--- title: "Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar — Ceza Hukuku Özel Hükümler konu anlatımı" course: "Ceza Hukuku Özel Hükümler" law: "Türk Ceza Kanunu" articles: "TCK m.309–316" last_amended: "2024-11-05" compiled: "2026-10-21" jurisdiction: "TR" source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/anayasal-duzene-ve-bu-duzenin-isleyisine-karsi-suclar" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" --- # Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar Ceza Hukuku Özel Hükümler › Özel hükümler › Millete ve devlete karşı suçlar ve son hükümler — [Ceza Hukuku Özel Hükümler](https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler) ## Kısaca 5237 sayılı Kanun'un 309. maddesi, Anayasanın öngördüğü düzeni cebir ve şiddetle ortadan kaldırmaya, yerine başka bir düzen getirmeye ya da bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye yönelik teşebbüsü cezalandırır; bu suçun işlenmesi sırasında başka suçların işlenmesi halinde ayrıca o suçlardan cezaya hükmolunmasını ve tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirlerini düzenler. ## Kapsam Bu konu, Türk Ceza Kanunu m.309–316 hükümlerini kapsar: anayasayı ihlal, cumhurbaşkanına suikast ve fiilî saldırı, yasama organına karşı suç, hükûmete karşı suç, türkiye Cumhuriyeti Hükûmetine karşı silâhlı isyan, silâhlı örgüt, silâh sağlama, suç için anlaşma. - [TCK m.309 — Anayasayı ihlal](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-309) - [TCK m.310 — Cumhurbaşkanına suikast ve fiilî saldırı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-310) - [TCK m.311 — Yasama organına karşı suç](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-311) - [TCK m.312 — Hükûmete karşı suç](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-312) - [TCK m.313 — Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetine karşı silâhlı isyan](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-313) - [TCK m.314 — Silâhlı örgüt](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-314) - [TCK m.315 — Silâh sağlama](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-315) - [TCK m.316 — Suç için anlaşma](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-316) ## [TCK m.309 — Anayasayı ihlal](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-309) 5237 sayılı Kanun'un 309. maddesi, Anayasanın öngördüğü düzeni cebir ve şiddetle ortadan kaldırmaya, yerine başka bir düzen getirmeye ya da bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye yönelik teşebbüsü cezalandırır; bu suçun işlenmesi sırasında başka suçların işlenmesi halinde ayrıca o suçlardan cezaya hükmolunmasını ve tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirlerini düzenler. Hüküm, fail bakımından herkese uygulanır ve suçun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılan teşebbüs biçimini kapsar. Madde, Anayasanın belirlediği düzenin hangi unsurlarının korunduğunu, tanımını ya da hazırlık hareketlerini düzenlemez; bu suçun tipik eylemi ile korunan düzenin içeriği yorum ve içtihatla belirlenir. Suçun hazırlık hareketlerine ilişkin ayrı bir cezalandırma, suça iştirak ve örgüt üyeliği hükümleri (ör. TCK m.220, m.314) bu maddede yer almaz. Anayasal düzeni ortadan kaldırmanın yöntemi olarak silahlı isyan ve Cumhurbaşkanına suikast gibi ayrı tipler de başka maddelerde (ör. TCK m.311, m.309 dışında) düzenlenmiştir. ### Anayasayı ihlal: hangi kavramlar bilinmeli? - **Anayasanın öngördüğü düzen**: Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının kurduğu ve korunan siyasal ve hukuki düzendir. Suçun konusunu oluşturur; kişisel ya da ekonomik bir menfaat değildir. Düzenin içeriği Anayasa metninden belirlenir. - **Cebir ve şiddet**: Fiziksel güç kullanımı ya da bu gücü tehdit eden davranışlardır. Maddede tipik eylemin araç unsurudur; yalnızca fikir açıklaması ya da barışçıl propaganda bu araca girmez. - **Teşebbüs**: Kastedilen sonucun gerçekleşmesi için icra hareketine başlanıp fakat sonucun meydana gelmemesidir. Maddede tamamlanmış suç da teşebbüs olarak tanımlanmış ve aynı cezaya bağlanmıştır. - **Ağırlaştırılmış müebbet hapis**: Suçun yaptırımını oluşturan en ağır hapis cezasıdır. Maddede belirtilen fiiller için tek ceza türü olarak öngörülmüştür. - **Tüzel kişiye özgü güvenlik tedbirleri**: Tüzel kişiler hakkında suçun işlenmesi dolayısıyla uygulanan, cezadan ayrı yaptırımlardır. Hangi tedbirlerin uygulanacağı ilgili kanun hükümlerinden belirlenir. ### Anayasayı ihlal: hangi şartlar aranır? - Failin cebir ve şiddet kullanması gerekir; yalnızca fikri ya da hukuki yolla yapılan değişiklik talebi bu unsuru karşılamaz. - Fiilin amacı Anayasanın öngördüğü düzeni ortadan kaldırmak, yerine başka bir düzen getirmek ya da bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemek olmalıdır. - Fiil tamamlanmamış olsa bile teşebbüs düzeyinde bir icra hareketi bulunmalıdır; teşebbüs yeterlidir ve tamamlanmış suç aynı cezaya bağlanmıştır. - Fail kastla hareket etmelidir; amaç unsuru bu kastın içinde yer alır. - Suçun işlenmesi sırasında başka bir suç da işlenmişse, bu suçlar ayrıca ilgili hükümlere göre cezalandırılır; yani ayrı suçtan cezaya hükmedilmesinin koşulu, bu suçların bu fiil sırasında işlenmiş olmasıdır. - Tüzel kişi hakkında güvenlik tedbirine hükmedilebilmesi için maddede tanımlanan suçun tüzel kişi adına veya yararına işlenmesi gerekir. ### Anayasayı ihlal: hangi sonuçları doğurur? - Cebir ve şiddetle Anayasa düzenini ortadan kaldırmaya ya da değiştirmeye teşebbüs eden kişi, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır. - Bu suçun işlenmesi sırasında başka bir suç da işlenmişse, o suç için ilgili hükümlere göre ayrıca ceza verilir. - Tüzel kişi hakkında bu maddede tanımlanan suçtan dolayı tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur. - Cebir ve şiddet unsuru bulunmayan fikir ve açıklamalar bu maddenin tipik eylemi kapsamına girmez; bu durumda madde uygulanmaz. - Maddede ceza indirimi ya da ertelemeye ilişkin özel bir hüküm yer almaz; genel hükümler uygulanır. ### Teşebbüs ile tamamlanmış suç arasındaki fark nedir? - Maddenin birinci fıkrası, sonucun gerçekleşmediği durumu da kapsayacak biçimde teşebbüsü cezalandırır. - Düzenin ortadan kalktığı ya da değiştiği tam sonuç gerçekleştiğinde durum da aynı fıkra kapsamındadır. Sonuç: Her iki durumda da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası uygulanır; sonucun gerçekleşmesi cezada ayrıca bir artış doğurmaz. ### Birinci fıkra suçu ile ikinci fıkra suçu arasındaki fark nedir? - Birinci fıkradaki ana fiil, Anayasa düzenine karşı cebir ve şiddetle yapılan eylemdir. - İkinci fıkra, bu suç işlenirken başka bir suç da işlendiğinde devreye girer. Sonuç: Başka suç ayrı bir fıkra ile ve ilgili hükme göre ayrıca cezalandırılır; ana suçun cezası bu ayrı suçun cezasını kapsamaz. ### Gerçek kişi ile tüzel kişi arasındaki fark nedir? - Gerçek kişi fail, birinci fıkra uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır. - Tüzel kişi bakımından madde ceza değil, yalnızca güvenlik tedbiri öngörür. Sonuç: Tüzel kişiye ceza verilemez; yalnızca üçüncü fıkrada öngörülen tedbirlere hükmolunur. ### Anayasayı ihlal: sık yapılan hatalar nelerdir? - Yalnızca fikir ve görüş açıklamasını cebir ve şiddet unsuru olmadan bu maddenin tipik eylemi saymak; cebir ve şiddet unsurunun varlığı ayrıca aranmalıdır. - Teşebbüs ile tamamlanmış suç arasında ceza farkı olduğunu varsaymak; madde her iki durumu da aynı cezaya bağlamıştır. - İkinci fıkrayı ana suçun cezasına dahil etmek; başka suç için ayrıca ilgili hükme göre ceza verilmesi gerekir. - Tüzel kişiye ceza verilebileceğini düşünmek; madde yalnızca güvenlik tedbiri öngörür. - Soruşturma yetkisini genel kurallara göre belirlemek; görevli kişiler hakkında bu suçlarda Cumhuriyet savcısının doğrudan soruşturma yetkisi ayrıca dikkate alınmalıdır. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Anayasal düzenin cebir ve şiddetle değiştirilmesi amacı taşıyan fiillerde, Cumhuriyet savcılarının bu suçlar hakkında görev sırasında veya görevinden dolayı işlenmiş olsa bile doğrudan soruşturma yapabildiği kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2024/470 E., 2025/147 K., 26.03.2025; Ceza Genel Kurulu, 2024/553 E., 2025/126 K., 12.03.2025; Ceza Genel Kurulu, 2024/444 E., 2025/31 K., 15.01.2025) - Madde kapsamındaki suçlara ilişkin soruşturmanın doğrudan Cumhuriyet savcısınca yürütülmesi, görevli kişi bakımından bile yetki kuralı olarak uygulanmaktadır. (Ceza Genel Kurulu, 2024/93 E., 2024/148 K., 27.03.2024; Ceza Genel Kurulu, 2023/392 E., 2024/114 K., 13.03.2024) - Maddenin uygulanabilmesi için cebir ve şiddet unsurunun somut olarak bulunması aranmakta; yalnızca görüş açıklamasının bu suç kapsamına alınmadığı kabul edilmektedir. (Genel Kurul, 2023/16452 E., 18.09.2025) ### Nasıl ispat edilir? - Asıl iddiayı ileri süren savcılık olduğundan, cebir ve şiddet kullanıldığını ve fiilin Anayasa düzenine yönelik amacını ispat yükü iddia makamına aittir. - Cebir ve şiddetin varlığı, olay tutanakları, görüntü kayıtları, tanık beyanları ve olay yeri inceleme raporu ile ispatlanır. - Amacın Anayasa düzenini değiştirmeye yönelik olduğu, örgüt yazışmaları, bildiriler, eylem planları ve failin açıklamaları gibi delillerle ortaya konur. - Fail savunma olarak cebir ve şiddet kullanmadığını ya da amacının fikir açıklamasından ibaret olduğunu ileri sürdüğünde, bu savunmayı ispatlaması gerekmez; savcılığın aksini ispatlaması gerekir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [5237 sayılı Kanun m.311](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-311): Silahlı isyan suçunu düzenler; anayasal düzeni silahla değiştirme amacı ayrı bir tip olarak düzenlenmiştir, bu madde ile ilişkisi ayrım gerektirir. - [5237 sayılı Kanun m.220](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-220): Suça iştirak ve suç işlemek için örgüt kurma hükümlerini içerir; bu maddenin cezalandırmadığı hazırlık ve iştirak biçimlerini ilgili kurallarıyla tamamlar. - [5237 sayılı Kanun m.314](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-314): Silahlı örgüt suçunu düzenler; bu maddedeki cebir ve şiddet fiilinin örgüt içinde işlenmesi halinde ayrıca uygulanabilir. ## [TCK m.310 — Cumhurbaşkanına suikast ve fiilî saldırı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-310) TCK m.310, Cumhurbaşkanına yönelik iki ayrı fiil grubunu düzenler: birinci fıkra Cumhurbaşkanına suikastı ve bu fiile teşebbüsü, ikinci fıkra ise Cumhurbaşkanına karşı suikast dışındaki diğer fiili saldırıları kapsar. Hüküm, Cumhurbaşkanı sıfatıyla bulunan kişiye karşı işlenen fiiller bakımından uygulanır. Madde, Cumhurbaşkanına hakaretin (m.299), kasten öldürme suçunun genel hükmünün (m.82) ve Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin usulün (Anayasa m.105) ayrıntılarını düzenlemez; bunlar TCK m.299, TCK m.82 ve Anayasa m.105 kapsamındadır. Fiili saldırının Terörle Mücadele Kanunu kapsamında değerlendirilmesi koşulu da bu maddenin kendisinde değil, ilgili özel kanun hükmündedir. ### Cumhurbaşkanına suikast ve fiilî saldırı: hangi kavramlar bilinmeli? - **Cumhurbaşkanına suikast**: Cumhurbaşkanının hayatına yönelik, ölümle sonuçlanması amaçlanan ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren saldırıdır. Suikast, kasten öldürme suçunun Cumhurbaşkanı mağdur olduğunda ayrı bir suç tipi olarak düzenlenmiş halidir. - **Teşebbüs halinde tamamlanmış suç gibi cezalandırma**: Suikast fiilinin icra hareketine başlanmasına rağmen neticenin gerçekleşmemesi halinde de failin tamamlanmış suç için öngörülen cezaya çarptırılmasıdır. Bu düzenleme TCK'nın genel teşebbüs hükmünden ayrılır ve cezada indirim yapılmasını engeller. - **Cumhurbaşkanına karşı diğer fiili saldırı**: Suikast dışında kalan, Cumhurbaşkanının bedenine ya da kişiliğine yönelen fiili eylemlerdir. Bu fiiller ilgili suç tanımı üzerinden değerlendirilir ve cezası yarı oranında artırılır. - **Yarı oranında artırım**: İkinci fıkrada, ilgili suça ilişkin cezanın yarısı kadar artırılmasıdır. Artırım, ilgili suçun temel cezası üzerinden yapılır. ### Cumhurbaşkanına suikast ve fiilî saldırı: hangi şartlar aranır? - Mağdurun fiil anında Cumhurbaşkanı sıfatını taşıması gerekir; sıfat yoksa bu madde uygulanmaz. - Birinci fıkra kapsamında, Cumhurbaşkanının hayatına yönelik suikast fiilinin işlenmiş olması gerekir. - Birinci fıkra kapsamında suikast teşebbüsü de yeterlidir; teşebbüs halinde tamamlanmış suç gibi ceza verilir. - İkinci fıkra kapsamında, suikast dışında kalan bir fiili saldırının işlenmiş olması gerekir. - İkinci fıkrada, ilgili suça ilişkin cezanın yarı oranında artırılması ve bu artırımla verilecek cezanın beş yıldan az olmaması gerekir. - Fiilin ilgili suçun tüm unsurlarını taşıması gerekir; bu unsurlar eksikse artırım yapılacak bir temel ceza doğmaz. ### Cumhurbaşkanına suikast ve fiilî saldırı: hangi sonuçları doğurur? - Cumhurbaşkanına suikastta bulunan kişi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır. - Suikast teşebbüsü halinde de suç tamamlanmış gibi aynı ceza verilir. - Cumhurbaşkanına karşı suikast dışındaki fiili saldırıda, ilgili suça ilişkin ceza yarı oranında artırılarak hükmolunur. - İkinci fıkradaki artırım sonucu verilecek ceza beş yıldan az olamaz; ilgili suçun cezası düşük kalsa bile alt sınır beş yıl olarak uygulanır. - Fiilin Cumhurbaşkanına karşı işlenmemesi, yani mağdurun Cumhurbaşkanı olmaması halinde bu madde uygulanmaz ve genel hükümler geçerli olur. ### Suikast ile diğer fiili saldırı arasındaki fark nedir? - Birinci fıkradaki suikast, Cumhurbaşkanının hayatına yönelik ve ölüm sonucunu amaçlayan fiildir. - İkinci fıkradaki diğer fiili saldırı, hayata yönelmeyen ve başka bir suç tipine uyan fiillerdir. Sonuç: Suikastte ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası öngörülürken, diğer fiili saldırıda ilgili suçun cezası yarı oranında artırılır ve alt sınır beş yıldır. ### Suikast teşebbüsü ile tamamlanmış suikast arasındaki fark nedir? - Tamamlanmış suikastta neticenin gerçekleşmesi aranmaz, fiil tamamlanmıştır. - Teşebbüste icra hareketi başlamış ama netice oluşmamıştır. Sonuç: Her iki halde de birinci fıkra gereğince tamamlanmış suç için öngörülen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilir. ### Birinci fıkra ile ikinci fıkra arasındaki fark nedir? - Birinci fıkra özel bir suç tipi tanımlar ve cezayı doğrudan belirler. - İkinci fıkra, başka bir suça ilişkin cezayı artırır. Sonuç: İkinci fıkrada uygulanacak ceza, ilgili suçun cezası üzerinden hesaplanır ve beş yıldan az olamaz. ### Cumhurbaşkanına suikast ve fiilî saldırı: sık yapılan hatalar nelerdir? - Teşebbüs halinde TCK'nın genel teşebbüs hükmünü uygulayıp cezayı indirmek; m.310/1 teşebbüsü tamamlanmış suç gibi cezalandırdığı için indirim yapılmaz. - Cumhurbaşkanına karşı her fiili saldırıyı suikast saymak; suikast yalnız hayata yönelen fiilleri kapsar, diğer saldırılar ikinci fıkraya girer. - İkinci fıkrada artırımı uygulayıp beş yıl alt sınırını gözden kaçırmak; artırım sonucu ceza beş yılın altına düşemez. - Cumhurbaşkanı sıfatının bulunmadığı hallerde m.310'u uygulamak; sıfat yoksa genel hükümler geçerlidir. - Ayrı bir suç tipinin varlığında fikri içtima hükmünü uygulamamak veya tek fiil ile birden fazla suç ayrımını yanlış yapmak. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Cumhurbaşkanına karşı işlenen tek fiilin hem Cumhurbaşkanına hakaret hem de başka bir kamu görevlisine hakaret oluşturması halinde, Yargıtay tek fiil üzerinden fikri içtima hükmünü uygulamaktadır. (6. Ceza Dairesi, 2024/1820 E., 2025/10445 K., 01.12.2025) - Cumhurbaşkanına karşı işlenen fiillerde, kalkışma niteliğindeki suçların tamamlanmış suç gibi cezalandırılması ilkesi bu maddede de yerleşik olarak kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2012/322 E., 2012/221 K., 05.06.2012; Ceza Genel Kurulu, 2010/204 E., 2011/39 K., 05.04.2011; Ceza Genel Kurulu, 2008/221 E., 2009/20 K., 10.02.2009; Ceza Genel Kurulu, 2007/234 E., 2008/16 K., 05.02.2008; Ceza Genel Kurulu, 2007/149 E., 2007/277 K., 23.12.2007) ### Nasıl ispat edilir? - Cumhurbaşkanı sıfatının fiil anında var olduğunu kanıtlamak iddia eden tarafa, yani iddianamede bu maddenin uygulanmasını isteyen savcılığa düşer; bu sıfat resmi belgeyle ispatlanır. - Suikast kastının varlığını kanıtlamak iddia makamına düşer; kastın ölçüsü fiilin hazırlık ve icra hareketlerinden çıkarılır. - Teşebbüs halinde icra hareketinin başladığını ve netice gerçekleşmediğini kanıtlamak iddia makamındadır; bu hal tamamlanmış suç gibi cezalandırıldığı için teşebbüs olduğunu kabul eden taraf, bu sonucun indirim gerektirmediğini de ileri sürmelidir. - İkinci fıkrada ilgili suçun unsurlarının ayrı ayrı ispatı gerekir; artırılacak temel ceza bu suçun kanıtlanmasına bağlıdır. - Fikri içtima iddiasını ileri süren sanık, tek fiil bulunduğunu ileri sürerek savunma yapar; bu savunmayı ispat yükü ona düşer. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [5237 sayılı Kanun m.82](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-82): Kasten öldürme suçunun genel hükmüdür; Cumhurbaşkanı kamu görevi nedeniyle mağdur olduğunda m.82/1-g uygulanabilir, ancak m.310 özel hüküm olarak öncelik taşır. - [5237 sayılı Kanun m.299](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-299): Cumhurbaşkanına hakaret suçunu düzenler; m.310/2 kapsamındaki fiili saldırı hakaret içermez, ancak hakaret fiilinin ayrı değerlendirilmesi gerektiğinde bu madde ile birlikte gündeme gelir. - [5237 sayılı Kanun m.250](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-250): İrtikap suçunu düzenler; Cumhurbaşkanına karşı kamu görevinin zorlanması içeren fiiller ikinci fıkra kapsamında ilgili suç olarak değerlendirilebilir. - [5237 sayılı Kanun m.44](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-44): Fikri içtima hükmüdür; Cumhurbaşkanına karşı tek fiille birden fazla suç işlendiğinde uygulanır ve m.310 ile birlikte değerlendirilebilir. ## [TCK m.311 — Yasama organına karşı suç](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-311) TCK m.311, Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı cebir ve şiddetle işlenen suçları düzenler. Birinci fıkra, Meclisi ortadan kaldırmaya veya görevlerini kısmen ya da tamamen yapmasını engellemeye yönelik teşebbüsü ağırlaştırılmış müebbet hapisle cezalandırır. İkinci fıkra, bu suç işlenirken başka suçların da işlenmesi hâlinde bu suçlardan ayrıca ceza verilmesini öngörür. Madde, failin herkes olabileceği bir suç tipidir ve kime karşı işlendiği bakımından yalnızca Meclisi hedef alır. Maddenin Cumhurbaşkanına karşı suikast ve fiili saldırıları (m.309), Türk Milletini, Devleti ve organlarını aşağılamayı (m.301), hakaret suçlarını ve Meclis üyelerinin dokunulmazlık ve üyelik işlemlerini düzenlemediği açıktır. ### Yasama organına karşı suç: hangi kavramlar bilinmeli? - **Cebir ve şiddet**: Meclisin fiilen çalışmasını ya da bir kararını almasını engelleyecek ölçüde fiziksel güç kullanılmasıdır. Yalnızca korkutma veya tehdit içeren, fiziksel güç kullanılmayan davranışlar bu unsuru karşılamaz. - **Ortadan kaldırmaya teşebbüs**: Türkiye Büyük Millet Meclisinin varlığına son vermeye yönelik icrai bir hareketin başlamasıdır. Sonucun gerçekleşmemiş olması suçu tamamlanmamış bırakır, ancak fıkra teşebbüsü tamamlanmış suç gibi cezalandırır. - **Görevlerini engelleme**: Meclisin yasama, bütçe, denetim ve diğer anayasal görevlerini kısmen veya tamamen yerine getirmesine fiilen engel olmaktır. Engellemenin belirli bir süre veya kapsamla sınırlı olması şart değildir; kısmi engelleme de yeterlidir. - **Ağırlaştırılmış müebbet hapis**: Birinci fıkradaki suç için öngörülen en ağır hapis cezasıdır. Madde metninde başka bir ceza sınırı yer almamaktadır. ### Yasama organına karşı suç: hangi şartlar aranır? - Failin cebir ve şiddet kullanması gerekir; yalnızca tehdit ya da baskı yeterli değildir. - Fiilin Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya ya da görevlerini kısmen veya tamamen yapmasını engellemeye yönelik olması gerekir. - Fiilin teşebbüs aşamasında kalması yeterlidir; tamamlanmış bir sonuç doğması aranmaz. - İkinci fıkra bakımından, suç işlenirken başka bir suçun da işlenmesi gerekir; bu hâlde birinci fıkra suçu ile birlikte o suç için de ayrıca ceza verilir. ### Yasama organına karşı suç: hangi sonuçları doğurur? - Cebir ve şiddetle Meclisi ortadan kaldırma veya görevini engelleme teşebbüsü, ağırlaştırılmış müebbet hapisle cezalandırılır. - Teşebbüs tamamlanmamış olsa da birinci fıkradaki ceza aynen uygulanır. - Suç işlenirken başka bir suç da işlenmişse, o suçtan dolayı ilgili hükümlere göre ayrıca ceza verilir. - Fiil cebir ve şiddet içermiyorsa birinci fıkradaki suç oluşmaz; bu durumda başka bir suç tipi değerlendirilir. ### Birinci fıkra suçu ile ikinci fıkradaki birleşme hâli arasındaki fark nedir? - Birinci fıkra, Meclisi ortadan kaldırma veya görevini engelleme teşebbüsünü kendi başına suç sayar. - İkinci fıkra, bu suç işlenirken ayrıca başka bir suç işlenmesini düzenler ve o suç için ayrı hüküm kurar. Sonuç: Birinci fıkra suçu ağırlaştırılmış müebbet hapisle cezalandırılır; ikinci fıkra uyarınca başka suç için ayrıca ceza verilebilir, bu iki ceza birlikte uygulanır. ### Teşebbüs ile tamamlanmış sonuç arasındaki fark nedir? - Birinci fıkra teşebbüsü cezalandırır ve fiilin tamamlanmasını aramaz. - Tamamlanmış sonuç, yani Meclisin gerçekten ortadan kalkması ya da görevini hiç yapamaması, fıkra metninde ayrıca aranmaz. Sonuç: Teşebbüs aşamasında kalan fiil de tamamlanmış suçla aynı cezaya tabi tutulur; teşebbüse ayrı bir indirim öngörülmemiştir. ### Yasama organına karşı suç: sık yapılan hatalar nelerdir? - Teşebbüsü tamamlanmamış suç saymak ve sonucun gerçekleşmediğini gerekçe yapıp ceza indirimi uygulamak; birinci fıkra teşebbüsü tamamlanmış suç gibi cezalandırır. - Tehdit veya baskıyı cebir ve şiddet yerine koymak; m.311 fiziksel güç kullanılmasını aranan unsur olarak öngörür. - Meclis üyelerine yönelik saldırıyı otomatik olarak m.311 saymak; m.311 Meclisin bütününe ya da görevine yönelik fiili hedef alır. - İkinci fıkrayı birinci fıkra suçunun yerine koymak; ikinci fıkra ayrı bir suçun ayrıca cezalandırılmasını düzenler, birinci fıkrayı değiştirmez. - Birinci fıkra cezasını alt sınırı belirsizmiş gibi yorumlamak; metinde yalnızca ağırlaştırılmış müebbet hapis öngörülmüştür. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Malzemede m.311'in uygulanmasına ilişkin bir karar bulunmamaktadır. Bağlamda yalnızca Cumhuriyet savcılarının m.311 dahil bazı suçlarda doğrudan soruşturma yapabildiğine dair kararlar vardır (Ceza Genel Kurulu, 2024/470 E., 2025/147 K., 26.03.2025; Ceza Genel Kurulu, 2024/553 E., 2025/126 K., 12.03.2025; Ceza Genel Kurulu, 2024/444 E., 2025/31 K., 15.01.2025; Ceza Genel Kurulu, 2024/93 E., 2024/148 K., 27.03.2024; Ceza Genel Kurulu, 2023/392 E., 2024/114 K., 13.03.2024; Ceza Genel Kurulu, 2023/407 E., 2024/115 K., 13.03.2024); bu, soruşturma makamına ilişkin bir usul kuralıdır ve m.311'in unsurlarını değiştirmez. ### Nasıl ispat edilir? - Teşebbüs dâhil birinci fıkra suçunu ileri süren savcılık, cebir ve şiddet kullanıldığını ve fiilin Meclisi ortadan kaldırmaya ya da görevini engellemeye yönelik olduğunu ispatlamakla yükümlüdür. - Cebir ve şiddetin varlığı tanık beyanı, görüntü ve fotoğraf kayıtları, tıbbi raporlar ve olay yeri tespitleriyle ispatlanır. - Failin amacının Meclisi hedef aldığı, hareketin Meclis görevine yöneldiği kanıtlanmalıdır; sadece Meclis binasında bulunma bu amacı göstermez. - Başka bir suçun da işlendiğini iddia eden taraf, o suçun unsurlarını ayrıca ispatlamalıdır; ikinci fıkra uyarınca ayrı ceza bu ispat olmadan verilemez. - Savunma, fiilin yalnızca tehdit ya da baskı olduğunu veya cebir ve şiddet kullanılmadığını ileri sürerse, bu savunmayı delillerle destekleme yükü de savunmadadır. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [5237 sayılı Kanun m.301](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-301): Türk Milletini, Devleti ve organlarını alenen aşağılamayı düzenler. m.311 ile farkı, aşağılama yerine cebir ve şiddet kullanılmasıdır; m.301 kapsamındaki eylemler cebir içermiyorsa m.311 uygulanmaz. - [5237 sayılı Kanun m.309](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-309): Cumhurbaşkanına karşı suikast ve fiili saldırıları düzenler. m.311 ile aynı tür fiiller farklı hedef bakımından ayrılır; Meclis hedef alındığında m.311 uygulanır. - 5237 sayılı Kanun m.311/2: Bu suç işlenirken başka suç işlenmesi hâlini düzenler; ikinci fıkra, birinci fıkra suçuyla birlikte ayrı suçlara ilişkin ceza verilmesini sağlar. ## [TCK m.312 — Hükûmete karşı suç](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-312) TCK m.312, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini cebir ve şiddet kullanarak ortadan kaldırmaya veya görevlerini yapmasını kısmen ya da tamamen engellemeye yönelik teşebbüsü ve bu suç işlenirken başka suçların işlenmesi halinde doğacak ceza sorumluluğunu düzenler. Hükümet, devletin yürütme organı olarak bu suçun korunan değeridir; suç, icra hareketine başlanması ile tam olarak cezalandırılır. Madde, hükümete karşı silahlı isyan ve benzeri eylemleri kapsayan genel bir düzenleme olup herhangi bir kişiye özgü değildir. Maddede yer almayan konular: suçun örgütlü biçimi ve örgüte üyelik (m.220), Anayasayı ihlal (m.309), Türk Milletini ve Hükümeti aşağılama (m.301), hükümete karşı silahlı isyan ve suç işlemeye tahrik gibi komşu suç tiplerinin cezai sonuçları ile bu suçların zamanaşımı ve soruşturma usulü maddede düzenlenmez. ### Hükûmete karşı suç: hangi kavramlar bilinmeli? - **Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti**: Devletin yürütme organını oluşturan Başbakan ve bakanlardan oluşan organ. Madde, bu organın varlığına ya da görevlerinin yerine getirilmesine yönelik saldırıları cezalandırır. - **Cebir ve şiddet**: Hükümetin ortadan kaldırılmasına ya da görevlerinin engellenmesine yönelik olarak kullanılan zorlayıcı fiziksel güç. Maddede seçimlik unsur olarak yalnızca cebir ve şiddet öngörülmüştür, tehdit bu maddede sayılmamıştır. - **Kısmen veya tamamen engelleme**: Hükümetin görevlerini yerine getirmesini tümüyle durdurmak ya da yalnızca bir kısmını aksatmak. Engelleme ölçütü, görevin yapılmasını etkileyecek bir sonucun aranmasını gerektirmez; teşebbüs için yeterlidir. - **Teşebbüs**: Suç icra hareketine başlanmasına rağmen tipik sonucun gerçekleşmemesi. Bu madde, teşebbüsü tam suç gibi cezalandırdığından, icra hareketinin başlaması yeterlidir. ### Hükûmete karşı suç: hangi şartlar aranır? - Failin Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya ya da görevlerini yapmasını kısmen veya tamamen engellemeye yönelik bir amaç taşıması gerekir. - Bu amaca yönelik olarak cebir ve şiddet kullanılmış olmalıdır; tehdit tek başına bu unsuru karşılamaz. - Fail icra hareketine başlamış olmalıdır; tipik sonucun gerçekleşmesi aranmaz, teşebbüs cezalandırılır. - Fiilin Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin fiilî varlığını ya da işleyişini hedef alması gerekir; başka bir kamu organına yönelik eylem bu maddenin kapsamında değerlendirilmez. - Failin hükümlü olabilmesi için kusurlu olması, yani suçun kasten işlenmesi gerekir. ### Hükûmete karşı suç: hangi sonuçları doğurur? - Cebir ve şiddet kullanarak Hükümeti ortadan kaldırmaya veya görevlerini engellemeye teşebbüs eden kişiye ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilir. - Suç, icra hareketi başladığı anda tam suç gibi cezalandırıldığından, teşebbüs aşamasında kalmış olması cezayı hafifletmez. - Suç işlenirken başka suçların da işlenmesi halinde, bu suçlardan dolayı ilgili hükümlere göre ayrıca ceza verilir. - Fiil hükümetin görevlerini engellemeye yönelmemişse ya da cebir ve şiddet kullanılmamışsa bu madde uygulanmaz. - Bu madde ile ilgili olarak kanun, teşebbüsten ayrı bir indirim ya da suç ortaklığına özel bir düzenleme getirmez; bu hususlar genel hükümlere göre belirlenir. ### Cebir ve şiddet ile tehdit arasındaki fark nedir? - Bu maddede seçimlik unsur olarak cebir ve şiddet aranır; fiziksel güç kullanımı suçu oluşturur. - Yalnızca tehdit içeren eylemler bu maddenin unsuru değildir; gerekçede tehdit de seçimlik unsur olarak anılsa da madde metninde yer almaz. Sonuç: Yalnız tehdit içeren eylem m.312 kapsamında cezalandırılamaz; başka bir suç tipi uygulanabilir. ### Tam suç ile teşebbüs (bu madde açısından) arasındaki fark nedir? - Maddede teşebbüs, tam suç gibi cezalandırılır; icra hareketinin başlaması yeterlidir. - Genel hükümlere göre teşebbüste ceza indirimi ve tipik sonucun gerçekleşmemesi ayrı bir değerlendirme konusu olabilir. Sonuç: Bu suçta teşebbüs aşamasında kalan fail, tam suçtaki ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla karşılaşır. ### Ana suç ile birlikte işlenen başka suç arasındaki fark nedir? - Birinci fıkradaki ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası, hükümete yönelik fiilin cezasıdır. - İkinci fıkra, eylem sırasında işlenen başka suçları ayrıca cezalandırır. Sonuç: Fail, hem m.312 kapsamında hem de işlenen diğer suçlardan ayrı ayrı cezalandırılır. ### Hükûmete karşı suç: sık yapılan hatalar nelerdir? - Maddedeki seçimlik unsurun tehdit olmadığını gözden kaçırıp yalnızca tehdit içeren eylemlere m.312 uygulamak. - Teşebbüsü tam suçtan ayrı bir ceza indirimi konusu sayıp, madde gereği tam suç gibi cezalandırılan teşebbüsü hafifletmek. - Hükümetin görevlerinin yalnızca tamamen engellenmesini aramak; kısmi engelleme de madde kapsamına girer. - Birinci fıkradaki ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile ikinci fıkradaki diğer suçlardan verilecek cezayı birbirinin yerine geçen ceza sanmak; ikisi birlikte uygulanır. - Hükümeti değil, Türkiye Büyük Millet Meclisini hedef alan eylemleri m.312 kapsamında değerlendirmek; bu durumda m.309 uygulanır. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Ceza Genel Kurulu, m.302, 309, 311, 312, 313, 314, 315 ve 316'da düzenlenen suçlar hakkında görev sırasında veya görevinden dolayı işlenmiş olsa bile Cumhuriyet savcılarınca doğrudan soruşturma yapılacağını kabul etmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2024/470 E., 2025/147 K., 26.03.2025; Ceza Genel Kurulu, 2024/553 E., 2025/126 K., 12.03.2025; Ceza Genel Kurulu, 2024/444 E., 2025/31 K., 15.01.2025; Ceza Genel Kurulu, 2024/93 E., 2024/148 K., 27.03.2024; Ceza Genel Kurulu, 2023/392 E., 2024/114 K., 13.03.2024) - Genel Kurul, m.312 kapsamında hükümete karşı suç yönünden verilmiş bir dinleme kararının bulunmadığını tespit ederek, bu suç yönünden koruma tedbirlerinin ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. (Genel Kurul, 2023/98215 E., 31.07.2025) ### Nasıl ispat edilir? - Hükümete karşı cebir ve şiddet kullanıldığını ve bu amaçla icra hareketine başlandığını iddia eden savcılık, bu unsurları ispatla yükümlüdür. - Delil olarak tanık beyanları, görüntü ve ses kayıtları, olay yeri tespitleri ve dijital veriler kullanılabilir; eylemin hükümetin görevlerini engelleme amacı taşıdığı, fiilin niteliği ve ortaya çıkan sonuçlar üzerinden değerlendirilir. - Sanık, eyleminde cebir ve şiddet bulunmadığını ya da eylemin hükümeti hedef almadığını savunabilir; bu savunmayı ileri süren taraf iddiasını delille desteklemelidir. - Eylemin başka suçları da içerdiği iddia ediliyorsa, bu suçların varlığı ayrıca ispatlanmalı ve ikinci fıkra uyarınca ayrıca cezalandırılması için delil gösterilmelidir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [5237 sayılı Kanun m.6](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-6): Basın ve yayın yoluyla işlenen suçlara ilişkin tanım ve kapsam hükümlerini içerir; m.312 bakımından doğrudan bir ağırlatıcı neden getirmez. - [5237 sayılı Kanun m.309](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-309): Anayasayı ihlal suçunu