---
title: "Bilişim suçlarının işlenmesi suretiyle elde edilen menfaatin bulunduğu hesabın, bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama — Ceza Muhakemesi Hukuku konu anlatımı"
course: "Ceza Muhakemesi Hukuku"
law: "Ceza Muhakemesi Kanunu"
articles: "CMK m.128/A–134"
last_amended: "2025-12-24"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/bilisim-suclarinin-islenmesi-suretiyle-elde-edilen-menfaatin-bulundugu-hesabin"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Bilişim suçlarının işlenmesi suretiyle elde edilen menfaatin bulunduğu hesabın, bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama

Ceza Muhakemesi Hukuku › Genel hükümler › Koruma tedbirleri › Arama ve elkoyma — [Ceza Muhakemesi Hukuku](https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku)

## Kısaca

CMK m.128/A, banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı ve kripto varlık hizmet sağlayıcısının belirli nitelikli suçlara konu işlemlerde hesabı geçici olarak askıya alabilmesini; askıya alınan hesapta bulunan suça konu menfaatin elkonulmasını, elkoyma sonrası iadeyi, askıya alma ve elkoyma işlemlerine karar verenlerin sorumluluğunu ve kurumların bilgi-belge verme yükümlülüğünü düzenler.

## Kapsam

Bu konu, Ceza Muhakemesi Kanunu m.128/A–134 hükümlerini kapsar: askıya alınması ve elkoyma, postada elkoyma, avukat bürolarında arama, elkoyma ve postada elkoyma, elkonulan eşyanın iadesi, elkonulan eşyanın muhafazası veya elden çıkarılması, şirket yönetimi için kayyım tayini, ve elkoyma.

- [CMK m.128/A — Askıya alınması ve elkoyma](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-128a)
- [CMK m.129 — Postada elkoyma](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-129)
- [CMK m.130 — Avukat bürolarında arama, elkoyma ve postada elkoyma](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-130)
- [CMK m.131 — Elkonulan eşyanın iadesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-131)
- [CMK m.132 — Elkonulan eşyanın muhafazası veya elden çıkarılması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-132)
- [CMK m.133 — Şirket yönetimi için kayyım tayini](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-133)
- [CMK m.134 — Ve elkoyma](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-134)

## [CMK m.128/A — Askıya alınması ve elkoyma](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-128a)

Madde, banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı ve kripto varlık hizmet sağlayıcısının belirli nitelikli suçlara konu işlemlerde hesabı geçici olarak askıya alabilmesini; askıya alınan hesapta bulunan suça konu menfaatin elkonulmasını, elkoyma sonrası iadeyi, askıya alma ve elkoyma işlemlerine karar verenlerin sorumluluğunu ve kurumların bilgi-belge verme yükümlülüğünü düzenler. Kime uygulandığı bakımından, madde yalnız sayılan üç suç bakımından, bu suçlara konu hesap ve işlemler üzerinden bankalar, ödeme hizmeti sağlayıcıları ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları ile hesap sahibi ve suçtan zarar gören mağdur ilişkisini kapsar. Madde, sayılan suçların dışındaki suçlara ilişkin hesap işlemlerini düzenlemez (m.128/A). Genel elkoyma kuralları ile taşınmaz, hak ve alacaklara elkoymanın koşulları 128. maddede düzenlenmiştir ve bu madde 128. maddenin yerine geçmez (m.128). Suçta kullanılan malvarlığının müsaderesi Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenir ve bu madde müsadereye ilişkin hüküm içermez. Kayyım atanmasının usulü 133. maddede düzenlenmiştir. Ceza yargılamasında hesap ve işlem kayıtlarının incelenmesi ile arama ve el koyma tedbirleri ayrı maddelerde ele alınmıştır.

### Askıya alınması ve elkoyma: hangi sonuçları doğurur?

- Kurum, makul şüphe bulunan hallerde hesabı en fazla kırksekiz saat askıya alabilir.

### Askıya alınması ve elkoyma: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Askıya almayı kırksekiz saatten uzun süre devam ettirmek; süre dolunca askıya almanın kendiliğinden sona erdiğini gözden kaçırmak.
- Askıya almayı elkoyma ile karıştırmak; askıya alma kurum kararıyla yapılır ve hukuki el koyma değildir.
- Hâkim kararı olmadan yapılan elkoymanın yirmi dört saat içinde onaya sunulmasını gözden kaçırmak.
- Elkoymada 128. maddedeki rapor alma şartını aramak; bu madde bakımından rapor şartı aranmaz.
- Elkonulan menfaatin mağdura ait olduğunu anlamadan müsadere hükmü kurmak; madde müsadereyi düzenlemez.
- Maddeyi sayılan üç suç dışında suçlara uygulamak.

### Nasıl ispat edilir?

- Askıya almayı talep eden veya askıya almanın kaldırılmasını isteyen taraf, makul şüphenin varlığını ve askıya alınan hesabın suça konu işlemle bağlantısını göstermelidir.
- Askıya alma işlemi ve hesap hareketleri, ilgili malî kurumun tüm bilgi ve belgeleriyle birlikte Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmesiyle belgelenir.
- Elkoymanın dayanağı hâkim kararı ya da savcının yazılı emridir; gecikmesinde sakınca halinde yazılı emrin varlığı ispat konusu olur.
- Hesap sahibinin suça konu menfaatin kendisine ait olduğunu göstermesi, iadenin ve askıya almanın kaldırılmasının dayanağıdır.
- Kurumdan istenen bilgi veya belgenin on gün içinde gönderilip gönderilmediği, idari para cezası için somut olarak tespit edilmelidir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [5271 sayılı Kanun m.128](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-128): Genel elkoyma koşullarını düzenler; 128/A elkoymada rapor alma şartını bu madde bakımından kaldırır.
- [5271 sayılı Kanun m.133](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-133): Elkonulan malvarlığı değerlerinin yönetimi için kayyım atanmasının usulünü düzenler; 128/A bu konuda ayrıca hüküm içermez.
- [5271 sayılı Kanun m.131](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-131): Elkoyma kararının koşullarını ve zorunluluk ölçütünü düzenler; 128/A elkoyma sürecinde bu genel ölçütlerin uygulanmasına engel değildir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.142: Nitelikli hırsızlık suçunu düzenler; 128/A birinci fıkra bendi bu suçun ikinci fıkra e bendine bağlıdır.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.158: Nitelikli dolandırıcılık suçunu düzenler; 128/A birinci fıkra bentleri bu suçun birinci fıkra f ve l bentlerine bağlıdır.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.245: Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılmasını düzenler; 128/A birinci fıkra bu suçu kapsamına alır.

## [CMK m.129 — Postada elkoyma](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-129)

Bu madde, posta hizmeti veren resmi veya özel kuruluşlarda bulunan gönderilere, suçun delili olduğundan şüphe edilen ve adliyenin eli altında olması zorunlu sayılan hâllerde elkoyma tedbirinin nasıl uygulanacağını düzenler. Elkoymanın yetkili makamlarını, kolluğun zarfları açamamasını, mühürleme ve teslim usulünü, belirli suçlarda savcı talimatıyla açmaya izin veren istisnayı, ilgililere bildirimi ve açılmasına gerek olmayan gönderilerin teslimini kapsar. Avukat bürolarındaki elkoyma (m.130), üçüncü kişilerin eşyasına veya bilgisayara yönelik arama ve elkoyma (m.116 vd., m.134) ile elektronik postaların izlenmesi (m.135) bu maddenin kapsamında değildir. Ayrıca elkoymanın tutanak ve muhafaza esasları ile hükmün uygulanmasına ilişkin ayrıntılar ilgili diğer maddelerde düzenlenmiştir; kolluk amirinin bu tedbirde karar yetkisi bulunmadığı da madde metninden ve uygulamadan çıkar.

