme bu ölçüde olur.
- Sebep gerçekleşmemişse ya da süre geçmişse bağışlayan bağışlamayı geri alamaz ve bağış konusunu geri isteyemez.
- Yüklemeli bağışlamada yerine getirmeme haklı nedene dayanıyorsa bağışlama artık geri alınamaz.
- Bağışlayanın geri alma hakkını sağlığında kullanması ve bu hakkın ölümle mirasçılara geçmemesi nedeniyle, bağışlayanın ölümünden sonra geri alma yalnızca m.295 kapsamında süreye bağlı mirasçı hakkı olarak doğar.

### Elden bağışlama ile yerine getirilmiş bağışlama sözü arasındaki fark nedir?

- Taşınır bağışı teslimle kurulmuş elden bağışlamadır.
- Şekle uyulmadan verilmiş ama bağışlayanca ifa edilmiş bağışlama sözüdür.

Sonuç: İfa edilmiş söz elden bağışlama hükmünde sayıldığı için m.295 hükümleri her iki hâlde de uygulanır; ifa edilmemiş söz m.296 kapsamındadır.

### Ağır suç ile kabahat arasındaki fark nedir?

- Cürüm niteliğindeki, kusurlu ve hukuka aykırı fiiller ağır suç sayılır.
- Kabahat niteliğindeki fiiller bu kapsama girmez.

Sonuç: Yalnızca kabahat işlenmişse geri alma sebebi oluşmaz.

### Yakınlara karşı suç ile ailesine karşı yükümlülük ihlali arasındaki fark nedir?

- Birinci sebep, bağışlanan tarafından bağışlayana veya yakınlarına karşı işlenen ağır suçtur.
- İkinci sebep, bağışlayana veya ailesinden birine karşı kanundan doğan yükümlülüğe önemli ölçüde aykırılıktır.

Sonuç: Birinci sebepte fiil bir suç olmalı, ikincisinde ise ihlal yükümlülüğün ağır ihlali düzeyinde olmalıdır; ahlaki yükümlülük ihlali ikinci sebebi oluşturmaz.

### Yüklemeli bağış ile yüklemesiz bağış arasındaki fark nedir?

- Yüklemeli bağışta bağışlanan belirli bir davranışı yerine getirmekle yükümlüdür.
- Yüklemesiz bağışta böyle bir yükümlülük yoktur.

Sonuç: Üçüncü geri alma sebebi yalnızca yüklemeli bağışlarda gündeme gelir.

### Bağışlamanın geri alınması: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Ağır suç kavramını ceza hukuku anlamında yorumlayıp, mahkûmiyet veya kovuşturma aramak; oysa suçun kovuşturulması veya mahkûmiyet şart değildir.
- Kabahatleri ağır suç yerine koyarak geri alma sebebi saymak.
- Ahlaki yükümlülüğün ihlalini ya da bağışlayanın bir arzusuna karşı çıkmayı kanundan doğan yükümlülüğe aykırılık saymak.
- Geri alma sebebinin m.296 ile ayrı bir sebep gibi ele alınması; bağışlama sözü henüz ifa edilmemişse m.296 uygulanır.
- Bir yıllık süreyi bağışlanan olayın gerçekleştiği tarihten değil, bağışlayanın öğrendiği günden başlatmamak.
- Mirasçıların geri alma hakkını, bağışlayanın sağlığında öğrenememiş olma halinden ayrı değerlendirmek; mirasçılar ancak m.295 süreleri içinde kullanabilir.
- Geri verme talebini bağış konusunun tam değeri üzerinden hesaplamak; istem tarihindeki zenginleşme ölçüsü esas alınır.
- Boşanmanın kendi başına bağışlamayı geri alma sebebi olduğunu varsaymak; bu durumda ilke olarak geri alma sebebi değildir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yüklemeli bağışlamada geri almanın, yüklemenin haklı bir neden olmadan yerine getirilmemesine dayandığı ve bu nedenin varlığının hâkim tarafından değerlendirildiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/874 E., 2025/409 K., 02.07.2025)
- Yüklemenin amacına uygun kullanılmaması hâlinde bağıştan rücu talebinin m.295/3 kapsamında değerlendirildiği ve bedele hükmedildiği görülmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/874 E., 2025/409 K., 02.07.2025)
- Geri verme hesabında bağış konusunun inşa edilmemiş veya faaliyete geçirilmemiş olması durumunda, zenginleşme miktarı üzerinden sorumluluğun belirlendiği kabul edilmektedir. (3. Hukuk Dairesi, 2025/1457 E., 2025/6004 K., 09.12.2025)
- Zina nedeniyle boşanma davasının açılmış olması, bağışlamanın geri alınması davasında m.295 bakımından ayrıca değerlendirilmektedir. (İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/620 E., 2026/188 K., 24.02.2026)
- Bağışlanan tarafından bağışlayana karşı fiziksel ya da psikolojik şiddet uygulanmasının ağır kusurlu davranış olarak m.295 kapsamında ele alındığı görülmektedir. (1. Hukuk Dairesi, 2024/2293 E., 2024/6282 K., 14.11.2024)
- Bağıştan rücu davalarında tapu iptali ve tescil talebinin m.295 dayanağıyla birlikte ileri sürüldüğü ve bu talebin Hukuk Genel Kurulu önüne geldiği görülmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/826 E., 2023/22 K., 01.02.2023; Hukuk Genel Kurulu, 2024/571 E., 2025/582 K., 01.10.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Geri alma sebebinin varlığını ileri süren bağışlayan, bağışlananın ağır suçunu, önemli ölçüde aykırılığı veya haklı neden olmaksızın yerine getirmemeyi ispatla yükümlüdür; ceza mahkûmiyeti şart olmadığından ceza dosyası, tanık veya belgeler kullanılabilir.
- Bağışlayan, geri almanın süresinde yapıldığını (öğrenme tarihini) ispat yükü altındadır; geri alma beyanının bağışlanana ulaşma tarihi de belgelenmelidir.
- Bağışlanan, yükümlülüğü yerine getirmek için haklı bir nedeni olduğunu veya geri alma sebebinin bulunmadığını ileri sürdüğünde, bu savunmayı ispatla yükümlüdür.
- Yüklemeli bağışlamada yükümlülüğün içeriği ve yerine getirilip getirilmediği hakkında bağış sözleşmesi, yüklemeyi belirleyen belgeler ve tanık beyanları delil olarak kullanılır.
- Geri verme talebinde bağışlananın istem tarihindeki zenginleşmesini ispat yükü, zenginleşmeyi ileri süren bağışlanana düşer.
- Bağışlamanın kurulduğunu gösteren yazılı belge veya teslim belgesi, bağış konusunun belirlenmesi açısından kritik delillerdir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.296](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-296): Henüz yerine getirilmemiş bağışlama sözünün geri alınmasını düzenler; m.295'teki sebepler orada da geçerlidir ve ek olarak mali durum ile aile yükümlülüklerinin değişmesi sebepleri bulunur.
- [6098 sayılı Kanun m.297](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-297): Geri alma hakkının süresini ve mirasçılara geçişini düzenler; m.295'teki bir yıllık süreler bu maddeyle tamamlanır.
- [6098 sayılı Kanun m.287](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-287): Yüklemeli bağışlamada yükümlülük ve yüklemenin yerine getirilmesi hükümlerini içerir; m.295/3 bu kurallarla birlikte okunur.
- 4721 sayılı Kanun m.510: Mirasçılıktan çıkarma sebepleri ile m.295/1 ve m.295/2 örtüşür; metin bu ilişkiye dayanarak yorumlanır.

