--- title: "Ürün kirası, kiraya verenin borçları ve kiracının borçları — Borçlar Hukuku Özel Hükümler konu anlatımı" course: "Borçlar Hukuku Özel Hükümler" law: "Türk Borçlar Kanunu" articles: "TBK m.357–366" compiled: "2026-10-21" jurisdiction: "TR" source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/urun-kirasi-kiraya-verenin-borclari-ve-kiracinin-borclari" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" --- # Ürün kirası, kiraya verenin borçları ve kiracının borçları Borçlar Hukuku Özel Hükümler › Özel borç ilişkileri › Kira sözleşmesi › Ürün kirası — [Borçlar Hukuku Özel Hükümler](https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler) ## Kısaca TBK m.357, ürün kirasını tanımlar ve ürüne katılmalı kirayı ikinci fıkrada ayrıca düzenler. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun ürün kirasına ilişkin ayırımında, ürün kirasına özgü bir düzenleme bulunmadığı sürece kira sözleşmesine ilişkin genel hükümlerin ürün kirasına da uygulanacağını belirler. ## Kapsam Bu konu, Türk Borçlar Kanunu m.357–366 hükümlerini kapsar: tanımı, genel hükümlerin uygulanması, tutanak düzenleme, teslim borcu, esaslı onarımlar, genel olarak, olağanüstü durumlarda kira bedelinden indirim, kiralananı kullanma ve işletme borcu, bakım borcu, alt kira ve kullanım hakkını devir yasağı. - [TBK m.357 — Tanımı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-357) - [TBK m.358 — Genel hükümlerin uygulanması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-358) - [TBK m.359 — Tutanak düzenleme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-359) - [TBK m.360 — Teslim borcu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-360) - [TBK m.361 — Esaslı onarımlar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-361) - [TBK m.362 — Genel olarak](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-362) - [TBK m.363 — Olağanüstü durumlarda kira bedelinden indirim](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-363) - [TBK m.364 — Kiralananı kullanma ve işletme borcu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-364) - [TBK m.365 — Bakım borcu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-365) - [TBK m.366 — Alt kira ve kullanım hakkını devir yasağı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-366) ## [TBK m.357 — Tanımı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-357) TBK m.357, ürün kirasını tanımlar ve ürüne katılmalı kirayı ikinci fıkrada ayrıca düzenler. Kiraya verenin, ürün veren bir şeyin veya hakkın kullanımını ve bu şeyden ürünlerin devşirilmesini bedel karşılığında kiracıya bırakmayı üstlendiği sözleşmenin unsurlarını belirler. Ürüne katılmalı kirada bedelin devşirilecek ürünün belirli bir oranı olarak kararlaştırılması ve oranın belirlenme yolunu düzenler. Madde, sözleşmenin tarafları bakımından kiraya veren ve kiracı arasındaki ilişkiye uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular: kiralananın kiracıya teslimi, onarım ve bakım yükümlülükleri, kiracının kullanma ve işletme borcu (m.364), kira süresi ve sona ermesi, ürün kirasında yarar ve hasar ile ayıp sorumluluğu gibi genel kira hükümlerinin uygulanması (m.358 ve genel kira hükümleri), ayrıca tarımsal ürün kirasına ilişkin özel mevzuat. ### Tanımı: hangi kavramlar bilinmeli? - **Ürün kirası**: Kiraya verenin, ürün veren bir şeyin veya hakkın kullanılmasını ve ürünlerin devşirilmesini kiracıya bedel karşılığında bırakmayı üstlendiği sözleşmedir. Konusu, niteliği gereği ürün getiren şey ya da haktır; yalnızca gelir sağlayan işyeri gibi varlıklar bu kapsamda değildir. - **Ürün veren şey veya hak**: Niteliği gereği ürün getirmeye elverişli taşınır, taşınmaz ya da fikri ya da sınai haklar gibi varlıklardır. Ürünü, kiralananın kendi niteliğinden doğmalıdır; kiracının faaliyetinden doğan kazanç bu ölçütü karşılamaz. - **Devşirme**: Kiracının, kiralanan şeyin ya da hakkın verdiği ürünleri toplayıp alması hakkıdır. Bu hak, ürün kirasını diğer kiralardan ayıran unsurdur. - **Ürüne katılmalı kira**: Kira bedelinin, devşirilecek ürünün belirli bir oranı olarak kararlaştırıldığı ürün kirası türüdür. Bedel para yerine ürün payı olarak ödenir. - **Yerel âdet**: Ürüne katılmalı kirada oranın sözleşmede belirlenmemesi halinde, bu oranın tespitinde başvurulan ölçüttür. Oran, bölgedeki yerleşik uygulamaya göre saptanır. ### Tanımı: hangi şartlar aranır? - Sözleşmeyle, kiraya verenin kiracıya ürün veren bir şeyin veya hakkın kullanılmasını bırakmayı üstlenmesi gerekir. - Kiraya verenin, kiracıya ürünlerin devşirilmesini de bırakmayı üstlenmesi gerekir; yalnızca kullanım hakkı veren bir sözleşme ürün kirası değildir. - Kiralanan şeyin ya da hakkın niteliği gereği ürün vermeye elverişli olması gerekir. - Karşılığın bedel olması gerekir; bu bedel para olabileceği gibi ürünün belirli bir oranı biçiminde de olabilir. - Ürüne katılmalı kirada bedelin devşirilecek ürünün belli bir oranı olarak kararlaştırılması gerekir. - Oran sözleşmede kararlaştırılmamışsa yerel âdete göre belirlenmesi gerekir. ### Tanımı: hangi sonuçları doğurur? - Sözleşme, kiracıya kullanım ve devşirme hakkı sağladığı ölçüde ürün kirası niteliği kazanır. - Kira bedeli para olarak kararlaştırılmışsa olağan ürün kirası söz konusu olur. - Kira bedeli devşirilecek ürünün belli bir oranı olarak kararlaştırılmışsa ürüne katılmalı kira söz konusu olur. - Ürüne katılmalı kirada oran sözleşmeyle belirlenmemişse yerel âdete göre belirlenir. - Ürün veren niteliği bulunmayan bir şey ya da hak, bu maddeye göre ürün kirasının konusu olamaz. - Ürün kirası, bu maddede özel hüküm bulunmayan hallerde kira sözleşmesinin genel hükümlerine tabidir (m.358). ### Olağan ürün kirası ile ürüne katılmalı kira arasındaki fark nedir? - Olağan ürün kirasında kiracının karşılığı belirli bir para bedelidir. - Ürüne katılmalı kirada karşılık, devşirilecek ürünün belli bir oranıdır. Sonuç: Bedelin türü değişir; ürüne katılmalı kirada oran sözleşmede yoksa yerel âdete göre belirlenir (m.357/II). ### Ürün kirası ile çatılı işyeri kirası arasındaki fark nedir? - Ürün kirasında kiralanan, niteliği gereği ürün veren bir şey ya da haktır. - Çatılı işyeri kirasında kiralanan işyeridir; gelir kiracının işletme faaliyetinden doğar. Sonuç: Kiralananın ürün veren niteliği taşımayan işyeri kiraları bu maddenin kapsamında değildir. ### Ürün veren şey ile ürün veren hak arasındaki fark nedir? - Ürün veren şeyde kiralanan maddi bir varlıktır. - Ürün veren haklarda konu lisans, işletme ruhsatı gibi bir haktır. Sonuç: Haklar üzerinde kiraya ilişkin kurallar, şeylerdeki gibi uygulanmaz; örneğin onarım yükümlülüğü hak kirasında gündeme gelmez. ### Ürün kirası ile ortakçılık arasındaki fark nedir? - Ürün kirasında kiraya veren, kiracının işletmesi üzerinde denetim yetkisine sahip değildir. - Ortakçılıkta toprak sahibi işletmeyi denetimi altında tutar ve ürün paylaşılır. Sonuç: İki sözleşme birbirine karıştırılmamalıdır; ürünün paylaşılması tek başına ürün kirasını ortakçılığa dönüştürmez. ### Tanımı: sık yapılan hatalar nelerdir? - Ürün kirasını çatılı işyeri kirasıyla karıştırmak; kiralananın ürün veren niteliği taşıyıp taşımadığına bakmamak. - Ortakçılık sözleşmesini ürüne katılmalı kiradan ayırmamak; ortakçılıkta toprak sahibinin işletme üzerinde denetim yetkisinin bulunduğunu gözden kaçırmak. - Ürüne katılmalı kirada oranı sözleşmeden bağımsız tespit etmek; oran kararlaştırılmamışsa yerel âdete başvurmayı ihmal etmek. - Hak kirasına şeylere ilişkin onarım kurallarını uygulamak; onarım yükümlülüğünün hak kirasında gündeme gelmediğini gözden kaçırmak. - Ürün kirası hükümlerinin boşluk doldurmada kira sözleşmesinin genel hükümlerinden ayrı ele alınmasını yanlış yorumlamak; m.358 gereği genel kira hükümleri tamamlayıcı olarak uygulanır. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Rödövans sözleşmelerinin tarafları arasındaki uyuşmazlıklarda ürün kirasına ilişkin m.357 ve devamı hükümlerinin kıyasen uygulandığı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2020/61 E., 2022/607 K., 26.04.2022) - Maden işletme ruhsatının başkasına bırakılmasına ilişkin rödövans sözleşmelerinin hasılat kirasının bir türü olarak değerlendirildiği kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi, 2022/3643 E., 2023/1821 K., 20.06.2023; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 49. Hukuk Dairesi, 2022/686 E., 2022/539 K., 09.03.2022) - Ürüne katılmalı kira niteliğindeki ortaklık sözleşmesinin, kira bedelinin ürün oranı olarak kararlaştırılması nedeniyle m.357/II kapsamında değerlendirildiği kabul edilmektedir. (Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2022/1492 E., 2022/1751 K., 09.06.2022) ### Nasıl ispat edilir? - Ürün kirası iddiasında bulunan taraf, sözleşmenin kiraya verenin ürün veren bir şeyi ya da hakkı kullandırma ve ürünleri devşirme borcunu içerdiğini ispatlamakla yükümlüdür. - Sözleşmenin yazılı olup olmadığı ve kiralananın ürün verme niteliği, sözleşme metni, ruhsat ya da tapu kaydı gibi belgelerle ispatlanır. - Ürüne katılmalı kira iddiasında, kira bedelinin ürün oranı olarak kararlaştırıldığını ispat yükü bu oranı ileri süren tarafa aittir. - Oranın sözleşmede belirlenmediği iddiasında, yerel âdetin varlığı ve içeriği tanık, bilirkişi ya da yerel uygulamaya ilişkin belgelerle ispatlanır. - Karşı taraf, sözleşmenin ürün kirası değil ortakçılık ya da işletme sözleşmesi olduğunu savunabilir; bu savunmayı da ileri süren taraf ispatlamalıdır. