---
title: "Eser sözleşmesi ve hükümleri — Borçlar Hukuku Özel Hükümler konu anlatımı"
course: "Borçlar Hukuku Özel Hükümler"
law: "Türk Borçlar Kanunu"
articles: "TBK m.470–478"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/eser-sozlesmesi-ve-hukumleri"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Eser sözleşmesi ve hükümleri

Borçlar Hukuku Özel Hükümler › Özel borç ilişkileri › Eser sözleşmesi — [Borçlar Hukuku Özel Hükümler](https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler)

## Kısaca

TBK m.470, eser sözleşmesinin tanımını düzenler: yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme olarak nitelendirilmesi. TBK m.471, eser sözleşmesinde yüklenicinin genel özen ve sadakat borcunu, özen ölçüsünü, eseri şahsen ya da kendi yönetimi altında meydana getirme yükümünü, bu yükümün istisnası olan işi başkasına yaptırma yetkisini ve araç-gereç sağlama borcunu düzenler.

## Kapsam

Bu konu, Türk Borçlar Kanunu m.470–478 hükümlerini kapsar: tanımı, genel olarak, malzeme bakımından, işe başlama ve yürütme.

- [TBK m.470 — Tanımı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-470)
- [TBK m.471 — Genel olarak](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-471)
- [TBK m.472 — Malzeme bakımından](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-472)
- [TBK m.473 — İşe başlama ve yürütme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-473)
- [TBK m.474](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-474)
- [TBK m.475](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-475)
- [TBK m.476](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-476)
- [TBK m.477](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-477)
- [TBK m.478](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-478)

## [TBK m.470 — Tanımı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-470)

TBK m.470, eser sözleşmesinin tanımını düzenler: yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme olarak nitelendirilmesi. Madde, tek taraflı iş görme ilişkilerini değil, bedel karşılığı eser ilişkisini konu alır.

### Tanımı: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Eser**: Yüklenicinin emeğiyle ortaya koyduğu, objektif olarak görülebilen ve iktisadi değeri bulunan sonuçtur. Maddi bir varlığa sahip olabileceği gibi maddi olmayan bir sonuç da olabilir.
- **Meydana getirme**: Yeni bir eser yapmanın yanında mevcut bir eser üzerinde tamir, değişiklik veya temizlik gibi çalışmaları da kapsayan borç konusudur. Eser sözleşmesinde yüklenicinin borcu süreç değil, bu sonucun ortaya çıkmasıdır.
- **Bedel**: Yüklenicinin eseri meydana getirmesine karşılık işsahibinin ödemeyi üstlendiği karşılıktır. Eser sözleşmesinin ivaz unsurunu oluşturur; bedelsiz yapılan iş eser sözleşmesi değildir.
- **Yüklenici**: Eseri meydana getirmeyi üstlenen taraftır. Eserin sonucunu borçlanır ve bu sonucun gerçekleşmesinden sorumludur.
- **İşsahibi**: Eser sözleşmesinde bedeli ödemeyi üstlenen taraftır. Yüklenicinin meydana getirdiği eseri teslim almakla yükümlüdür.

### Tanımı: hangi şartlar aranır?

- Bir eser meydana getirme borcunun bulunması; yüklenicinin üstlendiği borç, belirli bir sonucun ortaya çıkmasına yönelmiş olmalıdır. Sonuç yeni bir şey olabileceği gibi mevcut bir eser üzerinde yapılan değişiklik de olabilir.
- Eserin maddi bir varlığa sahip olması zorunlu değildir; maddi olmayan bir sonuç da eser sayılabilir.
- Bedel karşılığında olma koşulu bulunmalıdır; yüklenicinin eseri bedelsiz meydana getirmesi halinde madde anlamında eser sözleşmesi kurulmaz.
- İşsahibinin bedel ödeme yükümlülüğü üstlenmiş olmalıdır; ödemenin miktarının sözleşmenin başında kesin olarak belli olması gerekmez.

### Tanımı: hangi sonuçları doğurur?

- Sözleşme, eser meydana getirme ve bedel ödeme taahhüdü bir arada bulunduğunda eser sözleşmesi olarak kurulur.
- Eserin bedelsiz yapılması halinde bu madde anlamında eser sözleşmesi kurulmaz; ilişki başka bir sözleşme tipine göre değerlendirilir.
- Eser sözleşmesi tam iki tarafa borç yükleyen ve ivazlı bir sözleşme olarak yorumlanır; yüklenicinin edimi ile işsahibinin bedel ödeme edimi birbirinin karşılığıdır.
- Maddi olmayan bir sonucun taahhüdü de eser sözleşmesi kapsamında değerlendirilebilir.

### Eser sözleşmesi ile hizmet sözleşmesi arasındaki fark nedir?

- Eser sözleşmesinde yüklenici belirli bir sonucu borçlanır ve bu sonuç gerçekleşmezse borç ifa edilmemiş sayılır.
- Hizmet sözleşmesinde hizmet görenin borcu çalışmanın kendisidir; belirli bir sonuç taahhüt edilmez.

Sonuç: Sonucun taahhüdü, eser sözleşmesini hizmet sözleşmesinden ayırır ve sorumluluğun kapsamını belirler.

### Eser sözleşmesi ile vekalet sözleşmesi arasındaki fark nedir?

- Eser sözleşmesinde yüklenici bedel karşılığında bir eser meydana getirir.
- Vekalet sözleşmesinde vekil, vekil edenin işini görmeyi üstlenir ve belirli bir sonuç borçlanmaz.

Sonuç: Bedel karşılığı belirli sonuç taahhüdü varsa eser sözleşmesi, sonuç taahhüdü yoksa vekalet söz konusu olur; bedelsiz iş görme eser sözleşmesi değildir.

### Tanımı: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Sonucun taahhüdü olmayan bir çalışmayı eser sözleşmesi saymak; belirli sonuç taahhüdü aranmadan ilişkinin türü belirlenmeye çalışılır.
- Maddi olmayan bir sonucu (tasarım, proje, konser gibi) eser kapsamı dışında görmek; madde metni maddi varlık şartı aramaz.
- Bedel unsurunu ihmal edip bedelsiz yapılan işi eser sözleşmesi olarak nitelendirmek; bedel karşılığı olma koşulu aranmalıdır.
- Sözleşmenin şeklini geçerlilik şartı saymak; eser sözleşmesi kural olarak şekilden bağımsızdır, ancak taşınmaz mülkiyetinin devri içeren hallerde resmi şekil aranabilir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Eser sözleşmesinin tanımı, bedel karşılığı bir sonucun taahhüdünü aramakta; sözleşmenin niteliği belirlenirken tarafların borcunun sonuç mu yoksa çalışma mı olduğuna bakılmaktadır. (Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2024/1216 E., 2025/2168 K., 22.12.2025; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2023/1039 E., 2026/238 K., 10.03.2026)
- Yargı kararları, bir ilişkinin eser sözleşmesi sayılabilmesi için yüklenicinin belirli bir sonucu bedel karşılığında meydana getirmeyi üstlenmiş olmasını şart koşmaktadır. (Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, 2025/749 E., 2026/433 K., 06.03.2026)
- Bir taşınmazın dizayn, dekorasyon ve teknik altyapısının tamamlanmasına yönelik sözleşmenin eser sözleşmesi sayıldığı kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2026/457 E., 2026/495 K., 29.04.2026)
- Eser sözleşmesi ilişkisinin, sözleşmenin kurulduğu tarihte yürürlükte olan 6098 sayılı Kanunun m.470 ve devamına göre değerlendirildiği kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2023/1039 E., 2026/238 K., 10.03.2026)
- İki tarafa borç yükleyen eser sözleşmesi niteliği, sözleşmenin ivazlı yapısıyla birlikte değerlendirilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2025/933 E., 2026/519 K., 13.05.2026)

### Nasıl ispat edilir?

- Eser sözleşmesi olduğunu ileri süren tarafın, yüklenicinin belirli bir sonucu meydana getirme borcunu ve bedel ödeme taahhüdünü ispatlaması gerekir.
- Sözleşmenin şekli serbest olduğundan taraflar arasındaki anlaşma yazılı belge, yazışmalar, teklif ve kabul belgeleri, fatura ve tanık beyanı ile ispatlanabilir.
- Bedelin ödendiğini ya da ödenmediğini ileri süren taraf, ödeme belgeleri ile bunu ispatlamalıdır; bedelin varlığını iddia eden taraf bedel taahhüdünü göstermelidir.
- Eserin bedelsiz yapıldığını ya da başka bir sözleşme tipine dayandığını ileri süren karşı taraf, bu savunmasını ispatla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.471](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-471): Eser sözleşmesinin kurulmasında bedel ödeme taahhüdünün ve ücretin belirlenmesine ilişkin kuralları düzenler; m.470'teki bedel unsurunun ayrıntısını tamamlar.
- [6098 sayılı Kanun m.472](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-472): Götürü bedelin ve bedelin artırılması ile uyarlanmasına ilişkin hükümleri içerir; m.470'teki bedel karşılığı ilişkinin işleyişini belirler.
- [6098 sayılı Kanun m.479](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-479): Yüklenicinin eseri kusurlu veya sözleşmeye aykırı meydana getirmesi halinde işsahibinin haklarını düzenler; m.470'teki eser meydana getirme borcunun ihlalinin sonuçlarını gösterir.

## [TBK m.471 — Genel olarak](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-471)

TBK m.471, eser sözleşmesinde yüklenicinin genel özen ve sadakat borcunu, özen ölçüsünü, eseri şahsen ya da kendi yönetimi altında meydana getirme yükümünü, bu yükümün istisnası olan işi başkasına yaptırma yetkisini ve araç-gereç sağlama borcunu düzenler. Hüküm, iş sahibi ile yüklenici arasındaki eser sözleşmelerinde uygulanır. Maddede süre öngörülmez. Düzenlemediği konular arasında yüklenicinin malzemeyi özenle kullanması, hesap verme ve ihbar yükümü (m.472), işsahibinin işi durdurma ve sözleşmeyi feshetme hakkı (m.473), ayıba karşı tekeffül (m.112 vd.) ile eserin teslimi ve ayıp sorumluluğu bulunmaktadır.

### Genel olarak: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Sadakat borcu**: Yüklenicinin işsahibinin haklı menfaatlerini gözetmesi ve ona zarar verecek davranışlardan kaçınması yükümüdür. Madde metninde açıkça yer alır ve özen borcuyla birlikte ifa standardını oluşturur.
- **Özen borcu**: Yüklenicinin eseri meydana getirirken gösterdiği dikkat ve itinadır. Ölçüsü objektiftir; yüklenicinin kişisel özelliklerine değil, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin mesleki ve teknik kurallara uygun davranışına bakılır.
- **Basiretli yüklenici**: Benzer alandaki işleri üstlenen, ortalamanın üzerinde değil meslek kurallarına uygun çalışan soyut bir yüklenici modelidir. Özen değerlendirmesinde karşılaştırma ölçütü budur.
- **Kendi yönetimi altında yaptırma**: Yüklenicinin işi bizzat yapmasının yanında, işin organizasyonunu ve yürütülmesini kendisinin yönetmesi suretiyle yardımcılara yaptırmasıdır. Bu yöntemde yüklenici aradan çekilmez; işin tüm yönetiminden sorumludur.
- **Kişisel özellikler**: Eserin meydana getirilmesinde yüklenicinin şahsına bağlı olan ve edimin niteliğini belirleyen özelliklerdir. Akrabalık, dostluk veya yüklenicinin ödeme gücü bu kapsamda değerlendirilmez; tecrübe, know-how ve personel seviyesi gibi edimle ilgili nitelikler dikkate alınır.
- **Altyüklenici**: Yüklenicinin işi kendi sorumluluğu altında yaptırdığı, eser sözleşmesinin tarafı olmayan kişidir. Yüklenicinin işsahibine karşı sorumluluğu devam eder.