### Postada elkoyma: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Postada elkoyma**: Posta hizmeti veren resmi veya özel kuruluşta bulunan, maddi varlığı olan paketli veya kapalı gönderilere, delil elde etmek amacıyla el konulmasıdır. Posta ve kargo hizmeti vermeyen kişilerce otobüs gibi araçlarla taşınan eşya bu tedbirin konusu değildir.
- **Gönderi**: Posta hizmeti kapsamında, fiilen teslim alınmasından alıcıya teslime kadar geçen süreçte kuruluş içinde bulunan paket, koli veya mektup gibi maddi varlıklı nesnelerdir. Kuruluşun şubesinde, deposunda ya da kargo aracında bulunan gönderi de bu kapsamdadır.
- **Adliyenin eli altında bulundurulması zorunluluğu**: Gönderinin delil niteliği taşıması için ayrıca gerekli olan koşuldur. Suçun delilini oluşturduğuna dair şüphe bulunsa bile, gönderinin soruşturma veya kovuşturma için adliyenin elinde tutulmasının zorunlu olması gerekir.
- **Mühür altına alma**: Elkonulan gönderinin, ilgili posta görevlilerinin huzurunda kapatılarak korunmasıdır. Kolluk bu işlemi yaptıktan sonra gönderiyi derhal karar veren hâkim veya savcıya teslim eder.
- **Gecikmesinde sakınca bulunan hâl**: Hâkim kararı beklenmeden savcının elkoyma emri verebilmesini sağlayan olağanüstü durumdur. Bu hâlde elkoyma emrini savcı verir ve gönderiyi açmadan hemen yetkili hâkime teslim eder.

### Postada elkoyma: hangi şartlar aranır?

- Gönderinin suçun delil, iz, eser veya emarelerini oluşturduğundan şüphe edilmesi gerekir.
- Gerçeğin ortaya çıkarılması için gönderinin soruşturma veya kovuşturmada adliyenin eli altında bulunmasının zorunlu sayılması gerekir.
- Gönderinin posta hizmeti veren resmi veya özel bir kuruluşta bulunması gerekir.
- Elkoyma kararının hâkim tarafından verilmesi gerekir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı da karar verebilir.
- Kolluk memurları, hâkim kararı veya savcı emri kendilerine bildirilmedikçe elkoyma işlemine girişememelidir.
- Kolluk memurları elkoyma sırasında gönderinin içinde bulunduğu zarfı veya paketi açmamalıdır; gönderiler ilgili posta görevlilerinin huzurunda mühür altına alınmalıdır.
- Elkonulan gönderi derhal elkoyma kararını veya emrini veren hâkim ya da Cumhuriyet savcısına teslim edilmelidir.
- İstisna olarak, elkoyma kararının sayılan suçlarla ilgili olması hâlinde gönderinin açılması Cumhuriyet savcısının talimatıyla mümkündür; bu suçlar TCK m.174 ve m.188 kapsamındaki suçlar, 6136 sayılı Kanun m.12 ve m.13 kapsamındaki suçlar ile 2863 sayılı Kanun m.67 ve m.68 kapsamındaki suçlardır.

### Postada elkoyma: hangi sonuçları doğurur?

- Şartlar gerçekleştiğinde gönderi, hâkim kararı veya savcı emriyle elkonulabilir.
- Kolluk, gönderinin zarfını veya paketini açmadan elkoyma işlemini yapmalıdır; bu yasağa aykırı açılan gönderiden elde edilen deliller hükme esas alınamaz.
- Savcı, gecikmesinde sakınca olan hâlde verdiği elkoyma emrinde gönderiyi açmadan hemen hâkime teslim etmelidir.
- Sayılan suçlarla ilgili elkoymada Cumhuriyet savcısının talimatıyla gönderi kolluk tarafından açılabilir.
- Elkonulan gönderi mühürlenip derhâl karar veren hâkim veya savcıya teslim edilir.
- Elkoymanın ilgililere bildirilmesi zorunludur; ancak soruşturma veya kovuşturmanın amacına zarar verme olasılığı varsa bildirim yapılmayabilir.
- Açılmasına veya içeriği bakımından adliyenin elinde tutulmasına gerek olmadığına karar verilen gönderiler hemen ilgililerine teslim edilir.
- Şartlar oluşmadan yapılan elkoyma veya açma işlemi hukuka aykırıdır ve bu yolla elde edilen deliller hükme esas alınamaz.

### Hâkim kararı ile cumhuriyet savcısı emri arasındaki fark nedir?

- Elkoyma kural olarak hâkim kararıyla yapılır.
- Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı elkoyma emri verebilir.

Sonuç: Savcının emri, hâkim kararının yerine geçen istisnai bir yetkidir; savcı gönderiyi açmadan hemen hâkime teslim etmelidir.

### Genel kural ile m.129/3 istisnası arasındaki fark nedir?

- Genel kural olarak kolluk gönderinin zarf veya paketini açamaz.
- Sayılan suçlarla ilgili elkoymada Cumhuriyet savcısının talimatıyla kolluk zarfı veya paketi açabilir.

Sonuç: Sayılmayan suçlarda açma yasağı devam eder; buna aykırı açılan gönderinin içeriği delil olarak kullanılamaz.

### Postada elkoyma ile kolluk araması ve eşya üzerinde arama arasındaki fark nedir?

- Posta hizmeti veren kuruluşta bulunan maddi varlıklı gönderiye yönelik tedbir, m.129 kapsamında yürür.
- Posta hizmeti vermeyen araçta taşınan eşya veya kişilerin eşyasına yönelik arama, m.116 vd. hükümlerine tabidir.

Sonuç: Kargo şubesindeki koli m.129'a, otobüsle taşınan eşya ise genel arama hükümlerine tabi olur.

### Gönderi içindeki eşya ile bilgisayar ve veri içeren cihaz arasındaki fark nedir?

- Postada elkonulan gönderinin içinde bilgisayar, tablet, akıllı telefon veya veri içeren donanım varsa, bu cihazlarda arama yapılmaz.
- Cihazın aranması için ayrıca m.134 uyarınca hâkim arama kararı gerekir.

Sonuç: Hâkim kararı verilmezse verilerin aranması ve kopyalanması mümkün olmaz.

### Postada elkoyma ile avukat bürosunda elkoyma arasındaki fark nedir?

- Postada elkoyma m.129 kapsamında gönderiler üzerinde yapılır.
- Avukatlarla ilgili elkoyma ayrıca m.130 kapsamında düzenlenmiştir.

Sonuç: Avukat-müvekkil ilişkisine ilişkin elkoyma m.130/3 uyarınca değerlendirilir.

### Elektronik posta ile postada elkoyma arasındaki fark nedir?

- Elektronik posta içeriğinin izlenmesi, m.135 kapsamındaki haberleşmenin denetimi ile düzenlenir.
- Postada elkoyma ise maddi varlığı olan paketli gönderiler için öngörülmüştür.

Sonuç: Elektronik postanın izlenmesi için m.129 değil m.135 hükümleri uygulanır.