## [TBK m.296 — Bağışlama sözü vermenin geri alınması ve ifadan kaçınma](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-296)

Madde, bağışlama sözü veren bağışlayanın, henüz yerine getirmediği bağışlama sözünden dönme (geri alma) ve ifadan kaçınma hallerini düzenler. Geri alma sebepleri üç başlıkta toplanır: elden bağışlamayı geri aldıran sebeplerden birinin varlığı, bağışlayanın mali durumunun sözün yerine getirilmesini olağanüstü ağır kılacak ölçüde değişmesi ve sözden sonra yeni aile yükümlülüklerinin doğması ya da mevcut yükümlülüklerin önemli ölçüde ağırlaşması. Madde ayrıca bağışlayanın ödeme güçsüzlüğünün belirlenmesi veya iflasına karar verilmesi halinde ifa yükümlülüğünün kendiliğinden ortadan kalkmasını da düzenler. Kural bağışlama sözü veren bağışlayan ile sözleşmenin karşı tarafı olan bağışlanan arasındaki ilişkide uygulanır. Madde, elden bağışlamanın ve yerine getirilmiş bağışlama sözünün geri alınmasını düzenlemez (m.295). Geri alma hakkının bir yıllık kullanım süresi, mirasçılara geçiş ve mirasçıların süresi de düzenlemez (m.297). Bağışlanan tarafın sebepsiz zenginleşme ya da iade yükümlülüğü ile bağışlamanın şekli ve geçerliliği de bu maddenin konusu değildir (m.295, m.297, TBK m.82 kapsamındaki sebepsiz zenginleşme hükümleri).

### Bağışlama sözü vermenin geri alınması ve ifadan kaçınma: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Bağışlama sözü**: Bağışlayanın bir malvarlığı değerini ilerde bağışlanana vermeyi taahhüt ettiği, henüz ifa edilmemiş sözleşmedir. Söz verilmiş ancak edim yerine getirilmemişse bu madde uygulanır; edim ifa edilmişse m.295 devreye girer.
- **Geri alma (sözden dönme)**: Bağışlayanın, madde metninde sayılan sebeplerden biri varsa henüz ifa etmediği bağışlama sözünü ortadan kaldırması ve edimi vermekten kaçınmasıdır. Geri alma, sözün kendiliğinden hükümsüz kalmasına değil, bağışlayanın iradesine dayanır.
- **Ödeme güçsüzlüğü**: Borçlunun mal varlığının borçlarını karşılayamayacak durumda olduğunun belirlenmesidir. Maddede iflas kararından ayrı bir hal olarak yer alır; iflas kararı verilmeden de ödeme güçsüzlüğünün kanıtlanabileceği uygulamada kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2017/856 E., 2018/335 K., 29.03.2018)
- **Olağanüstü ağır kılma**: Bağışlayanın mali durumundaki değişikliğin, sözün yerine getirilmesini sıradan bir külfetin ötesinde, bağışlayan için katlanılamaz ölçüde ağırlaştırmasıdır. Basit bir mali zorluk bu ölçüye ulaşmaz.
- **Yeni aile yükümlülükleri**: Bağışlama sözünden sonra bağışlayan için doğan ya da var olan aile yükümlülüklerinin önemli ölçüde ağırlaşmasıdır. Yükümlülüğün önceden var olup olmadığı ve sözden sonra doğup doğmadığı ayrım ölçütüdür.