### Genel olarak: hangi şartlar aranır?

- Yüklenicinin üstlendiği edimleri işsahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle ifa etmesi gerekir.
- Özen borcundan doğan sorumluluğun belirlenmesinde benzer alandaki işleri üstlenen basiretli yüklenicinin mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınmalıdır; yüklenicinin kişisel kusur ölçüsü belirleyici değildir.
- Eser, yüklenicinin bizzat kendisi tarafından ya da kendi yönetimi altında meydana getirilmelidir.
- İşin başkasına yaptırılabilmesi için eserin meydana getirilmesinde yüklenicinin kişisel özelliklerinin önem taşımaması gerekir; aksi halde işi devretmek bu hüküm kapsamında serbest değildir.
- Aksine âdet veya anlaşma bulunmadıkça yüklenici, eserin meydana getirilmesi için gerekli araç ve gereçleri kendi masrafıyla sağlamalıdır; işsahibinin bu yükü üstlenmesi için açık bir anlaşma ya da âdet gerekir.

### Genel olarak: hangi sonuçları doğurur?

- Yüklenici, sadakat ve özen borcuna aykırı davranırsa bundan doğan zarardan sorumlu olur.
- Özen borcunun ihlali, yüklenicinin kişisel bilgi eksikliği öne sürülerek mazur görülmesini sağlamaz; ölçü objektiftir.
- Kişisel özellikler önem taşıyorsa ve yüklenici işi başkasına yaptırırsa, bu devir sözleşmeye aykırılık oluşturur.
- Kişisel özellikler önem taşımıyorsa yüklenici işi başkasına yaptırabilir; ancak eserin sözleşmeye uygun meydana getirilmesinden yine kendisi sorumludur.
- Altyüklenicinin yaptığı işten doğan kusur ve aykırılıklar yüklenicinin sorumluluk alanına girer.
- Aksine âdet veya anlaşma yoksa araç-gereç masrafı yükleniciye aittir.
- Madde metninde yer alan kurallardan taraflar sözleşmeyle ayrılabilir; III. fıkra hükmü emredici değildir.
- Yüklenicinin işi kendi yönetimi altında yaptırma veya başkasına yaptırma yetkisi mutlak bir yetki değildir; sözleşmeyle sınırlandırılabilir.

### Sadakat ile özen borcu arasındaki fark nedir?

- Sadakat borcu, yüklenicinin işsahibinin menfaatini gözetmesi ve zarar verecek davranışlardan kaçınmasıdır.
- Özen borcu, eserin teknik ve mesleki standartta meydana getirilmesine yönelik dikkat yükümüdür.

Sonuç: Her ikisi birlikte ifa standardını oluşturur; birinin ihlali tek başına sorumluluk doğurabilir.

### Objektif özen ölçüsü ile kişisel özen ölçüsü arasındaki fark nedir?

- Madde 471/II uyarınca özen, basiretli yüklenicinin mesleki ve teknik kurallara uygunluğuna göre belirlenir.
- Yüklenicinin kendi alışkanlıkları, bilgi düzeyi veya kişisel özellikleri ölçü olarak alınmaz.

Sonuç: Yüklenici, kendi bilgisinin yetersizliğini mazeret olarak öne süremez; ölçü objektiftir.

### Kişisel özellik önemli ile önemli değil (işin başkasına yaptırılması) arasındaki fark nedir?

- Eserin meydana getirilmesinde yüklenicinin kişisel özellikleri önem taşıyorsa işin başkasına yaptırılması yasaktır.
- Kişisel özellikler önem taşımıyorsa yüklenici işi başkasına yaptırabilir.

Sonuç: Önemli hallerde devir ihlal, önemli olmayan hallerde ise yetki vardır; yüklenici her hâlde sorumluluğunu sürdürür.

### Kendi yönetimi altında yaptırma ile altyüklenici ile yaptırma arasındaki fark nedir?

- Kendi yönetimi altında yaptırmada yüklenici işin organizasyonunu ve yürütülmesini bizzat yönetir.
- Altyüklenicide iş fiilen bir başkasına devredilir ve bu kişi yüklenicinin yardımcısı olarak çalışır.

Sonuç: Her iki durumda da işsahibine karşı sorumluluk yüklenicidedir; ancak altyüklenici yoluyla iş yapıldığında aykırılık fiilen altyüklenicinin çalıştırılmasıyla gerçekleşir.

### Kural hükmü (III. fıkra c.1) ile istisna hükmü (III. fıkra c.2) arasındaki fark nedir?

- Eserin şahsen ya da kendi yönetimi altında yapılması kuralıdır.
- İşin başkasına yaptırılması, kişisel özelliklerin önem taşımadığı hallerdeki istisnadır.

Sonuç: Taraflar sözleşmeyle bu yetkiyi genişletebilir, daraltabilir veya tamamen işsahibinin muvafakatine bağlayabilir; hüküm emredici değildir.

### Araç-gereç sağlama yükü ile işsahibinin sağladığı malzeme arasındaki fark nedir?

- Yüklenici, aksine âdet veya anlaşma yoksa araç ve gereci kendisi sağlar.
- İşsahibi malzemeyi veya araç-gereci anlaşma veya âdetle üstlenmişse yüklenici bu yükten kurtulur.

Sonuç: Araç-gereç masrafı, aksi kararlaştırılmadıkça yükleniciye aittir.

### Genel olarak: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Yüklenicinin özen ölçüsünü kendi bilgi ve becerisine göre belirlemek; ölçü objektif olduğundan bu yaklaşım yanlıştır.
- Sadakat borcunu özen borcuyla karıştırmak; iki borç ayrı olup birlikte uygulanır.
- Kişisel özellikler önem taşımadığı hâlde yaptırma yetkisini yok saymak ya da önem taşıdığı hâlde yetkiyi varmış gibi kabul etmek.
- Altyüklenicinin fiillerinden sorumluluğun işsahibine karşı yüklenicide kalmaya devam ettiğini gözden kaçırmak.
- Madde 471/III hükmünü emredici sanmak; taraflar bu yetkiyi sözleşmeyle genişletebilir veya daraltabilir.
- Araç-gereç sağlama yükünü sözleşme veya âdet aranmaksızın işsahibine yüklemek.
- Yüklenicinin eseri kendi yönetimi altında yaptırmasını, işi tamamen başkasına devretmek ile aynı saymak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mahkemeler yüklenicinin eseri sözleşme ve yasa hükümlerine, fen ve sanat kurallarına uygun tamamlamak zorunda olduğunu kabul etmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/110 E., 2024/529 K., 02.05.2024; Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, 2023/183 E., 2024/242 K., 08.02.2024; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2021/785 E., 2023/1658 K., 08.11.2023; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi, 2019/2013 E., 2022/1182 K., 07.06.2022)
- Yüklenicinin sadakat ve özen borcunu 471/I hükmüne dayandırdığı kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2023/503 E., 2024/190 K., 15.02.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- İşsahibi, yüklenicinin özen borcuna aykırılığını ve bu aykırılıkla zarar arasındaki nedensel bağı ileri sürdüğü için aykırılığı ve zararı ispatla yükümlüdür.
- Özen ölçüsü objektif olduğundan, yüklenicinin basiretli bir yüklenicinin mesleki ve teknik kurallara uygun davrandığını ispat yükü yükleniciye aittir; yüklenici kendini bu yolla savunur.
- Eserin şahsen yapılması veya kişisel özelliklerin önem taşıması gibi hususlarda, sözleşme konusu iş ve teamül belgeleri ile bilirkişi raporu kullanılabilir.
- İşin başkasına yaptırıldığı iddiası, altyüklenicinin çalıştırılmasına ilişkin sözleşme, fatura veya yazılı kayıtla ispatlanır; altyüklenicinin çalıştırılmadığını savunan yüklenici bunu ispat etmelidir.
- Araç-gereç sağlama yükünün işsahibine geçtiğini ileri süren taraf, aksine anlaşma veya âdetin varlığını ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.472](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-472): Yüklenicinin malzemeleri özenle kullanması, hesap vermesi ve ihbar yükümünü düzenler; m.471'deki genel özen ve sadakat borcunun somut uzantısıdır.
- [6098 sayılı Kanun m.473](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-473): İşsahibinin işi başkasına yaptırma hakkını ve bu hakkın koşullarını düzenler; m.471/III'teki yüklenicinin yaptırma yetkisiyle birlikte okunur.
- [6098 sayılı Kanun m.116](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-116): Yüklenicinin altyüklenicinin fiillerinden sorumluluğu, yardımcı kişilerin fiillerinden sorumluluk hükümlerine göre belirlenir.
- [6098 sayılı Kanun m.83](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-83): Borçlunun borcunu bizzat ifa etmesi genel kuralıdır; m.471/III bu genel kuralın eser sözleşmesindeki istisnasını oluşturur.

## [TBK m.472 — Malzeme bakımından](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-472)

Madde, eser sözleşmesinde malzemenin kimin tarafından sağlandığına göre yüklenicinin malzemeye ilişkin sorumluluk ve yükümlülüklerini düzenler. Yüklenicinin kendi sağladığı malzemenin ayıbından satıcı gibi sorumluluğunu (birinci fıkra), işsahibinin sağladığı malzemeyi özenle kullanma, hesap verme ve artanı geri verme borcunu (ikinci fıkra) ve işsahibinin sağladığı malzemenin ya da gösterilen yerin ayıplı olduğunun anlaşılması halinde ihbar yükümlülüğünü (üçüncü fıkra) düzenler. Eser sözleşmesinin tarafları olan yüklenici ve işsahibi arasındaki ilişkiye uygulanır. Maddeler, malzemenin sağlanmasına dair kuralı koymaz; malzemenin kimin tarafından temin edileceği konusunda kesin bir hüküm içermez. Yüklenicinin kusursuz sorumluluğuna ilişkin genel ayıp hükümleri (m.470 vd. ve m.473 gibi), eserin ayıbı için işsahibinin seçimlik hakları (m.473), yüklenicinin malzeme sağlama borcunun kapsamı ve eser sözleşmesinde kendiliğinden fesih ve bedel hesabı (m.471 ve m.475 vd.) bu maddede düzenlenmez; bunlar ilgili maddelerde yer alır.

### Malzeme bakımından: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Eser sözleşmesi**: Yüklenicinin bir eseri meydana getirmeyi, işsahibinin de bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Madde bu sözleşmenin malzeme ile ilgili borçlarını düzenler.
- **Malzeme**: Eserin imalinde kullanılan ve eserin bünyesine giren maddelerdir. Eserin meydana getirilmesi için kullanılan araç ve gereçler malzeme sayılmaz; bunları sağlama yükü ayrıca değerlendirilir.
- **Eser teslim sözleşmesi**: Yüklenicinin malzemeyi de sağlamayı üstlendiği eser sözleşmesi türüdür. Bu halde yüklenici iyi cins, ayıpsız malzeme sağlamakla yükümlüdür.
- **Ayıp**: Malzemenin ya da eserin, sözleşmede kararlaştırılan veya dürüstlük kuralına göre bulunması gereken niteliği taşımaması durumudur.
- **İhbar yükümlülüğü**: Yüklenicinin, işsahibinin sağladığı malzeme veya gösterilen yerde ayıp ya da eserin zamanında ve gereği gibi meydana getirilmesini tehlikeye düşürecek bir durum fark ettiğinde bunu hemen işsahibine bildirme borcudur.
- **Artan malzeme**: İşsahibi tarafından verilen malzemeden eserde kullanılmayarak kalan kısımdır. Yüklenici bu kısmı işsahibine geri vermekle yükümlüdür.

### Malzeme bakımından: hangi şartlar aranır?

- Malzemenin yüklenici tarafından sağlanmış olması gerekir; bu halde malzemenin ayıplı olması yüzünden yüklenici işsahibine karşı satıcı gibi sorumlu olur (birinci fıkra).
- Malzemenin işsahibi tarafından sağlanmış olması gerekir; bu halde yüklenicinin malzemeyi gereken özeni göstererek kullanması ve bundan dolayı hesap vermesi gerekir (ikinci fıkra).
- Malzemenin işsahibi tarafından sağlanması halinde yüklenicinin artan malzemeyi işsahibine geri vermesi gerekir (ikinci fıkra).
- Eser meydana getirilirken işsahibinin sağladığı malzemenin ya da gösterilen yerin ayıplı olduğunun anlaşılması veya eserin gereği gibi ya da zamanında meydana getirilmesini tehlikeye düşürecek başka bir durumun ortaya çıkması gerekir (üçüncü fıkra).
- Yüklenicinin bu durumu hemen işsahibine bildirmesi gerekir; bildirilmediğinde doğacak sonuçlardan yüklenici sorumlu olur (üçüncü fıkra).