### Postada elkoyma: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Kargo şubesindeki koliyi arama kararı olmadan açılabilir saymak; açma yasağı genel kural olarak kolluğa karşı geçerlidir.
- Kargo aracında taşınan bir eşyaya m.129 yerine genel arama hükümlerini uygulamak veya tersini yapmak; hangi hukuki rejimin uygulanacağı gönderinin fiziksel durumuna göre belirlenmelidir.
- Savcının gecikmesinde sakınca bulunan hâl dışında elkoyma emri vermesi veya açmadan hâkime teslim etmemesi; bu durumda savcı emri geçerli bir dayanak olmaz.
- m.129/3 istisnasını sayılmayan bir suçta uygulamak; istisna yalnız sayılan suçlarla sınırlıdır.
- Bilgisayar veya veri içeren cihazı, hâkim kararı olmadan m.129 kapsamında aramak; bu cihazlarda ayrıca m.134 uyarınca karar gerekir.
- Elektronik postayı postada elkoyma kapsamında değerlendirmek; elektronik postanın izlenmesi m.135 kapsamındadır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Kargo şubesindeki bir kolinin kolluk tarafından mahkeme veya savcı kararı olmadan açılıp aranmasının, m.129'a aykırı ve yasak delil oluşturduğu kabul edilmektedir. (7. Ceza Dairesi, 2021/13984 E., 2025/1390 K., 03.02.2025; 8. Ceza Dairesi, 2024/12276 E., 2025/1417 K., 20.02.2025)
- Kargo aracına yüklenen paketin önleme araması kararına dayanılarak alınmasının, m.129 kapsamında değerlendirilmediği ve bu nedenle aramanın yapıldığı yerin kararda belirtilen yer olup olmadığının araştırılması gerektiği kabul edilmektedir. (7. Ceza Dairesi, 2021/13984 E., 2025/1390 K., 03.02.2025)
- Postada elkoyma sırasında gönderinin açılmasının m.129/2 ve m.129/3 kurallarına aykırı olduğu ve bu yolla elde edilen uyuşturucunun suçun maddi konusu veya delili olarak hükme esas alınamayacağı kabul edilmektedir. (7. Ceza Dairesi, 2021/13984 E., 2025/1390 K., 03.02.2025; 8. Ceza Dairesi, 2024/12276 E., 2025/1417 K., 20.02.2025)
- Gönderinin açılmasından sonra savcıya bilgi verilip postada elkoyma tedbirine başvurulmasının hukuka aykırı sayıldığı ve bu nedenle sanığın mahkûmiyeti yerine beraatine karar verilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (7. Ceza Dairesi, 2021/13984 E., 2025/1390 K., 03.02.2025)
- m.129/3 kapsamındaki bir suçta elkoyma kararının bulunması hâlinde kolluğun gönderiyi açabileceği, bu nedenle açılmanın hukuka uygun olduğu kabul edilmektedir. (4. Ceza Dairesi, 2023/8737 E., 2025/16714 K., 21.10.2025)
- Hakaret gibi m.129/3 kapsamı dışında kalan suçlarda, gönderinin açılmasına ilişkin istisnanın uygulanamayacağı ve ceza tertibine yer olmadığı yönündeki değerlendirmelerin dikkate alındığı kabul edilmektedir. (4. Ceza Dairesi, 2021/21653 E., 2024/1565 K., 12.02.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Postada elkoymanın hukuka uygunluğunu iddia eden taraf, yani kovuşturma makamı, elkoyma kararının veya emrinin varlığını ve şartların gerçekleştiğini ispatla yükümlüdür; bu kararın yazılı olarak bulunması ispat açısından önemlidir.
- Gönderinin açılmasının m.129/3 kapsamında yapıldığını ileri süren taraf, savcının talimatını ve suçun bu istisnada sayılan suçlardan biri olduğunu gösteren belgelerle ispatlamalıdır.
- Hukuka aykırı elkoyma veya açma savunmasını yapan sanık, bu aykırılığı ileri sürerek delilin hukuka aykırı elde edildiğini gösterebilir; bu hususta kovuşturma makamının kararın varlığını ortaya koyması beklenir.
- Elkoyma işleminin yapıldığı yerin ve zamanın kararda belirtilen sınırlar içinde olduğunun belgelerle ortaya konulması gerekir; yer uyuşmazlığı varsa bu durum araştırılmalıdır.
- Gecikmesinde sakınca bulunduğu iddiasını ileri süren Cumhuriyet savcısı, bu durumu ve hâkime derhâl teslim edildiğini tutanakla belgelemelidir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [5271 sayılı Kanun m.116](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-116): Posta hizmeti vermeyen araçlardaki veya kişilerin eşyasındaki aramalar m.116 ve devamındaki genel arama hükümlerine tabidir; bu nedenle m.129'un kapsamı dışında kalır.
- [5271 sayılı Kanun m.118](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-118): Gecikmesinde sakınca bulunan hâlin tanımı m.118'de yapıldığından m.129 bu tanıma atıf yapar.
- [5271 sayılı Kanun m.130](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-130): Avukat bürolarında ve avukatın müvekkiliyle ilişkisine ilişkin elkoyma m.130'da ayrıca düzenlenmiştir; m.129/3 kapsamı dışında kalır.
- [5271 sayılı Kanun m.134](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-134): Postada elkonulan gönderi içindeki bilgisayar veya veri içeren cihazlarda arama için ayrıca m.134 uyarınca hâkim kararı gerekir.
- [5271 sayılı Kanun m.135](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-135): Elektronik postaların izlenmesi m.135 kapsamında düzenlendiğinden m.129 bu alana uygulanmaz.
- 5237 sayılı Kanun m.174: Tehlikeli maddelerin izinsiz bulundurulması veya el değiştirmesi suçu, m.129/3 kapsamında açma istisnasına konu olan suçlardan biridir.
- 5237 sayılı Kanun m.188: Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu, m.129/3 kapsamında açma istisnasına konu olan suçlardan biridir.
- 6136 sayılı Kanun m.12: Ateşli silahlar ve bıçaklarla ilgili m.12 suçları, m.129/3 kapsamında açma istisnasına konu olan suçlardandır.
- 6136 sayılı Kanun m.13: Ateşli silahlar ve bıçaklarla ilgili m.13 suçları, m.129/3 kapsamında açma istisnasına konu olan suçlardandır.
- 2863 sayılı Kanun m.67: Kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin m.67 suçları, m.129/3 kapsamında açma istisnasına konu olan suçlardandır.
- 2863 sayılı Kanun m.68: Kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin m.68 suçları, m.129/3 kapsamında açma istisnasına konu olan suçlardandır.
- 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu: Posta gönderisi ve posta kolisi kavramları bu kanuna göre belirlenir; postada elkoymanın konusunu tanımlar.

## [CMK m.130 — Avukat bürolarında arama, elkoyma ve postada elkoyma](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-130)

CMK m.130, avukat bürolarında arama yapılmasının koşullarını, arama sırasında avukatın, baro başkanının veya temsilcisinin hazır bulunmasını, avukat ile müvekkili arasındaki mesleki ilişkiye ait olduğu öne sürülen şeylere karşı koyma halinde izlenecek usulü ve postada elkoymada aynı usulün uygulanmasını düzenler. Hüküm, konutu ve bürosunda arama yapılan avukatlar ile baro başkanı veya temsilcisi bakımından uygulanır. Maddede yer alan koşullar, avukatın müvekkili ile olan mesleki ilişkisine dayanan şeyler için geçerlidir. Genel arama kurallarını (m.116 vd.), tanıklıktan çekinme hakkını (m.46 ilgili hükmü değil m.126) ve bilgisayarlarda aramayı (m.134) düzenlemez. Aramanın genel ölçütlerini ve kolluğun yetkisini (m.116-119) ayrıca düzenlemez. Elkonulan şeyin muhafazası ve elden çıkarılması (m.132 vd.) bu maddenin konusu değildir.