### Bağışlama sözü vermenin geri alınması ve ifadan kaçınma: hangi şartlar aranır?

- Geçerli bir bağışlama sözünün bulunması ve bu sözün henüz yerine getirilmemiş olması gerekir.
- Geri alma sebeplerinden birinin gerçekleşmesi gerekir: bağışlananın ağır suçu, kanundan doğan yükümlülüklere önemli ölçüde aykırılığı veya yüklemeli bağışlamada haklı neden olmaksızın yüklemeyi yerine getirmemesi; bu sebepler m.295'te düzenlenmiş olup m.296/1 bunlara yollama yapar.
- Bağışlama sözü verildikten sonra bağışlayanın mali durumunun sözün yerine getirilmesini kendisi için olağanüstü ağır kılacak ölçüde değişmiş olması gerekir; sıradan bir mali daralma yeterli değildir.
- Bağışlama sözü verildikten sonra bağışlayan için yeni aile yükümlülüklerinin doğmuş olması veya mevcut bu yükümlülüklerin önemli ölçüde ağırlaşmış olması gerekir.
- Ödeme güçsüzlüğünün belirlenmesi veya bağışlayanın iflasına karar verilmesi hali, ayrı bir koşul olarak ifa yükümlülüğünü ortadan kaldırır; bu halde bağışlayanın ayrıca geri alma beyanında bulunmasına gerek yoktur.
- Geri alma, bağışlanana yapılacak bir beyanla kullanılır; bağışlayan sözü geri aldığında edimi vermekten kaçınabilir.

### Bağışlama sözü vermenin geri alınması ve ifadan kaçınma: hangi sonuçları doğurur?

- Geri alma sebeplerinden biri gerçekleşmiş ve bağışlayan sözünü geri almışsa, söz ortadan kalkar ve bağışlayanın edimi ifa yükümlülüğü sona erer.
- Mali durum değişikliği veya yeni aile yükümlülüğü hallerinde geri alma hakkı doğar; bağışlayan bu halleri ileri sürerek edimi vermekten kaçınabilir.
- Ödeme güçsüzlüğü belirlenir veya iflasına karar verilirse, bağışlama sözü verenin ifa yükümlülüğü kendiliğinden ortadan kalkar; ayrıca geri alma beyanı gerekmez.
- Geri alma sebepleri gerçekleşmemişse bağışlayan sözünü geri alamaz ve sözün gereğini yerine getirmekle yükümlüdür.
- Geri alma sonucunda ifa edilmemiş söz geçerliliğini kaybeder; bağışlanana iade edilecek bir mal olmadığından sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanmaz.
- Mali durum değişikliğinin sıradan bir daralma düzeyinde kalması halinde bağışlayan sözünden dönemez.

### Elden bağışlama veya yerine getirilmiş söz ile henüz yerine getirilmemiş söz arasındaki fark nedir?

- Edim ifa edilmişse (m.295) geri alma bağışlanan malın iadesi talebiyle sonuçlanır; bağışlanan istem tarihindeki zenginleşme ölçüsünde sorumlu olur.
- Söz henüz yerine getirilmemişse (m.296) bağışlayan edimi vermekten kaçınır; ortada iade edilecek bir mal bulunmadığı için sebepsiz zenginleşme sorunu doğmaz.

Sonuç: İfa edilmemiş sözde geri alma, edim yerine getirilmediği için iade ve sebepsiz zenginleşme tartışmasını ortadan kaldırır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2017/856 E., 2018/335 K., 29.03.2018)

### Mali durum değişikliği ile yeni aile yükümlülüğü arasındaki fark nedir?

- Mali durum değişikliğinde aranan ölçüt, sözün yerine getirilmesinin olağanüstü ağır hale gelmesidir; değişikliğin nedeni ve derecesi değerlendirilir.
- Aile yükümlülüğünde aranan ölçüt, sözden sonra yeni yükümlülüğün doğması veya var olanın önemli ölçüde ağırlaşmasıdır; bağışlayanın bu yükümlülüğü sözden önce öngörüp öngörmediğine bakılmaksızın yeni doğan yükümlülük ayrıca değerlendirilir.

Sonuç: İki hal ayrı koşullara bağlıdır; biri gerçekleşmiş olsa da diğerinin şartları aranmaz.

### Ödeme güçsüzlüğü belirlenmesi ile iflas kararı arasındaki fark nedir?

- Ödeme güçsüzlüğü belirlenmesinde iflas kararı şart değildir; bağışlayanın ödeme güçsüzlüğüne düştüğünü kanıtlaması yeterlidir.
- İflas halinde ise iflasa karar verilmesi yeterli ve kesin bir olgudur.

Sonuç: Her iki halde de ifa yükümlülüğü ortadan kalkar; ispat yükü bağışlayanda ise ödeme güçsüzlüğü ayrıca kanıtlanmalıdır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2017/856 E., 2018/335 K., 29.03.2018)