### Malzeme bakımından: hangi sonuçları doğurur?

- Yüklenici tarafından sağlanan malzemenin ayıplı olması halinde yüklenici işsahibine karşı satıcı gibi sorumlu olur; ayıba karşı tekeffül hükümleri bu sorumluluğa uygulanır.
- İşsahibinin sağladığı malzemenin ayıbından yüklenici sorumlu tutulamaz; yüklenici bu malzemeyi gereken özeni göstererek kullanmakla yükümlüdür.
- Yüklenici, işsahibinin malzemesini kullanmada hesap verir ve kullanılmayan artanı işsahibine geri verir.
- Yüklenici, işsahibinin malzemesinde veya gösterilen yerde ayıp ya da eserin gereği gibi meydana getirilmesini tehlikeye düşüren bir durum fark ederse bunu hemen bildirmek zorundadır.
- Yüklenici bildirim yükümlülüğünü yerine getirmezse bundan doğacak zarar ve sonuçlardan sorumlu olur.
- Bu maddeye göre yüklenicinin sorumluluğu emredici nitelik taşıdığından, aksine sözleşme kaydının bu sorumluluğu ortadan kaldırması hukuken geçerli olmayabilir; bu konu ilgili genel hükümlere göre değerlendirilir.

### Yüklenicinin sağladığı malzeme ile işsahibinin sağladığı malzeme arasındaki fark nedir?

- Malzemeyi yüklenici sağlamışsa, malzemenin ayıplı olması nedeniyle yüklenici satıcı gibi sorumludur.
- Malzemeyi işsahibi sağlamışsa yüklenici malzemenin ayıbından sorumlu değildir; yalnızca özenle kullanma, hesap verme ve artanı geri verme borçları doğar.

Sonuç: Ayıp sorumluluğu yüklenicinin sağladığı malzemede doğar; işsahibinin sağladığı malzemede yüklenici ayıp sorumluluğu taşımaz, ancak özen ve ihbar yükümlülükleri gündeme gelir.

### Malzemenin ayıbı ile gösterilen yerin ayıbı ve diğer tehlike durumları arasındaki fark nedir?

- Birinci fıkra malzemenin ayıbını konu alır; sorumluluk bu malzemeyi yüklenicinin sağlamış olmasına bağlıdır.
- Üçüncü fıkra işsahibinin malzemesinin ya da gösterilen yerin ayıbını, ayrıca eserin zamanında ve gereği gibi yapılmasını tehlikeye düşüren durumları kapsar.

Sonuç: Üçüncü fıkrada yüklenicinin ihbar borcu doğar; bildirim yapılmazsa yüklenici ortaya çıkan zarardan sorumlu olur.

### Malzemenin sağlanması borcu ile malzemenin ayıbından sorumluluk arasındaki fark nedir?

- Madde malzemenin kimin tarafından sağlandığını açıkça belirtmez; birinci fıkradaki ifade bu hususu çıkarıma bırakır.
- Malzeme sağlama yükümlülüğü ile ayıptan sorumluluk ayrı kavramlardır.

Sonuç: Bu maddeye göre ayıp sorumluluğu malzemenin kime ait olduğuna bağlanır; sağlama borcunun kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir.

### Malzeme bakımından: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Malzemenin kimin tarafından sağlandığını belirlemeden ayıp sorumluluğunu yükleniciye yüklemek; önce malzemenin kime ait olduğu araştırılmalıdır.
- Birinci fıkrayı işsahibinin malzemesine uygulamak; bu fıkra yalnızca yüklenicinin kendi sağladığı malzeme için geçerlidir.
- Yüklenicinin sorumluluğunu satış sözleşmesi hükümlerine tamamen bağlamak; ayıbın eser sözleşmesi hükümlerine göre değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir.
- Üçüncü fıkradaki ihbar yükümlülüğünü yalnızca malzemenin ayıbıyla sınırlı görmek; gösterilen yer ve eserin zamanında tamamlanmasını tehlikeye düşüren durumlar da kapsama girer.
- İhbarın yapıldığını yazılı olarak belgelememek; yüklenicinin bildirimi ispatlayamaması sorumluluğa yol açabilir.
- Artan malzemenin iadesini ve hesap verme yükümlülüğünü ihmal etmek; bu borçlar ikinci fıkra uyarınca yükleniciye aittir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Üçüncü fıkradaki ihbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde, ortaya çıkan zarardan yüklenicinin sorumlu tutulduğu kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi, 2024/796 E., 2026/102 K., 28.01.2026)
- Yüklenicinin eseri teslim etmeden önce bu yükümlülüğe uygun davranıp davranmadığı, eserin tamamlanması ve bedele hak kazanılması bakımından da incelenmektedir. (Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi, 2024/737 E., 2026/177 K., 13.01.2026; Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi, 2024/625 E., 2025/1930 K., 28.11.2025)
- Yüklenicinin işi tamamlayıp teslim etmesinin bedele hak kazanmasının ön koşulu olduğu ve bu değerlendirmenin 472/3 ve 476/3 hükümleri uyarınca yapıldığı kabul edilmektedir. (Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi, 2024/737 E., 2026/177 K., 13.01.2026; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2023/527 E., 2026/13 K., 08.01.2026)
- Eserde ayıp ortaya çıktığında ayıbın kaynağı olarak işsahibinin malzemesi veya gösterilen yer öne sürüldüğünde, yüklenicinin bunu zamanında bildirip bildirmediğinin araştırılması gerektiği kabul edilmektedir. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, 2021/729 E., 2023/1858 K., 12.10.2023; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi, 2024/796 E., 2026/102 K., 28.01.2026)
- İş güvenliği ve iş kazası riski gibi eserin gereği gibi meydana getirilmesini tehlikeye düşüren durumların, üçüncü fıkra kapsamında ihbar konusu olabileceği kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/881 E., 2026/327 K., 25.03.2026)

### Nasıl ispat edilir?

- Yüklenici, malzemenin kendi sağladığı malzeme olduğunu ve ayıplı olduğunu iddia eden işsahibinin ayıbı ispatlaması gerekir; ayıp ve malzemenin kime ait olduğu bilirkişi incelemesi ve belgelerle ortaya konur.
- Malzemenin işsahibi tarafından sağlandığını ileri süren yüklenici bu iddiasını sözleşme, teslim belgeleri veya tutanakla ispatlar.
- Yüklenici, işsahibinin malzemesinde ya da gösterilen yerde ayıp bulunduğunu zamanında bildirdiğini ispat etmek zorundadır; bildirimin yapıldığını yazılı belge (ihbar yazısı, tutanak) ile göstermesi uygulamada önemlidir.
- İşsahibinin, yüklenicinin ihbar yükümlülüğünü ihlal ettiğini ve bu nedenle zarar doğduğunu ileri sürdüğünde, bu zararın ihbar ihlaline bağlı olduğunu ispat etmesi gerekir.
- Yüklenicinin artan malzemeyi geri verdiğini veya hesap verdiğini ispat etme yükü yüklenicidedir; hesap ve iade belgeleri bu konuda esas delildir.
- Yüklenici, malzemenin işsahibi tarafından sağlandığını ve ayıbın kendi kusurundan kaynaklanmadığını bilirkişi raporu ile ortaya koyabilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.219](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-219): Birinci fıkra, yüklenicinin malzeme ayıbından satıcı gibi sorumluluğunu düzenlediğinden satıcının ayıba karşı tekeffül hükümlerine yollama yapar.
- [6098 sayılı Kanun m.471](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-471): Malzeme sağlama borcunun kural olarak kime ait olduğunu belirleyen hükümlerle birlikte değerlendirilir.
- [6098 sayılı Kanun m.473](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-473): Yüklenicinin ayıplı araç ve gereç sağlaması halinde işsahibinin seçimlik haklarını düzenler; bu maddedeki malzeme ayıbı rejimini tamamlar.
- [6098 sayılı Kanun m.483](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-483): Üçüncü fıkra ve ikinci fıkra bakımından kıyas yoluyla uygulanabilen, malzemenin özenle kullanılması ve sorumluluk hükümleri bakımından bağlantılıdır.
- [6098 sayılı Kanun m.476](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-476): Eserin ayıplı meydana getirilmesi halinde yüklenicinin sorumluluğunu ve işsahibinin haklarını düzenler; üçüncü fıkradaki ihbar borcunun ihlali sonrası sorumluluk bağlamında ilgilidir.
- [6098 sayılı Kanun m.112](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-112): İhbar yükümlülüğünün ihlali nedeniyle doğan zararın tazmini bakımından genel hükümlerdir.

## [TBK m.473 — İşe başlama ve yürütme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-473)

Bu madde, eser sözleşmesinde yüklenicinin işe geç başlaması, işi sözleşmeye aykırı biçimde geciktirmesi veya gecikmenin işin kararlaştırılan zamanda bitirilemeyeceğinin anlaşılmasına yol açması hâlinde işsahibinin sözleşmeden dönme hakkını düzenler. Ayrıca eserin meydana getirilmesi sırasında ayıplı veya sözleşmeye aykırı yapılacağının açıkça görülmesi hâlinde işsahibinin ihtar yoluyla kullanabileceği hakları ve işin üçüncü kişiye yaptırılmasını düzenler. Madde yüklenici ile işsahibi arasındaki eser sözleşmeleri bakımından uygulanır. Ayıbın teslimden sonra ortaya çıkması hâlindeki sorumluluğu düzenlemez (m.474 ve devamı). Teslim öncesi gecikmeden doğan genel temerrüt hükümlerini ve tazminat sorumluluğunu düzenlemez (m.112 ve m.125). Ayıp nedeniyle açılacak davaların zamanaşımı ve hak düşürücü süreleri de bu maddede yer almaz (m.477 ve m.478).

### İşe başlama ve yürütme: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Erken dönme hakkı**: İşsahibinin teslim günü gelmeden, yüklenicinin işi zamanında bitiremeyeceğinin açıkça anlaşılması üzerine sözleşmeden dönebilmesidir. Teslim için belirlenen günü beklemek zorunluluğu yoktur.
- **Açıkça anlaşılma**: Yüklenicinin işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceğinin, bütün tahminlere göre belli olmasıdır. Olasılık ya da ihtimal düzeyindeki bir tehlike bu ölçüte yetmez.
- **Ayıplı veya sözleşmeye aykırı meydana getirme**: Eserin yapımı sürerken, yüklenicinin kusuru nedeniyle eserin ayıplı ya da sözleşmeye uygun olmayan biçimde ortaya çıkacağının açıkça görülmesidir. Kusur, bu hâlin yüklenicinin sorumluluğuna bağlanabilmesi için aranır.
- **İhtar**: İşsahibinin yükleniciye, ayıp ya da aykırılığı uygun bir süre içinde gidermesini; aksi hâlde işin bir üçüncü kişiye verileceğini bildirdiği tek taraflı bildirimdir. Maddenin ikinci fıkrasında ihtarın şekline özel bir koşul getirilmiştir.
- **Nama ifa yetkisi**: Mahkeme aracılığıyla alınan, işsahibinin işi yüklenici hesabına üçüncü kişiye yaptırabilmesine ilişkin yetkidir. Madde metninde açıkça yer almaz; uygulamada tercih edilen bir yoldur.

### İşe başlama ve yürütme: hangi şartlar aranır?

- İşe zamanında başlamama, sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirme ya da işsahibine yüklenemeyecek bir sebeple gecikme bulunmalıdır; bu üç durumdan en az biri gerçekleşmelidir.
- Gecikme yüzünden yüklenicinin işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceği, bütün tahminlere göre açıkça anlaşılmalıdır.
- Yüklenicinin gecikmesini haklı kılan bir sebep bulunmamalı ve gecikme işsahibinin riziko alanına girmemelidir.
- İşsahibinin, teslim için belirlenen günü beklemesine gerek yoktur; bu nedenle sözleşmeden dönme için teslim gününün gelmiş olması aranmaz.
- Eserin meydana getirilmesi sırasında, yüklenicinin kusuru yüzünden eserin ayıplı ya da sözleşmeye aykırı yapılacağı açıkça görülmelidir.
- İşsahibi, bunu önlemek üzere uygun bir süre verebilmeli ya da verdirebilmeli ve bu süre içinde ayıp ya da aykırılığın giderilmesini, aksi hâlde işin üçüncü kişiye verileceğini ihtar etmelidir.
- Ayıp veya aykırılığın ilk bakışta giderilemeyeceğinin anlaşıldığı ya da yüklenicinin mevcut durumda bir değişiklik yapmak istemediğini açık ya da örtülü irade beyanıyla gösterdiği hâllerde ihtar gerekmez.