düzenler; m.312 ile aynı ekseni koruyan ancak Türkiye Büyük Millet Meclisine yönelen saldırıları kapsayan komşu bir suç tipidir. - [5237 sayılı Kanun m.220](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-220): Suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve yönetme suçlarını düzenler; m.312 eylemi bir örgüt aracılığıyla işlendiğinde bu madde ile birlikte değerlendirilir. - [5237 sayılı Kanun m.301](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-301): Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini ve Hükümeti alenen aşağılama suçunu düzenler; m.312'deki cebir ve şiddet unsurunun bulunmadığı durumları ayırır. ## [TCK m.313 — Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetine karşı silâhlı isyan](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-313) TCK m.313, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetine karşı silahlı isyana tahrik, isyanın idaresi ve isyana katılma fiillerini, bu suçların cezalarını, devletin savaş halinden yararlanılarak işlenmesi halinde artırılmış cezayı ve suç sırasında işlenen başka suçlara ilişkin ayrı cezalandırmayı düzenler. Hüküm herkese, yani vatandaş ve yabancı failler bakımından uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular: silahlı örgüt kurma ve yönetme ile silah sağlama (m.314, m.315), suç işlemek için anlaşma (m.316), Cumhurbaşkanına suikast ve fiili saldırı (m.309 ve devamı) gibi komşu Anayasal düzen suçları, devletin birliğini bozmak (m.302), ve suçun dava zamanaşımı ile yurtdışında işlenmesi halinde yargılama koşulları (m.66, m.13). ### Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetine karşı silâhlı isyan: hangi kavramlar bilinmeli? - **Silahlı isyan**: Türkiye Cumhuriyeti Hükümetine karşı, silah kullanılarak yapılan ve halkın Hükümete direnmesini amaçlayan toplu kalkışmadır. Hükümetin ortadan kaldırılmasına veya görevini yapmasının engellenmesine yönelik olduğu gerekçede belirtilen teşebbüs ile birlikte değerlendirilmelidir. - **Tahrik**: Halkı silahlı isyana yöneltecek biçimde kışkırtma eylemidir. Tahrikin başarılı olup olmaması, fiilin tamamlanması için ayrıca aranmaz; isyan gerçekleşirse fıkra 1 ikinci cümleye göre ağırlaşmış ceza uygulanır. - **İsyanı idare etme**: İsyanın yönetilmesi, planlanması ve yürütülmesi anlamına gelir. Bu fail, ikinci fıkra gereğince en ağır cezaya tabi tutulur. - **Savaş halinden yararlanma**: Devletin savaş durumunda bulunmasının sağladığı kolaylıkların fail tarafından kullanılarak suçun işlenmesidir. Bu hal üçüncü fıkrada ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını doğurur. ### Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetine karşı silâhlı isyan: hangi şartlar aranır? - Failin, halkı Türkiye Cumhuriyeti Hükümetine karşı silahlı bir isyana tahrik etmesi ya da isyanı idare etmesi ya da isyana katılması gerekir. - Tahrik fiilinin kamuya yönelik olarak halkı hedeflemesi ve silahlı isyana yöneltecek nitelikte olması gerekir. - İsyanın Türkiye Cumhuriyeti Hükümetine karşı yönelmiş olması gerekir; bu unsur bulunmazsa madde uygulanmaz. - Fail, üçüncü fıkrada öngörülen ağırlaştırıcı halde suçu devletin savaş halinden yararlanarak işlemiş olmalıdır. - Suçun işlenmesi sırasında başka bir suç da işlenmişse, bu suç için ilgili hükümlere göre ayrıca ceza verilmesi gerekir. ### Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetine karşı silâhlı isyan: hangi sonuçları doğurur? - Halkı silahlı isyana tahrik eden kişiye, isyan gerçekleşmemişse 15 yıldan 20 yıla kadar hapis cezası verilir. - İsyan gerçekleşmişse tahrik eden kişi hakkında 20 yıldan 25 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. - İsyanı idare eden kişi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır. - İsyana katılan diğer kişilere 6 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası verilir. - Birinci ve ikinci fıkradaki suçların devletin savaş halinden yararlanılarak işlenmesi halinde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmolunur. - Suç işlenirken başka suçlar da işlenmişse, bu suçlar için ilgili hükümlere göre ayrıca cezaya hükmolunur; yani bileşik bir ceza değil, ayrı ceza verilir. - İsyan Türkiye Cumhuriyeti Hükümetine karşı yönelmemişse madde uygulanmaz. ### Tahrik ile isyan gerçekleşmesi arasındaki fark nedir? - Tahrik eden kişi, isyan henüz gerçekleşmeden yalnızca tahrik fiilini işlemiş olur. - İsyan gerçekleşmiş ve tahrik eden kişinin fiili bu isyanla sonuçlanmıştır. Sonuç: Birinci durumda 15 yıldan 20 yıla kadar hapis; ikinci durumda 20 yıldan 25 yıla kadar hapis cezası verilir. ### Tahrik eden ile isyanı idare eden arasındaki fark nedir? - Birinci fıkradaki tahrik eden, halkı isyana yöneltir. - İkinci fıkradaki idareci, isyanın yönetiminden sorumlu kişidir. Sonuç: İdareci ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alırken, yalnızca tahrik eden kişi 15-20 yıl ya da 20-25 yıl hapis cezası alır. ### İsyanı idare eden ile isyana katılan diğer kişiler arasındaki fark nedir? - İsyanın yönetiminde rol alan kişi. - İsyana katılan, idare etmeyen diğer kişiler. Sonuç: İdareci ağırlaştırılmış müebbet, katılan diğer kişiler 6 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası görür. ### Genel hal ile savaş halinden yararlanma arasındaki fark nedir? - Suç, savaş halinden yararlanılmadan işlenmiştir. - Birinci ve ikinci fıkradaki suç, devletin savaş halinin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmiştir. Sonuç: Savaş halinden yararlanma halinde fail ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmolunur. ### Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetine karşı silâhlı isyan: sık yapılan hatalar nelerdir? - Tahrik ile isyanı idare etmeyi karıştırmak; tahrik eden kişiye ikinci fıkradaki ağırlaştırılmış müebbet cezasını vermek hatalıdır, tahrik eden kişi birinci fıkraya göre cezalandırılır. - İsyan gerçekleşmediği halde 20-25 yıl cezası uygulamak; bu ceza ancak isyan gerçekleştiğinde verilir. - İsyana katılan diğer kişilere idareci ile aynı cezayı vermek; katılan kişiler 6-10 yıl hapis cezası alır. - Savaş halinden yararlanmanın ağırlaştırıcı nedeni ispat edilmeden ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası vermek. - Dördüncü fıkradaki başka suçların ayrıca cezalandırılmasını gözden kaçırmak; bu suçlar için ayrıca ceza verilir. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlarda Cumhuriyet savcısının görev sırasında veya görevinden dolayı işlenmiş olsa bile doğrudan soruşturma yaptığı kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2024/470 E., 2025/147 K., 26.03.2025; Ceza Genel Kurulu, 2024/553 E., 2025/126 K., 12.03.2025; Ceza Genel Kurulu, 2024/444 E., 2025/31 K., 15.01.2025; Ceza Genel Kurulu, 2024/93 E., 2024/148 K., 27.03.2024; Ceza Genel Kurulu, 2023/392 E., 2024/114 K., 13.03.2024; Ceza Genel Kurulu, 2023/407 E., 2024/115 K., 13.03.2024) ### Nasıl ispat edilir? - Tahrik eden kişinin halkı silahlı isyana yöneltme fiilini kamu savcılığı ispat eder; tahrik içeriği, ses kaydı, yazılı metin veya tanık beyanı gibi delillerle ortaya konur. - İsyanın gerçekleştiği iddiasını da savcılık ispat eder; isyanın varlığı ve tahrik ile arasındaki bağ ayrıca gösterilmelidir. - İdare eden kişinin isyanı yönettiği iddiası, yönetim faaliyetini gösteren delillerle kanıtlanır; savunma bu iddiaya karşı delil sunabilir. - Savaş halinden yararlanıldığı iddiasını savcılık ispatlar; bu nitelikli hal ayrıca kanıtlanmalıdır. - Yurtdışında işlenen suç için Türk kanunlarının uygulanması ve yargılamanın yapılması bakımından Adalet Bakanının talebi gerekip gerekmediği ayrıca tespit edilmelidir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [5237 sayılı Kanun m.309](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-309): Anayasal düzenin ortadan kaldırılmasına teşebbüs suçunu düzenler; bu maddedeki hükümet ve isyan kavramı ile sınırı birlikte okunur. - [5237 sayılı Kanun m.314](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-314): Silahlı örgüt