### Avukat bürolarında arama, elkoyma ve postada elkoyma: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Avukat bürosunda arama**: Avukatın mesleki faaliyetini yürüttüğü yerde yapılan koruma tedbiri niteliğindeki aramadır. Yalnızca mahkeme kararına dayanabilir ve kararda belirtilen olayla sınırlıdır.
- **Mesleki ilişki**: Avukat ile müvekkili arasındaki güven temelli hukuki ilişkidir. Elkonulan şeyin bu ilişkiye ait olup olmadığı, karşı koyma üzerine yetkili hâkim tarafından saptanır.
- **Karşı koyma**: Büroda aranan avukatın, baro başkanının veya temsilcisinin elkonulan şeyin mesleki ilişkiye ait olduğunu öne sürmesidir. Bu beyan, şeyin incelenmeden mühürlenmesi ve hâkime götürülmesi sonucunu doğurur.
- **Mühürleme**: Karşı koyulan şeyin ayrı bir zarf veya paket içine konularak hazır bulunanlarca mühürlenmesi işlemidir. Mühürleme, şeyin incelenmesinden önce yapılır.
- **Bağımsız gözlemci**: Aramada hazır bulundurulması zorunlu olan baro başkanı veya onu temsil eden avukattır. Savcının bizzat bulunmadığı hâllerde de bu hazır bulunma şartı aranır.

### Avukat bürolarında arama, elkoyma ve postada elkoyma: hangi şartlar aranır?

- Avukat bürosunda arama yapılabilmesi için mahkeme kararı bulunmalıdır; savcının kararı ya da kolluk emri bu amaçla yeterli değildir.
- Arama, kararda belirtilen olayla ilgili olmalı ve Cumhuriyet savcısının denetiminde yapılmalıdır.
- Aramada baro başkanı veya onu temsil eden bir avukat hazır bulundurulmalıdır.
- Arama sonucu elkonulmasına karar verilen şeye karşı, avukat, baro başkanı veya temsilcisi tarafından mesleki ilişkiye ait olduğu öne sürülerek karşı koyulmalıdır.
- Karşı koyma halinde şey incelenmeden ayrı bir zarf veya paket içinde hazır bulunanlarca mühürlenmeli ve hâkime götürülmelidir; hâkim kararını soruşturmada sulh ceza hâkiminden, kovuşturmada hâkim veya mahkemeden istenmelidir.
- Postada elkoyma durumunda da aynı koşullarda karşı koyma varsa, ikinci fıkradaki usul uygulanmalıdır.

### Avukat bürolarında arama, elkoyma ve postada elkoyma: hangi sonuçları doğurur?

- Mahkeme kararı olmadan veya kararda belirtilen olay dışında yapılan avukat bürosu araması hukuka aykırı olur.
- Baro başkanı veya temsilcisi aramada hazır bulundurulmazsa arama hukuka aykırı sayılır.
- Karşı koyma varsa şey incelenmeden mühürlenir; bu adım atlanarak yapılan inceleme ve bu yolla elde edilen delil hukuka aykırılık taşır.
- Yetkili hâkim şeyin mesleki ilişkiye ait olduğunu saptarsa şey avukata iade edilir ve işleme ilişkin tutanaklar ortadan kaldırılır.
- Yetkili hâkim mesleki ilişkiye ait olmadığını saptarsa şey ilgili savcıya, hâkime veya mahkemeye verilir.
- Karşı koymanın bulunmadığı hâlde de şeyin incelenmesi ve ilgisi araştırılması kanunda bu madde kapsamında açıkça düzenlenmemiştir.

### Soruşturma ile kovuşturma evresinde yetkili hâkim arasındaki fark nedir?

- Soruşturma evresinde karşı koymanın çözümü sulh ceza hâkimine aittir.
- Kovuşturma evresinde karar hâkim veya mahkemeye aittir.

Sonuç: Hangi merciye başvurulacağı davanın evresine göre belirlenir.

### Mesleki ilişkiye ait şey ile ilişkisiz şey arasındaki fark nedir?

- Mesleki ilişkiye ait olduğu saptanan şey derhâl avukata iade edilir ve işleme ilişkin tutanaklar ortadan kaldırılır.
- Mesleki ilişkiye ait olmadığı saptanan şey için madde açık bir iade ya da kaldırma hükmü koymaz; şey ilgili savcıya, hâkime veya mahkemeye verilir.

Sonuç: Yalnızca mesleki ilişkiye ait saptanan şey iade edilir ve tutanaklar kaldırılır.

### Büroda arama ile postada elkoyma arasındaki fark nedir?

- Büroda aramada elkonulan şeye karşı koyma ikinci fıkraya göre çözülür.
- Postada elkoymada karşı koyma yine ikinci fıkraya göre çözülür; ancak bu fıkra bir arama yapılmadığı için aramanın devamı niteliğinde değildir.

Sonuç: İki hâlde de aynı mühürleme ve hâkim denetimi uygulanır.

### Avukat bürolarında arama, elkoyma ve postada elkoyma: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Avukat bürosu aramasında savcının kararını yeterli saymak; bu aramada mahkeme kararı zorunludur.
- Baro temsilcisinin bulunmamasını sonradan giderilebilir bir eksiklik saymak; hazır bulundurma şartı aramanın geçerlilik koşuludur.
- Karşı koyulan şeyi önce incelemek, sonra mühürlemek; mühürleme incelemeden önce yapılmalıdır.
- Postada elkoymayı büroda arama ile aynı işlem saymak; m.130/3 yalnızca karşı koymada ikinci fıkra usulüne yollama yapar.
- Mesleki ilişkiye ait olmadığı saptanan şeyin de avukata iade edileceğini düşünmek; iade hükmü yalnız mesleki ilişkiye ait saptanan şey içindir.
- Hâkimin kararını süresiz beklemek; 24 saatlik süre açıkça öngörülmüştür.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Avukat bürosunda yapılan arama ve elkoymada kötüye kullanmayı ve keyfiliği önleyen özel usul güvenceleri aranmakta, bu güvencelerin açık ve öngörülebilir olması gerektiği kabul edilmektedir. (Genel Kurul, 2013/1631 E., 17.12.2015)
- Avukat bürosundaki dijital veya basılı delillerin avukat-müvekkil ilişkisine dair olduğu iddia edildiğinde, bunların incelenmeksizin mühürlenip hâkime götürülmesi gerektiği kabul edilmektedir. (İkinci Bölüm, 2013/2342 E., 21.01.2016)
- Mesleki ilişkiye ait olduğu öne sürülen delilin mühürlenmeden incelenmesi ve bu yolla elde edilen delilin hükme esas alınmasının hukuka aykırı olduğu kabul edilmektedir. (İkinci Bölüm, 2013/2342 E., 21.01.2016)
- Baro temsilcisinin ya da savcının bulunmadığı bir avukat evi veya bürosu aramasının hukuka aykırı sayıldığı kabul edilmektedir. (İkinci Bölüm, 2013/2342 E., 21.01.2016)
- Avukat bürosu aramasında hazır bulundurulma zorunluluğunun, savcının bizzat bulunduğu hâllerde de geçerli olduğu kabul edilmektedir. (2017/21 E., 2020/77 K., 24.12.2020)
- Kanuni düzenlemenin 116-134. maddeler arasındaki koruma tedbirleri bütünü içinde değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Birinci Bölüm, 2013/2392 E., 15.04.2015; İkinci Bölüm, 2020/14678 E., 14.01.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Aramanın hukuka uygunluğunu ileri süren taraf, mahkeme kararının varlığını ve kararda belirtilen olayla ilgili olduğunu belgeyle ispatlamakla yükümlüdür; tutanak ve karar belgesi temel delildir.
- Baro başkanı veya temsilcisinin aramada hazır bulunduğu, aramaya katılım tutanağı veya imzalı tutanakla ispat edilir; hazır bulunmadığını ileri süren taraf bunu ispatlamalıdır.
- Elkonulan şeyin mesleki ilişkiye ait olduğu iddiasını öne süren avukat veya baro temsilcisi, karşı koyma beyanını tutanağa geçirtmelidir; bu beyan olmadan mühürleme zorunluluğu doğmaz.
- Elkonulan şeyin mesleki ilişkiye ait olduğunu ispat yükü, karşı koyan tarafta değil, bu yönde saptama yapacak hâkimin inceleme sürecinde değerlendirilir.
- Hâkimin karar için süre olarak 24 saat içinde karar vermesi gerektiğinden, karar tarihi ile mühür tutanağının tarihi karşılaştırılarak süre aşımı ispatlanabilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 1136 sayılı Kanun m.58: Avukat bürolarında arama koşullarını düzenleyen özel hükümdür; mahkeme kararı, savcı denetimi ve baro temsilcisi katılımı şartlarını bu madde ile birlikte okumak gerekir.
- [5271 sayılı Kanun m.129](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-129): Genel postada elkoyma hükümlerini düzenler; m.130/3 bu madde kapsamında postada elkoymayı ayrıca ele alır.
- [5271 sayılı Kanun m.116](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-116): Genel arama koşullarını düzenler; avukat bürosu aramasında tamamlayıcı olarak uygulanabilir.
- [5271 sayılı Kanun m.134](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-134): Bilgisayarlarda arama hükmüdür; bu madde ile ayrı ayrı değerlendirilir.
- [5271 sayılı Kanun m.126](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-126): Avukatın tanıklıktan çekinme hakkını düzenler; mesleki ilişki kapsamındaki belgelere elkonulmasında arka plan oluşturur.