### Bağışlama sözü vermenin geri alınması ve ifadan kaçınma: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Ödeme güçsüzlüğünü yalnızca iflas kararı ile sınırlı saymak; oysa iflas kararı verilmeden de ödeme güçsüzlüğünün kanıtlanabileceği kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2017/856 E., 2018/335 K., 29.03.2018)
- Mali durum değişikliğini her ekonomik daralma için yeterli saymak; madde sözün yerine getirilmesini olağanüstü ağır kılan değişikliği aradığından sıradan zorluk yeterli değildir.
- Elden bağışlama hallerini (m.295) ifa edilmemiş söze uygulamak; bu halde edim ifa edilmediği için iade ve sebepsiz zenginleşme tartışması doğmaz.
- Yeni aile yükümlülüğünü sözden önce var olan yükümlülüklerle karıştırmak; madde yalnızca sözden sonra doğan veya ağırlaşan yükümlülükleri kapsar.
- Geri alma sebebi bulunmadan sözden dönmeye çalışmak; bu durumda bağışlayan edimi ifa etmekle yükümlü kalır.
- Ödeme güçsüzlüğü belirlenmesi halinde ifa yükümlülüğünün kendiliğinden sona erdiğini gözden kaçırıp ayrıca geri alma beyanı beklemek.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Bağış sözleşmesinin niteliğinin tespitinde protokolün içeriğinin incelenmesi, tarafların karşılıklı bir edim taahhüdü olup olmadığının belirlenmesi esas alınmaktadır; karşılıksız bir taahhüt varsa m.296 kapsamındaki geri alma değerlendirmesi yapılır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2017/856 E., 2018/335 K., 29.03.2018; 3. Hukuk Dairesi, 2025/1114 E., 2025/4857 K., 15.10.2025; 10. Daire, 2021/3971 E., 2025/2888 K., 11.06.2025)
- Bağış sözleşmesinin ilişkisi ile ilgili uyuşmazlıklarda bağış sözleşmesinin 285-298 maddelerinde düzenlendiği kabul edilmektedir, dolayısıyla m.296 ilgili düzenlemelerden biri olarak değerlendirilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/2886 E., 2024/3038 K., 29.05.2024; 10. Daire, 2020/2290 E., 2024/457 K., 04.03.2024; 10. Daire, 2020/2302 E., 2024/458 K., 04.03.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Geri alma hakkını kullanan bağışlayan, m.296/1 kapsamındaki geri alma sebebinin varlığını ispatla yükümlüdür; bu sebep elden bağışlamada m.295'teki ağır suç veya yükümlülük ihlalinin varlığıdır.
- Mali durum değişikliği iddiasında bağışlayan, değişikliğin sözün yerine getirilmesini olağanüstü ağır kıldığını belgelerle (gelir durumu, sağlık raporu, iş gücü kaybı belgesi) ispatla yükümlüdür.
- Yeni aile yükümlülüğü iddiasında bağışlayan, yükümlülüğün söz verme tarihinden sonra doğduğunu veya ağırlaştığını (nüfus kaydı, nafaka kararı) ispatlamalıdır.
- Ödeme güçsüzlüğü iddiasında ispat yükü bağışlayandadır; iflas kararı yoksa ödeme güçsüzlüğü fiilen kanıtlanmalıdır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2017/856 E., 2018/335 K., 29.03.2018)
- Bağışlanan, bağışlayanın ileri sürdüğü geri alma sebebinin bulunmadığını, örneğin mali durum değişikliğinin sıradan olduğunu, savunma olarak ileri sürdüğü takdirde bunu ispatlamalıdır.
- Bağış sözleşmesinin varlığı ve sözün ifa edilmemiş olduğu, sözleşme belgesi ya da protokol ile ispatlanır; bağışın karşılıklı edim içermediğinin tespiti için sözleşme metni incelenir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2017/856 E., 2018/335 K., 29.03.2018)

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.295](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-295): Elden bağışlama veya yerine getirilmiş bağışlama sözünün geri alınmasının sebeplerini düzenler; m.296/1 bu sebeplere yollama yapar.
- [6098 sayılı Kanun m.297](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-297): Geri alma hakkının bir yıllık kullanım süresini, mirasçılara geçişi ve mirasçıların süresini düzenler; m.296'nın kullanım usulünü tamamlar.
- [6098 sayılı Kanun m.82](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-82): Elden bağışlamada iade talebinin zamanaşımını düzenler; m.296 kapsamındaki ifa edilmemiş sözde iade sorunu doğmadığından bu hüküm uygulanmaz, fakat m.295 bakımından tamamlayıcıdır.
- [6098 sayılı Kanun m.138](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-138): Genel ifa güçlüğü hallerini düzenler; m.296 özel düzenleme olduğundan öncelikle bu madde uygulanır, genel hüküm yalnızca boşlukları doldurur.

## [TBK m.297 — Geri alma hakkının süresi ve mirasçılara geçmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-297)

Bu madde, bağışlayanın bağışlamayı geri alma hakkının kullanılma süresini ve bu hakkın bağışlayanın ölümü hâlinde mirasçılara geçmesini düzenler. Bağışlayanın geri alma sebebini öğrenmesi, öğrenememesi, ölmesi ve bağışlananın bağışlayanı öldürmesi ya da geri alma hakkını engellemesi hâllerini kapsar. Düzenlediği hüküm bağışlamaya ilişkindir ve bağışlamanın geri alınmasını bağışlayan ile mirasçıları bakımından ele alır. Bağışlama sözünün geri alınmasının sebeplerini (m.295, m.296) ve bağışlamanın ifasından önceki iptal durumunu (m.296/son) düzenlemez. Geri alma hakkının iadesine ilişkin talebin zamanaşımını (m.82) ve bağışlamanın kendisine ilişkin genel hükümleri düzenlemez.

### Geri alma hakkının süresi ve mirasçılara geçmesi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Geri alma hakkı**: Bağışlayanın, bağışlamanın kendisine tek taraflı irade beyanıyla bağışlananı bağlayan bir yenilik doğurucu haktır. Hakkın kullanılması için dava açılması gerekmez; beyanın bağışlanana ulaşması yeterlidir.
- **Hak düşürücü süre**: Hakkın kullanılması için kanunla konulmuş ve süre geçince hakkın kendisinin sona erdiği süredir. Geri alma hakkında bir yıllık süre bu niteliktedir; durması ya da kesilmesi söz konusu değildir.
- **Geri alma sebebini öğrenme**: Bağışlayanın, m.295 ve m.296'da sayılan sebeplerin varlığını bildiği andır ve bir yıllık sürenin başlangıcını oluşturur. Sebebin gerçekleştiği tarih değil, öğrenildiği tarih esas alınır.
- **Kişiye sıkı sıkıya bağlı hak**: Bağışlayanın şahsıyla bağlı olduğu için ilke olarak devredilemeyen ve yalnızca bağışlayan tarafından kullanılabilen haktır. Bu maddedeki iki hâlde mirasçılara geçer.
- **Elbirliği ile hak sahipliği**: Birden çok mirasçı varsa geri alma hakkının hep birlikte kullanılması gerektiği anlamına gelir. Mirasçılar anlaşamazsa hak ortadan kalkar.