### İşe başlama ve yürütme: hangi sonuçları doğurur?

- Gecikme koşulları gerçekleşip işin zamanında bitirilemeyeceği açıkça anlaşılırsa, işsahibi teslim günü gelmeden sözleşmeden dönebilir.
- Dönme ile sözleşme geçmişe etkili olarak ortadan kalkar; eser sözleşmesi sürekli edim doğurmadığından bu bir fesih değil dönmedir.
- Gecikme koşulları gerçekleşmezse, örneğin gecikmenin haklı bir sebebi varsa ya da işsahibinin riziko alanındaysa, işsahibi bu maddeye dayanarak dönemez.
- Eserin ayıplı ya da aykırı yapılacağı açıkça görülür ve işsahibi uygun süre verip ihtarda bulunursa, bu süre sonunda ayıp ya da aykırılık giderilmezse işsahibi onarımı ya da işin devamını üçüncü kişiye verebilir.
- Üçüncü kişiye yaptırma, yüklenicinin hesabına ve yüklenicinin hasar ve masrafları üzerine yapılır; işsahibi yaptırdığı işin masraflarını yükleniciden isteyebilir.
- İhtar sonuçsuz kaldığında işsahibinin mahkemeye başvurmasına gerek yoktur; ancak uyuşmazlık çıkarsa mahkeme bu koşulların varlığını denetler.
- İhtarın gerekli olmadığı hâllerde (ayıbın ilk bakışta giderilemeyeceğinin anlaşılması veya yüklenicinin değişiklik yapmak istemediğini göstermesi) işsahibi doğrudan üçüncü kişiye yaptırma yoluna gidebilir.
- Eser henüz ayıplı değilse ve sadece gecikme varsa 2. fıkra uygulanmaz; işsahibi 1. fıkraya göre hareket eder.

### Erken dönme (1. fıkra) ile ayıplı meydana getirmede ihtar (2. fıkra) arasındaki fark nedir?

- 1. fıkrada gecikme nedeniyle işin zamanında bitirilemeyeceği öngörülür; işsahibine süre tayin etme yükümü yoktur.
- 2. fıkrada işin devam ederken ayıplı ya da aykırı yapılacağı açıkça görülür; işsahibinin ihtarda bulunması ve uygun süre vermesi gerekir.

Sonuç: 1. fıkrada işsahibi yalnızca sözleşmeden dönebilir; 2. fıkrada sözleşmeden dönme hakkı yoktur, işsahibi işin üçüncü kişiye verilmesi yoluna gider.

### Teslim öncesi gecikme ile eserin ayıplı yapımı arasındaki fark nedir?

- Gecikme hâlinde sorun işin zamanında bitirilememesidir; eser henüz ayıplı değildir.
- Ayıplı yapım hâlinde iş devam etmekte ve eserin niteliği bozulmaktadır.

Sonuç: Gecikme için 1. fıkra, ayıplı yapım için 2. fıkra uygulanır; iki fıkra birbirinden bağımsız koşullara bağlıdır.

### Dönme (1. fıkra) ile dönme yerine genel hükümler arasındaki fark nedir?

- Süre tayin etmeye gerek kalmadan doğrudan dönme yapılabilir.
- Süre tayini gerektiren ya da gecikme tazminatına imkân veren genel hükümlere de başvurulabilir.

Sonuç: İşsahibi süre tayin ederek ya da TBK m.124 hâllerinden birinin varlığında genel hükümlere göre gecikmiş ifa ve gecikme tazminatı isteyebilir.

### Ayıbın teslim öncesi ile ayıbın teslim sonrası arasındaki fark nedir?

- Bu maddenin 2. fıkrası eserin meydana getirilmesi sırasındaki ayıbı düzenler.
- Teslimden sonra ortaya çıkan ayıp ise ayrı ayıp sorumluluğu hükümlerine tabidir.

Sonuç: Teslim sonrası ayıp için bu maddedeki ihtar ve üçüncü kişiye yaptırma yolu kullanılmaz.

### İşe başlama ve yürütme: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Teslim öncesi gecikmede 473/I ile 123'ü karıştırmak; 473/I'de süre tayin etmenin gerekmediğini gözden kaçırmak.
- 473/I'deki dönme için 'teslim gününü beklemek' gerektiğini sanmak; madde bu bekleme zorunluluğunu açıkça kaldırmıştır.
- 'Olasılıkla gecikme' ile 'bütün tahminlere göre açıkça anlaşılan gecikmeyi' eş tutmak; yalnız kuvvetli ihtimal yeterli değildir.
- Gecikmenin yüklenicinin haklı bir sebebinden doğduğu hâlde dönme yapılabileceğini düşünmek.
- 473/II'de sözleşmeden dönme hakkı varmış gibi davranmak; 2. fıkrada dönme değil ihtar ve üçüncü kişiye yaptırma yolu vardır.
- 473/II'de ihtarın gerekli olmadığı hâlleri göz ardı edip her durumda ihtar şartını aramak.
- Üçüncü kişiye yaptırmak için mahkeme izni almak zorunda olduğunu sanmak; madde bu izni aramaz, uygulamada nama ifa yetkisi tercih edilebilir.
- 2. fıkradaki uygun süreyi sabit bir gün sayısı olarak almak; süre işin kapsamı ve ağırlığına göre belirlenir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yüklenicinin gecikmesinin işsahibinin riziko alanına girdiği hâllerde 473/I koşulları gerçekleşmediği kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/566 E., 2025/691 K., 11.06.2025)
- Açıkça anlaşılma ölçütünün, kestirim yerine bütün tahminlere dayanan bir değerlendirme ile belirlenmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/566 E., 2025/691 K., 11.06.2025)
- Sözleşmeden dönme hakkının kullanılabilmesi için yüklenicinin işi zamanında bitiremeyeceğinin gerçekten ortaya konulması gerektiği kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2023/539 E., 2025/524 K., 07.05.2025)
- Ayıplı işin sürdürülmesi hâlinde 473/II'de ihtar ve uygun süre koşulunun aranmasının, işsahibinin ilerdeki hak kaybını önlemek için önemli olduğu kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/444 E., 2025/409 K., 11.04.2025)
- İhtar sonuçsuz kaldığında mahkemeden nama ifa yetkisi alınmasının uygulamada tercih edildiği, ancak madde gereğince bunun zorunlu olmadığı kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/450 E., 2024/437 K., 16.05.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Erken dönmeyi talep eden işsahibi, yüklenicinin işe geç başladığını ya da gecikmeye yol açtığını ve işin kararlaştırılan zamanda bitirilemeyeceğinin açıkça anlaşıldığını ispatlamakla yükümlüdür; bu ispat için sözleşme, iş programı ve yazışmalar başta olmak üzere yazılı belgeler kullanılır.
- Gecikmenin yüklenicinin haklı bir sebebinden ya da işsahibinin riziko alanından kaynaklandığını ileri süren taraf bu savunmayı ispatlamakla yükümlüdür.
- Bütün tahminlere göre işin zamanında bitirilemeyeceğini ispat için bilirkişi incelemesi, şantiye tutanakları ve ilerleme raporları önem taşır.
- Ayıplı ya da aykırı yapımın açıkça görüldüğünü ileri süren işsahibi, bu durumu ve yüklenicinin kusurunu ispatlamakla yükümlüdür; keşif ve bilirkişi raporu bu ispatta kullanılır.
- İhtarın yapıldığını ve içeriğinde ayıbın giderilmesi, aksi hâlde işin üçüncü kişiye verileceği bilgisinin bulunduğunu işsahibi ihtar belgesi ile ispatlamalıdır; ihtar yapılmamışsa bu, ihtarın gerekmediği hâlin ispatına bağlıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.123](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-123): Genel temerrüt hükmüdür; 473/I'den farklı olarak işsahibinin süre tayin etmesini gerektirir ve 473/I bu süre aramayı ortadan kaldırır.
- [6098 sayılı Kanun m.124](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-124): Süre tayinini gerektirmeyen hâllerdir; bu hâllerde işsahibi 473/I'in dışında da genel hükümlere göre hareket edebilir.
- [6098 sayılı Kanun m.125](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-125): Seçimlik haklar düzenlenir; 473/I uygulandığında işsahibi bu haklardan yalnızca dönmeyi kullanabilir, gecikme hâlinde ise genel hükümlere dayanılabilir.
- [6098 sayılı Kanun m.113](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-113): Borçlunun kendi borcunu üçüncü kişiye ifa ettirmesi hükümleridir; 473/II'nin üçüncü kişiye yaptırma sonucu bu hükmün kıyasen uygulanmasıyla kurulur.
- [6098 sayılı Kanun m.90](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-90): Yüklenicinin sözleşme kurulduktan sonra hemen işe başlama yükümlülüğünü düzenler; 473/I'deki zamanında başlama ölçütü bu hükümle birlikte değerlendirilir.

## [TBK m.474](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-474)

Madde, eser sözleşmesinde işsahibinin teslimden sonra eseri gözden geçirme ve ayıpları yükleniciye bildirme yükümlülüğünü düzenler; ayrıca taraflardan birinin giderini karşılayarak eserin bilirkişi tarafından gözden geçirilmesini ve sonucun bir raporla belirlenmesini isteyebilmesine olanak tanır. Madde, eser sözleşmelerinde ayıp sebebiyle sorumluluğun ön koşulu olan muayene ve ihbar yükünü kapsar ve eser sözleşmesinin taraflarına uygulanır. Maddenin metninde işsahibinin seçimlik haklarına ilişkin hükümler yer almaz; bu haklar sonraki maddelerde düzenlenmiştir (m.475). Yüklenicinin ayıptan doğan sorumluluğunun kapsamı, ayıbın giderilmesi ve onarım hakkı ile ayıbın başkasına yaptırılması (m.473 ve m.475 ve devamı) ile zamanaşımı ve sözleşmeye aykırılık hallerindeki sorumluluk rejimi bu maddede düzenlenmez.

### m.474: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Muayene ve ihbar yükümlülüğü**: İşsahibinin eseri teslimden sonra gözden geçirmesi ve varsa ayıbı yükleniciye bildirmesi yükümlülüğüdür. Bu yükümlülük yerine getirilmeden ayıba dayanılması, ayıp hakkının kullanılmasını engelleyebilir.
- **Olağan akış**: İşlerin olağan seyrinde işsahibinin eseri inceleyebileceği zamanı ifade eder. Muayene yükümlülüğünün ne zaman başlayacağını belirlemede bu ölçüt esas alınır.
- **Uygun süre**: Ayıbın bildirilmesi için tanınan, somut olaya göre belirlenen makul süredir. Maddede sabit bir gün sayısı yer almaz; süre ayıbın niteliğine ve işin koşullarına göre takdir edilir.
- **Bilirkişi incelemesi**: Taraflardan birinin giderini karşılayarak eserin bilirkişi tarafından gözden geçirilmesini ve sonucun bir raporla saptanmasını talep ettiği tespit yoludur. Bu inceleme, ayıbın varlığını ve niteliğini belirlemeye yöneliktir.

### m.474: hangi şartlar aranır?

- Eserin yükleniciden işsahibine teslim edilmiş olması gerekir.
- İşsahibinin eseri, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz gözden geçirmesi gerekir.
- Eserde ayıp bulunduğu takdirde, ayıbın uygun bir süre içinde yükleniciye bildirilmesi gerekir.
- Taraflardan birinin bilirkişi incelemesi talep etmesi için incelemenin giderinin bu taraf tarafından karşılanması gerekir.