kurma ve yönetme suçunu düzenler; isyan için örgütlenme eylemleri bu maddeye de girebilir. - [5237 sayılı Kanun m.316](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-316): Suç işlemek için anlaşmayı düzenler; isyanın hazırlığında kullanılabilir. - [5237 sayılı Kanun m.66](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-66): Dava zamanaşımını düzenler; bu suçun dava zamanaşımından muaf olup olmadığı bu madde ile birlikte değerlendirilir. - [5237 sayılı Kanun m.13](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-13): Yurtdışında işlenen suçlar için Türk kanunlarının uygulanma koşullarını düzenler; bu suç için yabancı ülkede işlenmesi halinde bu hüküm geçerlidir. ## [TCK m.314 — Silâhlı örgüt](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-314) Madde, suç işlemek amacıyla silahlı örgüt kurma ve yönetme, bu örgüte üye olma suçlarının cezalarını ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçuna ilişkin diğer hükümlerin silahlı örgüt bakımından uygulanmasını düzenler. Örgütün amacını oluşturan suçların, yani maddenin atıf yaptığı dördüncü ve beşinci bölümdeki suçların kendisi bu maddenin konusu değildir. Madde, örgüte silah sağlama fiilini (m.315), örgüt adına suç işlenmesini ve iştirak hükümlerini (m.37 vd.), örgüt kurma suçunun genel hükmünü (m.220) ve bu suçlara ilişkin usul ve yetki kurallarını düzenlemez. Kişi bakımından madde, Türk Ceza Kanunu'nun uygulandığı her failе ilişkindir. ### Silâhlı örgüt: hangi kavramlar bilinmeli? - **Silahlı örgüt**: Maddenin birinci fıkrası anlamında, dördüncü ve beşinci bölümde yer alan suçları işlemek amacıyla kurulan ve silahla donatılmış yapılanmadır. Örgütün amacı bu bölümlerdeki suçlarla sınırlıdır; başka amaçla kurulan örgüt bu madde kapsamında değerlendirilmez. - **Kuran ve yöneten**: Örgütü ilk oluşturan veya örgüt içinde karar ve yönlendirme yetkisini kullanan kişilerdir. Üyelikten ayrı, daha ağır cezalandırılan bir fail grubudur. - **Üye**: Birinci fıkradaki örgüte katılmış ve onun yapısı içinde yer alan kişidir. Üyelik, örgütün kuruluşunu veya yönetimini gerektirmeyen ayrı bir suç olarak cezalandırılır. - **Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçuna ilişkin diğer hükümler**: Dördüncü fıkrada atıf yapılan, örgüt kurma suçunun genel kuralları olarak ifade edilir. Bu hükümler silahlı örgüt suçu bakımından aynen uygulanır; maddenin metninde hangi hükümlerin kastedildiği tek tek sayılmamıştır. ### Silâhlı örgüt: hangi şartlar aranır? - Failin, dördüncü ve beşinci bölümde yer alan suçları işlemek amacıyla hareket etmesi gerekir. - Örgütün silahlı olması gerekir; silah unsuru bulunmayan örgüt bu madde kapsamında değildir. - Kuran veya yöneten sıfatıyla hareket edilmesi halinde birinci fıkradaki ceza uygulanır; bu hâlde on yıldan on beş yıla kadar hapis cezası verilir. - Yalnızca üye olunması halinde ikinci fıkradaki ceza uygulanır; bu hâlde beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir. - Dördüncü fıkrada atıfta bulunulan örgüt kurma suçunun genel hükümlerinin silahlı örgüt bakımından da bulunması gerekir. ### Silâhlı örgüt: hangi sonuçları doğurur? - Silahlı örgütü kuran veya yöneten kişi, on yıldan on beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. - Birinci fıkradaki örgüte üye olan kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. - Örgüt kurma suçuna ilişkin diğer hükümler silahlı örgüt bakımından aynen uygulanır. - Fıkra 3, 5/11/2024 tarihli Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmiştir; bu nedenle iptal edilen fıkraya dayanılarak ceza verilemez. - Örgüt suçu işlenmeden önce dağılmış ve üye sayısı üçün altına inmişse, örgüt kurma suçunun sona erdiği kabul edilir ve bu durumda üyelik cezası için ayrı değerlendirme yapılır. ### Kuran-yöneten ile üye arasındaki fark nedir? - Örgütü kuran veya yöneten kişi, örgütün yapısını ve kararlarını belirleyen faildir. - Üye, örgütün yapısı içinde yer alan ama yönetim yetkisi bulunmayan faildir. Sonuç: Kuran veya yöneten on yıldan on beş yıla kadar, üye beş yıldan on yıla kadar hapis cezası alır. ### Birinci fıkra suçu ile m.220 örgüt suçu arasındaki fark nedir? - Madde 314, amacı dördüncü ve beşinci bölüm suçları olan silahlı örgütü cezalandırır. - Madde 220, silahlı olmayan ve başka suçları amaçlayan örgütleri düzenler. Sonuç: Silahlı örgüt bu maddeye göre cezalandırılır; silahsız örgüt için m.220 uygulanır. ### Silâhlı örgüt: sık yapılan hatalar nelerdir? - Fıkra 3'ü, Anayasa Mahkemesi iptalinden önceki metne dayanarak uygulamak; iptal edilen fıkraya dayanılamaz. - Üye sıfatıyla işlenen fiilleri ayrıca cezalandırmayı gözden kaçırmak; örgüt adına suç işleyen üye olmayan kişi hem üyelikten hem de fiilinden cezalandırılır. - Silahsız bir örgütü m.314 kapsamında değerlendirmek; silah unsuru bulunmadığında bu madde değil m.220 uygulanır. - Örgütün amacını, dördüncü ve beşinci bölüm dışındaki suçlarla genişletmek; madde yalnızca bu bölümlerdeki suçları amaçlayan örgütleri kapsar. - Üye sayısının üçün altına inmesinden sonra örgüt kurma suçunun devam ettiğini kabul etmek. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Yargıtay, örgüt adına suç işlenebilmesi için eylem çağrısının muhatabının belirsiz bir topluluk değil, doğrudan fiili icra edecek kişi olması gerektiğini kabul etmektedir. (Genel Kurul, 2020/31370 E., 25.09.2025) - Yargıtay, örgüt üyesi olmamakla birlikte örgüt adına suç işleyen kişinin hem üyelik suçundan hem de işlediği fiillerden ayrı ayrı cezalandırılması gerektiğini kabul etmektedir. (Genel Kurul, 2020/31370 E., 25.09.2025) - Yargıtay, örgütün varlığı için suç işlemek amacıyla hiyerarşik bir ilişki içinde en az üç kişinin bulunmasını ve sürekliliğin aranmasını kabul etmektedir. (Genel Kurul, 2020/31370 E., 25.09.2025) - Yargıtay, mahkemenin iddianamede TCK m.314 kapsamında isnat edilmeyen bir suçtan mahkumiyet kuramayacağını kabul etmektedir. (Genel Kurul, 2020/31370 E., 25.09.2025) ### Nasıl ispat edilir? - Silahlı örgütün varlığını ve silahlı olduğunu iddia eden taraf (savcılık) bunu ispatlar; hiyerarşi, sürekliliğin ve örgütün amacının dördüncü ve beşinci bölüm suçlarına yönelik olduğunun delille gösterilmesi gerekir. (Genel Kurul, 2020/31370 E., 25.09.2025) - Kuran veya yöneten sıfatının ispatı için örgütsel konum ve görev dağılımını gösteren tanık beyanları ya da istihbari nitelikteki belgeler kullanılabilir; ancak bu tür belgelerin doğrulanması gerekir. (Genel Kurul, 2020/31370 E., 25.09.2025) - Üyeliğin ispatında örgütsel bağlılığı gösteren eylemler ve çağrılar delil olarak kullanılır; sanığın savunması inandırıcı gerekçelerle çürütülmelidir. (Genel Kurul, 2020/31370 E., 25.09.2025) - İddianamede m.314 isnadı yoksa mahkeme bu suçtan hüküm kuramaz; bu nedenle iddianamenin kapsamı ispat konusunun sınırını belirler. (Genel Kurul, 2020/31370 E., 25.09.2025) ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 5237 m.220: Maddenin dördüncü fıkrası, örgüt kurma suçuna ilişkin m.220 hükümlerinin silahlı örgüt suçu bakımından da uygulanacağını belirtir; m.220 ayrıca örgüt adına suç işleyenin üyelik suçundan ayrıca cezalandırılmasını düzenler. - 5237 m.315: Silahlı örgüte silah sağlama fiili ayrı bir suç olarak m.315'te düzenlenir; m.314 bu fiili kapsamaz. - 5237 m.37: Örgütle birlikte suç işlenmesinde iştirak kuralları bakımından başvurulacak genel hükümdür. ## [TCK m.315 — Silâh sağlama](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-315) TCK m.315, silahlı örgütlere silah temin etme suçunu düzenler: örgütün faaliyetlerinde kullanılmak amacıyla silah üretme, satın alma, ülkeye sokma, nakletme veya depolama fiillerini ve bunların cezasını kapsar. Suçun failinin herhangi bir kişi olabilmesi, silahın temin edildiği örgütün m.314 kapsamında olması ve fiillerin amaca bağlı olarak işlenmesi, maddenin konusudur. Maddede örgütün kuruluş ve üyelik suçları (m.314), silahla işlenen kasten yaralama hali (m.86/3-e), tehdit suçunda silah nitelikli hali (m.106) ve silahın