### Geri alma hakkının süresi ve mirasçılara geçmesi: hangi şartlar aranır?

- Bağışlayanın bağışlamayı geri alma sebebini (m.295 veya m.296 kapsamında) öğrenmiş olması gerekir.
- Geri alma beyanı, sebebin öğrenildiği günden başlayan bir yıllık süre içinde bağışlanana ulaştırılmalıdır.
- Bağışlayan bu süre dolmadan ölmüşse, hakkın mirasçılara geçmesi için bağışlayanın ölümünden önce sebebin gerçekleşmiş olması ve hakkın kullanılmamış olması gerekir; mirasçılar kalan süre içinde hakkı kullanabilir.
- Bağışlayan sebebi sağlığında öğrenememişse, mirasçıların bu hakkı kullanabilmesi için bağışlayanın ölümünden itibaren bir yıl içinde hareket etmesi gerekir.
- Bağışlanan bağışlayanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldürmüş ya da geri alma hakkını kullanmasını engellemişse, mirasçıların hakkı kullanabilmesi için bir yıllık süreye bağlı kalmamaları gerekir; bu durumda bağışlananın fiilinin hukuka aykırı ve kasıtlı olması şarttır.
- Birden çok mirasçı varsa hakkın hep birlikte kullanılması zorunludur.

### Geri alma hakkının süresi ve mirasçılara geçmesi: hangi sonuçları doğurur?

- Bağışlayan bir yıl içinde geri alma beyanında bulunursa bağışlama geri alınmış olur ve taraflar arasındaki hukuki ilişki ortadan kalkar.
- Bağışlayan süre dolana kadar hakkını kullanmadan yaşarsa hak düşer ve bağışlama artık geri alınamaz.
- Bağışlayan süre dolmadan ölürse hak mirasçılara geçer; mirasçılar yalnızca kalan süre içinde kullanabilir.
- Bağışlayan sebebi öğrenememişse mirasçılar ölümünden itibaren bir yıl içinde kullanabilir.
- Bağışlananın kasten ve hukuka aykırı biçimde bağışlayanı öldürmesi veya geri alma hakkını kullanmasını engellemesi halinde mirasçılar bir yıllık süreye bağlı olmadan bağışlamayı geri alabilir.
- Bağışlanan, meşru müdafaa gibi bir nedenle bağışlayanı öldürmüşse hukuka aykırılık bulunmadığından dördüncü fıkra uygulanmaz ve mirasçılar geri alamaz.
- Mirasçılar birden fazlaysa hak hep birlikte kullanılır; anlaşamazlarsa geri alma hakkı ortadan kalkar.

### Bağışlayanın sağlığında ile ölümü halinde süre arasındaki fark nedir?

- Bağışlayan sebebi öğrenip hayattayken süre, öğrenme anından başlar ve bağışlayan bizzat kullanır.
- Bağışlayan öldüğünde süre, sebebin öğrenilmesinden başlamış ise kalan kısım kadar mirasçılar için işlemeye devam eder.

Sonuç: Mirasçılar yeni bir bir yıl almaz; sürenin bitimine kadar kalan süre ile sınırlıdır.

### Bağışlayan sebebi öğrenmişse ile öğrenememişse (m.297/I-II ile m.297/III) arasındaki fark nedir?

- Sebebi öğrenmiş bağışlayanın mirasçıları, sebebin öğrenilmesinden başlayan sürenin kalan kısmını kullanır.
- Sebebi hiç öğrenememiş bağışlayanın mirasçıları, bağışlayanın ölümünden başlayan yeni bir bir yıllık süreye sahiptir.

Sonuç: Sürenin başlangıç anı değişir: öğrenme anı yerine ölüm anı esas alınır.

### Mirasçıların mirasçılık hakkı ile bağışlananın fiili (m.297/I-III ile m.297/IV) arasındaki fark nedir?

- Hakkın bağışlayandan mirasçıya geçmesi, bağışlayanın ölümü ve sürenin sürmesi ile olur.
- Bağışlananın kusurlu fiili halinde hak doğrudan mirasçıların şahsında doğar.

Sonuç: İkinci halde bir yıllık süre sınırlaması uygulanmaz; mirasçılar bağışlananın fiilinden sonra hakkı kullanabilir.