### m.474: hangi sonuçları doğurur?

- İşsahibi eseri gözden geçirmeden ve ayıbı uygun sürede bildirmeden ayıba dayanırsa, yüklenicinin ayıptan sorumluluğu sınırlanabilir veya ortadan kalkabilir; bu durumda işsahibi ayıp hakkını kaybetmiş sayılabilir.
- Ayıp uygun sürede bildirilirse işsahibi, m.475 uyarınca seçimlik haklarını kullanabilir.
- Taraflardan birinin giderini karşılayarak başlattığı bilirkişi incelemesi sonucunda eserin ayıplı olup olmadığı bir raporla belirlenir.
- Ayıp bulunmadığı anlaşılırsa işsahibinin ayıba dayalı talepleri ortaya çıkmaz.

### Muayene yükümlülüğü ile ayıp ihbarı arasındaki fark nedir?

- Eserin gözden geçirilmesi, işsahibinin işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz yerine getireceği bir fiildir.
- Ayıbın bildirilmesi ise bulunan ayıp için uygun bir süre içinde yapılan ayrı bir bildirim işlemidir.

Sonuç: Muayene yapılmış olsa bile ayıp uygun sürede bildirilmemişse ayıba dayanma hakkı zayıflar; her iki aşama ayrı değerlendirilir.

### Taraf talebiyle bilirkişi incelemesi ile mahkemece yapılan keşif arasındaki fark nedir?

- Bu maddedeki bilirkişi incelemesi, taraflardan birinin kendi giderini karşılayarak başvurduğu özel bir tespit yoludur.
- Yargılama sırasında mahkemenin re'sen veya talep üzerine yaptırdığı bilirkişi incelemesi usul hukukuna göre yürütülür.

Sonuç: Maddedeki inceleme, sözleşme ilişkisi içinde ayıbın tespitine yönelik bir ön tespit imkânı sağlar; mahkeme incelemesinin yerini tek başına almaz.

### m.474: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Ayıp ihbarının kesin bir gün sayısına bağlı olduğunu varsaymak; madde uygun süre ölçütü koyar ve sabit süre belirlemez.
- Muayene yükümlülüğünü ayıp ihbarı ile karıştırmak; her iki yükümlülük ayrı değerlendirilmelidir.
- Bilirkişi incelemesinin giderini karşı tarafa yüklemek; maddeye göre giderini karşılayan taraf inceleme talep eder.
- Maddedeki bilirkişi incelemesini mahkeme keşfi ile aynı şey saymak; madde sözleşmesel bir tespit imkânı tanır.
- Ayıp ihbarında uygun süreyi teslim anından itibaren otomatik olarak hesaplamak; süre, işin olağan akışı ve ayıbın niteliği dikkate alınarak belirlenir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Ayıbın uygun sürede bildirilmemesi halinde ayıba dayanılamayacağı kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi, 2021/2387 E., 2025/490 K., 13.05.2025)
- Yüklenicinin ayıptan sorumlu tutulabilmesi için eserin teslim edilmiş, eserin ayıplı olması, ayıbın işsahibinden kaynaklanmaması ve işsahibinin eseri muayene edip ayıbı ihbar etmiş olması gerektiği kabul edilmektedir. (Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2022/1056 E., 2023/726 K., 13.04.2023; Hukuk Genel Kurulu, 2020/167 E., 2022/1675 K., 06.12.2022)
- Ayıbın m.474 uyarınca uygun sürede ihbar edilip edilmediğinin değerlendirilmesinde, eserin teslim tarihi ile ihbar tarihi arasındaki sürenin birlikte ele alınması gerektiği kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi, 2021/2387 E., 2025/490 K., 13.05.2025)
- Eser ayıplı teslim edildiğinde m.474 ile m.475 ve devamındaki hükümlerin birlikte uygulanacağı kabul edilmektedir. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2023/491 E., 2026/23 K., 09.01.2026; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2022/1249 E., 2025/486 K., 08.04.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- İşsahibinin eseri teslim aldığını ve ayıbı ihbar ettiğini ileri sürmesi halinde ispat yükü bu ihbarı yapan işsahibindedir; ihbar tarihi yazılı belge, ihtarname veya e-posta gibi delillerle kanıtlanmalıdır.
- Yüklenicinin ayıbın işsahibinin muayene yükümlülüğünü yerine getirmediğini veya ayıbı uygun sürede bildirmediğini savunması halinde bu savunmayı ispatlaması gerekir.
- Ayıbın varlığı ve niteliği konusunda taraflar arasında uyuşmazlık varsa, taraflardan birinin giderini karşılayarak başvurduğu bilirkişi raporu bu konuda belirleyici delil niteliği taşır.
- Teslim tarihi, eserin işlerin olağan akışına göre gözden geçirilebileceği tarih ve ihbar tarihi arasındaki farkın ortalama bir muayene süresinden uzun olup olmadığı somut olaya göre tanık ve belgelerle değerlendirilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.475](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-475): Ayıbın uygun sürede bildirilmesinden sonra işsahibinin seçimlik haklarını düzenler; m.474'teki bildirim yükümlülüğünün sonucu olarak uygulanır.
- [6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.473](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-473): Yüklenicinin eserin meydana getirilmesi sırasında özen yükümü ve işsahibinin ihtar yoluyla başvurabileceği haklar bakımından m.474 ile birlikte okunur.
- [6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.420](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-420): Eser sözleşmesi niteliğindeki ilişkilerde ayıp hükümlerinin uygulanacağı alanı belirlemede dolaylı bağlantı kurar; bu bağlamda atıf kurulması için yeterli dayanak yoktur.

## [TBK m.475](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-475)

Bu madde, eserde ayıp bulunması hâlinde yüklenicinin sorumlu olduğu durumlarda işsahibine tanınan seçimlik hakları düzenler: sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım talebi ve bunların yanında genel hükümlere göre tazminat isteme hakkının saklı olması. Ayrıca eserin işsahibinin taşınmazı üzerinde yapılmış olması hâlinde sözleşmeden dönmenin kullanılamayacağı durumu kapsar. Madde, ayıbın ihbarına ilişkin süreleri, ayıp sonucu zararın kapsamını, ayıbın doğup doğmadığının tespitini ve yüklenicinin ayıptan sorumluluğunun esaslarını düzenlemez; bunlar başka maddelerde yer alır (ayıp ihbarı ve sürelerı m.474, yüklenicinin işi başkasına yaptırma ve sözleşmeden dönmeyle ilgili erken dönme hükümleri m.473, genel tazminat ve sözleşmeye aykırılık hükümleri m.112 vd.). Maddenin uygulanması için işsahibinin süresinde ayıp ihbarında bulunmuş olması gerektiği uygulamada kabul edilmektedir.

### m.475: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Seçimlik haklar**: İşsahibinin ayıp hâlinde üç seçenekten yalnız birini kullanabilmesi anlamına gelir. Bu haklar birbirinin yerine geçer; işsahibi bir hakkı kullanıp diğerine geçemez ya da birden fazlasını aynı anda ileri süremez.
- **Sözleşmeden dönme**: Eserin işsahibinin kullanamayacağı ölçüde ayıplı olması ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olması hâlinde işsahibinin sözleşmeyi sona erdirmesidir. Hafif ayıp bu hakkı doğurmaz; ayıbın ağırlığı ölçüsünde değerlendirme yapılır.
- **Bedelden indirim**: Eserin işsahibince alıkonulması ve bedelden ayıp oranında düşülmesi talebidir. Eser alıkonulmadan indirim istenemez.
- **Ücretsiz onarım**: Yüklenicinin tüm masrafları üstlenerek eseri düzeltmesini isteme hakkıdır. Ayıbın giderilmesi için aşırı bir masraf gerekmemesi şarttır.
- **Aşırı masraf**: Ayıbın giderilmesi için yapılması gereken harcamanın, işin değeri ve ayıbın niteliği karşısında orantısız olmasıdır. Ölçüt, onarım masrafının objektif olarak makul sınırı aşıp aşmadığıdır.
- **Ayıp sonucu zarar**: Ayıbın ilişkin olduğu eserde doğurduğu kıymet düşüklüğü dışında, ayıbın sonradan doğan sonucu olarak ortaya çıkan zarardır. Bu tür zarar tazminat konusu yapılabilir.
- **Taşınmaz üzerindeki eser**: Eserin işsahibinin arsası ya da taşınmazı üzerinde yapılmış olması durumudur. Sökülüp kaldırılmasının aşırı zarar doğurması hâlinde dönme hakkı dışlanır.

### m.475: hangi şartlar aranır?

- Eserde yüklenicinin sorumlu olduğu bir ayıbın bulunması gerekir.
- Işsahibi, ayıbı yükleniciye süresi içinde ihbar etmiş olmalıdır; ihbar şartı uygulamada seçimlik haklara ön koşul olarak kabul edilmektedir.
- Sözleşmeden dönme için eserin işsahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşmeye aynı ölçüde aykırı olması gerekir.
- Bedelden indirim için işsahibinin eseri alıkoyması ve ayıp oranında indirim talep etmesi gerekir.
- Ücretsiz onarım için ayıbın giderilmesinin aşırı bir masraf gerektirmemesi gerekir; masrafların tamamı yükleniciye aittir.
- Sözleşmeden dönme hakkının kullanılabilmesi için eserin işsahibinin taşınmazı üzerinde yapılmış olması hâlinde, sökülüp kaldırılmasının aşırı zarar doğurmaması gerekir.
- Seçimlik haklardan birinin kullanılması, diğer seçeneklerin ileri sürülmesini ortadan kaldırır; her hak için ayrı ayrı 475. maddedeki şartlar aranır.

### m.475: hangi sonuçları doğurur?

- Ayıp bulunduğunda ve şartlar gerçekleştiğinde işsahibi üç seçimlik haktan birini kullanabilir.
- Eserin kabule zorlanamayacak ağırlıkta ayıplı olması hâlinde işsahibi sözleşmeyi feshedebilir ve eser ile bedel ilişkisi bu yolla sona erer.
- Bedelden indirim seçildiğinde işsahibi eseri alıkoyar ve ayıp oranında bedelden indirim yapılır.
- Ücretsiz onarım seçildiğinde yüklenici, aşırı masraf gerekmediği sürece eseri masraflarını kendisi karşılayarak onarmak zorundadır.
- Sözleşmeden dönme, eserin işsahibinin taşınmazı üzerinde yapılmış olması ve sökülüp kaldırılmasının aşırı zarar doğurması hâlinde kullanılamaz.
- Seçimlik haklardan biri kullanıldığında ayıp sonucu zarar için genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.
- Ayıbın bulunmadığı ya da yüklenicinin sorumlu olmadığı hâllerde bu maddedeki haklar doğmaz.
- Ayıptan doğan dönme, indirim ve onarım haklarında yüklenicinin kusuru aranmaz; yüklenici kusursuz sorumluluk ilkesine tabidir.

### Sözleşmeden dönme ile bedelden indirim arasındaki fark nedir?

- Dönmede eser ayıp nedeniyle kullanılamaz ya da kabule zorlanamayacak ölçüdedir; sözleşme sona erer.
- İndirimde eser alıkonulur ve yalnız ayıp oranı kadar bedel düşülür; sözleşme ayakta kalır.

Sonuç: Ayıp işsahibi için kabul edilemeyecek ağırlıktaysa dönme, hafifse indirim uygun yoldur. Ağır ayıpta indirim yolu kapalı kalabilir.

### Ücretsiz onarım ile bedelden indirim arasındaki fark nedir?

- Onarımda yüklenici eseri düzelterek ayıbı ortadan kaldırır ve tüm masrafı üstlenir.
- İndirimde ayıp giderilmez, işsahibi ayıp oranında bedel kazanır.

Sonuç: Onarım için aşırı masraf gerekmemesi şarttır; masraf aşırıysa işsahibi onarım yerine indirim veya dönmeye yönelebilir.

### Seçimlik haklar ile ayıp sonucu zarar tazminatı arasındaki fark nedir?

- Seçimlik haklar eserin kendisindeki ayıba ilişkin karşılıklardır.
- Ayıp sonucu zarar, ayıbın sonradan doğurduğu zararlardır ve genel hükümlere göre istenir.

Sonuç: Tazminat, seçilen hakla birlikte ileri sürülebilir; seçimlik haklar tazminatın yerini almaz. Tazminatta yüklenicinin kusuru aranır.

### Genel hal ile taşınmaz üzerinde yapılan eser arasındaki fark nedir?

- Genel halde ayıplı eser için dönme hakkı, koşulları varsa kullanılabilir.
- Eser işsahibinin taşınmazı üzerinde yapılmış ve sökülüp kaldırılması aşırı zarar doğuracaksa dönme hakkı kullanılamaz.