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [6098 sayılı Kanun m.358](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-358): Ürün kirasında özel hüküm bulunmayan hallerde kira sözleşmesinin genel hükümlerinin uygulanmasını sağlayan yollama maddesidir. - [6098 sayılı Kanun m.361](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-361): Kiralanan şey üzerinde kiraya verenin zorunlu ve esaslı onarım yükümlülüğünü düzenler; hak kirasında uygulanmaz. - [6098 sayılı Kanun m.364](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-364): Ürün kirasında kiracının kiralananı kullanma ve işletme borcunu düzenler; ürünün devşirilmesinin sürmesi için bu borç önemlidir. ## [TBK m.358 — Genel hükümlerin uygulanması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-358) 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun ürün kirasına ilişkin ayırımında, ürün kirasına özgü bir düzenleme bulunmadığı sürece kira sözleşmesine ilişkin genel hükümlerin ürün kirasına da uygulanacağını belirler. Madde, ürün kirasının genel hükümler bakımından kira hükümlerine bağlanmasını düzenler; ürün kirasının tanımını, kiracının ürünleri devşirme hakkını ve alt kira ile kullanım hakkının devri yasağını düzenlemez. Madde, ürün kirasını kiralayan ile kiracı arasındaki ilişkiye uygular. Ayrıca hasılat kirası ile ürün kirası arasında kavramsal ayrım ve bu iki ilişkinin sınırı da bu maddenin düzenlediği konu değildir. ### Genel hükümlerin uygulanması: hangi kavramlar bilinmeli? - **Ürün kirası**: Kiralayanın, kiracıya ürün veren bir şeyin ya da hakkın kullanılmasını ve ürünlerin devşirilmesini bedel karşılığında bırakmayı üstlendiği sözleşmedir. Tanım m.357'de yer alır ve bu madde tanımı değiştirmez. - **Genel hükümler**: Kira sözleşmesine ilişkin, ayırımda yer alan ürün kirasına özgü hükümlerle düzenlenmemiş kuralların tamamıdır. Bu kurallar ürün kirasına da kendiliğinden uygulanır. - **Özel hüküm**: Ürün kirasının niteliğinden doğan farklılıkları düzenleyen, ayırım içindeki hükümdür. Özel hüküm varsa genel kira hükümleri o ölçüde geri çekilir. ### Genel hükümlerin uygulanması: hangi şartlar aranır? - Sözleşmenin ürün kirası niteliğinde olması, yani kiralayanın bir şeyin ya da hakkın kullanımını ve ürünlerin devşirilmesini bedel karşılığında bırakmayı üstlenmiş olması gerekir. - Uyuşmazlık konusu hususta ürün kirasına ilişkin ayırımda özel bir hüküm bulunmamalıdır. - Özel hüküm bulunmayan konuda kira sözleşmesine ilişkin genel hükümlere başvurulabilmesi için bu hükümlerin ürün kirasının yapısına uygun düşmesi gerekir. ### Genel hükümlerin uygulanması: hangi sonuçları doğurur? - Ürün kirasına ilişkin ayırımda özel bir hüküm yoksa kira sözleşmesine ilişkin genel hükümler ürün kirasına uygulanır. - Ürün kirasına ilişkin özel bir hüküm varsa, o hüküm genel kira hükümlerine öncelir ve genel hükümler bu ölçüde uygulanmaz. - Madde, ürün kirasına özgü farklılığı olmayan konularda genel kira hükümlerinin kendiliğinden devreye girmesini sağlar; ayrıca bir yollama yapılmasına gerek yoktur. ### Özel hüküm bulunan konu ile özel hüküm bulunmayan konu arasındaki fark nedir? - Ürün kirasına özgü bir düzenleme bulunan konular, örneğin alt kira ve kullanım hakkını devir yasağı, doğrudan ayırımdaki özel hükme tabidir. - Ayırımda düzenlenmemiş ve ürün kirasında farklılık taşımayan konular ise genel kira hükümlerine bağlanır. Sonuç: Özel hüküm varsa o uygulanır; yoksa genel kira hükümleri ürün kirasına uygulanır. ### Genel hükümlerin uygulanması: sık yapılan hatalar nelerdir? - Ürün kirası sözleşmesini ayırım dışında kalan genel kira hükmüyle değerlendirmek; önce ayırımdaki özel hükümlerin taranması gerektiğini gözden kaçırmak. - Ürün kirasına özgü hükmün bulunduğu konuda genel kira hükmüne başvurmak; m.358 gereği özel hüküm önceliklidir. - Hasılat kirası ile ürün kirasını birbirine karıştırmak; ürün kirasının tanımı m.357'de yer alır ve tanım ölçütü bu iki ilişkinin ayrılmasında esastır. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Yargıtay kararlarında m.358, ürün kirası uyuşmazlıklarında m.357 ve m.360 ile birlikte anılmakta ve genel kira hükümlerinin ürün kirasına uygulanabilmesi için bu özel hükümlerin önce incelenmesi gerektiği kabul edilmektedir. (3. Hukuk Dairesi, 2025/3248 E., 2025/5082 K., 22.10.2025; 9. Hukuk Dairesi, 2025/5559 E., 2025/7557 K., 08.10.2025; 3. Hukuk Dairesi, 2023/4187 E., 2024/3060 K., 15.10.2024; 3. Hukuk Dairesi, 2023/5832 E., 2024/1444 K., 29.04.2024) - Uygulamada ürün kirası ile hasılat kirası arasındaki ayrım ayrıca tartışılmakta; hasılat kirasının m.357 vd.de düzenlenmesi nedeniyle ayırımın sınırı mahkemelerce ayrıca değerlendirilmektedir. (10. Hukuk Dairesi, 2023/6048 E., 2023/6720 K., 12.06.2023) ### Nasıl ispat edilir? - Ürün kirası iddiasını ileri süren taraf, sözleşmenin ürün kirası niteliğini taşıdığını, yani ürün veren bir şeyin ya da hakkın kullanımının ve ürünlerin devşirilmesinin bedel karşılığında bırakıldığını ispatlamakla yükümlüdür. - Sözleşmenin yazılı olması hâlinde ürün kirası niteliği belgeden, yazısız sözleşmede ise tanık ve diğer delillerle ispatlanır. - Genel kira hükümlerinin uygulanmasını isteyen taraf, uyuşmazlık konusunda ayırımda özel bir hüküm bulunmadığını göstermekle yükümlüdür. - Karşı taraf, uyuşmazlık konusunda ürün kirasına özgü bir hükmün bulunduğunu ileri sürerse, bu hükmün varlığını ve kapsamını ispatlamakla yükümlüdür. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 6098 m.357: Ürün kirasının tanımını ve ürün kirası sözleşmesinin ana unsurlarını düzenler; m.358'deki genel yollamanın konusunu belirleyen tanımdır. - 6098 m.360: Ürün kirasına özgü alt kira ve kullanım hakkını devir yasağını düzenler; m.358 uyarınca genel hükümlere öncelen özel hükümdür. ## [TBK m.359 — Tutanak düzenleme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-359) Madde, kira sözleşmesinin araç ve gereçleri, hayvanları, devredilen eşyayı veya stoklanmış malları da kapsaması hâlinde bu varlıkların değerlerinin tespitine ve bunun bir tutanakla belgelenmesine ilişkindir. Taraflar değerleri birlikte takdir eder, iki nüsha düzenleyip imzalar ve birbirlerine verir. Madde yalnızca kiralanan şeye ek olarak devredilen bu tür varlıklar bakımından uygulanır; sadece taşınmaz kiralamalarını kapsamaz. Madde, kiraya verenin kiracıya teslim yükümlülüğünü, kira bedelini, kiralananın iadesini ve iade sırasında doğan değer farkının giderilmesini düzenlemez (m.299 vd., m.313 vd.). Hasılat kirasını düzenleyen m.357-376 hükümleri de bu maddenin kapsamı dışındadır. Tutanağın ispat gücü ve tutanağa ilişkin usul kuralları Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yer alır. ### Tutanak düzenleme: hangi kavramlar bilinmeli? - **Tutanak (envanter)**: Kiralanan şeyle birlikte devredilen araç, gereç, hayvan, eşya veya stoklanmış malların değerlerinin tespit edilerek yazıldığı ve taraflarca imzalanan belgedir. Madde, tutanağın içeriğini ayrıntılı düzenlemez; değerlerin birlikte takdir edilmesini ve iki nüsha düzenlenmesini öngörür. - **Birlikte takdir**: Değerlerin tarafların ortak kararıyla belirlenmesidir. Tek taraflı beyan veya bilirkişi takdiri bu maddenin aradığı yöntem değildir. - **Stoklanmış mallar**: Kiracının işletmesinde veya kiralanan yerde bulunan, satış veya kullanım için tutulan mallardır. Kiralanan yerle birlikte devredilmiş olmaları hâlinde bu maddeye girer. ### Tutanak düzenleme: hangi şartlar aranır? - Kira sözleşmesinin kiralanan şeyin yanında araç ve gereçleri, hayvanları, devredilen eşyayı veya stoklanmış malları da içermesi gerekir. - Taraflar bu varlıkların değerlerini birlikte takdir etmelidir. - Takdir edilen değerler iki nüsha tutanağa geçirilmelidir. - Tutanak taraflarca imzalanmalı ve her taraf bir nüshayı diğerine vermelidir. ### Tutanak düzenleme: hangi sonuçları doğurur? - Taraflar değerleri birlikte takdir ederek iki nüsha tutanak düzenlemekle ve imzalayarak birbirine vermekle yükümlüdür. - Tutanağın düzenlenmemesi, maddeye aykırılık doğurur; ancak madde tutanağın yokluğunda sözleşmenin geçersiz olacağını belirtmez. - Tutanak, taraflar arasında devredilen varlıkların değerine ilişkin belge niteliği taşır. ### Yalnız kiralanan taşınmaz ile taşınmaz ile birlikte devredilen varlıklar arasındaki fark nedir? - Sözleşme yalnızca taşınmazı kapsıyorsa madde uygulanmaz. - Sözleşme araç, gereç, hayvan, eşya veya stok içeriyorsa madde uygulanır. Sonuç: Ek varlıklar için değer tespit tutanağı düzenlenmesi zorunlu hâle gelir. ### Tutanağın düzenlenmesi ile değerin ayrıca takdiri arasındaki fark nedir? - Taraflar değerleri birlikte takdir ederek tutanak düzenler. - Taraflar değerleri birlikte takdir etmeden tek taraflı belirleme yapar. Sonuç: Maddeye uygun olan yalnızca birlikte takdir ve imzalı tutanaktır; aksi hâlde maddenin öngördüğü belgeleme gerçekleşmemiş olur. ### Tutanak ile ayrı bir hukuki işlem arasındaki fark nedir? - Tutanak değer tespitini belgeler. - Kira sözleşmesinin kendisi kiralananın ve devredilen şeylerin esaslı unsurlarını belirler. Sonuç: Tutanak, sözleşmenin yerine geçmez; sözleşmeyle birlikte okunur. ### Tutanak düzenleme: sık yapılan hatalar nelerdir? - Madde yalnızca kiralanan taşınmaza değil, kiralanan araç ve gereçleri, hayvanları ya da stoklanmış malları da kapsayan sözleşmelere uygulanır; taşınmaz kiralamasına tek başına uygulamak hatadır. - Değerlerin bilirkişi tarafından tespit edilmesini birlikte takdir yerine koymak hatadır; maddenin aradığı, tarafların ortak takdiridir. - Tutanağı tek nüsha düzenlemek hatadır; madde iki nüsha öngörür. - Tutanağın eksikliğini sözleşmenin geçersizliği sonucu saymak hatadır; madde bu sonucu bağlamaz. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Mahkemeler, hasılat kirasına ilişkin kararlarda hasılat veren bir mal veya hakkın semerelerinden yararlanma amacının belirleyici olduğunu kabul etmektedir. (10. Hukuk Dairesi, 2023/6048 E., 2023/6720 K., 12.06.2023; 10. Hukuk Dairesi, 2015/24948 E., 2016/10306 K., 21.06.2016) ### Nasıl ispat edilir? - Tutanağın düzenlendiğini ve değerlerin birlikte takdir edildiğini iddia eden taraf bunu ispatlamakla yükümlüdür; tutanağın varlığı yazılı belgeyle kanıtlanır. - Tutanağın içeriğine karşı çıkan taraf, değerlerin tek taraflı belirlendiğini ya da imzanın bulunmadığını yazılı delil ve tanıkla ispatlamak zorundadır. - Ek varlıkların sözleşmede yer aldığını iddia eden taraf, sözleşme metni ve ekleriyle bunu göstermelidir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [6098 sayılı Kanun m.357-376](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-357): Hasılat kirasını düzenler; bu madde ise kira sözleşmesinde ek varlıkların tutanakla belgelenmesini öngördüğü için hasılat kirası hükümleriyle karıştırılmamalıdır. ## [TBK m.360 — Teslim borcu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-360) 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.360, kiraya verenin asıl edim borcunu düzenler: kiralananı, birlikte kiralanmış taşınır şeyleriyle birlikte, sözleşmenin amacına uygun biçimde kullanılmaya ve işletilmeye elverişli durumda teslim etme ve sözleşme süresince bu durumda bulundurma borcu. Hüküm, kiraya verenin kiracıya karşı kira ilişkisinden doğan borçları bakımından uygulanır ve ürün kiralarını da kapsar. Maddede teslim gününe, kira bedelinin ödenmesine, kiraya verenin ayıptan sorumluluğunun ayrıntılarına, zapta karşı sorumluluğa ve bakım-onarım yükümlülüklerinin konut ve çatılı işyeri kiralarına özgü düzenlemelerine ilişkin ayrıntı yer almaz; bunlar m.301 (konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraya verenin borçları ve sözleşmenin bu kiralarda emredici niteliği), m.304-306 (ayıptan sorumluluk), m.319 (kiracının onarıma ve gezip görmeye katlanma borcu) ve m.126 (temerrüde bağlı fesih) hükümlerinde düzenlenmiştir. ### Teslim borcu: hangi kavramlar bilinmeli? - **Elverişli durumda teslim**: Kiralananın, sözleşmede öngörülen kullanma amacına uygun biçimde kullanılmaya ve işletilmeye olanak verecek halde kiracıya bırakılmasıdır. Yalnızca fiilen zilyetliğin devri yeterli değildir; şeyin amaca uygunluğu da aranır. - **Elverişli durumda bulundurma**: Kira süresi boyunca kiralananın kullanıma elverişli niteliğini korumasını sağlamak için kiraya verenin üstlendiği sürekli borçtur. Kiraya verenin elverişli durumu tutma, gerektiğinde onarma ve üçüncü kişilerin müdahalesini engelleme önlemlerini almasını gerektirir. - **Birlikte kiralanmış taşınır şeyler**: Kiralananla birlikte kiralanan ve onun kullanımı için gerekli olan araç ve gereçlerdir. Bunlar da teslim ve bulundurma borcunun kapsamına girer. - **Ayıp**: Kiralananın sözleşmede öngörülen kullanım amacına uygun niteliği taşımaması, yani sözleşmeye uygun durumda teslim edilmemesi halidir. Kullanım amacını ortadan kaldıran ya da derecesini azaltan kusurlar bu kapsamdadır. - **Zapt**: Üçüncü bir kişinin kiralananda kiracının hakkıyla bağdaşmayan bir hak ileri sürmesidir. Kiraya verenin davayı üstlenme ve kiracının zararını giderme sorumluluğu bu duruma bağlıdır. ### Teslim borcu: hangi şartlar aranır? - Geçerli bir kira sözleşmesinin bulunması gerekir; yükümlülük bu sözleşmeden doğar. - Kiralananın, sözleşmede öngörülen kullanma ve işletme amacına uygun biçimde teslim edilmesi gerekir; bu, yalnızca fiilî zilyetliğin devrini değil, şeyin amaca elverişli durumda bulunmasını da kapsar. - Birlikte kiralanmış taşınır şeylerin de kullanıma elverişli durumda teslim edilmesi gerekir. - Kira süresince kiralananın bu elverişli durumda bulundurulması gerekir; kiraya veren bu amaçla gerekli önlemleri almalıdır. - Kiraya verenin ayıp, zapt veya teslim gecikmesi gibi aykırılıkların varlığı halinde sorumluluğu, bu maddeye ek olarak m.304 vd. ve m.301 hükümlerine göre belirlenir. - Kiracının, kiralananın kullanımını sözleşmeye uygun biçimde engelleyen bir üçüncü kişi hakkı ileri sürmesi halinde kiraya verenin bu durumdan sorumlu olması, kiracının bildirimine bağlıdır. ### Teslim borcu: hangi sonuçları doğurur? - Kiraya veren, kiralananı sözleşmenin amacına uygun biçimde kullanılmaya ve işletilmeye elverişli durumda teslim ve kira süresince bu durumda bulundurduğu takdirde asıl edim borcunu yerine getirmiş olur. - Kiraya verenin kiralananı elverişli durumda teslim etmemesi ya da bu durumu sürdürmemesi halinde ayıptan sorumluluk hükümleri devreye girer. - Teslim borcunun ifada temerrüt söz konusu olursa kiracı m.123-125 hükümlerinden yararlanabilir; temerrüde bağlı fesih için m.126 uygulanır. - Teslimden sonra kiraya verenin kusuru olmaksızın şeyin kullanılamaz hale gelmesi halinde kiraya veren sorumlu olmaz; sözleşme sona erer ve tazminat doğmaz. - Kiracı, kiralananın kullanımına ilişkin ayıbı bildirmediği takdirde, kiralananı ayıpsız teslim almış sayılır ve ayıba dayanarak haklarını kaybedebilir. - Kiraya verenin teslim borcu ve bulundurma borcu, emredici nitelikte kabul edilmiştir; konut ve çatılı işyeri kiralarında aksine kararlaştırma geçersizdir (m.301). ### Teslim borcu ile bulundurma borcu arasındaki fark nedir? - Teslim borcu, kiralananın sözleşmede öngörülen tarihte ve elverişli durumda kiracıya bırakılmasıdır; tek seferlik bir edimdir. - Bulundurma borcu, kira süresi boyunca sürekli olarak elverişli durumun korunmasıdır; kesintisiz bir yükümlülüktür. Sonuç: Teslimden sonra ortaya çıkan bir kullanım engeli, bulundurma borcunun ihlali olarak değerlendirilir ve ayıptan sorumluluk hükümleri uygulanır. ### Kiralananın kendisi ile birlikte kiralanmış taşınır şeyler arasındaki fark nedir? - Asıl kiralanan taşınmaz ya da taşınır şeydir. - Birlikte kiralanmış taşınır şeyler, kiralananın kullanımı için gerekli araç ve gereçlerdir. Sonuç: Bu şeyler eksik ya da kullanılamaz durumdaysa, kiraya veren bunları da elverişli durumda teslim ve bulundurmakla yükümlüdür. ### Ayıp ile zapt arasındaki fark nedir? - Ayıp, kiralananın kendisinin sözleşmeye uygun niteliği taşımamasıdır. - Zapt, üçüncü kişinin kiralanan üzerinde kiracının hakkıyla bağdaşmayan bir hak ileri sürmesidir. Sonuç: Ayıpta kiracı m.304 vd. uyarınca talep hakları kullanır; zaptta kiraya veren davayı üstlenir ve kiracının zararını giderir. ### Kiraya verenin teslim gecikmesi ile ayıplı teslim arasındaki fark nedir? - Teslim gecikmesi, teslimin sözleşmede kararlaştırılan zamanda yapılmamasıdır. - Ayıplı teslim, kiralananın teslim edilmiş olmakla birlikte sözleşmeye uygun durumda olmamasıdır. Sonuç: Gecikmede temerrüt hükümleri (m.123-125) uygulanabilirken, ayıplı teslimde ayıptan sorumluluk hükümleri uygulanır. ### Teslim borcu: sık yapılan hatalar nelerdir? - Kiraya verenin yalnızca fiilî teslimi yapmasını yeterli saymak; oysa şeyin sözleşmenin amacına uygun kullanılabilir durumda olması da gerekir. - Bulundurma borcunu tek seferlik bir teslimle sınırlı görmek; bu borç kira süresi boyunca devam eden sürekli bir borçtur. - Teslim gecikmesi ile ayıplı teslimi birbirine karıştırmak; her biri farklı hükümlere (temerrüt ve ayıp) tabidir. - Madde metnindeki genel borcu konut ve çatılı işyeri kiralarında aksine kararlaştırılabilir sanmak; bu kiralarda m.301 gereği aksine düzenleme geçersizdir. - Kiraya verenin kusursuz sonraki imkânsızlıkta da tazminat sorumluluğu olduğunu varsaymak; bu durumda sözleşme sona erer ve tazminat doğmaz. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Kiralananın sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli durumda teslim edilmesi ve kira süresince bu durumda tutulması gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/583 E., 2023/419 K., 03.05.2023; Hukuk Genel Kurulu, 2015/2872 E., 2019/545 K., 09.05.2019; 3. Hukuk Dairesi, 2024/2192 E., 2025/607 K., 04.02.2025) - Kiraya verenin asıl edim borcu, sözleşmeye uygun durumdaki kullanım amacıyla birlikte değerlendirilmekte; kullanım amacı objektif olarak mümkün olduğu ölçüde kiralananın elverişli durumda bulunduğu sonucuna varılmaktadır. (3. Hukuk Dairesi, 2023/5832 E., 2024/1444 K., 29.04.2024; 3. Hukuk Dairesi, 2023/5664 E., 2024/1171 K., 19.03.2024; 3. Hukuk Dairesi, 2023/4585 E., 2024/605 K., 13.02.2024) - Teslim ve bulundurma borcunun ihlalinde, kiracının ayıp hükümlerine veya temerrüt hükümlerine dayanabileceği kabul edilmektedir. (3. Hukuk Dairesi, 2023/5664 E., 2024/1171 K., 19.03.2024; 3. Hukuk Dairesi, 2023/4585 E., 2024/605 K., 13.02.2024) - Kullanım amacını ortadan kaldıran veya derecesini azaltan ayıp ya da kusurun varlığını ispat yükü kiracıdadır. (3. Hukuk Dairesi, 2023/5832 E., 2024/1444 K., 29.04.2024) ### Nasıl ispat edilir? - Kiracı, kiralananın sözleşmeye uygun elverişli durumda teslim edilmediğini veya bulundurulmadığını ileri sürdüğünde, kullanım amacını ortadan kaldıran ya da derecesini azaltan ayıbı ispat yükü kiracıdadır. (3. Hukuk Dairesi, 2023/5832 E., 2024/1444 K., 29.04.2024) - Kiraya verenin teslim borcunu ifa ettiğini ispat etmek de kiraya verene düşer; teslim tutanağı, kiralananın durumunu gösteren belgeler ve tanık beyanları bu konuda kullanılır. - Kiraya verenin kusursuz imkânsızlık nedeniyle sorumlu olmadığını ispat yükü kiraya verendedir. - Kiraya verenin zapta ilişkin sorumluluğu için kiracının bildiriminin yapıldığını ispat yükü kiracıdadır; bildirim yazılı belgeyle ispatlanabilir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [6098 sayılı Kanun m.301](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-301): Kiraya verenin genel borçlarını düzenler ve konut ile çatılı işyeri kiralarında aksine düzenlemeyi yasaklar; m.360 bu genel borcun taşınır kiralarına ve ürün kiralarına uygulanmasını sağlar. - [6098 sayılı Kanun m.304](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-304): Kiralananın sözleşmeye uygun durumda teslim edilmemesi veya bulundurulmaması halinde kiraya verenin ayıptan sorumluluğunu ve kiracının talep haklarını düzenler. - [6098 sayılı Kanun m.305](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-305): Ayıba karşı tekeffül hükümlerinin devamıdır; kiracının ayıbın giderilmesi, indirim ve değişim gibi haklarını düzenler. - [6098 sayılı Kanun m.306](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-306): Ayıp hallerinde kiracının sorumluluğunu ve sözleşmenin feshine ilişkin hükümleri düzenler; m.360'daki bulundurma borcunun ihlalinde uygulanır. - [6098 sayılı Kanun m.319](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-319): Kiracının kiralananın ayıplarının giderilmesine ve gezilip görülmesine katlanma yükümlülüğünü düzenler; kiraya verenin bulundurma borcunun kiracı tarafından desteklenmesini sağlar. - [6098 sayılı Kanun m.123](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-123): Borçlunun