### Geri alma hakkının süresi ve mirasçılara geçmesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Bir yıllık süreyi, bağışlayanın geri alma sebebini gerçekleştiği tarihten değil, öğrendiği tarihten başlatmamak; süreyi sebebin ortaya çıktığı anla karıştırmak.
- Bağışlayan öldükten sonra mirasçıların yeni bir bir yıllık süreye sahip olduğunu sanmak; kalan sürenin esas alınması gerekir.
- Bağışlayanın sağlığında sebebi öğrenememiş olması halinde süreyi öğrenme anından başlatmak; bu durumda ölüm anı esas alınır.
- Mirasçıların geri alma hakkını dava yoluyla kullanmak zorunda olduğunu düşünmek; hakkın beyanla kullanılması yeterlidir ve bu beyanın bağışlanana ulaşması gerekir.
- Hak düşürücü süreyi zamanaşımı gibi değerlendirip durma ve kesilme hükümlerini uygulamak; bu sürenin durması veya kesilmesi söz konusu değildir.
- Bağışlananın meşru müdafaa ile bağışlayanı öldürmesi halinde 297/IV hükmünü uygulamak; hukuka aykırılık bulunmadığından bu hüküm uygulanamaz.
- Birden çok mirasçıdan birinin tek başına geri alma beyanında bulunabileceğini düşünmek; hakkın hep birlikte kullanılması gerekir.
- Yüklemeli bağışta yükümün yerine getirilmemesinin, yükümü öğrenme anından başlayarak bir yıllık süreyi işletmediğini kabul etmek; bu durumda öğrenme anı belirleyicidir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Bağışlayanın bir yıllık sürenin başlangıcı olarak geri alma sebebini gerçekten öğrendiği tarihin tespit edilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/826 E., 2023/22 K., 01.02.2023)
- Geri alma sebebinin, amacın gerçekleşmeyeceğinin kesin biçimde anlaşıldığı tarihle başladığı ve bu tarihten itibaren bir yıl içinde rücu hakkının kullanılıp kullanılmadığının araştırılması gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/826 E., 2023/22 K., 01.02.2023)
- Yüklemeli bağışlarda, yükümün yerine getirilmediğinin ve bunun öğrenildiğinin dava tarihine göre bir yıl içinde ileri sürülüp sürülmediğinin araştırılması gerektiği kabul edilmektedir. (3. Hukuk Dairesi, 2025/1457 E., 2025/6004 K., 09.12.2025)
- Bağışlayanın bir yıllık sürenin işlemeye başladığı anı ve sürenin geçirilip geçirilmediğini, dava açılmadan önce araştırılması gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2017/1248 E., 2019/1074 K., 17.10.2019)
- Bağışlayanın sebebi öğrenmesinden sonra bir yıl içinde rücu yoluyla bağıştan dönmediğinin, mirasçıların davasında ve savunmasında ileri sürülebileceği kabul edilmektedir. (1. Hukuk Dairesi, 2024/2660 E., 2024/5585 K., 10.10.2024)
- Madde metninde yer alan 297/III hükmünün, bağışlayanın ölümünden önce yürürlüğe girmiş bir bağışlamada, 6098 sayılı Kanunun yürürlüğü öncesi ölüm tarihine göre uygulanmayacağı kabul edilmektedir. (1. Hukuk Dairesi, 2023/332 E., 2024/1335 K., 20.02.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Geri alma hakkını kullanan bağışlayan veya mirasçıları, sebebin öğrenildiği tarihi ve bir yıllık sürenin bu tarihe göre geçmediğini ispatlamakla yükümlüdür.
- Sebebin öğrenme tarihi, yazılı belgeler, tanık beyanları ve bağışlanan ile bağışlayan arasındaki yazışmalarla ispatlanır.
- Bağışlayanın ölüm tarihi nüfus kaydı ile ispatlanır; mirasçıların 297/III hükmüne dayanmaları halinde bağışlayanın sebebi sağlığında öğrenemediğini de ispatlamaları gerekir.
- Bağışlananın bağışlayanı kasten ve hukuka aykırı öldürdüğü ya da geri alma hakkını engellediği iddiasını ileri süren mirasçılar, bu fiilin varlığını ceza mahkemesi kararı veya tanıklarla ispatlamalıdır.
- Bağışlanan, geri alma beyanının süresinde yapılmadığını ya da hukuka aykırılık bulunmadığını ileri sürüyorsa, bu savunmasını kendisi ispatlar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.295](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-295): Bağışlamanın geri alınmasının sebeplerini (bağışlananın bağışlayana veya ailesine karşı ağır görev aykırılığı gibi) düzenler; bu maddedeki bir yıllık sürenin başlangıç anı bu sebeplerin öğrenilmesidir.
- [6098 sayılı Kanun m.296](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-296): Bağışlama taahhüdünün geri alınması ve ifadan kaçınma sebeplerini düzenler; bu sebeplerin öğrenilmesi de bir yıllık süreyi başlatır.
- [6098 sayılı Kanun m.82](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-82): Geri alma hakkının kullanılması üzerine verilmiş edimin iadesi talebinin zamanaşımını düzenler; bu madde geri alma hakkının süresi değildir.
- 4721 sayılı Kanun m.640: Ölenin haklarının mirasçıların elbirliğiyle kullanılması kuralını koyar; birden çok mirasçı varsa geri alma hakkının birlikte kullanılmasının dayanağıdır.
- 4721 sayılı Kanun m.578: Mirasçılıktan yoksunluk halleri olarak bağışlananın bağışlayanı öldürmesi ve geri alma hakkını engellemesiyle uyumlu bir düzenleme içerir; bu madde ile bağlantılı olarak gerekçede anılır.

## [TBK m.298 — Bağışlayanın ölümü](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-298)

Madde, dönemsel edimleri içeren bağışlamanın bağışlayanın ölümüyle sona ereceğini düzenler; kural tarafların aksini kararlaştırmasına açıktır. Hüküm, bağışlayanın bağışlanana kira, gelir, faiz gibi belirli zamanlarda ifa edilecek edimler üstlendiği bağışlamalar bakımından uygulanır. Maddede bağışlamadan dönme sebepleri, bağışlama sözünün ortadan kalkması, yüklemeli bağışlama ve ölüme bağlı bağışlama düzenlenmez. Bağışlamadan dönme ve geri alma hakkı (m.297), bağışlama sözü verenin ifadan kaçınması (m.296), yüklemeli bağışlamada yükümlülük (m.291) ve yerine getirilmesi bağışlayanın ölümüne bağlı bağışlama (m.290) başka maddelerde yer alır.