## [CMK m.131 — Elkonulan eşyanın iadesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-131)

Madde, elkonulan eşyanın geri verilmesini düzenler. Birinci fıkra, şüpheli, sanık veya üçüncü kişilere ait eşyanın soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmaması ya da müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılması hâlinde re'sen veya istem üzerine iadesini, karar makamlarını ve istemin reddine karşı itiraz yolunu kapsar. İkinci fıkra, 128. madde uyarınca elkonulan eşya ve malvarlığı değerlerinin suçtan zarar gören mağdura ait olması ve delil ihtiyacının kalmaması hâlinde iadesini düzenler. Madde, eşyanın kime iade edileceği, elden çıkarma ve muhafaza usulü, eşyanın satılması ve bedelinin saklanması, zarar hâlinde tazminat ile mülkiyet tartışmasını çözmez. Elkonulan eşyanın muhafazası ve elden çıkarılması (m.132), elkonulan eşya için tazminat sorumluluğu (m.141/1-j), özel elkoyma hâli (m.128) ve iadeye ilişkin hukuk davası ayrı yollardır.

### Elkonulan eşyanın iadesi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Elkonulan eşya**: Soruşturma veya kovuşturma sırasında koruma tedbiri olarak kişinin zilyetliğinden alınan taşınır eşyadır. Maddenin kapsadığı eşya, bu tedbir kapsamında alınmış olandır.
- **Muhafaza ihtiyacının ortadan kalkması**: Eşyanın delil olarak ya da başka bir soruşturma veya kovuşturma amacıyla adli makamın elinde tutulmasına gerek kalmamasıdır. Bu değerlendirme somut dosyaya göre yapılır.
- **Müsadere**: Suçun konusu veya araçları ile suçtan elde edilen eşyanın devlete geçirilmesi yaptırımıdır. Eşyanın müsadere edilmeyeceğinin anlaşılması, iade için ayrı bir gerekçe oluşturur.
- **Re'sen iade**: Şartların oluştuğu anlaşıldığında makamın ilgilinin talebi beklemeden eşyayı geri vermesidir. İstem bulunmasa da karar verilebilir.
- **Mağdur**: Suçtan doğrudan zarar görmüş kişidir. İkinci fıkradaki iade, eşyanın bu kişiye ait olması koşuluna bağlıdır.

### Elkonulan eşyanın iadesi: hangi şartlar aranır?

- Elkonulan eşyanın şüpheli, sanık veya üçüncü kişiye ait olması gerekir; birinci fıkra bakımından eşyanın sahibi veya zilyedi bu kişilerden biri olmalıdır.
- Eşyanın soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmamış olmalıdır.
- Alternatif olarak eşyanın müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılmış olması gerekir.
- Karar, Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından re'sen veya istem üzerine verilmelidir.
- İkinci fıkra bakımından eşyanın veya malvarlığı değerinin suçtan zarar gören mağdura ait olması gerekir.
- İkinci fıkra bakımından bunlara delil olarak artık ihtiyaç bulunmaması gerekir.

### Elkonulan eşyanın iadesi: hangi sonuçları doğurur?

- Şartlar oluştuğunda eşya re'sen veya istem üzerine geri verilir.
- İstemin reddi kararına karşı itiraz yoluna gidilebilir.
- Mağdura ait ve delil ihtiyacı kalmamış eşya ya da malvarlığı değeri 128. madde kapsamında sahibine iade edilir.
- Suçtan elde edildiği ispatlanamayan veya şüphelinin elde edilmediğini ispatladığı değerler ikinci fıkra uyarınca iade edilir.
- Şartlar oluşmamışsa eşyanın muhafazasına devam edilir ve iade yapılmaz.
- Müsadereye tabi olan eşya, müsadere kararı verilmesi hâlinde iade edilmez.

### Birinci fıkra ile ikinci fıkra arasındaki fark nedir?

- Birinci fıkra, şüpheli, sanık veya üçüncü kişiye ait eşyayı kapsar ve iade için muhafaza ihtiyacının kalkması ya da müsadere edilmeyeceğinin anlaşılması yeterlidir.
- İkinci fıkra, 128. madde kapsamında elkonulan eşya ve malvarlığı değerlerini kapsar ve mağdura ait olma ile delil ihtiyacının kalmaması koşullarını arar.

Sonuç: İkinci fıkrada karar makamı belirtilmemiştir; iade sahibine yapılır. Birinci fıkrada istemin reddine itiraz yolu açıktır.

### Re'sen iade ile istem üzerine iade arasındaki fark nedir?

- Re'sen iadede makam, şartların oluştuğunu görünce ilgilinin talebini beklemeden karar verir.
- İstem üzerine iadede ilgili talepte bulunur ve makam bu talebi değerlendirir.

Sonuç: İstemin reddi kararına itiraz edilebilir; re'sen karar için ayrı bir itiraz düzenlemesi metinde yoktur.

### Mülkiyet tartışması ile iade kararı arasındaki fark nedir?

- Ceza muhakemesindeki iade kararı, eşyanın mülkiyetini kesin olarak çözen bir karar değildir.
- Taraflar mülkiyeti hukuk mahkemesinde ayrıca ileri sürebilir.

Sonuç: İade kararından sonra eşya, hukuk davasıyla sonradan geri alınabilir.