temerrüdüne ilişkin genel hükümdür; kiraya verenin teslim borcunu geciktirmesi halinde kiracının başvurabileceği yolları düzenler. - [6098 sayılı Kanun m.126](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-126): Temerrüde bağlı fesih ve zarar hükümlerini düzenler; kiraya verenin teslim gecikmesinde kiracının sözleşmeyi feshederek tazminat isteyebilmesini sağlar. ## [TBK m.361 — Esaslı onarımlar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-361) Bu madde, kiraya verenin kira süresi içinde yapılması zorunlu olan esaslı onarımları yapma borcunu düzenler. Borcun doğması için kiracının onarım ihtiyacını kiraya verene bildirmesi ve onarımın esaslı nitelikte olması gerekir. Madde kiraya verenin gider yükümlülüğünü de belirler. Madde, kiracının kendi kullanımından doğan küçük bakım ve onarımlarını, kiralananın ayıbından doğan genel sorumluluğu, ayıp nedeniyle kiraya verenin hesabına onarım yapma yolunu ve ayıbın giderilmemesinin sonuçlarını düzenlemez; bunlar için ilgili düzenlemelere bakılmalıdır (m.304 ve devamı, m.306 ve m.319). Madde, kiralananın esaslı onarımı dışındaki kiracı yükümlülüklerini ve kiralananın geri verilmesine ilişkin hükümleri de kapsamaz (m.317 ve m.330 ilgili maddelerdir). Madde, hasılat kirası ve tarımsal kiradaki özel düzenlemeleri de kapsamaz. ### Esaslı onarımlar: hangi kavramlar bilinmeli? - **Esaslı onarım**: Kiralananın sözleşmenin amacına uygun biçimde kullanılmasını ve işletilmesini ortadan kaldıran ya da önemli ölçüde azaltan olumsuzlukları gidermeye ya da önlemeye yönelik onarımlardır. Sıradan bakım ve küçük tamirler bu kavrama girmez. - **Kiralananın elverişliliği**: Kiralananın, sözleşmede kararlaştırılan veya olağan kullanım amacına uygun biçimde kullanılabilmesi için gereken durumdur. Esaslı onarım borcunun eşiği bu elverişliliğin ortadan kalkması ya da önemli ölçüde azalmasıdır. - **İhbar (bildirim) külfeti**: Kiracının kiralananda ortaya çıkan onarım ihtiyacını kiraya verene bildirmesi yükümlülüğüdür. Madde bakımından bildirim, borcun doğmasının ikinci koşuludur ve bildirimden hemen sonra onarım başlar. - **Gideri kiraya verene ait olma**: Onarımın masrafının kiraya verence karşılanması anlamına gelir. Kiracı, kiraya verenin yapması gereken esaslı onarımın masrafını üstlenmez. ### Esaslı onarımlar: hangi şartlar aranır? - Onarımın kira süresi içinde yapılmasının zorunlu olması gerekir; yani kiralananın sözleşmeye uygun kullanımı ortadan kalkmış ya da önemli ölçüde azalmış olmalıdır. - Onarımın esaslı nitelikte olması gerekir; sıradan bakım ve küçük onarımlar bu kapsama girmez. - Kiracının durumu kiraya verene bildirmiş olması gerekir; bildirim kiracıdan beklenen bir külfettir. - Kiraya verenin onarımı bildirimi aldığı anda, gecikmeksizin yapmaya başlaması gerekir; bildirim alınmasıyla birlikte borç doğar. - Onarım giderinin kiraya verene ait olması gerekir; bu gider kiracıya yüklenemez. ### Esaslı onarımlar: hangi sonuçları doğurur? - Kiracı bildirimde bulunduğunda kiraya veren, onarımı gecikmeksizin yapmak ve masrafını üstlenmek zorundadır. - Kiracı bildirimde bulunmadan kiralananda hasar oluşursa, bu hasardan kiracı sorumlu tutulabilir; bildirim külfeti yerine getirilmeden kiraya verenin borcu doğmuş sayılmaz. - Onarım esaslı nitelikte değilse kiraya verenin bu madde uyarınca gider yükümlülüğü doğmaz. - Esaslı onarım kiraya verene ait olduğundan, kiracının bu masrafı üstlenmesi sözleşmeye aykırı olur; bu hükmün emredici olup olmadığı madde metninden kesin çıkmamaktadır, ancak kiracının kendi lehine kiraya verenin yükünü artıran aksi bir kayıt bu maddenin koruma amacına aykırıdır. ### Esaslı onarım ile sıradan bakım arasındaki fark nedir? - Esaslı onarım, kiralananın elverişliliğini ortadan kaldıran ya da esaslı ölçüde azaltan olumsuzlukların giderilmesine yönelik onarımdır. - Sıradan bakım ve küçük onarım, kiracının kullanımı sırasında olağan biçimde yaptığı ya da kiraya verenin gider yükümlülüğü dışında kalan bakım işleridir. Sonuç: Yalnız esaslı onarım kiraya verene ait gider yükümlülüğü doğurur; diğer işler bu madde kapsamında değildir. ### Kiraya verenin esaslı onarım borcu ile ayıptan sorumluluk arasındaki fark nedir? - Bu madde, kiraya verenin kira süresi içinde kiralananın elverişliliğini koruma borcunun bir parçası olarak esaslı onarımı yapma borcunu düzenler. - Ayıptan sorumluluk, kiralananın sözleşmeye aykırı durumu nedeniyle doğan genel sorumluluk rejimidir ve ayrı maddelerde düzenlenir. Sonuç: Esaslı onarım masrafı kiraya verene aittir ve kiracı bildirimde bulunduktan sonra bu borç doğar; ayıba bağlı diğer talep hakları ayrı maddelere göre değerlendirilir. ### Esaslı onarımlar: sık yapılan hatalar nelerdir? - Onarımın esaslı olup olmadığını yalnız masraf tutarına bakarak belirlemek; esaslılık kiralananın elverişliliği ölçütüne göre değerlendirilmelidir. - Kiracının bildirimde bulunmasını beklemeden kiraya verenin kendiliğinden borç altına girdiğini kabul etmek; madde bildirimi açıkça koşul olarak aramaktadır. - Ayıp sorumluluğu ile esaslı onarım borcunu birbirinden ayırmadan tek bir rejim gibi uygulamak; her biri farklı hukuki sonuçlar doğurur. - Kiraya verenin onarım borcunu, kiracının kendi bakım yükümlülüğü ile karıştırmak; sıradan bakım kiracıya aittir. - Kiracının onarımı kendisi yaptığında masrafı doğrudan kiraya verenden talep edebileceğini varsaymak; bu talep için ayrı koşulların varlığı gerekir. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Esaslı onarımın tespitinde somut kiraya veren değil, makul ve dürüst, orta zekâda bir kiraya veren esas alınmakta; onarımın zorunlu olup olmadığı teknik kural ve şartlara göre değerlendirilmektedir. (3. Hukuk Dairesi, 2023/2495 E., 2024/119 K., 10.01.2024) - Önemli ayıplarda ayıbın giderilmesi için hâkimden izin alınmasının zorunlu olmadığı, kiracının uygun süre vermesi ya da acil durumda doğrudan onarım yapmasının mümkün olduğu görüşü kabul görmektedir. Bu görüş, esaslı onarım borcunun işlemesi bakımından kiraya verenin ihtiyatlı davranması gerektiğini göstermektedir. - Esaslı onarım masrafının kiraya verence karşılanmadığı durumda kiracının tam vekâletsiz iş görme hükümlerine dayanarak giderlerini isteyebileceği kabul edilmektedir. Bu, kiracının onarımı kendisi yapması hâlinde geçerli bir talep yolu olarak öne çıkmaktadır. ### Nasıl ispat edilir? - Esaslı onarım borcunu ileri süren kiracı, kiralananda onarım gerektiren bir durumun bulunduğunu ispatlamakla yükümlüdür; bu ispat için fotoğraf, bilirkişi raporu ve benzeri delillerden yararlanılabilir. - Kiracının onarım ihtiyacını kiraya verene bildirdiğini ispat yükü kiracıdadır; bildirimin yazılı yapılması ispatı kolaylaştırır. - Kiraya verenin onarımı yapmadığını ya da onarımın esaslı nitelikte olmadığını savunması hâlinde bu savunmayı kiraya veren ispatlamakla yükümlüdür; onarımın sıradan bakım niteliğinde olduğu teknik bilirkişi incelemesiyle gösterilebilir. - Kiracının bildirim külfetini yerine getirmediğini ileri süren kiraya veren, bu savunmayı ve bu yüzden oluşan ek hasarı ispatla yükümlüdür. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [6098 sayılı Kanun m.304](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-304): Kiralananın ayıplı olması hâlinde kiracının genel talep haklarını düzenler; esaslı onarım borcu ile ayıp sorumluluğu birlikte değerlendirilir. - [6098 sayılı Kanun m.306](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-306): Ayıbın uygun süre içinde giderilmemesi hâlinde kiracının ayıbı kiraya veren hesabına giderme ve kira bedelinden indirme yolunu düzenler. - [6098 sayılı Kanun m.319](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-319): Kiraya verenin onarım ve tamir sırasında kiracıya katlanma yükümlülüğü ile kiracının bu hâlde haklarını düzenler. ## [TBK m.362 — Genel olarak](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-362) TBK m.362, kiracının kira bedelini ve yan giderleri ödeme zamanını düzenler; fıkra 1 ödemenin her kira yılı sonunda ve en geç kira süresinin sonunda yapılmasını öngörür, fıkra 2 ise kiracının temerrüdü halinde kiraya verenin yazılı önel vererek sözleşmeyi feshetme imkânını kurar. Kural, kiralananın tesliminden sonra kira bedeli veya yan giderleri ödemekle yükümlü olan kiracı ile kiraya veren arasındaki kullandırma borcu doğuran sözleşmelerde uygulanır. Maddede kira bedelinin miktarı, kiracının kiralananı özenle kullanma ve komşulara saygı borcu, temizlik ve bakım giderleri, ayıp bildirimi ve kiraya verenin hapis hakkı düzenlenmez (m.313, m.316, m.317, m.318, m.319 ve m.323 ile ilgili konularda ayrıca bakılmalıdır). Konut ve çatılı işyeri kiralarına özgü kullanma giderleri (m.341) ile kiraya verenin temerrüt halinde kiralananı geri alma ve tahliye yolları da bu maddenin kapsamı dışındadır. ### Genel olarak: hangi kavramlar bilinmeli? - **Yan giderler**: Kiralananın kullanımından doğan, kira bedeli dışında kiracıya yüklenen ödemelerdir. Kira bedeli içine dahil edilmediği kabul edilir; bu nedenle ayrıca kararlaştırılmaları gerekir. - **Kira yılı**: Kira sözleşmesinin süresi içinde her bir yıllık dönemdir. Ödeme yükümlülüğü her kira yılının sonunda doğar; sözleşme yıldan önce sona ererse ödeme sözleşme sonunda yapılır. - **Vadesi gelmiş borç**: Ödeme zamanı gelmiş ve ifası istenebilir hale gelmiş kira bedeli veya yan gider alacağıdır. Fesih önelinin konusu yalnız bu tür borçlar olabilir. - **Önel**: Kiracıya yazılı olarak verilen, bu süre içinde ödeme yapılmazsa sözleşmenin feshedileceğini bildiren ihbar süresidir. En az altmış gündür ve yazılı bildirim gerektirir. ### Genel olarak: hangi şartlar aranır? - Kiracının kiralananı teslim almış olması ve kira bedeli ya da yan giderin vadesinin gelmiş bulunması gerekir. - Ödeme zamanı, sözleşmede aksine bir hüküm veya yerel adet bulunmadığı sürece her kira yılının ve en geç kira süresinin sonu olmalıdır. - Kiracının vadesi gelmiş borcunu ödememesi gerekir. - Kiraya veren, kiracıya yazılı olarak en az altmış günlük bir önel vermelidir. - Önel içinde ödeme