Sonuç: Bu hâlde işsahibi indirim veya onarım gibi diğer seçimlik haklara başvurabilir.

### m.475: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Seçimlik hakları birlikte ya da sırayla serbestçe kullanabileceğini sanmak; seçim yapıldıktan sonra diğer hakka geçilemez.
- Ayıp ihbarını ihmal edip doğrudan seçimlik haklara başvurmak; uygulamada ihbar şartı aranmaktadır.
- Her ayıp hâlinde sözleşmeden dönebileceğini sanmak; dönme için ayıbın ağırlık koşulunun sağlanması gerekir.
- Ücretsiz onarımda masrafın aşırı olup olmadığını değerlendirmeden onarım talebini kabul etmek.
- Bedelden indirimi eseri alıkoymadan talep etmek; indirim eserin alıkonulmasına bağlıdır.
- Ayıp sonucu zararı seçimlik haklarla karıştırmak; ayıbın kendisinden doğan kıymet düşüklüğü tazminat kapsamında değildir.
- Taşınmaz üzerinde yapılan eserde sökülüp kaldırılmanın aşırı zararını değerlendirmeden dönme hakkını doğrudan kabul etmek.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Seçimlik haklardan birinin kullanılabilmesi için işsahibinin süresi içinde ayıp ihbarında bulunmuş olması gerektiği kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2025/331 E., 2026/32 K., 08.01.2026; Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, 2024/1769 E., 2025/599 K., 18.04.2025; Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, 2025/582 E., 2025/572 K., 17.04.2025; Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2024/1049 E., 2024/1166 K., 20.11.2024; Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, 2024/648 E., 2024/1129 K., 17.07.2024)
- Sözleşmeden dönme için ayıbın işsahibince kullanılamayacak ya da kabule zorlanamayacak ağırlıkta olup olmadığına bakılması gerektiği kabul edilmektedir. (Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2024/1632 E., 2026/270 K., 13.02.2026)

### Nasıl ispat edilir?

- İşsahibi, eserde ayıbın bulunduğunu ve bu ayıptan yüklenicinin sorumlu olduğunu ileri süren taraf olarak ispat yükü altındadır.
- İhbarın süresinde yapıldığını ispat yükü işsahibindedir; yazılı ihbar belgesi, ihtarname veya e-posta gibi delillerle ispatlanır.
- Ayıbın ağırlığı, eserin kullanılamayacağı ölçüde olup olmadığı ve onarım masrafının aşırı olup olmadığı bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
- Yüklenici, ayıbın işsahibinin kusurundan kaynaklandığını veya ayıbın bulunmadığını savunursa bu savunmayı kendisi ispatlamak zorundadır.
- Dönme için eserin taşınmazda yapılmış olup olmadığı ve sökülüp kaldırılmasının aşırı zarar doğurup doğurmadığı bilirkişi raporuyla tespit edilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.474](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-474): Ayıp ihbarı ve süreleri düzenlenir; seçimlik hakların kullanılabilmesi için ihbar şartı bu maddeden kaynaklanır.
- [6098 sayılı Kanun m.473](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-473): Yüklenicinin işi zamanında bitirme ve işe devam yükümlülüğü ile erken dönme hükümlerini içerir; ayıplı imalat sırasında uygulanabilir.
- [6098 sayılı Kanun m.112](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-112): Sözleşmeye aykırılıktan doğan genel tazminat hükümleridir; ayıp sonucu zarar bu hükümlere göre istenir.

## [TBK m.476](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-476)

Madde, eser sözleşmesinde işsahibinin ayıptan sorumluluğunu düzenler. Yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara karşın ayıbın işsahibinin talimatından doğması ve ayıbın herhangi bir sebeple işsahibine yüklenebilmesi hâlinde, işsahibinin ayıba dayanan haklarını kullanamayacağını öngörür. Eser sözleşmesinin tarafı olan yüklenici ile işsahibi arasındaki ilişkilere uygulanır. Maddenin ayıbın tespiti, ihbar yükümlülüğü ve ayıba dayanan hakların ayrıntılı düzenlemesi bu madde kapsamında değildir; ayıba karşı işsahibinin hakları (m.475), ayıbın ihbarı ve süreleri (m.474, m.475) ile yüklenicinin ayıptan sorumluluğunun kapsamı ve zamanaşımı (m.477, m.478) ayrı maddelerde düzenlenmiştir. Malzeme ve arsanın ayıplı olması hâlinde yüklenicinin bildirim yükümlülüğü ise m.472 kapsamındadır.

### m.476: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Ayıp**: Eserin sözleşmeye, amaca veya fen ve sanat kurallarına uygun olmamasıdır; eserin değerini veya kullanım yararını azaltan durumları ifade eder.
- **Talimat**: İşsahibinin eser sözleşmesi çerçevesinde verdiği bağlayıcı emirlerdir; işin ifasına, usulüne, malzemeye veya alt yükleniciye devrine ilişkin olabilir. Bağlayıcı olmayan görüş ve tavsiyeler talimat sayılmaz.
- **Açık ihtar**: Yüklenicinin, verilen talimatın ayıba yol açacağını işsahibine açıkça bildirmesidir. Bu ihtarın yapılmış olması, ayıbın sorumluluğunu yükleniciden işsahibine kaydırır.
- **İşsahibine yüklenebilir ayıp**: Talimat dışında kalsa da işsahibinin sorumluluk alanında doğan herhangi bir sebepten ileri gelen ayıptır. Örneğin işsahibinin sağladığı malzemenin ya da arsanın ayıplı olması bu kapsama girer.
- **Genel kayıt (Generalklausel)**: "Diğer herhangi bir sebeple" ibaresiyle kurulan, talimat dışındaki tüm işsahibi kaynaklı sebepleri kapsayan geniş ölçüttür.

### m.476: hangi şartlar aranır?

- Eserin ayıplı olması ve bu ayıbın işsahibinin verdiği talimattan doğmuş olması veya herhangi bir sebeple işsahibine yüklenebilir nitelikte bulunması gerekir.
- Talimattan doğan ayıp hâlinde yüklenicinin bu talimata karşı açıkça ihtarda bulunmuş olması gerekir; ihtar yapılmamışsa talimat kaynaklı ayıp işsahibine yüklenemez.
- Ayıbın işsahibine yüklenebilir sebepten doğduğu hâlde yüklenicinin malzeme veya arsanın ayıplı olduğunu işsahibine derhal bildirmiş olması, sorumluluktan kurtulmak için aranır (m.472).
- Yukarıdaki koşullar birlikte gerçekleştiğinde işsahibi, ayıba dayanan hakları kullanamaz.

### m.476: hangi sonuçları doğurur?

- Ayıp yüklenicinin açık ihtarına karşın işsahibinin talimatından doğmuşsa işsahibi ayıba dayanan haklarını kullanamaz.
- Ayıp herhangi bir sebeple işsahibine yüklenebilir nitelikteyse işsahibinin ayıba dayanan hakları ortadan kalkar.
- İşsahibi ayıba dayanan haklarını kullanamadığından, ayıba karşı tanınan haklar (m.475) bu hâllerde ileri sürülemez.
- Madde, işsahibinin tazminat talebinin yanında ayıptan doğan diğer haklarını da kapsar; yani tazminatın yanı sıra bedel indirimi, onarım talebi ve sözleşmeden dönme gibi haklar da kullanılamaz.
- Yüklenicinin ihtarı yapılmamış veya ayıp işsahibine yüklenemezse, işsahibinin ayıba dayanan hakları saklıdır.
- Maddenin hükmü kamu düzenine ilişkin görünmemektedir; uygulamada bu hükmün kapsamı taraflarca hukuki ilişkinin niteliğine göre değerlendirilir. (metinde açıkça belirtilmemiş; sonucundan çıkarılmıştır)

### Talimattan doğan ayıp ile talimat dışı işsahibi kaynaklı ayıp arasındaki fark nedir?

- İşsahibinin verdiği bağlayıcı talimat sonucu ortaya çıkan ayıp; bu durumda yüklenicinin açık ihtarı sorumluluğu kaldırır.
- Talimat olmaksızın, işsahibine isnat edilebilen başka bir sebepten doğan ayıp (ör. işsahibinin sağladığı malzeme ya da arsanın ayıplı olması).

Sonuç: Talimattan doğan ayıpta yüklenicinin ihtarı aranır; diğer hâllerde ise yüklenicinin malzemeyi ayıplı olduğunu derhal bildirmesi gerekir. Her iki hâlde de işsahibi ayıba dayanan haklarını kullanamaz.

### Bağlayıcı talimat ile bağlayıcı olmayan görüş ve tavsiye arasındaki fark nedir?

- İşsahibinin eser sözleşmesi çerçevesinde verdiği, uyulması zorunlu emirlerdir.
- İşsahibinin bağlayıcılığı olmayan öneri veya görüşleri.

Sonuç: Yalnız bağlayıcı talimatlar madde kapsamında işsahibinin sorumluluğunu doğurur; tavsiyeye uyulmasından doğan ayıp işsahibine yüklenemez.

### Genel hal ile malzeme ve arsa kaynaklı ayıp arasındaki fark nedir?

- Yüklenicinin kendi kusuru veya sorumluluk alanındaki ayıp.
- İşsahibinin sağladığı malzeme veya arsadan kaynaklanan ayıp.

Sonuç: İkinci hâlde yüklenicinin bildirim yükümlülüğünü yerine getirmediği ölçüde sorumluluk ondan kaynaklanır; yerine getirmişse ayıp işsahibine yüklenir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Eser sözleşmelerinde ayıba ilişkin hükümlerin 6098 sayılı Kanun'un 474-478. maddeleri arasında yer aldığı ve uyuşmazlık tarihinde yürürlükte olan hükümlerin uygulanacağı kabul edilmektedir. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2023/491 E., 2026/23 K., 09.01.2026; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 53. Hukuk Dairesi, 2022/1468 E., 2026/6 K., 07.01.2026; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2023/1298 E., 2025/1576 K., 09.12.2025)
- Yüklenicinin eseri fen ve sanat kurallarına, tekniğe ve işsahibinin amacına uygun olarak tamamlayıp teslim etmesi, bedel hakkının doğması için zorunlu görülmektedir. (Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi, 2024/737 E., 2026/177 K., 13.01.2026; Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi, 2024/625 E., 2025/1930 K., 28.11.2025)
- m.472/3 ve m.476/3 hükümlerinin birlikte uygulanarak, yüklenicinin malzeme ve talimat kaynaklı sorumluluğunun değerlendirildiği görülmektedir. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2023/527 E., 2026/13 K., 08.01.2026; Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi, 2024/625 E., 2025/1930 K., 28.11.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Ayıptan doğan hakları ileri süren işsahibi, eserde ayıp bulunduğunu ispatlamakla yükümlüdür; ayıbın talimattan veya işsahibine yüklenebilir bir sebepten doğduğunu ileri süren yüklenici bu iddiasını ispatlamalıdır. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2023/527 E., 2026/13 K., 08.01.2026; Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi, 2024/625 E., 2025/1930 K., 28.11.2025)
- Yüklenicinin açık ihtarda bulunduğu iddiası, yazılı ihtar veya tanık gibi delillerle ispatlanır; ihtarın yapılmadığı savunması işsahibine yüklenebilir ayıp iddiası karşısında değerlendirilir.
- Malzeme veya arsanın ayıplı olduğu ve yüklenicinin bunu derhal bildirdiği savunması, bildirim belgeleri ile ispatlanır; bildirimin yapılmadığını iddia eden işsahibinin bu iddiasını ispatlaması gerekir.
- Talimatın bağlayıcı emir mi yoksa tavsiye mi olduğu, yazılı belge, yazışmalar ve tanık beyanları ile belirlenir; bağlayıcılık niteliği bakımından taraflar ayrıca delil gösterebilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 6098 m.472: Malzeme ve arsanın ayıplı olması hâlinde yüklenicinin derhal bildirim yükümlülüğünü düzenler; bu bildirimin yapılmaması yüklenicinin sorumluluktan kurtulmasını engeller.
- 6098 m.475: Ayıba karşı işsahibinin haklarını düzenler; m.476 bu hakların kullanılamadığı hâlleri belirler.
- 6098 m.473: Yüklenicinin ayıplı veya sözleşmeye aykırı imalat hâlinde işsahibinin ihtar yoluyla müdahale hakkını düzenler; talimat ve ihtar ilişkisi bakımından bağlantılıdır.
- 6098 m.52: Zarar doğmasında veya artmasında işsahibinin sorumlu olduğu hâllerde haklarının kısmen veya tamamen ortadan kalkmasını düzenleyen genel ilke; m.476 ile aynı düşünceye dayanır.
- 6098 m.477: Ayıba karşı yüklenicinin sorumluluğunun sınırlarını ve sürelerini düzenler; m.476 kapsamında işsahibinin haklarının kaybolmasıyla birlikte değerlendirilir.