### Elkonulan eşyanın iadesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Birinci fıkradaki iadeyi, eşyanın mülkiyetini kesin olarak belirleyen bir karar saymak; oysa karar yalnız muhafaza ve müsadere ölçütüne dayanır.
- İkinci fıkradaki iadeyi birinci fıkra gibi istem şartına bağlamak; oysa ikinci fıkra re'sen iade hâlini de kapsar.
- Mağdura ait olmayan eşyayı ikinci fıkra kapsamında iade etmek; ikinci fıkra için mağdura ait olma koşulu aranır.
- Müsadere yapılamayacak eşyayı iade dışı bırakmak; eşyanın müsadere edilemeyeceği hâllerde de iade gerekir.
- İstemin reddine karşı itirazı re'sen iade kararına da uygulamak; metin itiraz yolunu istemin reddi kararına bağlamıştır.
- Mahkeme iade kararını verdikten sonra idarenin ek başvuru koşulu aramasına izin vermek; iade kararının uygulanması için ayrıca dava açılması gerekmez.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Elkoyma tedbirinin gerekmediği saptandığında, idarenin ayrıca başvuru beklemeden eşyayı veya bedelini sahibine iade etmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Genel Kurul, 2022/19376 E., 12.12.2024)
- Mahkeme kararının uygulanması için kişinin ayrıca dava açmasına veya icra takibi başlatmasına gerek olmadığı kabul edilmektedir. (Genel Kurul, 2022/19376 E., 12.12.2024)
- İade kararının kesinleşmesi ve sahibinin bu yönde talep etmesi hâlinde iadenin gecikmeden yapılması gerektiği kabul edilmektedir. (Genel Kurul, 2022/19376 E., 12.12.2024)
- Beraat hâlinde eşyanın müsadere edilmeyeceğinin anlaşıldığı kabul edilmekte; müsadere kararı yoksa iade için ayrıca bir karar aranmadığı görülmektedir. (2024/183 E., 2025/252 K., 11.12.2025)
- Elkoyma kararının dayanağı olan suç isnadının ortadan kalkması hâlinde eşyanın iadesinin talep edilmesi üzerine değerlendirme yapılması gerektiği kabul edilmektedir. (2024/183 E., 2025/252 K., 11.12.2025)
- Birinci fıkradaki karar, mülkiyeti kesin olarak çözmediğinden, iade sonrası mülkiyet tartışmasının hukuk mahkemesinde sürdürülebildiği kabul edilmektedir. (İkinci Bölüm, 2013/2429 E., 30.03.2016)

### Nasıl ispat edilir?

- Eşyanın iadesini talep eden kişi, eşyanın kendisine ait olduğunu ya da zilyedliğini belgelerle ortaya koymalıdır; bu ispat yükü istemi yapan tarafa aittir.
- Muhafaza ihtiyacının kalktığını gösteren dosya belgeleri, iddianamenin sonucu, beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı gibi kayıtlar değerlendirme için esas alınır.
- Müsadereye tabi olmadığını ileri süren taraf bu iddiasını dosya içeriğiyle ortaya koymalıdır; müsadere kararı yoksa bu durum iade lehine yorumlanır.
- İkinci fıkrada suçtan elde edildiğinin ispatı makama aittir; değerler suçtan elde edildiği ispatlanamadığında iade edilir.
- Mülkiyet tartışması varsa ilgili taraf bunu hukuk mahkemesinde ayrıca ispatlar; ceza makamı iadede mülkiyeti kesin olarak çözmez.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 5271 m.128: İkinci fıkradaki iade, 128. madde uyarınca elkonulan eşya veya malvarlığı değerleri bakımından uygulanır.
- 5271 m.132: Elkonulan eşyanın muhafazası ve elden çıkarılması bu maddede düzenlenir; iade kararının uygulanmasından ayrı bir rejimdir.
- 5271 m.141: Eşyanın korunmaması, amaç dışı kullanılması veya zamanında geri verilmemesi hâlinde tazminat davası düzenlenir.

## [CMK m.132 — Elkonulan eşyanın muhafazası veya elden çıkarılması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-132)

CMK 132. madde, elkonulmuş eşyanın hükmün kesinleşmesinden önce elden çıkarılmasını (satış ya da benzeri yolla değerinin paraya çevrilmesini), bu kararın hangi merci tarafından verileceğini, karar öncesinde ilgililerin dinlenmesini, elkonulan eşyanın muhafaza ve bakım tedbirlerini, eşyanın şüpheli, sanık veya başka bir kişiye muhafaza için bırakılmasını ve delil ihtiyacı kalmayan eşyanın rayiç bedel karşılığı ilgiliye teslimini düzenler. Maddenin uygulandığı taraf, elkonulan eşyanın sahibi, zilyedi veya ilgili üçüncü kişilerdir. Elkoymanın şartlarını ve usulünü (m.123-131), taşınmaz, hak ve alacaklara elkoymayı (m.128), elkonulan eşyanın iadesini (m.131), müsadereyi (TCK ve CMK'nın ilgili hükümleri) ve el konulmasının hukuka aykırılığı halinde itirazı bu madde düzenlemez.

### Elkonulan eşyanın muhafazası veya elden çıkarılması: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Elden çıkarma**: Elkonulan eşyanın hükmün kesinleşmesinden önce, zarara uğraması veya değerinde esaslı ölçüde kayıp meydana gelme tehlikesi nedeniyle paraya çevrilmesidir. Eşyanın yerini bedel alır ve bu bedel sonradan verilecek müsadere kararının konusunu oluşturur.
- **Esaslı ölçüde kayıp tehlikesi**: Eşyanın değerinde önemli bir azalmaya yol açacak somut bir tehlikenin varlığıdır. Tehlikenin soyut olması yeterli değildir, eşyanın niteliğinden veya durumundan çıkan somut bir risk aranır.
- **Rayiç değer**: Eşyanın piyasadaki güncel değeridir. Delil ihtiyacı kalmayan eşyanın ilgiliye teslim edilebilmesi için ilgilinin bu tutarı derhâl ödemesi gerekir.
- **Bırakma (muhafaza için teslim)**: Elkonulan eşyanın mülkiyet ya da müsadere sonucunu değiştirmeden, şüpheli, sanık veya başka bir kişiye bakım ve iade yükümlülüğüyle teslim edilmesidir. Teminat şartına bağlanabilir.
- **Delil olarak saklanma ihtiyacı**: Eşyanın ceza yargılamasında ispat aracı olarak tutulmasının gerekli olup olmadığı ölçütüdür. Bu ihtiyaç kalmadığında altıncı fıkradaki teslim yolu açılır.

### Elkonulan eşyanın muhafazası veya elden çıkarılması: hangi şartlar aranır?

- Eşyanın elkonulmuş olması gerekir; madde yalnızca halihazırda elkonulan eşya için uygulanır.
- Eşyanın zarara uğraması veya değerinde esaslı ölçüde kayıp meydana gelme tehlikesinin somut olarak bulunması gerekir.
- Elden çıkarmanın hükmün kesinleşmesinden önce yapılması gerekir.
- Elden çıkarma kararının soruşturma evresinde hâkim, kovuşturma evresinde mahkeme tarafından verilmesi gerekir.
- Karar verilmeden önce eşyanın sahibi olan şüpheli, sanık veya ilgili diğer kişilerin dinlenmesi gerekir.
- Elden çıkarma kararının bu kişilere bildirilmesi gerekir.
- Elden çıkarma işlemi, elkonulan eşyanın değerinin muhafazası için gerekli tedbirler alınarak yürütülmelidir.
- Eşyanın ilgiliye teslim edilmesi, delil olarak saklanmasına gerek kalmamasına ve rayiç değerin derhâl ödenmesine bağlıdır.