yapılmaması ve kiraya verenin sözleşmeyi feshedeceğini önelde bildirmiş olması gerekir. - Yazılı önel verilmeden yapılan fesih, fıkra 2 kapsamında geçerli bir fesih değildir. ### Genel olarak: hangi sonuçları doğurur? - Kiracı kiralananı teslim aldıktan sonra vadesi gelmiş kira bedelini veya yan giderleri ödemezse, kiraya veren yazılı önel vererek sözleşmeyi feshedebilir. - Önel en az altmış gün olmalıdır; kiraya veren daha kısa bir süre verirse bu önel fesih için yeterli değildir. - Önel içinde ödeme yapılırsa fesih hakkı doğmaz ve sözleşme devam eder. - Ödeme zamanı sözleşmeyle veya yerel adetle farklı belirlenmişse, vade o düzenlemeye göre hesaplanır. - Kiralananın teslimi öncesinde doğmuş bir borç için fıkra 2 kapsamında fesih yapılamaz. - Fıkra 1 emredici olmadığından taraflar ödeme zamanını farklı düzenleyebilir. ### Ödeme zamanı ile temerrüt arasındaki fark nedir? - Fıkra 1 uyarınca kira bedeli ve yan giderler her kira yılının ve en geç kira süresinin sonunda muaccel olur. - Fıkra 2 kapsamındaki temerrüt, bu ödeme zamanı geldikten sonra borcun ödenmemesiyle oluşur. Sonuç: Ödeme zamanı gelmeden ödenmeyen tutar için fıkra 2 önelinin işletilmesi mümkün değildir. ### Kira bedeli ile yan giderler arasındaki fark nedir? - Kira bedeli kiralananın kullanılmasının karşılığıdır. - Yan giderler kira bedeli içinde kabul edilmediğinden ayrıca kararlaştırılmış olmalıdır. Sonuç: Yan gider ödenmemesi de fıkra 2 kapsamında fesih nedeni yapılabilir, ancak yan giderin sözleşmeyle ayrıca yüklenmiş olması gerekir. ### Sözleşmeyle düzenleme / yerel adet / kanun hükmü: fark nedir? - Sözleşmede aksine hüküm veya yerel adet varsa ödeme zamanı bu düzenlemeye göre belirlenir. - Aksi bir düzenleme yoksa fıkra 1'deki yıl sonu ve kira süresinin sonu kuralı uygulanır. Sonuç: Fıkra 1 emredici değildir; taraflar farklı ödeme zamanı kararlaştırabilir. ### Genel olarak: sık yapılan hatalar nelerdir? - Fıkra 2 önelini kısa tutmak; önel süresini altmış günden az vermek, fesih için yeterli kabul edilmemelidir. - Ödeme zamanı gelmemiş bir kira bedelini vadesi gelmiş gibi hesaplayıp temerrüt önelini işletmek; önce vadenin gelip gelmediği kontrol edilmelidir. - Yan giderleri kira bedeli içinde sayıp ayrıca kararlaştırılmadığı halde fesih nedeni yapmak; yan giderin sözleşmeyle ayrıca yüklendiği tespit edilmelidir. - Önelin sözlü verilmesini yeterli saymak; fıkra 2 yazılı bildirim şartı aramaktadır. - Fıkra 1'i emredici sanmak; taraflar sözleşmeyle farklı ödeme zamanı kararlaştırabilir. - Kiraya verenin hapis hakkı veya tahliye yollarını m.362 ile karıştırmak; bunlar ayrı hükümlerde düzenlenmiştir. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Hapis hakkı ve tahliye gibi temerrüde bağlanan sonuçlar için m.362'deki ihtar ile kanuni müddetin geçmesi birlikte aranmaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/785 E., 2025/426 K., 02.07.2025; 12. Hukuk Dairesi, 2024/1119 E., 2024/4149 K., 30.04.2024; 12. Hukuk Dairesi, 2024/4648 E., 2024/7158 K., 12.09.2024) - Fesih ihtarı ile birlikte m.315 ve m.362'nin birlikte uygulanması, borçlunun kiralanan şeyden çıkarılmasının icra mahkemesinden istenebilmesi için gerekli görülmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/996 E., 2023/642 K., 21.06.2023) - Hasılat kiralaması niteliğindeki sözleşmelerde kira bedelinin hasılat üzerinden hesaplanarak ödenmesi halinde, m.362/2 uyarınca hesaplanan tutarın vadesi ve ödemesi değerlendirilmektedir. (3. Hukuk Dairesi, 2024/2641 E., 2025/2950 K., 21.05.2025) - Hasılat kirası ilişkisinin tanımı, m.357 ve sonrası çerçevesinde belirlenmekte; bu ilişkide ürün veya hasılat esas alınmaktadır. (10. Hukuk Dairesi, 2023/6048 E., 2023/6720 K., 12.06.2023) ### Nasıl ispat edilir? - Fesih önelini ileri süren kiraya veren, kiracının kiralananı teslim aldığını ve vadesi gelmiş kira bedeli veya yan gider borcunun varlığını ispatlamakla yükümlüdür; kira sözleşmesi, teslim belgesi ve ödeme vadesini gösteren kayıtlar bu amaçla kullanılır. - Kiraya verenin kiracıya yazılı önel gönderdiğini ispat yükü kiraya verendedir; ihtarname ve tebligat belgesi bu ispatın temel aracıdır. - Önelin en az altmış gün olduğu ve yazılı bildirimin tebliğ tarihi, süreyi hesaplamak için kiraya verenin ispatlaması gereken unsurlardır. - Kiracının borcu ödediğini veya ödeme yaptığını savunması halinde ödemeyi ispat yükü kiracıdadır; makbuz ve banka kayıtları bu savunmanın delilidir. - Sözleşmede farklı ödeme zamanı veya yerel adet bulunduğunu ileri süren taraf, bu düzenlemeyi yazılı sözleşme veya yerel adet tanığı ile ispatlamakla yükümlüdür. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [6098 sayılı Kanun m.313](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-313): Kiracının kira bedelini ödeme borcunu düzenler; m.362'deki ödeme zamanı kuralı bu borcun ifa zamanını belirler. - [6098 sayılı Kanun m.315](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-315): Kiracının temerrüdü halinde kiraya verenin tanıdığı fesih ve tahliye ile birlikte uygulanan ihtar ve süre kuralını düzenler; uygulamada m.362 ile birlikte anılır. - [6098 sayılı Kanun m.317](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-317): Kiracının temizlik ve bakım giderlerini ödeme borcunu düzenler; yan giderler kapsamını belirlemede dikkate alınır. - [6098 sayılı Kanun m.341](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-341): Konut ve çatılı işyeri kiralarında kullanma giderlerine katlanma borcunu düzenler; m.362'nin yan gider kapsamıyla ilişkilidir. ## [TBK m.363 — Olağanüstü durumlarda kira bedelinden indirim](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-363) TBK m.363, tarımsal bir taşınmazın ürün kirasında olağanüstü felaket veya doğal olaylar nedeniyle verimin önemli ölçüde azalması hâlinde kiracının kira bedelinden orantılı indirim isteme hakkını düzenler. Hakkın doğma koşulları, indirimin ölçüsü ve bu haktan önceden feragatin geçerlilik şartları maddenin kapsamındadır. Hüküm, tarımsal taşınmaz ürün kiraları bakımından kiraya veren ile kiracı arasındaki ilişkide uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular: kiralananın ayıbından doğan indirim hakkı (m.305 ve m.307), kiracının ürün verimini koruma ve işletme borcu (m.364), kiraya verenin kiralananın kiracı tarafından kullanılmasına ilişkin sorumluluğu ve kiraya verenin tazminat yükümlülüğü ile kiracının kira borcunu ödememesi nedeniyle fesih (m.315 ve m.362). Olağanüstü fesih hakkı (m.331) ve kiralananın kusursuz imkânsızlık nedeniyle sona ermesi (m.136) de bu maddenin kapsamında değildir. ### Olağanüstü durumlarda kira bedelinden indirim: hangi kavramlar bilinmeli? - **Ürün kirası**: Kiralananın semerelerinden, yani ürün veren bir şeyin verimlerinden yararlanılmasına karşılık kira bedeli ödenen kira türüdür. Tarımsal taşınmaz bakımından m.363 yalnız bu kira türüne özgüdür. - **Tarımsal taşınmaz**: Tarımsal amaçla kullanılan, zeytinlik, narenciye bahçesi gibi arazileri ifade eder. Taşınmaza ilişkin kiralar, yani ürün vermeyen kira ilişkileri bu kavramın dışındadır. - **Olağanüstü felaket veya doğal olay**: Taraflarca sözleşme yapılırken öngörülmemiş ve öngörülemeyen, beklenmeyen olaylardır. Mücbir sebepler de bu kapsama girer. Öngörülebilir olaylar, olağan hava koşulları ve her zaman görülen zararlılar bu kavrama girmez. - **Her zamanki verim**: Taşınmazın olağan koşullarda normal yıllarda vermesi beklenen ürün miktarıdır. İndirim, bu ölçüye göre azalmanın önemli olup olmadığı belirlenerek yapılır. - **Orantılı indirim**: Verimdeki kayıp oranına uygun olarak kira bedelinden yapılan düşümdür. Verim kaybı oranı ile kira bedeli üzerinden hesaplanır. - **Önceden feragat**: Kira sözleşmesi kurulurken kiracının indirim hakkından vazgeçmesidir. Yalnız kira bedeli belirlenirken böyle bir olasılık düşünülmüş olması veya zararın sigortayla karşılanmış olması hâlinde geçerlidir. ### Olağanüstü durumlarda kira bedelinden indirim: hangi şartlar aranır? - Kira konusunun tarımsal bir taşınmaz ve bu taşınmazın ürün kirası kapsamında kiralanmış olması gerekir. - Taşınmazın her zamanki veriminin olağanüstü felaket veya doğal olaylar yüzünden önemli ölçüde azalmış olması gerekir. - Olağanüstü felaket veya doğal olayın kira sözleşmesinin kurulmasından sonra gerçekleşmiş olması ve taraflarca öngörülemeyen nitelikte bulunması gerekir. - Verim azalması, kiracının kusurundan değil olaydan kaynaklanmış olmalıdır; aksi hâlde indirim isteme hakkı doğmaz. - Önceden feragat, ancak kira bedeli belirlenirken bu tür olayların olasılığının göz önünde tutulmuş olması veya doğan zararın sigorta ile karşılanmış olması hâlinde geçerli olur. - Hakkın sonucu olarak kira bedelinden verim kaybı oranında orantılı bir miktarın indirilmesi gerekir. ### Olağanüstü durumlarda kira bedelinden indirim: hangi sonuçları doğurur? - Koşullar gerçekleştiğinde kiracı, kira bedelinden orantılı bir miktarın indirilmesini isteyebilir. - İndirim, verimdeki azalmanın oranına göre hesaplanır; örneğin kayıp oranı kadar kira bedeli düşülür. - Olağanüstü felaket veya doğal olay ile verim azalması arasında nedensellik bulunmazsa indirim hakkı doğmaz. - Verim önemli ölçüde azalmamışsa ya da azalma sıradan olaylardan kaynaklanıyorsa indirim istenemez. - Başlangıçta feragat, m.363/2'deki koşullar yoksa geçersizdir ve kiracıyı bağlamaz. - Kiracı, hak doğduktan sonra bu haktan sonradan feragat edebilir. - Hüküm kiracı lehine emredici niteliktedir; sözleşmeyle kiracı aleyhine değiştirilemez. ### Olağanüstü felaket ile olağan verim kaybı arasındaki fark nedir? - Kuraklık, görülmemiş aşırı yağış, öngörülemeyen don ve yeni türde hastalık gibi öngörülemeyen olaylar, m.363 kapsamına girer. - Öngörülen düzeyin biraz altında yağış, normal sınırların hafif üzerindeki sıcaklık, her yıl görülen hastalıkların biraz daha fazla zarar vermesi olağanüstü sayılmaz. Sonuç: Yalnız birinci grup olaylar indirim hakkı doğurur; ikinci grupta indirim talep edilemez. ### Başlangıçta feragat geçerli ile geçersiz arasındaki fark