### Bağışlayanın ölümü: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Dönemsel edim**: Belirli aralıklarla tekrarlanarak ifa edilen edimdir; kira, gelir ve faiz bu niteliktedir. Tek seferde verilmesi gereken bir şeyin bağışlanması bu kapsamda değildir.
- **Aksi kararlaştırma**: Tarafların, dönemsel edimli bağışlamanın bağışlayanın ölümünden sonra da sürmesini sözleşmeyle öngörmesidir. Bu irade açıkça yapılmalıdır; aksi yönde bir anlaşma yoksa hüküm kendiliğinden işler.
- **Bağışlayanın ölümü**: Bağışlayanın gerçek kişi olarak ölmesidir. Ölüm anından sonraki dönemler için dönemsel edimin ifası sona erer; ölümden önce doğmuş ve muaccel olmuş edimler bu kapsamda değerlendirilmelidir.

### Bağışlayanın ölümü: hangi şartlar aranır?

- Bağışlamanın konusunun dönemsel edimlerden oluşması gerekir; tek seferlik verilecek bir şey bu hükme girmez.
- Tarafların sözleşmede bağışlayanın ölümünden sonra da edimin sürmesini kararlaştırmamış olması gerekir.
- Bağışlayanın ölümü gerçekleşmiş olmalıdır; ölüm ile birlikte sonraki dönemler için edim sona erer.
- Ölümden önce doğmuş ve ifa edilmemiş dönemsel edimler, bu hükmün kapsamı dışında kalacak şekilde ayrıca değerlendirilmelidir.

### Bağışlayanın ölümü: hangi sonuçları doğurur?

- Aksi kararlaştırılmamışsa, bağışlayanın ölümüyle birlikte dönemsel edimin ifası sona erer ve mirasçılardan ölüm sonrası dönemler için bu edimin ifası istenemez.
- Ölümden sonraki döneme ilişkin ifa yükümlülüğü ortadan kalktığı için, bağışlanan bu dönemler için edim talebinde bulunamaz.
- Taraflar sözleşmede dönemsel edimin bağışlayanın ölümünden sonra da sürmesini kararlaştırmışsa, mirasçılar bu süre boyunca edimleri ifa etmek zorunda kalır.
- Bu hüküm emredici değildir; aksi kararlaştırma ile devre dışı bırakılabilir.
- Ölüm öncesinde doğmuş ve muaccel olmuş dönemsel ifalar, ölüme bağlı olarak sona ermez; bunlar mirasçılar bakımından ayrıca değerlendirilir.

### Tek seferlik edim ile dönemsel edim arasındaki fark nedir?

- Bağışlanan şey bir kez verilecekse, örneğin bir taşınır ya da bir miktar para, bağışlayanın ölümünden sonra da borç ayakta kalır ve mirasçılar bu şeyi vermekle yükümlüdür.
- Belirli zamanlarda tekrar eden ifalar bağışlama konusuysa, bağışlayanın ölümüyle borç sona erer.

Sonuç: Ölümün borcu sona erdirip erdirmediği, edimin tek seferlik mi dönemsel mi olduğuna bağlıdır.

### Aksi kararlaştırılmamış ile aksi kararlaştırılmış bağışlama arasındaki fark nedir?

- Taraflar sözleşmede aksini öngörmemişse, dönemsel edim bağışlayanın ölümüyle sona erer.
- Taraflar bağışlayanın ölümünden sonra da edimin sürmesini kararlaştırmışsa, bu iradeye göre ifa devam eder.

Sonuç: Mirasçılar, ölüm sonrası dönemler için sözleşmede öngörülen edimleri ifa etmekle yükümlü olur.

### Bağışlayanın ölümü: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Dönemsel edimli bağışlamayı tek seferlik bağışlama gibi değerlendirip, ölümden sonra da edimin mirasçılara yüklenebileceğini varsaymak.
- Aksi kararlaştırma kaydını aramadan hükmü doğrudan uygulamak; oysa sözleşmede ölüm sonrası sürme öngörülmüşse hüküm devre dışı kalır.
- Ölümden önce doğmuş ve ifa edilmemiş borçları da ölümle birlikte sona erdiğini kabul etmek; bu dönemlerin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
- Yerine getirilmesi bağışlayanın ölümüne bağlı bağışlamayı (m.290) bu hükümle karıştırmak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yargı kararları bağışlamayı 6098 sayılı Kanun'un 285-298. maddelerinde düzenlenen bir sözleşme olarak niteler; dönemsel edimli bağışlamaların bu hüküm çerçevesinde değerlendirildiği görülmektedir. (10. Daire, 2021/3971 E., 2025/2888 K., 11.06.2025; 10. Daire, 2020/2290 E., 2024/457 K., 04.03.2024; 10. Daire, 2020/2302 E., 2024/458 K., 04.03.2024)
- Kararlarda, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 247. maddesindeki benzer düzenlemenin 6098 sayılı Kanun'un 298. maddesinde de yer aldığı belirtilmiştir; bu da hükmün eski düzenlemenin devamı olduğunu gösterir. (1. Hukuk Dairesi, 2023/6068 E., 2024/2439 K., 25.03.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Dönemsel edimli bir bağışlamanın varlığını ve edimin dönemsel niteliğini ileri süren taraf, sözleşme metni, protokol veya banka kayıtları gibi yazılı belgelerle bu durumu ispatlar.
- Bağışlayanın ölümünün gerçekleştiğini ileri süren taraf, ölüm belgesi ile bunu ispatlar.
- Mirasçıların, sözleşmede bağışlayanın ölümünden sonra da edimin sürdüğü yönünde bir kayıt bulunduğunu ileri sürmesi halinde, bu iddiayı ispat yükü onlara aittir ve sözleşme metni ile bu iradeyi gösteren belgelerle ispatlanır.
- Bağışlanan, ölüm sonrası dönemlere ilişkin talebinin dayanağını sözleşmede aksi kararlaştırma bulunduğunu göstererek ispatlamak zorundadır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.297](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-297): Bağışlayanın ölümü halinde geri alma hakkının mirasçılara geçmesini düzenler; m.298 ise ölümle dönemsel edimlerin sona ermesini düzenler, iki hüküm farklı konuları ele alır.
- [6098 sayılı Kanun m.290](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-290): Yerine getirilmesi bağışlayanın ölümüne bağlı bağışlamaları düzenler; dönemsel edimli bağışlama ile yerine getirilmesi ölüme bağlı bağışlama ayrı kurumlardır.
- [6098 sayılı Kanun m.296](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-296): Bağışlama sözü verenin ifadan kaçınma ve ortadan kalkma hallerini düzenler; m.298 ise ifa edilmiş bağışlamanın dönemsel edimlerinin ölümle sona ermesini düzenler.