tanımı (m.6/1-j) düzenlenmez; bu konular ilgili maddelerde yer alır. Ayrıca silahlı örgüt suçlarına ilişkin etkin pişmanlık hükümleri ve bu suçların yargılama usulüne ilişkin kurallar da bu maddenin kapsamı dışındadır. ### Silâh sağlama: hangi kavramlar bilinmeli? - **Silah temin etme**: Silahı örgüte üretmek, satın almak veya ülkeye sokmak yoluyla örgütün kullanımına sunmaktır. Maddede sayılan fiiller sınırlayıcıdır; ayrıca nakletme ve depolama da temin kapsamında cezalandırılır. - **Örgüt**: Maddenin birinci fıkrasında tanımlanan örgüttür. Silah temin edilen topluluğun bu tanıma uyması gerekir; örgütün silahlı olması suçun unsurudur. - **Amaca bağlı kast**: Silahın örgütün faaliyetlerinde kullanılacağının bilinmesi ve bu amaçla hareket edilmesidir. Örgütün amacının bilinmemesi bu suçun kastını ortadan kaldırır. ### Silâh sağlama: hangi şartlar aranır? - Fail, silahı örgüte üretmek, satın almak veya ülkeye sokmak suretiyle temin etmelidir. - Fail, temin ettiği silahı nakletmiş veya depolamış olabilir; bu fiillerden biri de yeterlidir. - Silah, örgütün faaliyetlerinde kullanılmak maksadıyla temin edilmelidir. - Fail, örgütün amaçlarını bilerek hareket etmelidir. - Örgüt, maddenin birinci fıkrasında tanımlanan örgüt niteliğini taşımalıdır. ### Silâh sağlama: hangi sonuçları doğurur? - Fail, on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. - Silahın örgüt faaliyetinde kullanılmak amacı taşınmıyorsa bu suç oluşmaz; ancak başka bir suç varsa o suçtan değerlendirme yapılır. - Örgütün amacını bilmeden silah temin eden kişi bu suçtan sorumlu tutulmaz. - Silah temini ile örgüt kurma veya üye olma suçları birlikte oluşabilir ve ayrı ayrı cezalandırılabilir. ### Silah temini ile silahlı örgüt kurma veya üye olma arasındaki fark nedir? - Bu maddede fail, örgüte silah sağlayan kişidir ve fiil silahın örgüte ulaştırılmasıdır. - m.314 kapsamındaki suçlarda fail örgütü kurar, yönetir veya üye olur. Sonuç: Silah temin eden kişi bu maddeden ayrıca cezalandırılır; örgüt kurma veya üyelik suçu ayrıca oluşabilir ve iki suç birlikte uygulanabilir. ### Üretme, satın alma, ülkeye sokma ile nakletme veya depolama arasındaki fark nedir? - Üretme, satın alma ve ülkeye sokma silahın örgüte ilk kez temin edilmesini ifade eder. - Nakletme ve depolama, silahın zaten elde bulunması sonrasında yapılan taşıma veya saklama fiillerini ifade eder. Sonuç: Her iki grup da maddede yer aldığı için aynı cezaya tabidir; bu fiillerden birinin işlenmesi suçun oluşması için yeterlidir. ### Silah temini ile silahla işlenen diğer suçlar (m.86/3-e, m.106) arasındaki fark nedir? - Bu maddede suç, örgütün faaliyetlerine silah sağlanmasıdır. - m.86/3-e ve m.106 silahın bir kişiye karşı kullanılmasını nitelikli hal olarak düzenler. Sonuç: Silahın örgüte temini ile bir kişinin yaralanması ya da tehdit edilmesi farklı suçlardır ve ayrı değerlendirilir. ### Silâh sağlama: sık yapılan hatalar nelerdir? - Silah temini suçunu, silahın örgüt faaliyetinde kullanılmadığı bir olayda uygulamak; amaç unsurunu ihmal etmek. - Örgüt kurma veya üyelik suçu ile silah temini suçunu birbirine karıştırmak; bu iki suç ayrı fiilleri konu alır. - Silahın tanımında m.6 yerine genel bir kavrama dayanmak; silah niteliği m.6 tanımına göre belirlenir. - Maddede sayılmayan bir fiili (örneğin doğrudan kullanmayı) bu maddeye dayanarak cezalandırmak. ### Nasıl ispat edilir? - Silah temin eden kişinin fiilini ve silahın örgüte ulaştığını gösteren delil, ispat yükü iddia makamındadır. - Silahın örgütün faaliyetlerinde kullanılmak amacıyla temin edildiği, fail tarafından bilindiği ispat yükü iddia makamındadır ve kast delilleri ile ortaya konulur. - Örgütün m.314 kapsamında örgüt niteliğini taşıdığı iddia makamınca ispatlanmalıdır. - Failin, örgütün amacını bilmediği yönündeki savunması, failin kendisi tarafından ileri sürülür; bu savunmanın doğruluğu sorgu ve tanık beyanları gibi delillerle değerlendirilir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [5237 sayılı Kanun m.314](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-314): Maddede sözü edilen örgütün tanımını yapar. Silah temin edilen topluluğun bu maddeye göre örgüt niteliği taşıması gerekir. - [5237 sayılı Kanun m.6](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-6): Silah kavramının tanımını içerir; bu madde bakımından hangi aletlerin silah sayılacağını belirler. ## [TCK m.316 — Suç için anlaşma](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-316) TCK m.316, suç işlemek için anlaşma suçunu ve bu anlaşmadan önceki çekilmeyi düzenler. Birinci fıkra, Kanunun ikinci kısmının dördüncü ve beşinci bölümlerinde yer alan suçlardan birini elverişli vasıtalarla işlemek üzere iki veya daha fazla kişinin maddi olgularla belirlenen bir biçimde anlaşmasını cezalandırır. İkinci fıkra, amaçlanan suç işlenmeden veya anlaşma dolayısıyla soruşturma başlamadan önce ittifaktan çekilenleri cezadan kurtarır. Madde, anlaşmaya taraf olan herkese uygulanır. Madde, anlaşma sonrasında işlenen suçlara iştirakin hükümlerini, anlaşmanın ortaya çıkmasından sonra yapılan etkin pişmanlığı ve anlaşmanın konusu olan suçun kendi cezasını düzenlemez; bunlar m.37 ve m.38-40 ile m.221 gibi ayrı maddelerde yer alır. Ayrıca suç örgütlerine ilişkin anlaşma ve örgüt kurma suçları (m.220) bu maddenin kapsamı dışındadır. ### Suç için anlaşma: hangi kavramlar bilinmeli? - **Suç için anlaşma**: Belirli bir suçu birlikte işlemek amacıyla iki veya daha fazla kişinin aralarında kurduğu, suçun işlenişine ilişkin maddi olgularla belirlenmiş bir uzlaşmadır. Yalnızca suç işleme niyetinin paylaşılması yetmez; anlaşmanın işlenecek suçun ve işleniş biçiminin belirli olguları içermesi gerekir. - **Elverişli vasıta**: Anlaşmanın konusu olan suçun işlenmesinde kullanılacak araç ve yöntemdir. Bu vasıtanın suçu işlemeye elverişli olması aranır; birinci fıkra bakımından anlaşmanın amacına uygun bir araçla gerçekleştirilmesi öngörülür. - **Maddi olgularla belirlenen biçim**: Anlaşmanın, suçun nasıl, kimin tarafından ve hangi araçla işleneceğine dair somut ayrıntılarla belirlenmiş olmasıdır. Genel bir suç işleme isteği bu ölçütü karşılamaz. - **İttifaktan çekilme**: Anlaşmaya katılan kişinin, amaçlanan suç işlenmeden ve anlaşma dolayısıyla soruşturma başlamadan önce anlaşmadan ayrılmasıdır. Bu çekilme, fıkra 2 uyarınca cezadan kurtulmayı sağlar. ### Suç için anlaşma: hangi şartlar aranır? - Birden fazla kişinin, birinci fıkrada sayılan suçlardan birini işlemek üzere anlaşmış olması gerekir; anlaşmaya en az iki kişi katılmalıdır. - Anlaşmanın konusu, Kanunun ikinci kısmının dördüncü veya beşinci bölümünde yer alan bir suç olmalıdır. - Anlaşma, suçun elverişli vasıtalarla işlenmesine yönelmiş olmalıdır. - Anlaşma maddi olgularla belirlenmiş bir biçimde yapılmış olmalıdır; salt suç işleme düşüncesinin paylaşılması yeterli değildir. - Fail, amaçlanan suç işlenmeden ve anlaşma dolayısıyla soruşturma başlamadan önce ittifaktan çekilmiş olmamalıdır; aksi halde ikinci fıkra uygulanmaz. - Anlaşmanın sonucunda cezalandırma için, suçların ağırlık derecesine göre üç yıldan on iki yıla kadar hapis cezası belirlenmelidir. ### Suç için anlaşma: hangi sonuçları doğurur? - Anlaşma, birinci fıkradaki unsurları taşıdığında, suçların ağırlık derecesine göre üç yıldan on iki yıla kadar hapis cezası verilir. - Anlaşmaya katılan kişi, amaçlanan suç işlenmeden ve anlaşma dolayısıyla soruşturma başlamadan önce ittifaktan çekilirse hakkında ceza verilmez. - Anlaşmanın konusu olan suç işlenmiş ve çekilme koşulları gerçekleşmemişse, birinci fıkra uyarınca anlaşma suçundan ayrıca cezalandırılır. - Çekilme, amaçlanan suç işlendikten veya soruşturma başladıktan sonra yapılmışsa, ikinci fıkra uygulanmaz ve ceza verilmesi engellenmez. - Madde, anlaşmanın konusu olan suçun cezasını değiştirmez; anlaşma ile suç ayrı ayrı değerlendirilir. ### Suç için anlaşma ile suça teşebbüs arasındaki fark nedir? - Anlaşmada suç henüz icra hareketine