nedir? - Kira bedeli belirlenirken olasılık göz önünde tutulmuş veya zarar sigortayla karşılanmışsa önceden feragat geçerlidir. - Bu iki koşul yoksa kira sözleşmesi kurulurken yapılan feragat geçersizdir. Sonuç: Koşullar varsa kiracı haktan sözleşmeyle vazgeçmiş sayılır; yoksa hak saklıdır. ### Sonradan feragat ile başlangıçta feragat arasındaki fark nedir? - Kiracı, indirim hakkı doğduktan sonra bu haktan serbestçe feragat edebilir. - Başlangıçta yapılan feragat ise yalnız m.363/2'deki koşullarla geçerlidir. Sonuç: Sonradan yapılan feragat her zaman geçerlidir; başlangıçtaki feragat ise sınırlıdır. ### Olağanüstü durumlarda kira bedelinden indirim: sık yapılan hatalar nelerdir? - Her doğal olayı m.363 kapsamında saymak; yalnız öngörülemeyen ve olağanüstü nitelikteki olayların hüküm kapsamına girdiğini dikkate almamak. - Verim azalması miktarını hesaplarken her zamanki verimi yerine yıllık ortalama veya bir önceki yılın verimini esas almak. - İndirimi kira bedelinin tamamı üzerinden yapmak; indirimin yalnız verimdeki kayıp oranıyla orantılı olduğunu gözden kaçırmak. - Başlangıçta feragat içeren her kira sözleşmesini geçersiz saymak; m.363/2'deki iki alternatif koşulun (olasılığın göz önünde tutulması veya sigorta) varlığını araştırmamak. - Sigortanın yalnız zararın karşılandığı hâlde feragati geçerli kılacağını unutup, sigortanın bulunmasını yeterli görmek; sigorta ile zararın gerçekten karşılandığını kontrol etmemek. - Kiracının kendi kusuru ile oluşan verim kaybını olağanüstü olay sayarak indirim talep etmek. - Ayıba dayanan indirim (m.305, m.307) ile olağanüstü olaya dayanan indirimi karıştırmak; hangi hükme dayanıldığını belirlememek. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Ürün kirasında verim kaybı hesabı, olağanüstü olayın gerçekleştiği yılın verimi ile kiralananın her zamanki verimi karşılaştırılarak yapılır; indirim oranı bu kayıp oranı üzerinden kira bedeline uygulanır. (10. Hukuk Dairesi, 2023/6048 E., 2023/6720 K., 12.06.2023) - Yargıtay, hasılat kirası düzenlemelerinin 6098 sayılı Kanun'un 357-376. maddelerinde yer aldığını ve kiracıya ürün elde etme yetkisi verildiğini kabul etmektedir. (10. Hukuk Dairesi, 2015/24948 E., 2016/10306 K., 21.06.2016) - Kiracı, indirim taleplerini kira bedelinden düşülerek ödenecek tutar üzerinden ileri sürebilir; eksik ödemede kira borcu temerrüdü doğabilir. (10. Hukuk Dairesi, 2014/26435 E., 2015/1649 K., 30.01.2015) ### Nasıl ispat edilir? - İndirim talebinde bulunan kiracı, taşınmazın her zamanki veriminin ve olağanüstü olay sonrası verim azalmasının ispat yükünü taşır; bu iki durum tanık, bilirkişi incelemesi ve tarım kurumlarının belgeleriyle gösterilebilir. - Olağanüstü felaket veya doğal olayın öngörülemez nitelikte olduğu ve sözleşmeden sonra gerçekleştiği kiracı tarafından ispat edilmelidir; resmi kurum raporları bu konuda önemli delildir. - Kiraya veren, olayın öngörülebilir olduğunu, olağan bir durum bulunduğunu ya da verim azalmasının kiracının kusurundan kaynaklandığını ileri sürüyorsa bu savunmayı ispatla yükümlüdür. - Önceden feragat savunması kiraya verence ileri sürülür; kira sözleşmesinde bu olasılığın göz önünde tutulduğunu ya da zararın sigortayla karşılandığını kiraya veren ispatlamalıdır. - Feragatin geçersizliği veya kiracının haktan sonradan feragat ettiği iddiası, yazılı belge veya sigorta poliçesi ile belgelenmelidir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [6098 sayılı Kanun m.305](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-305): Kiralananın ayıbı nedeniyle kira bedelinden indirim isteme hakkını düzenler; m.363 ise olağanüstü olay kaynaklı verim azalmasına özgüdür. - [6098 sayılı Kanun m.307](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-307): Ayıba bağlı kira bedeli indirimini düzenler; kira bedelinde orantılılık ilkesi bakımından m.363 ile benzerlik gösterir. - [6098 sayılı Kanun m.364](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-364): Ürün kirasında kiracının kiralananı ürün vermeye elverişli durumda bulundurma borcunu düzenler; m.363 bu borcun dışında doğal olaydan doğan verim azalmasına ilişkindir. - [6098 sayılı Kanun m.136](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-136): Kiralananın kusursuz imkânsızlık nedeniyle yok olması hâlinde kira borcunun sona ermesini düzenler; m.363'teki verim azalması ile ayrım yapılmalıdır. ## [TBK m.364 — Kiralananı kullanma ve işletme borcu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-364) Madde, ürün kirasında (hasılat kirası) kiracının kiralananı işletme borcunu düzenler. Bu borç iki parçadan oluşur: kiralananı özgülendiği amaca uygun ve iyi bir biçimde işletmek ile özellikle ürün vermeye elverişli bir durumda bulundurmak; ayrıca kiraya verenin izni olmadan kiralananın işletme usulünü, kira süresinin bitiminden sonra etkisi görülebilecek biçimde değiştirmeme yükümü. Kural, ürün kirası ilişkisinde kiracı bakımından uygulanır. Madde, kiralananın bakım borcunu düzenlemez (m.365). Kiracının kiralananı sözleşmeye uygun özenle kullanma borcu (m.316) ile geri verme ve ikame yükümleri (m.372-374) ayrı hükümlerde yer alır. Kiraya verenin teslim ve elverişli durumda bulundurma borcu (m.360) ile ayıp sorumluluğu da bu maddenin kapsamı dışındadır. ### Kiralananı kullanma ve işletme borcu: hangi kavramlar bilinmeli? - **Ürün kirası (hasılat kirası)**: Kiraya verenin bir mal veya hakkın semerelerinden yararlanma ve bunu işletme imkânını bir bedel karşılığında kiracıya bırakmayı taahhüt ettiği sözleşmedir. Konusu maddi şey olabileceği gibi hak da olabilir. (10. Hukuk Dairesi, 2023/6048 E., 2023/6720 K., 12.06.2023) - **İşletme borcu**: Kiralananın özgülendiği amaca uygun kullanılmasını ve ürün verme kapasitesinin korunmasını sağlayan her türlü çalışma ve önlemi alma, gerekli özeni gösterme yükümüdür. Kiracı için hem hak hem borç niteliğindedir. - **Ürün verme elverişliliği**: Kiralananın, ürün verme kapasitesini kaybetmeden ve sözleşmenin öngördüğü ürünü verebilecek durumda bulunmasıdır. Kiracının bu niteliği korumakla yükümlü olduğu durumu ifade eder. - **İşletme usulü**: Kiralananın ürün elde etmek için kullanılan yöntemi, tarzı ve uygulamalarıdır. Değişikliğin kira süresinin bitiminden sonra da etkisini sürdürmesi, maddenin izin şartını doğurur. ### Kiralananı kullanma ve işletme borcu: hangi şartlar aranır? - Ürün kirası ilişkisi bulunmalıdır; kiralanan maddi bir şey olabileceği gibi bir hak da olabilir ve kiracı bu konuyu ürün elde etmek için işletmekle yükümlüdür. - Kiracı kiralananı özgülendiği amaca uygun olarak kullanmalıdır; amaç dışı kullanım bu borcun ihlali sayılır. - Kiracı kiralananı iyi bir biçimde, gerekli özeni göstererek işletmelidir. - Kiralananın ürün verme kapasitesini azaltacak yoğun veya kötü işletme yapılmamalıdır. - Kiracı kiralananı özellikle ürün vermeye elverişli bir durumda bulundurmalıdır. - Kiraya verenin izni olmaksızın işletme usulü, kira süresinin bitiminden sonra etkisi görülebilecek biçimde değiştirilmemelidir. - Kiracının bu borçlarını yerine getirmesi, sözleşmede öngörülen ürün veya karşılık ödenmesi ile birlikte karşılıklı edim ilişkisinde değerlendirilir. ### Kiralananı kullanma ve işletme borcu: hangi sonuçları doğurur? - Kiracı işletme borcunu ihlal ederse, bu ihlalden doğan kapasite kaybı ve değer eksikliğinden sorumlu olur. - Kiracı, iyi işletilme hâlinde de kaçınılabilecek değer eksikliklerinden tazminat ödemekle yükümlüdür; kusur bu sorumluluğun ön koşuludur. - Kiracı, kiraya verenin kusuru veya mücbir sebep nedeniyle oluşan kayıpları ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir. - Kiraya verenin izni olmadan işletme usulü kira süresinin bitiminden sonra etkisi görülebilecek biçimde değiştirilirse, bu bir sözleşme ihlali olur ve kiraya verenin zarar talebine yol açar. - İşletme usulünde kira süresinin bitiminden sonra etkisi görülmeyecek değişiklikler bu maddenin yasağı kapsamında değerlendirilmez. - Madde metni işletme borcunun emredici olup olmadığını açıkça belirtmez; bu nedenle sözleşmeyle daraltılması veya genişletilmesi tartışmalıdır. - Kiracının işletme borcunu ihlali, kiraya verenin sözleşmeyi feshetme hakkının doğmasına da yol açabilir. ### Maddi şey ile hak konusu ürün kirası arasındaki fark nedir? - Konusu maddi bir şey olan ürün kirası; kiracı ürünü veren taşınmaz veya taşınırı işletir. - Konusu bir hak olan ürün kirası; örneğin maden işletme ruhsatı, lisans veya işletme hakkı. Sonuç: Metin her iki halde de uygulanır. Hak konulu kirada ürün verme elverişliliği, hakkın işletilmesi ve kullanılması ile değerlendirilir; işletilmeyen hak zamanla değer kaybeder. ### Olağan işletme ile yoğun veya kötü işletme arasındaki fark nedir? - Amaca uygun, iyi ve özenli işletme; kiralananın ürün kapasitesi korunur. - Yoğun veya kötü işletme; kiralananın ürün verme kapasitesi düşer veya azalır. Sonuç: Yoğun veya kötü işletme ile kapasite azaldığında kiracı bu borcun ihlalinden sorumlu olur. ### Madde 364 ile madde 365 arasındaki fark nedir? - Madde 364 işletme borcunu ve işletme usulünde değişiklik yasağını düzenler. - Madde 365 bakım borcunu düzenler; küçük onarım ve düşük değerli araç gereçlerin yenilenmesini kapsar. Sonuç: İşletme ihlali ile bakım ihlali ayrı yükümler olup ayrı değerlendirilir; her biri için ayrı sorumluluk doğar. ### Kiralananı kullanma ve işletme borcu: sık yapılan hatalar nelerdir? - Kiracının işletme borcunu bakım borcu (m.365) ile karıştırmak; işletme borcu özenli kullanım ve ürün kapasitesi korumasını, bakım borcu ise küçük onarım ve araç gereç yenilemesini kapsar. - Kiracının sorumluluğunu yalnızca fiilî zarar varsa doğduğunu saymak; iyi işletilme hâlinde de kaçınılabilecek değer eksikliği tazminat sebebidir. - Hak konulu ürün kirasını maddi şey konulu kiradan ayrı bir rejime tabi saymak; madde her iki durumda da uygulanır. - İşletme usulünde yapılan her değişikliği yasak saymak; yasak yalnızca kira süresi bitiminden sonra etkisi görülebilecek değişiklikler için geçerlidir. - Kiracının işletme borcunu ihlalinin sonucunu yalnızca tazminat saymak; ihlal fesih hakkını da doğurabilir. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Ürün kirasında kiralananın ürün verme kapasitesinin azalmasına yol açan yoğun veya kötü işletme, kiracının sözleşmeye aykırılığı sayılmaktadır. (10. Hukuk Dairesi, 2023/6048 E., 2023/6720 K., 12.06.2023) - Hasılat kirasının tanımı ve kapsamı, 6098 sayılı Kanun'un 357-376. maddelerinde düzenlendiği kabul edilmekte; işletme borcunun bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği belirtilmektedir. (10. Hukuk Dairesi, 2015/24948 E., 2016/10306 K., 21.06.2016) - Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 270-298. maddelerindeki hasılat kirası düzenlemesi de aynı kapsamda yorumlanmakta; bu düzenlemenin 6098 sayılı Kanun'un ilgili maddelerine karşılık geldiği kabul edilmektedir. (10. Hukuk Dairesi, 2014/26435 E., 2015/1649 K., 30.01.2015; 10. Hukuk Dairesi, 2013/14974 E., 2014/701 K., 20.01.2014; 10. Hukuk Dairesi, 2013/4019 E., 2013/21534 K., 18.11.2013) ### Nasıl ispat edilir? - Kiraya verenin, kiracının işletme borcunu ihlal ettiğini ileri süren taraf olarak bu ihlali ve kapasite kaybını ispatlaması gerekir; ispat yükü kiraya verendedir. - Kiracı, kiraya verenin kusurundan veya mücbir sebepten kaynaklandığını ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir. - Kapasite kaybı ve değer eksikliği bilirkişi raporu ve tutanaklarla, kiralananın teslim ve geri verme durumu ise teslim tutanağı ile ispatlanır. - İşletme usulünde değişiklik yapıldığı ve bunun kira süresi bitiminden sonra etkisinin sürdüğü, değişikliğin yazılı izin alınmadan yapıldığını kanıtlayarak kiraya veren tarafından ispatlanmalıdır. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [6098 sayılı Kanun m.365](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-365): Kiracının kiralananın bakımını gereği gibi sağlama borcunu düzenler; işletme borcunun yanında ayrı bir yükümlüdür. - [6098 sayılı Kanun m.316](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-316): Kiracının kiralananı sözleşmeye uygun olarak özenle kullanma borcunu düzenler; işletme borcu bu özen borcunun ürün kirasına özgü görünümüdür. - [6098 sayılı Kanun m.360](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-360): Kiraya verenin kiralananı kullanma ve işletmeye elverişli durumda teslim ve bulundurma borcunu düzenler; karşılıklı yükümlülük ilişkisinde ilgilidir. - [6098 sayılı Kanun m.372](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-372): Ürün kirasında kiracının iyi işletilme hâlinde kaçınılabilecek değer eksiklikleri için tazminat sorumluluğunu düzenler; işletme borcunun ihlalinin sonucuna ilişkindir. - [6098 sayılı Kanun m.363](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-363): Kiracının kiralananın işletilmesinden doğan ürün kaybı veya değer eksikliği ile ilgili sorumluluk haklarından feragatin koşullarını düzenler. ## [TBK m.365 — Bakım borcu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-365) TBK m.365, kiracının kiralanan şeyin bakımına ilişkin iki yükümlülüğünü düzenler: kiralananın bakımını gereği gibi sağlama borcu ile yerel âdete uygun küçük onarımları yapma ve düşük değerli araç gereçleri yenileme borcu. Hüküm kira ilişkisinde kiracıya uygulanır. Maddenin kapsamında kiraya verenin onarım ve bakım borcu (m.bakımda kiraya verenin yükümlülüğü) yer almaz; kiraya verenin bu yöndeki borcu ayrı bir hükümdür. Kiracının kiralananı kullanma ve geri verme borçları, kira bedelinin ödenmesi, kiralananın ayıplı olması hâlinde kiracının hakları ve kiralananda yapılan masrafların geri istenmesi bu maddede düzenlenmez; bunlar ayrı hükümlerde yer alır. Kiracının bakım borcunun ihlalinin kiraya verene tanıdığı fesih ve tazminat sonuçları da bu maddenin kendisinde değil, ilgili kira hükümlerinde aranmalıdır. ### Bakım borcu: hangi kavramlar bilinmeli? - **Bakım borcu**: Kiracının kiralananı kira süresi boyunca kullanılabilir ve sözleşmeye uygun durumda tutma yükümlülüğüdür. Borç, kiralananın korunmasına yönelik özen göstermeyi kapsar ve sonucu güvence altına almayı amaçlar. - **Küçük onarım**: Yerel âdete göre kiracıya düşen, az masraf gerektiren ve günlük kullanımdan doğan küçük arızaların giderilmesidir. Ölçü, yerel âdet ve onarımın niteliğidir; büyük onarımlar bu kapsama girmez. - **Düşük değerli araç ve gereçler**: Kiralananın içinde bulunan, kullanım sonucu bozulan veya yıpranıp yok olan, değeri az olan eşyalardır. Bunların yenilenmesi kiracının sorumluluğundadır. - **Yerel âdet**: Kiralananın bulunduğu yerde genel kabul gören uygulamalardır. Küçük onarımın hangi işler olduğunu belirlemede ölçüt olarak kullanılır. ### Bakım borcu: hangi şartlar aranır? - Kiracı ile kiraya veren arasında geçerli bir kira ilişkisi bulunmalıdır. - Kiralanan şey, kira süresi boyunca kiracının zilyetliğinde bulunmalıdır. - Bakım borcu, kiralananın gereği gibi korunmasını sağlayacak biçimde yerine getirilmelidir. - Yapılacak iş küçük onarım niteliğinde olmalı ve yerel âdete uygun düşmelidir. - Bozulan veya kullanılmayla yok olan eşya düşük değerli araç veya gereç niteliğinde olmalı ve kiracı bunların yenilerini koymalıdır. ### Bakım borcu: hangi sonuçları doğurur? - Kiracı kiralananın bakımını gereği gibi sağlamadığında, kiraya verene karşı sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluğu söz konusu olur. - Yerel âdete uygun küçük onarımları yapmak kiracıya düşer; bu masrafların kiraya veren tarafından karşılanması kural olarak beklenmez. - Bozulan veya kullanılmayla yok olan düşük değerli araç ve gereçleri kiracı yenileriyle değiştirmek zorundadır. - Kiracı, büyük onarım niteliğindeki işleri bu madde gereğince yapmakla yükümlü değildir; bu işler kiraya verene aittir. - Maddede yer alan bakım borcu emredici nitelik taşımaz; tarafların sözleşmeyle farklı bir paylaşım kararlaştırması mümkündür. ### Bakım borcu ile küçük onarım arasındaki fark nedir? - Genel bakım borcu, kiralananın gereği gibi korunmasını kapsayan geniş bir yükümlülüktür. - Küçük onarım, yerel âdete göre belirlenen daha dar ve somut bir işi konu alır. Sonuç: Küçük onarımın yapılmaması, genel bakım borcunun da ihlali sayılır; ancak küçük onarım yerel âdete göre tespit edilir. ### Küçük onarım ile büyük onarım arasındaki fark nedir? - Küçük onarım, yerel âdete uygun ve az masraflı işlerdir. - Büyük onarım, yapısal ya da esaslı müdahale gerektiren ve maddenin kapsamı dışında kalan işlerdir. Sonuç: Büyük onarımın masrafı, bu madde uyarınca kiracıya yüklenmez. ### Düşük değerli eşya ile yapısal parça arasındaki fark nedir? - Düşük değerli araç ve gereçler kullanımla bozulan veya yıpranan küçük eşyalardır. - Yapısal parçalar kiralananın bütünüyle bağlantılı öğelerdir ve bu hükmün kapsamında değildir. Sonuç: Kiracı yalnız düşük değerli eşyaların yerine yenisini koymakla yükümlüdür. ### Bakım borcu: sık yapılan hatalar nelerdir? - Büyük onarım niteliğindeki masrafları da kiracıya yüklemek; bu madde yalnız küçük onarımı kiracıya bırakır. - Küçük onarımın ölçüsünü kendi kanaatine göre belirlemek; ölçüt yerel âdettir ve bu tespit yapılmadan sonuca gidilmemelidir. - Düşük değerli eşya kavramını yapısal parçaları da kapsayacak biçimde genişletmek. - Maddenin emredici olduğunu varsayıp sözleşmede kiraya verene yüklenen onarım kaydını geçersiz saymak; hüküm emredici değildir ve taraflar farklı düzenleme yapabilir. ### Nasıl ispat edilir? - Kiracının bakım borcunu yerine getirmediğini iddia eden kiraya veren, kiralananın bakım yükümlülüğüne aykırı biçimde kullanıldığını ya da bakımının yapılmadığını ispatlamakla yükümlüdür. - Yapılması gereken işin küçük onarım mı yoksa büyük onarım mı olduğu, yerel âdet ve keşif veya bilirkişi incelemesi ile belirlenir. - Kiracı, yaptığı işin küçük onarım niteliğinde olduğunu ve yerel âdete uygun düştüğünü savunursa bu savunmayı ispatlamakla yükümlüdür. - Düşük değerli eşyanın yenilenmesi yükümü, eşyanın bozulduğunun ya da yok olduğunun ispatına bağlıdır; bu hususta tanık ve keşif delilleri kullanılabilir. ## [TBK m.366 — Alt kira ve kullanım hakkını devir yasağı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-366) Bu madde, kiracının kiralananı başkasına alt kiraya vermesini ve kullanım ve işletme hakkını üçüncü kişiye devretmesini sınırlayan kuralları düzenler; kiracının kiraya verenin rızası olmadan hangi işlemleri yapamayacağını ve kiralananın bazı yerlerinin kiraya verilebileceği koşulu belirler. Ayrıca kiracının yaptığı bu tür alt kira sözleşmelerine alt kiraya ilişkin kuralların kıyas yoluyla uygulanacağını öngörür. Kiraya verenin yazılı rızası gerektiren konut ve çatılı işyeri kiralarındaki özel rejimi (TBK m.322) ve işyeri kiralarında kira ilişkisinin devrini bu madde doğrudan düzenlemez. Kira sözleşmesinin başkasına devri (TBK m.323 ve devamı), kiracının kiraya verene karşı sorumluluğu (TBK m.322/III ile bağlantılı olarak) ve kira sözleşmesinin sona ermesinin alt kiraya etkisi bu maddenin kapsamı dışında kalır; bunlar ayrı kurallara tabidir. ### Alt kira ve kullanım hakkını devir yasağı: hangi kavramlar bilinmeli? - **Alt kira**: Kiracının, kiralananın tamamını veya bir bölümünü üçüncü kişiye bedel karşılığında kiralaması ile kurulan ikinci kira ilişkisidir. Asıl kira sözleşmesi varlığını sürdürür; alt kira kiracı ile alt kiracı arasında yeni bir kira ilişkisi doğurur. - **Kullanım ve işletme hakkının devri**: Kiracının kira sözleşmesinden doğan kiralananı kullanma hakkını bir üçüncü kişiye devretmesidir. Alt kiradan farklı olarak yeni bir kira sözleşmesi kurulmaz ve devir bedel koşuluna bağlı değildir. - **Kiralananın bazı yerleri**: Kiralanan taşınmazın veya şeyin, kiracının kiraya verene zarar verecek değişiklik yapmadan ayrılabilen bölümleridir. Bu bölümlerin kiraya verilmesi, kiraya verene zarar doğurmaması koşuluna bağlıdır. - **Kiraya verene zarar verecek değişiklik**: Kiralananın kullanım amacını, niteliğini veya kiraya verenin ekonomik durumunu olumsuz etkileyen, kiraya verenin rızası olmadan yapılamayacak