## [TBK m.477](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-477)

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 477. maddesi, eser sözleşmesinde eserin kabulünün hukuki sonuçlarını düzenler: kabulle yüklenicinin sorumluluğunun ne ölçüde sona ereceğini, işsahibinin gözden geçirme ve bildirim yükümlülüğünü ve bu yükümlülüğün ihmalinin kabul sonucunu, ayrıca sonradan ortaya çıkan ayıpta bildirim yükümlülüğünü kapsar. Madde, eser sözleşmesinde işsahibi ile yüklenici arasındaki ilişkiye uygulanır. Madde, ayıp ihbarının ve ayıba karşı tanınan hakların (onarım, bedel indirimi, sözleşmeden dönme, tazminat gibi) içeriğini düzenlemez (m.474-475). Ayıba karşı sorumluluğun zamanaşımı süresi ve başlangıcı da bu maddede düzenlenmez (m.478); zamanaşımı ayrı bir hukuki rejim olarak ayrıca değerlendirilir.

### m.477: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Eserin kabulü**: İşsahibinin eserin ayıpsız ve sözleşmeye uygun olduğunu açıklayan irade beyanıdır; teslim alma fiilinden ayrı bir kavramdır. Açık veya örtülü olabilir.
- **Örtülü kabul**: İşsahibinin eseri kullanması, işleme koyması veya üçüncü kişilere devretmesi gibi davranışlarla eserin ayıpsız olduğunu gösterdiği hâldir. Açık bir beyan aranmaz.
- **Kasten gizlenen ayıp**: Yüklenicinin bilerek sakladığı ve usulüne göre yapılacak gözden geçirmede de fark edilemeyecek ayıptır. Bu ayıplar kabulden sonra da yüklenici sorumluluğu devam eder.
- **Usulüne göre gözden geçirme**: Eserin teslim alındığında işsahibinin, eserin türü ve sözleşmenin gereğine göre yapması beklenen muayenedir. Hangi ayıpların bu yolla fark edilebileceği bu ölçüte bağlıdır.
- **Sonradan ortaya çıkan ayıp**: Kabul anında belli olmayan, kabulden sonra fark edilen ayıptır. Bunun bildirimi gecikmeksizin yapılmalıdır.

### m.477: hangi şartlar aranır?

- Eserin açıkça veya örtülü olarak kabul edilmiş olması gerekir; kabul, işsahibinin eserin ayıpsız ve sözleşmeye uygun olduğunu açıklayan irade beyanı ya da bu yönde davranışıdır.
- Kabulle yüklenicinin her türlü sorumluluktan kurtulması için ayıbın kasten gizlenmemiş olması gerekir; kasten gizlenen ve usulüne göre gözden geçirmede fark edilemeyecek ayıplarda yüklenicinin sorumluluğu devam eder.
- İşsahibinin, kabul sonrası ayıp için gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal etmemiş olması gerekir; bu ihmal hâlinde eser kabul edilmiş sayılır.
- Sonradan ortaya çıkan ayıp için işsahibinin durumu gecikmeksizin yükleniciye bildirmesi gerekir; bildirim yapılmazsa eser kabul edilmiş sayılır.
- Hukuki sonucun doğması için yüklenicinin eseri işsahibine teslim etmiş olması ve işsahibinin teslimi almış olması gerekir.

### m.477: hangi sonuçları doğurur?

- Eser açıkça veya örtülü olarak kabul edildiğinde yüklenici her türlü sorumluluktan kurtulur, ancak kasten gizlenen ve usulüne göre gözden geçirmede fark edilemeyen ayıplar için sorumluluğu devam eder.
- İşsahibi gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse eser kabul edilmiş sayılır ve yüklenici sorumluluğundan kurtulur.
- Sonradan ortaya çıkan ayıpta işsahibi gecikmeksizin yükleniciye bildirimde bulunmak zorundadır.
- Sonradan ortaya çıkan ayıp bildirilmezse eser kabul edilmiş sayılır.
- Kasten gizlenen ayıp, gözden geçirme sırasında fark edilebilecek nitelikte olsa bile yüklenici kabule rağmen sorumluluğunu sürdürür; madde bu durumu kasten gizlemeye bağlar.
- Madde emredici niteliktedir; sözleşmeyle işsahibinin gözden geçirme ve bildirim yükümlülüğünü ortadan kaldıran ya da kasten gizlemeden doğan sorumluluğu kaldıran kayıtlar bu hükme aykırı olur.

### Açık kabul ile örtülü kabul arasındaki fark nedir?

- Açık kabulde işsahibi eserin ayıpsız olduğunu sözle ya da yazıyla bildirir.
- Örtülü kabulde işsahibi eseri kullanır, işler veya üçüncü kişilere devreder ya da bildirimde bulunmadan eseri benimser.

Sonuç: Her iki hâlde de kabul sonucu doğar ve yüklenicinin sorumluluğu, kasten gizlenen ayıplar dışında, sona erer.

### Kabul öncesi ayıp ile kabul sonrası gizli ayıp arasındaki fark nedir?

- Kabul sırasında gözden geçirmede fark edilebilecek ayıp, kabulle birlikte yüklenici sorumluluğundan kurtarır.
- Kasten gizlenen ve usulüne göre gözden geçirmede fark edilemeyen ayıp, kabule rağmen yüklenicinin sorumluluğunu sürdürür.

Sonuç: Kasten gizlenmiş gizli ayıpta yüklenici kabule rağmen sorumludur; açık veya fark edilebilir ayıpta sorumluluk sona erer.

### Gözden geçirme ihmali ile sonradan ortaya çıkan ayıbın bildirimi ihmali arasındaki fark nedir?

- Gözden geçirme ve bildirim yükümlülüğünün ihmali, teslim anındaki muayene görevinin yerine getirilmemesidir.
- Sonradan ortaya çıkan ayıpta işsahibinin ihmali, ayıbı gecikmeksizin bildirmemesidir.

Sonuç: Her iki ihmal de eserin kabul edilmiş sayılmasına yol açar.

### m.477: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Kabulü yalnızca açık beyana bağlamak; örtülü kabulün kullanma, işleme veya devretme davranışlarıyla da doğabileceğini gözden kaçırmak.
- Teslim almayı kabulle karıştırmak; teslim alınmış bir eserin ayıpsız kabul edildiği sonucuna varmak. Teslim alma fiilen eseri almaktır, kabul ise ayıpsızlık beyanıdır.
- Kasten gizlenmiş ayıbı, gözden geçirmede fark edilebilir olsa da, kabul sonrası sorumluluk kapsamında saymamak; kasten gizlemenin sorumluluğu devam ettirdiğini gözden kaçırmak.
- Gözden geçirme ile ihbar yükümlülüklerini birbirine karıştırmak; kabul sonrası sonradan ortaya çıkan ayıpta bildirimin gecikmeksizin yapılması gerektiğini hesaba katmamak.
- Bildirimin süresinin hangi andan itibaren işlediğini doğru saptamamak; sonradan ortaya çıkan ayıpta ayıbın fark edildiği tarihin ne olduğunu araştırmamak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Kabul sonrası ayıp iddialarında mahkemeler, ayıbın kabul anında gözden geçirmeyle fark edilebilir olup olmadığını bilirkişi raporuyla belirlemekte; fark edilebilir ayıpta yüklenicinin sorumluluğunun kabulle sona erdiğini kabul etmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/443 E., 2025/359 K., 26.03.2025)
- Kabul sonrası ayıpta işsahibinin gecikmeksizin bildirimde bulunmadığı tespit edildiğinde, mahkemeler eserin kabul edilmiş sayılacağına hükmetmektedir. (Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2022/714 E., 2023/1843 K., 29.09.2023)
- Teslim tutanağı çalışır durumda ve ihtirazi kayıt olmaksızın imzalandığında, mahkemeler işsahibinin eseri açıkça kabul ettiğini değerlendirmektedir. (Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2024/1847 E., 2026/360 K., 26.03.2026)
- Eseri üçüncü kişilere satma veya işletmeye alma gibi davranışlar örtülü kabul sayılmakta; bu davranışlar açık bir beyan yerine delil olarak değerlendirilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 53. Hukuk Dairesi, 2022/1586 E., 2026/389 K., 17.03.2026)
- Ayıplı işlerde m.474 ile m.477 birlikte uygulanmakta; işsahibinin ihbarı m.474 kapsamında, gizli ayıp değerlendirmesi m.477 kapsamında yapılmaktadır. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2023/491 E., 2026/23 K., 09.01.2026; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2025/331 E., 2026/32 K., 08.01.2026)

### Nasıl ispat edilir?

- Kabulü ileri süren yüklenicidir; teslim tutanağı, yazılı kabul beyanı veya işsahibinin eseri kullanma ve devretme davranışı ile ispatlar.
- Örtülü kabulde yüklenici, işsahibinin eseri kullandığını, işlediğini ya da üçüncü kişilere devrettiğini belgelerle gösterir; işsahibi aksini ispatlamakla yükümlüdür.
- Kasten gizleme iddiasını ileri süren işsahibidir; yüklenicinin ayıbı bilerek sakladığını bilirkişi raporu ve yazışmalarla ispatlar.
- Ayıbın kabul sırasında usulüne göre gözden geçirmede fark edilip edilemeyeceği bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
- Sonradan ortaya çıkan ayıbın gecikmeksizin bildirildiğini ileri süren işsahibidir; ihbarın yapıldığını yazılı bildirimle ispatlar. Bildirimin yapılmadığını iddia eden yüklenici, bu savunmasını ispatlar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.474](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-474): Ayıplı eser hâlinde işsahibinin gözden geçirme ve ihbar yükümlülüğünü düzenler; m.477, bu ihbarın kabul ile ilişkisini kurar.
- [6098 sayılı Kanun m.475](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-475): Ayıp ihbarı yapılmış eserde işsahibinin tanınan hakları düzenler; kabul sonrası ayıba karşı hakların kapsamı bu maddeye bağlıdır.
- [6098 sayılı Kanun m.478](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-478): Ayıba karşı sorumluluğun zamanaşımına ilişkin hükümleri içerir; m.477 kabul sonrası sorumluluğun kapsamını belirlerken m.478 süresini düzenler.
- [6098 sayılı Kanun m.473](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-473): Yüklenicinin eseri ayıpsız teslim borcu ve işsahibinin sözleşmeden dönme hakkı gibi önceki aşamadaki hakları düzenler; kabul öncesi ilişkiyi tamamlar.

## [TBK m.478](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-478)

Yüklenicinin ayıplı eser meydana getirmesi hâlinde işsahibinin yükleniciye karşı açabileceği davaların zamanaşımı sürelerini düzenler. Süreler, taşınmaz yapı olup olmamasına ve yüklenicinin ağır kusurunun bulunup bulunmamasına göre ayrılır. Hüküm eser sözleşmesinde ayıp nedeniyle açılacak davalara uygulanır. Ayıplı eserin tespiti, ayıbın ihbarı ve ayıp hükümleri ile ayıba karşı sorumluluk koşulları bu maddede düzenlenmez; bunlar 474 ilâ 477. maddelerde yer alır. Sözleşmeye aykırılığın ayıp dışındaki hâlleri ile genel sözleşme hükümlerine göre açılacak davalar bu maddenin kapsamı dışındadır. Yüklenicinin eseri teslim etme borcunun ifası ile işsahibinin ayıp nedeniyle sözleşmeden dönme ya da bedel indirimi gibi seçimlik haklarının kullanım süreleri de bu maddede yer almaz.