başlanmadan kurulmuş olur ve anlaşmanın kendisi cezalandırılır. - Teşebbüste failin suçun icra hareketlerine başlaması gerekir. Sonuç: Anlaşma tamamlanmış ancak icra hareketi yapılmamışsa, m.316 uygulanır; icra başlamışsa teşebbüs hükümleri gündeme gelir. ### Suç için anlaşma ile azmettirme (m.38) arasındaki fark nedir? - Anlaşmada taraflar birlikte suç işleme kararı alır; bu kararı doğuran taraf bir ayrım gözetmez. - Azmettirmede bir kişi diğerinde suç işleme kararı uyandırır ve fiilin icrasına başlanmış olması gerekir. Sonuç: Azmettirme için icra hareketi aranırken, anlaşma suçunda icra hareketi aranmaz; anlaşmanın kendisi cezalandırılır. ### Fıkra 1 ile fıkra 2 (ittifaktan çekilme) arasındaki fark nedir? - Birinci fıkra, anlaşmanın kurulmasıyla suç oluşur ve taraflar cezalandırılır. - İkinci fıkra, amaçlanan suç işlenmeden ve soruşturma başlamadan önce çekilen kişiyi cezalandırmaz. Sonuç: Çekilme koşulları gerçekleşen kişi hakkında ceza verilmez; koşullar gerçekleşmemişse birinci fıkra uygulanır. ### Suç için anlaşma: sık yapılan hatalar nelerdir? - Salt suç işleme düşüncesinin paylaşılmasını anlaşma saymak; anlaşmanın maddi olgularla belirlenmiş bir biçimde yapılmış olması aranmalıdır. - Anlaşma suçunda icra hareketi aramak; anlaşmanın kendisi suç olduğundan icra hareketinin başlamış olması gerekmez. - Çekilmenin, amaçlanan suç işlendikten veya soruşturma başladıktan sonra yapılmasına rağmen ikinci fıkra uyarınca cezasızlık tanımak; çekilme koşulları ayrıca aranmalıdır. - Anlaşma suçunu, örgüt kurma suçu (m.220) ile karıştırmak; örgüt kurma farklı bir suç tipidir ve ayrıca değerlendirilir. - Cezanın alt ve üst sınırını yanlış belirlemek; birinci fıkrada üç yıldan on iki yıla kadar hapis öngörülmüştür, suçların ağırlık derecesi bu aralıkta değerlendirilir. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Ceza Genel Kurulu, m.316 kapsamındaki anlaşma suçunun uzlaştırma ve doğrudan soruşturma bakımından 302, 309, 311, 312, 313, 314, 315 ve 316. maddelerde düzenlenen suçlar kapsamında ele alındığını benimsemektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2024/470 E., 2025/147 K., 26.03.2025; Ceza Genel Kurulu, 2024/553 E., 2025/126 K., 12.03.2025; Ceza Genel Kurulu, 2024/444 E., 2025/31 K., 15.01.2025; Ceza Genel Kurulu, 2024/93 E., 2024/148 K., 27.03.2024; Ceza Genel Kurulu, 2023/392 E., 2024/114 K., 13.03.2024; Ceza Genel Kurulu, 2023/407 E., 2024/115 K., 13.03.2024) ### Nasıl ispat edilir? - Anlaşmanın varlığını iddia eden taraf, anlaşmanın maddi olgularla belirlenmiş bir biçimde yapıldığını ispat etmelidir; anlaşma çoğunlukla sözlü yapıldığından tanık beyanı, ses veya yazışma kayıtları ve sanıkların ikrarı önem taşır. - Anlaşmaya katılan kişinin çekildiğini ileri süren taraf, çekilmenin amaçlanan suç işlenmeden ve soruşturma başlamadan önce gerçekleştiğini ispat etmelidir. - Sanığın ittifaktan çekildiği savunmasına karşı, çekilmenin zamanlamasını gösteren belgeler ve tanık beyanları değerlendirilir; çekilme iddiasını ortaya atan taraf bu iddiayı kanıtlamakla yükümlüdür. - Suçun işlenmesine yönelik anlaşmanın ortaya çıkışı, suç işleme iradesinin ve bu iradenin paylaşıldığının bilinmesini gösteren delillerle ispatlanır. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [5237 sayılı Kanun m.220](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-220): Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçunu düzenler; anlaşma suçunun örgüt kurma ile ilişkisi bakımından ayrım yapılmasını gerektirir. - [5237 sayılı Kanun m.38](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-38): Azmettirme için icra hareketine başlanmış olması gerektiğini düzenler; anlaşma suçu ile azmettirme arasındaki farkı belirler. - [5237 sayılı Kanun m.39](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-39): Yardım etme suçunu düzenler; anlaşmaya katılan kişinin sonradan suça yardım etmesi halinde ayrıca sorumluluk doğabilir. - [5237 sayılı Kanun m.40](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-40): İştirakte bağlılık kuralını düzenler; anlaşmanın sonuçlanmasından sonra işlenen suçlara iştirak sorumluluğunu belirler. ## Süreler | Süre | Madde | Hüküm | |---|---|---| | beş yıldan | [m.310](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-310) | Ancak, bu suretle verilecek ceza beş yıldan az olamaz. | | yirmi yıla | [m.313](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-313) | (1) Halkı, Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetine karşı silahlı bir isyana tahrik eden kimseye onbeş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezası verilir. | | yirmi yıldan | [m.313](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-313) | İsyan gerçekleştiğinde, tahrik eden kişi hakkında yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. | | altı yıldan | [m.313](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-313) | İsyana katılan diğer kişilere altı yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir. | | on yıla | [m.313](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-313) | İsyana katılan diğer kişilere altı yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir. | | on yıldan | [m.314](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-314) | (1) Bu kısmın dördüncü ve beşinci bölümlerinde yer alan suçları işlemek amacıyla, silahlı örgüt kuran veya yöneten kişi, on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. | | beş yıldan | [m.314](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-314) | (2) Birinci fıkrada tanımlanan örgüte üye olanlara, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir. | | on yıla | [m.314](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-314) | (2) Birinci fıkrada tanımlanan örgüte üye olanlara, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir. | | on yıldan | [m.315](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-315) | (1) Yukarıdaki maddede tanımlanan örgütlerin faaliyetlerinde kullanılmak maksadıyla bunların amaçlarını bilerek, bu örgütlere üretmek, satın almak veya ülkeye sokmak suretiyle silah temin eden, nakleden veya depolayan kişi, on yıldan… | | üç yıldan | [m.316](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-316) | (1) Bu kısmın dördüncü ve beşinci bölümlerinde yer alan suçlardan herhangi birini elverişli vasıtalarla işlemek üzere iki veya daha fazla kişi, maddi olgularla belirlenen bir biçimde anlaşırlarsa, suçların ağırlık derecesine göre üç… | ## Konuda geçen kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2024/470 E., 2025/147 K., 26.03.2025 (m.309, m.311, m.312, m.313, m.314, m.315, m.316) - Ceza Genel Kurulu, 2024/553 E., 2025/126 K., 12.03.2025 (m.309, m.311, m.312, m.313, m.314, m.315, m.316) - Ceza Genel Kurulu, 2024/444 E., 2025/31 K., 15.01.2025 (m.309, m.311, m.312, m.313, m.314, m.315, m.316) - Ceza Genel Kurulu, 2024/93 E., 2024/148 K., 27.03.2024 (m.309, m.311, m.312, m.313, m.314, m.315, m.316) - Ceza Genel Kurulu, 2023/392 E., 2024/114 K., 13.03.2024 (m.309, m.311, m.312, m.313, m.315, m.316) - Ceza Genel Kurulu, 2023/407 E., 2024/115 K., 13.03.2024 (m.311, m.313, m.315, m.316) - Ceza Genel Kurulu, 2012/322 E., 2012/221 K., 05.06.2012 (m.310) - Ceza Genel Kurulu, 2010/204 E., 2011/39 K., 05.04.2011 (m.310) - Ceza Genel Kurulu, 2008/221 E., 2009/20 K., 10.02.2009 (m.310) - Ceza Genel Kurulu, 2007/234 E., 2008/16 K., 05.02.2008 (m.310) - Ceza Genel Kurulu, 2007/149 E., 2007/277 K., 23.12.2007 (m.310) - 6. Ceza Dairesi, 2024/1820 E., 2025/10445 K., 01.12.2025 (m.310) - Genel Kurul, 2020/31370 E., 25.09.2025 (m.314) - Genel Kurul, 2020/36986 E., 25.09.2025 (m.314) - Genel Kurul, 2023/16452 E., 18.09.2025 (m.309) - Genel Kurul, 2023/98215 E., 31.07.2025 (m.312) --- Bu konudaki maddelerde bilinen en yeni değişiklik: 05.11.2024 (m.314). Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin. Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/anayasal-duzene-ve-bu-duzenin-isleyisine-karsi-suclar