değişikliktir. Kiraya verenin zararının ölçütü, alt kira ya da devrin yol açtığı somut etkidir. - **Kıyas yoluyla uygulama**: Maddenin ikinci fıkrasına göre, kiracının üçüncü kişiyle kurduğu alt kira sözleşmelerine, alt kiraya ilişkin kuralların benzer biçimde uygulanmasıdır. Bu, kanunda açıkça düzenlenmeyen ancak benzer nitelikteki durumlara alt kira hükümlerinin uygulanması anlamına gelir. ### Alt kira ve kullanım hakkını devir yasağı: hangi şartlar aranır? - Kiracının alt kira veya kullanım hakkının devri için kiraya verenin rızasını alması gerekir; bu rıza olmadan yapılan işlem kiracı bakımından yasak alandadır. - Kiralananın tamamı veya bir bölümünün başkasına kiraya verilmesi ya da kullanım hakkının devri, kiraya verene zarar verecek bir değişikliğe yol açmamalıdır. - Kiralananın bazı yerlerinin kiraya verilmesinde, kiraya verene zarar doğuracak bir değişikliğin gerekmediği ortaya konulmalıdır. - Kiracının üçüncü kişiyle kurduğu alt kira sözleşmesinin, alt kiraya ilişkin hükümlere kıyas yoluyla tabi olması için bu sözleşmenin kiracı ile üçüncü kişi arasında kurulmuş olması gerekir. - Hukuki sonucun doğması için kiracı ile üçüncü kişi arasında geçerli bir kira ya da kullanım devri işlemi bulunmalıdır; işlemin kiraya verene zarar vermeyecek biçimde kurulmuş olması gerekir. ### Alt kira ve kullanım hakkını devir yasağı: hangi sonuçları doğurur? - Kiracı kiraya verenin rızası olmadan alt kira yapar veya kullanım hakkını devrederse, bu işlem kiraya veren bakımından bağlayıcı olmaz ve kiracı kiraya verene karşı sorumlu tutulabilir. - Kiraya verene zarar vermeyen bir alt kira veya kullanım devri, kiraya verenin rızası olmasa da kiracı tarafından yapılabilir. - Kiraya verene zarar verecek bir değişiklik yapılarak alt kiraya verilir veya kullanım hakkı devredilirse, bu hal yasak alanda kalır ve kiraya veren bu duruma karşı haklarını kullanabilir. - Kiralananın bazı yerleri kiraya verilirken kiraya verene zarar doğuracak değişiklik gerekiyorsa, bu yerlerin kiraya verilmesi mümkün değildir. - Kiracı ile üçüncü kişi arasındaki alt kira sözleşmesine, alt kiraya ilişkin kurallar kıyas yoluyla uygulanır; bu nedenle alt kiracının kiraya verene karşı yükümlülükleri de değerlendirilir. - Maddenin hükmü, taraflarca bu konuda aksi kararlaştırılmadığı sürece uygulanır; konut ve çatılı işyeri kiralarında taraflar sözleşmeyle bunun aksini düzenleyebilir (TBK m.322 bağlamında). ### Alt kira ile kullanım hakkının devri arasındaki fark nedir? - Alt kirada kiracı üçüncü kişiyle yeni bir kira sözleşmesi yapar ve bedel karşılığında kiralananı kiralar. - Kullanım hakkının devrinde kiracı üçüncü kişiyle kira sözleşmesi kurmaz, yalnızca kullanma hakkını devreder ve bedel koşulu aranmaz. Sonuç: Her iki işlem de bu maddenin kapsamına girer; ancak kullanım hakkı devrinin bedel koşuluna bağlı olmaması nedeniyle birinde sözleşme, diğerinde devir işlemi esas alınır. Madde metni her iki hali de birlikte düzenlediğinden aynı zorunluluklar uygulanır. ### Kiralananın tamamı ile kiralananın bazı yerleri arasındaki fark nedir? - Kiracı kiralananın tamamını başkasına kiraya verebilir ya da kullanım hakkını devredebilir. - Kiralananın bazı yerleri kiraya verilirken maddenin ikinci cümlesindeki ek koşul aranır: kiraya verene zarar verecek değişiklik gerektirilmemelidir. Sonuç: Kiralananın bazı yerleri için zarar koşulu açıkça düzenlenmiştir; tamamın devrinde ise aynı koşul madde metninde ayrıca yazılmıştır, sonuç aynı ölçüte bağlanır. ### Bu madde ile TBK m.322 (konut ve çatılı işyeri kiraları) arasındaki fark nedir? - Bu madde, kiracının alt kira ve kullanım devri yasağını genel olarak düzenler ve kiraya verene zarar verme ölçütünü getirir. - TBK m.322, konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraya verenin yazılı rızasını şart koşar ve taraflara aksini kararlaştırma imkânı verir. Sonuç: Konut ve çatılı işyeri kiralarında yazılı rıza şartı, bu maddedeki zarar ölçütünün önüne geçer; bu maddeye göre serbest görünen alt kira bu kiralarda kiraya verenin yazılı rızası olmadan yapılamaz. ### Alt kira ve kullanım hakkını devir yasağı: sık yapılan hatalar nelerdir? - Maddenin ilk fıkrasındaki genel yasağı konut ve çatılı işyeri kiralarına da aynen uygulamak; bu kiralarda TBK m.322 gereği yazılı rıza şartının ayrıca aranması gerektiğini gözden kaçırmak. - Kullanım hakkının devrini alt kira ile aynı şey saymak ve devrin bedel koşuluna bağlı olduğunu düşünmek. - Kiralananın bazı yerlerinin kiraya verilmesinde zarar koşulunu aramamak ya da kiraya verene zarar verecek değişikliği zarar koşulu dışında değerlendirmek. - Kıyas yoluyla uygulamanın, alt kiraya ilişkin tüm kuralların mekanik olarak ve değişmeden uygulanması anlamına geldiğini düşünmek; kıyas, benzer durumlara alt kira hükümlerinin uyarlanarak uygulanması demektir. - Kiraya verenin rızası olmadan yapılan alt kiranın kendiliğinden geçersiz olduğunu varsaymak; madde bu işlemi kiraya veren bakımından bağlayıcı olmaz biçiminde düzenler, yaptırımın kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir. ### Nasıl ispat edilir? - Alt kiraya ya da kullanım devrine dayanarak hak talep eden taraf, kiraya verenin rızasını ya da kiraya verene zarar verilmediğini ispatlamakla yükümlüdür; yazılı rıza gereken hallerde bu rızanın yazılı belgeyle kanıtlanması gerekir. - Kiracı, alt kiranın kiraya verene zarar vermediğini savunuyorsa bu savunmasını ispat etmekle yükümlüdür; kiraya veren zararı ileri sürdüğünde zararın varlığını göstermek onun yükündedir. - Alt kira sözleşmesinin varlığı ve şartları, kira sözleşmesi, alt kira sözleşmesi, fatura ve ödeme belgeleri gibi yazılı delillerle ispatlanır. - Kiralananın bazı yerlerinin kiraya verildiği iddiası, kiralananın planı, keşif ya da bilirkişi incelemesi ile ortaya konulabilir. - Kiraya verenin rızasının bulunmadığı ya da kiraya verene zarar verildiği iddiası, ilgili belgelerin ve fiili kullanım durumunun incelenmesiyle değerlendirilir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [6098 sayılı Kanun m.322](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-322): Kiracının alt kira ve kullanım devri yetkisini genel olarak düzenler; konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraya verenin yazılı rızası şartını getirir ve bu maddenin uygulama alanını daraltır. - [6098 sayılı Kanun m.323](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-323): Kira ilişkisinin başkasına devrini düzenler; bu madde ile ayrım yapılarak kullanım devri ile sözleşmenin devri birbirinden ayrılır. - [6098 sayılı Kanun m.316](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-316): Kiracının borca aykırılığı halinde kiraya verenin ihtar ve fesih haklarını düzenler; alt kiracının kiralananı izin verilen amaç dışında kullanması bu maddenin yaptırımlarına bağlanabilir. - [6098 sayılı Kanun m.116](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-116): Alt kiracının kiracının yardımcı kişisi sayılması ve kiracının alt kiracının fiillerinden sorumluluğu bakımından ilgilidir. ## Süreler | Süre | Madde | Hüküm | |---|---|---| | altmış günlük | [m.362](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-362) | Kiracı, kiralananın tesliminden sonra vadesi gelmiş kira bedelini veya yan giderleri ödemezse kiraya veren, kiracıya yazılı olarak en az altmış günlük bir önel verip, bu önel içinde ödememesi durumunda sözleşmeyi feshedeceğini bildirebilir. | ## Konuda geçen kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2024/785 E., 2025/426 K., 02.07.2025 (m.362) - Hukuk Genel Kurulu, 2021/996 E., 2023/642 K., 21.06.2023 (m.362) - Hukuk Genel Kurulu, 2022/583 E., 2023/419 K., 03.05.2023 (m.357, m.360) - Hukuk Genel Kurulu, 2020/61 E., 2022/607 K., 26.04.2022 (m.357) - Hukuk Genel Kurulu, 2015/2872 E., 2019/545 K., 09.05.2019 (m.360) - 3. Hukuk Dairesi, 2025/3248 E., 2025/5082 K., 22.10.2025 (m.358) - 9. Hukuk Dairesi, 2025/5559 E., 2025/7557 K., 08.10.2025 (m.358) - 3. Hukuk Dairesi, 2024/2641 E., 2025/2950 K., 21.05.2025 (m.362) - 3. Hukuk Dairesi, 2024/2192 E., 2025/607 K., 04.02.2025 (m.360) - 3. Hukuk Dairesi, 2023/3299 E., 2024/3249 K., 22.10.2024 (m.358) - 3. Hukuk Dairesi, 2023/4187 E., 2024/3060 K., 15.10.2024 (m.358) - 12. Hukuk Dairesi, 2024/4648 E., 2024/7158 K., 12.09.2024 (m.362) - 12. Hukuk Dairesi, 2024/1119 E., 2024/4149 K., 30.04.2024 (m.362) - 3. Hukuk Dairesi, 2023/5832 E., 2024/1444 K., 29.04.2024 (m.358, m.360) - 3. Hukuk Dairesi, 2023/5664 E., 2024/1171 K., 19.03.2024 (m.360, m.364) - 3. Hukuk Dairesi, 2023/4585 E., 2024/605 K., 13.02.2024 (m.360) - 3. Hukuk Dairesi, 2023/2495 E., 2024/119 K., 10.01.2024 (m.361) - 10. Hukuk Dairesi, 2023/6048 E., 2023/6720 K., 12.06.2023 (m.358, m.359, m.361, m.362, m.363, m.364, m.365, m.366) - 4. Hukuk Dairesi, 2022/8534 E., 2023/7680 K., 08.06.2023 (m.365) - 10. Hukuk Dairesi, 2015/24948 E., 2016/10306 K., 21.06.2016 (m.359, m.361, m.363, m.364, m.365, m.366) - 10. Hukuk Dairesi, 2014/26435 E., 2015/1649 K., 30.01.2015 (m.359, m.361, m.363, m.364, m.365, m.366) - 10. Hukuk Dairesi, 2013/14974 E., 2014/701 K., 20.01.2014 (m.359, m.361, m.363, m.364, m.365, m.366) - 10. Hukuk Dairesi, 2013/4019 E., 2013/21534 K., 18.11.2013 (m.359, m.361, m.363, m.364, m.365, m.366) - 10. Hukuk Dairesi, 2013/6436 E., 2013/18744 K., 08.10.2013 (m.359, m.363) - İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/68 E., 2025/595 K., 09.07.2025 (m.366) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi, 2022/3643 E., 2023/1821 K., 20.06.2023 (m.357) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 54. Hukuk Dairesi, 2022/3839 E., 2022/380 K., 02.11.2022 (m.357) - Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2022/1492 E., 2022/1751 K., 09.06.2022 (m.357) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 49. Hukuk Dairesi, 2022/686 E., 2022/539 K., 09.03.2022 (m.357) --- Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin. Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/urun-kirasi-kiraya-verenin-borclari-ve-kiracinin-borclari