### m.478: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Ayıplı eser**: Yüklenicinin sözleşmeye ya da amaca uygun olmayan biçimde meydana getirdiği eser. Zamanaşımı süresi bu eserden doğan davalar için işler.
- **Taşınmaz yapı**: Arsaya sabit biçimde bağlı, yapı niteliğindeki eser. Bu niteliği taşıyan eserlerde zamanaşımı süresi beş yıldır, diğer eserlerde iki yıldır.
- **Ağır kusur**: Yüklenicinin eserin ayıplı meydana getirilmesinde kastının veya ağır ihmalinin bulunmasıdır. Ağır kusur varlığında süre eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yıldır.
- **Teslim tarihi**: Sürelerin başlangıç anıdır. Eserin işsahibine ifa olarak arz edildiği tarihtir ve süre bu tarihten işlemeye başlar.

### m.478: hangi şartlar aranır?

- Yüklenicinin ayıplı bir eser meydana getirmiş olması gerekir; ayıp bulunmadan madde uygulanmaz.
- Açılacak davanın ayıplı eserden kaynaklanması gerekir; dava ayıp dışındaki sözleşmeye aykırılığa dayanıyorsa bu madde değil genel hükümler uygulanır.
- Eserin taşınmaz yapı olup olmadığının belirlenmesi gerekir; taşınmaz yapılarda süre beş yıl, diğer eserlerde iki yıldır.
- Yüklenicinin ağır kusurunun bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekir; ağır kusur varsa süre eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yıldır.
- Süre, eserin teslim tarihinden itibaren başlar; teslim tarihi bu nedenle başlangıç anının tespiti için esastır.

### m.478: hangi sonuçları doğurur?

- Taşınmaz yapı olmayan ayıplı eserde ağır kusur yoksa, teslimden itibaren iki yıl geçtiğinde ayıptan doğan dava zamanaşımına uğrar.
- Taşınmaz yapıda ağır kusur yoksa, teslimden itibaren beş yıl geçtiğinde dava zamanaşımına uğrar.
- Yüklenicinin ağır kusuru varsa, ayıplı eserin niteliği ne olursa olsun teslimden itibaren yirmi yıl geçtiğinde dava zamanaşımına uğrar.
- Süre içinde açılan dava, ayıbın varlığı kanıtlandığında kabul edilebilir; süre dolmadan açılmış dava zamanaşımına uğramaz.
- Ayıp dışındaki sözleşmeye aykırılıktan doğan davalar bu sürelere tabi değildir ve genel zamanaşımı hükümleri uygulanır.

### Taşınmaz yapı ile diğer eserler arasındaki fark nedir?

- Arsaya bağlı bir bina gibi taşınmaz yapılarda, ağır kusur bulunmadığı sürece dava süresi beş yıldır.
- Taşınmaz yapı olmayan eserlerde, örneğin taşınır bir imalatta, ağır kusur bulunmadığı sürece süre iki yıldır.

Sonuç: Aynı ayıba dayanan iki farklı eserde zamanaşımı süresi üç yıl farklılaşır.

### Ağır kusur bulunmayan hâl ile ağır kusur bulunan hâl arasındaki fark nedir?

- Yüklenicinin ağır kusuru bulunmadığında süre eserin türüne göre iki ya da beş yıldır.
- Yüklenicinin kastı veya ağır ihmali varsa süre eserin niteliğinden bağımsız olarak yirmi yıldır.

Sonuç: Ağır kusur varlığı, normal süreyi yirmi yıla uzatır; ağır kusurun ispatı davacıya göre sonucu belirler.

### m.478: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Taşınmaz yapı ile diğer eserleri karıştırmak; arsaya bağlı bina niteliğindeki işte iki yıllık süreyi uygulamak yerine beş yıllık süreyi esas almak gerekir.
- Ağır kusur ispatlanmadan yirmi yıllık süreyi uygulamak; ağır kusur, süreyi uzatan istisnadır ve ayrıca ispat edilmesi gerekir.
- Süreyi ayıbın fark edildiği tarihten başlatmak; metin başlangıcı teslim tarihi olarak belirler.
- Ayıp dışındaki sözleşmeye aykırılık davalarına bu maddedeki kısa süreleri uygulamak; bu durumda genel zamanaşımı hükümleri geçerlidir.
- Süreyi resen dikkate alınacak bir hak düşürücü süre gibi değerlendirmek; metinde bu nitelik açıkça düzenlenmemiştir ve zamanaşımı olarak uygulanır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mahkemeler, eser sözleşmesinden kaynaklanan ayıp davalarında uyuşmazlığın tarihinde yürürlükte olan 474 ilâ 478. maddeleri birlikte uygulamaktadır. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2022/1249 E., 2025/486 K., 08.04.2025; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2023/491 E., 2026/23 K., 09.01.2026; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2023/1298 E., 2025/1576 K., 09.12.2025)
- Gizli ayıbın, teslim anında basit bir inceleme ile fark edilemeyen ve eserin kullanılmaya başlanmasından sonra ortaya çıkan ayıp olduğu kabul edilmektedir; bu tür ayıplarda süre kullanmaya başlanmadan işlemez hale gelmez, teslim tarihinden hesaplanır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 53. Hukuk Dairesi, 2022/1468 E., 2026/6 K., 07.01.2026)
- Eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak ve menfi tespit davalarında, mahkemelerin 478. maddeyi dikkate alarak eserin taşınmaz yapı olup olmadığına göre süreyi belirlediği görülmektedir. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2020/405 E., 2022/837 K., 08.06.2022)
- Ağır kusur iddiası, ayıplı eserden ayrı bir ispat konusu olarak değerlendirilmekte; süre tayininde bu iddianın sonucu belirleyici olmaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/92 E., 2025/562 K., 24.09.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Ayıp nedeniyle dava açan işsahibi, eserin ayıplı olduğunu ve davasının teslim tarihinden itibaren süresi içinde açıldığını ispat yükü altındadır.
- Teslim tarihi, teslim tutanağı veya fiili teslimi gösteren belgelerle ispatlanır; bu belge yoksa tanık ve keşif yoluyla tespit yapılabilir.
- Eserin taşınmaz yapı olup olmadığı, bilirkişi raporu ve yapı ruhsatı gibi belgelerle ortaya konur.
- Yüklenicinin ağır kusurlu olduğunu iddia eden taraf, kastı veya ağır ihmali ispatlamakla yükümlüdür; bu iddia ispatlanamazsa iki ya da beş yıllık süre uygulanır.
- Zamanaşımı def'ini ileri süren yüklenici, süre dolumunu ve teslim tarihini ispatlamakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6098 sayılı Kanun m.474](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-474): Ayıba karşı sorumluluğun ve ayıp hükümlerinin genel çerçevesini çizer; bu madde ise o sorumluluktan doğan davaların zaman sınırını belirler.
- [6098 sayılı Kanun m.475](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-475): İşsahibinin ayıp nedeniyle seçimlik haklarını düzenler; bu hakların kullanılmasıyla açılacak davalar bu maddedeki süreye tabidir.
- [6098 sayılı Kanun m.477](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-477): Eserin kabulü ve ayıbın ihbarına ilişkin hükümleri içerir; ihbar süreleri ile bu maddedeki dava süreleri ayrı işler.
- [6098 sayılı Kanun m.473](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-473): İşsahibinin sözleşmeye aykırı işte başkasına yaptırma ve sözleşmeden dönme imkanlarını düzenler; ayıp dışındaki yükümlülükler bakımından ayrı bir sürecin konusudur.
- [6098 sayılı Kanun m.476](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-476): İşsahibinin talimatı veya ona isnat edilebilir sebeplerle ayıp oluşmuşsa ayıptan doğan hakların kullanılamayacağını düzenler; bu durumda zamanaşımı sorusu ortaya çıkmadan hak kaybı oluşur.

## Süreler

| Süre | Madde | Hüküm |
|---|---|---|
| iki yılın | [m.478](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-478) | Yüklenici ayıplı bir eser meydana getirmişse, bu sebeple açılacak davalar, teslim tarihinden başlayarak, taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın; taşınmaz yapılarda ise beş yılın ve yüklenicinin ağır kusuru varsa, ayıplı eserin… |
| beş yılın | [m.478](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-478) | Yüklenici ayıplı bir eser meydana getirmişse, bu sebeple açılacak davalar, teslim tarihinden başlayarak, taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın; taşınmaz yapılarda ise beş yılın ve yüklenicinin ağır kusuru varsa, ayıplı eserin… |
| yirmi yılın | [m.478](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-478) | Yüklenici ayıplı bir eser meydana getirmişse, bu sebeple açılacak davalar, teslim tarihinden başlayarak, taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın; taşınmaz yapılarda ise beş yılın ve yüklenicinin ağır kusuru varsa, ayıplı eserin… |

## Konuda geçen kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2024/92 E., 2025/562 K., 24.09.2025 (m.478)
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/43 E., 2024/76 K., 07.02.2024 (m.470)
- Hukuk Genel Kurulu, 2020/167 E., 2022/1675 K., 06.12.2022 (m.474)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2025/933 E., 2026/519 K., 13.05.2026 (m.470)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2026/457 E., 2026/495 K., 29.04.2026 (m.470, m.471)
- Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2024/1847 E., 2026/360 K., 26.03.2026 (m.477)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/881 E., 2026/327 K., 25.03.2026 (m.472)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 53. Hukuk Dairesi, 2022/1586 E., 2026/389 K., 17.03.2026 (m.477)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2023/1039 E., 2026/238 K., 10.03.2026 (m.470)
- Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, 2025/749 E., 2026/433 K., 06.03.2026 (m.470)
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2024/1632 E., 2026/270 K., 13.02.2026 (m.475)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi, 2024/796 E., 2026/102 K., 28.01.2026 (m.472)
- Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi, 2024/737 E., 2026/177 K., 13.01.2026 (m.472, m.476)
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2023/491 E., 2026/23 K., 09.01.2026 (m.474, m.476, m.477, m.478)
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2023/527 E., 2026/13 K., 08.01.2026 (m.472, m.476)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2025/331 E., 2026/32 K., 08.01.2026 (m.475, m.477)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 53. Hukuk Dairesi, 2022/1468 E., 2026/6 K., 07.01.2026 (m.476, m.478)
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2024/1216 E., 2025/2168 K., 22.12.2025 (m.470)
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2023/1298 E., 2025/1576 K., 09.12.2025 (m.476, m.478)
- Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi, 2024/625 E., 2025/1930 K., 28.11.2025 (m.472, m.476)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2025/484 E., 2025/967 K., 25.09.2025 (m.473)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/566 E., 2025/691 K., 11.06.2025 (m.473)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2025/401 E., 2025/528 K., 03.06.2025 (m.473)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi, 2021/2387 E., 2025/490 K., 13.05.2025 (m.474)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2023/539 E., 2025/524 K., 07.05.2025 (m.473)
- Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2023/511 E., 2025/630 K., 24.04.2025 (m.474)
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, 2024/1769 E., 2025/599 K., 18.04.2025 (m.475)
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, 2025/582 E., 2025/572 K., 17.04.2025 (m.475)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/444 E., 2025/409 K., 11.04.2025 (m.473)
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2022/1249 E., 2025/486 K., 08.04.2025 (m.474, m.478)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/443 E., 2025/359 K., 26.03.2025 (m.477)
- Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2024/1049 E., 2024/1166 K., 20.11.2024 (m.475)
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, 2024/648 E., 2024/1129 K., 17.07.2024 (m.475)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/450 E., 2024/437 K., 16.05.2024 (m.473)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/110 E., 2024/529 K., 02.05.2024 (m.471)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2023/503 E., 2024/190 K., 15.02.2024 (m.471)
- Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, 2023/183 E., 2024/242 K., 08.02.2024 (m.471)
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2021/785 E., 2023/1658 K., 08.11.2023 (m.471)
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, 2021/729 E., 2023/1858 K., 12.10.2023 (m.472)
- Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2022/714 E., 2023/1843 K., 29.09.2023 (m.477)
- Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2022/1056 E., 2023/726 K., 13.04.2023 (m.474)
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2020/405 E., 2022/837 K., 08.06.2022 (m.478)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi, 2019/2013 E., 2022/1182 K., 07.06.2022 (m.471)

---

Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/eser-sozlesmesi-ve-hukumleri