### Elkonulan eşyanın muhafazası veya elden çıkarılması: hangi sonuçları doğurur?

- Tehlike ve hükmün kesinleşmesinden önce olma koşulları varsa eşya elden çıkarılabilir.
- Elden çıkarma kararı, dinleme yapılmadan verilirse hukuka aykırı olur; dinleme ve bildirim zorunludur.
- Elkonulan eşyanın değerinin korunması ve zarar görmemesi için gerekli tedbirlerin alınması zorunludur.
- Eşya, bakım ve gözetim koşuluyla şüpheliye, sanığa veya başka bir kişiye muhafaza için teslim edilebilir; istendiğinde derhâl iade edilmesi şarttır.
- Bırakma teminat gösterilmesi koşuluna bağlanabilir.
- Delil olarak saklanmasına gerek kalmayan eşya, rayiç değerin derhâl ödenmesi karşılığında ilgiliye teslim edilir.
- Altıncı fıkra uyarınca teslim yapılırsa müsadere kararının konusu ödenen rayiç değer olur.
- Elden çıkarma işlemi ancak ilgiliye teslimin mümkün olmadığı hallerde başvurulacak yol olarak kabul edilmektedir; teslim koşulları oluştuğunda elden çıkarmaya gidilmemelidir. (Birinci Bölüm, 2018/23068 E., 26.05.2021)

### Soruşturma ile kovuşturma evresi arasındaki fark nedir?

- Soruşturma evresinde elden çıkarma kararını hâkim verir. Bu evrede Cumhuriyet savcısı karar veremez.
- Kovuşturma evresinde kararı mahkeme verir. Dava dosyası mahkemeye geçtiğinde yetki de mahkemeye geçer.

Sonuç: Kararın hangi merciden çıkacağı, yargılamanın hangi evrede olduğuna göre belirlenir.

### Elden çıkarma ile muhafaza için bırakma arasındaki fark nedir?

- Elden çıkarmada eşya satılır veya değeri paraya çevrilir ve yerini bedel alır.
- Bırakmada eşyanın mülkiyeti ve fiziki durumu korunur, eşya ilgiliye bakım ve iade koşuluyla muhafaza için teslim edilir.

Sonuç: Bırakma, muhafaza sorununu çözerken eşyanın kendisini korur; elden çıkarma ise eşyanın yerine bedel koyar.

### Elden çıkarma ile delil ihtiyacı kalmayan eşyanın rayiç bedelle teslimi arasındaki fark nedir?

- Elden çıkarma, zarar veya değer kaybı tehlikesine dayanır ve eşya paraya çevrilir.
- Altıncı fıkradaki teslimde tehlike aranmaz; delil ihtiyacı kalmaması ve rayiç bedelin derhâl ödenmesi yeterlidir.

Sonuç: Altıncı fıkra kapsamında bedel ödenirse eşya ilgiliye teslim edilir ve müsadere konusu bu bedel olur.

### Şüpheli-sanık ile üçüncü kişi arasındaki fark nedir?

- Eşyanın sahibi olan şüpheli veya sanık, karar öncesinde dinlenmek ve karar bildirimi almak zorundadır.
- Sahibi olmayan ilgili diğer kişiler de dinlenir; sahipliğin kimde olduğu dinleme kapsamını belirler.

Sonuç: Dinleme ve bildirim zorunluluğu, eşyanın sahibi veya ilgili kişi olan herkes için geçerlidir.

### Elkonulan eşyanın muhafazası veya elden çıkarılması: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Elden çıkarma koşulunu yalnızca soyut bir değer kaybı ihtimaline dayandırmak; somut tehlike aranmalıdır.
- Elden çıkarma kararını kovuşturma evresinde Cumhuriyet savcısının vermesi; yetki kovuşturma evresinde mahkemeye aittir.
- Karar öncesinde şüpheli, sanık veya ilgili kişiyi dinlemeden karar vermek; dinleme zorunludur ve atlanması hukuka aykırılık doğurur.
- Teslim koşullarının gerçekleştiği halde elden çıkarmaya başvurmak; ilgiliye teslim mümkünse elden çıkarma yolu kapalıdır. (Birinci Bölüm, 2018/23068 E., 26.05.2021)
- Altıncı fıkra kapsamındaki teslimde rayiç bedeli tam ödetmeden eşyayı iade etmek; bedelin derhâl ödenmesi şarttır.
- Müsadere kararının konusunu eşyanın kendisi sanmak; elden çıkarmadan sonra müsadere konusu ödenen bedeldir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Elden çıkarmanın, ilgiliye teslimin mümkün olmadığı hallerde başvurulacak son çare olarak görüldüğü kabul edilmektedir; teslim koşulları oluştuğunda elden çıkarmaya başvurulmaması gerektiği ifade edilmektedir. (Birinci Bölüm, 2018/23068 E., 26.05.2021)
- Elden çıkarma sonrasında elde edilen değerin, eşyanın yerine geçtiği ve muhakeme sonunda müsadere kararına konu olacağı kabul edilmektedir. (Birinci Bölüm, 2018/23068 E., 26.05.2021)
- Elkonulan eşyanın kamu eliyle korunmasının zor olduğu, muhafaza yükümlülüğünün ihmal edilmesinin eşyanın zarar görmesine yol açtığı belirtilmektedir. (Birinci Bölüm, 2018/23068 E., 26.05.2021)
- Elkonulan eşyanın delil ihtiyacı kalmadığı halde uzun süre adliyede tutulmasının mülkiyet hakkına müdahale oluşturabileceği ve hukuka aykırılık yaratabileceği kabul edilmektedir. (2024/183 E., 2025/252 K., 11.12.2025)
- Elkoyma ve elden çıkarma kararlarının ölçülülük ilkesi çerçevesinde incelenmesi gerektiği belirtilmektedir. (2024/183 E., 2025/252 K., 11.12.2025)
- Koruma tedbirlerinin 116 ila 134. maddeler arasında düzenlendiği ve bu hükümlerin birlikte uygulanması gerektiği kabul edilmektedir. (Birinci Bölüm, 2013/2392 E., 15.04.2015; İkinci Bölüm, 2020/14678 E., 14.01.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Elden çıkarma talebini ileri süren taraf, eşyanın zarar görme veya değerinde esaslı kayıp tehlikesinin somut olarak bulunduğunu ispatlamakla yükümlüdür; bu tehlike bilirkişi raporu, eşyanın durumunu gösteren tutanak veya fotoğraf gibi belgelerle gösterilebilir.
- Delil ihtiyacının kalmadığını ileri süren taraf, bu durumu dosya içeriği ve soruşturma veya kovuşturmanın durumu ile ortaya koymalıdır.
- Dinleme zorunluluğu nedeniyle sahibi olan şüpheli, sanık veya ilgili kişinin dinlendiği tutanakla ispat edilir; dinlenmeden verilen karar sonradan itirazla ileri sürülebilir.
- Teslim veya bırakma kararında teminat gösterilmesi koşulu konulmuşsa, teminatın alındığı belgeyle ispatlanır; teminat gösterilmemişse teslimin gerçekleşmediği kabul edilir.
- Rayiç değerin derhâl ödendiğinin belgelenmesi, altıncı fıkra kapsamında teslimin şartıdır; ödeme makbuzu veya banka kaydı ile ispatlanır.
- Eşyanın değerinin muhafazası ve zarar görmemesi için alınan tedbirlerin varlığı, tutanak ve bakım kayıtlarıyla ispatlanır; tedbirlerin alınmadığını ileri süren taraf bu iddiasını ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 5271 m.131: Elkonulan eşyanın iadesi ve iade talebinin reddine karşı itiraz yolunu düzenler; bu madde ile iade ve teslim sınırları birlikte değerlendirilir.
- 5271 m.123: Elkoyma ve muhafaza altına alma ayrımını ve elkoymanın genel çerçevesini düzenler; elkonulan eşyanın varlığı bu maddenin ön koşuludur.
- 5271 m.128: Taşınmaz, hak ve alacaklara elkoymayı düzenler; bu tür malvarlığı değerlerinin elden çıkarılmasında 132. maddenin uygulanıp uygulanmayacağı bu maddeyle birlikte değerlendirilir.
- 5271 m.127: Elkoyma işleminin kolluk tarafından yapılması ve tutanak düzenlenmesine ilişkin usulü gösterir; elkoyma işlemi bu usule uygun yapılmalıdır.