## Süreler

| Süre | Madde | Hüküm |
|---|---|---|
| bir yıl | [m.286](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-286) | Bağışlamayı izleyen bir yıl içinde başlatılmış bir yargılama sonucunda bağışlayanın, savurganlığı yüzünden kısıtlanmasına karar verilirse, o bağışlama mahkemece iptal edilebilir. |
| bir yıl | [m.297](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-297) | Bağışlayan, geri alma sebebini öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde bağışlamayı geri alabilir. |
| bir yıllık | [m.297](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-297) | Bağışlayan bir yıllık süre dolmadan ölürse, geri alma hakkı mirasçılarına geçer ve mirasçıları bu sürenin sona ermesine kadar bu hakkı kullanabilirler. |

## Konuda geçen kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2024/571 E., 2025/582 K., 01.10.2025 (m.291, m.295, m.297)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/874 E., 2025/409 K., 02.07.2025 (m.295)
- Hukuk Genel Kurulu, 2021/826 E., 2023/22 K., 01.02.2023 (m.291, m.295, m.297)
- Hukuk Genel Kurulu, 2018/657 E., 2021/1617 K., 07.12.2021 (m.285)
- Hukuk Genel Kurulu, 2017/1248 E., 2019/1074 K., 17.10.2019 (m.297)
- Hukuk Genel Kurulu, 2017/2071 E., 2019/176 K., 19.02.2019 (m.293)
- Hukuk Genel Kurulu, 2017/1614 E., 2018/1550 K., 23.10.2018 (m.285)
- 2. Hukuk Dairesi, 2024/8133 E., 2025/12027 K., 25.12.2025 (m.285)
- 3. Hukuk Dairesi, 2025/1457 E., 2025/6004 K., 09.12.2025 (m.295, m.297)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/4917 E., 2025/4419 K., 17.10.2025 (m.288)
- 3. Hukuk Dairesi, 2025/1114 E., 2025/4857 K., 15.10.2025 (m.285, m.286, m.287, m.288, m.289, m.290, m.291, m.292, m.293, m.294, m.296, m.298)
- 3. Hukuk Dairesi, 2025/1120 E., 2025/4457 K., 01.10.2025 (m.288)
- 10. Daire, 2021/3971 E., 2025/2888 K., 11.06.2025 (m.286, m.287, m.288, m.289, m.290, m.291, m.292, m.293, m.294, m.296, m.298)
- 1. Hukuk Dairesi, 2024/2293 E., 2024/6282 K., 14.11.2024 (m.291, m.295)
- 2. Hukuk Dairesi, 2024/283 E., 2024/8526 K., 07.11.2024 (m.285)
- 1. Hukuk Dairesi, 2024/2660 E., 2024/5585 K., 10.10.2024 (m.297)
- 1. Hukuk Dairesi, 2023/4532 E., 2024/4893 K., 12.09.2024 (m.288)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/2886 E., 2024/3038 K., 29.05.2024 (m.286, m.287, m.288, m.289, m.290, m.292, m.293, m.294, m.296, m.298)
- 1. Hukuk Dairesi, 2023/1583 E., 2024/2721 K., 03.04.2024 (m.290)
- 1. Hukuk Dairesi, 2023/6068 E., 2024/2439 K., 25.03.2024 (m.298)
- 10. Daire, 2020/2290 E., 2024/457 K., 04.03.2024 (m.286, m.287, m.289, m.290, m.292, m.293, m.294, m.296, m.298)
- 10. Daire, 2020/2302 E., 2024/458 K., 04.03.2024 (m.286, m.287, m.289, m.290, m.292, m.293, m.294, m.296, m.298)
- 10. Daire, 2020/2232 E., 2024/456 K., 04.03.2024 (m.286, m.287, m.289, m.292, m.294)
- 1. Hukuk Dairesi, 2023/332 E., 2024/1335 K., 20.02.2024 (m.297)
- İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/620 E., 2026/188 K., 24.02.2026 (m.295)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2022/121 E., 2022/971 K., 11.10.2022 (m.285)
- Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, 2020/471 E., 2020/530 K., 02.07.2020 (m.291)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2017/856 E., 2018/335 K., 29.03.2018 (m.296)

---

Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/bagislama-sozlesmesi