## [CMK m.133 — Şirket yönetimi için kayyım tayini](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-133)

Madde, soruşturma ve kovuşturma sürecinde, bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlendiği kuvvetli şüphe sebepleri bulunan belirli katalog suçlar bakımından şirket yönetimine kayyım atanmasının şartlarını, kayyımın atanma biçimini ve kararın ilanını düzenler. Ücretin hangi hallerde şirket bütçesinden ya da Devlet Hazinesinden karşılanacağı, kayyım aleyhine açılacak tazminat davaları ve Devlet'in rücu hakkı da maddenin kapsamındadır. Hüküm hâkim veya mahkemenin kayyım atamasına ilişkindir; Cumhuriyet savcısına bu konuda karar yetkisi tanımaz. Maddede kayyımın yönetim yetkisinin kapsamı ayrıntılı düzenlenmez; bu konuda kayyımın ne yapamayacağı ve tedbirin kaldırılması, ilgililerin işlemlere karşı başvuru yolları ile ilgili hükümler, başka maddelerde yer alır (m.131, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca).

### Şirket yönetimi için kayyım tayini: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Şirket yönetimi için kayyım**: Soruşturma veya kovuşturma sürecinde, şirketin yönetim organının yerine ya da onun kararlarını denetleyerek atanan kişidir. Kayyım bir soruşturma makamı veya gizli soruşturmacı değildir; görevi suçun önlenmesi ve delillerin korunmasını kolaylaştırmaktır.
- **Onay makamı olarak kayyım**: Yönetim organının karar ve işlemlerinin geçerliliğinin kayyımın onayına bağlandığı kayyım türüdür. Karar yetkisi yönetim organında kalır, kayyım yalnız onay verir.
- **Yönetici olarak kayyım**: Yönetim organının yerine veya yönetim organının yetkileriyle birlikte ortaklık paylarını ya da menkul kıymetleri idare etmek üzere atanan kayyım türüdür.
- **Kuvvetli şüphe sebepleri**: Suçun şirket faaliyeti çerçevesinde işlendiğine dair, somut olgulara dayanan ve tedbiri haklı kılacak yoğunlukta şüphedir. Yalnızca şirket ortaklarından birinin kişisel suçu bu eşiği karşılamaz.
- **Zincirleme veya kesintisiz suç**: Kayyım atanabilmesi için suçun karar anında da devam eden, temadi eden suç olmasıdır. Tamamlanmış veya teşebbüs aşamasında kalmış suç bu kapsamda değerlendirilmez.
- **Katalog suçlar**: Maddenin dördüncü fıkrasında sayılan ve yalnızca bunlar bakımından tedbirin uygulanabileceği suçlardır. Listede olmayan suçlar için kayyım atanamaz.

### Şirket yönetimi için kayyım tayini: hangi şartlar aranır?

- Soruşturma veya kovuşturma konusu suçun, dördüncü fıkrada sayılan katalog suçlardan biri olması gerekir.
- Suçun bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlendiğine dair kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması gerekir.
- Suçun karar tarihinde de işlenmekte olması, yani zincirleme veya kesintisiz nitelikte temadi eden bir suç olması gerekir; tamamlanmış ya da teşebbüs aşamasında kalmış suç için tedbir uygulanamaz.
- Kayyım atanmasının maddi gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli olması gerekir.
- Atamanın yalnızca soruşturma veya kovuşturma aşamasında ve hâkim veya mahkeme kararıyla yapılması gerekir.
- Atama kararında kayyımın onay makamı mı yoksa yönetici mi olarak atandığı açıkça belirtilmelidir; ayrıca ücreti de kararda açıklanmalıdır.
- Kayyım tayin kararı ticaret sicili gazetesinde ve diğer uygun vasıtalarla ilan edilmelidir.
- Şirket yönetimine kayyım atanan karar, şirketin tüzel kişiliği bakımından hukuki ehliyet yönünden ayrıca değerlendirilmez; kayyımın atanması kararın içeriğine bağlıdır.

### Şirket yönetimi için kayyım tayini: hangi sonuçları doğurur?

- Şartlar gerçekleştiğinde hâkim veya mahkeme şirket işlerinin yürütülmesi için kayyım atayabilir.
- Atama kararında kayyımın onay makamı mı yoksa yönetici mi olduğu açıkça belirtilmezse karar bu yönüyle eksik kalır.
- Suç, şirket faaliyeti çerçevesinde işlenmiyorsa, katalog dışında kalıyorsa ya da tamamlanmışsa kayyım atanamaz.
- Kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilirse, kayyıma ödenen ücretin tamamı kanuni faiziyle Devlet Hazinesinden karşılanır.
- Diğer hallerde kayyım ücreti şirket bütçesinden karşılanır.
- Kayyımın görevleriyle ilgili iş ve işlemlerinden doğan tazminat davaları Devlet aleyhine açılır.
- Görevini kötüye kullanan kayyıma Devlet, ödediği tazminat nedeniyle rücu eder.
- İlgililer, kayyımın işlemlerine karşı görevli mahkemeye başvurabilir.

### Onay makamı kayyım ile yönetici kayyım arasındaki fark nedir?

- Onay makamı kayyımda yönetim organı karar almaya devam eder, ancak kararların geçerliliği kayyımın onayına bağlanır.
- Yönetici kayyımda yönetim organının yerine ya da yetkileri birlikte kayyıma verilerek şirketin idaresi doğrudan kayyıma geçer.

Sonuç: Atama kararında hangi türde kayyım atandığı açıkça belirtilmelidir; belirtilmeyen karar eksik sayılır.

### Soruşturma aşaması ile kovuşturma aşaması arasındaki fark nedir?

- Soruşturma aşamasında kayyımı sulh ceza hâkimi atar.
- Kovuşturma aşamasında kayyımı mahkeme atar.

Sonuç: Atama merci, kovuşturma evresine göre değişir; Cumhuriyet savcısı bu kararı kendisi veremez.

### Şirket ortağının kişisel suçu ile şirket faaliyeti çerçevesinde suç arasındaki fark nedir?

- Suçun ortaklardan birinin ya da birkaçının kişisel eylemi olması durumudur.
- Suçun şirketin faaliyeti çerçevesinde, şirketin ticari işleyişinin aracı olarak işlenmesi durumudur.

Sonuç: Yalnızca ikinci durumda şirkete kayyım atanabilir; birincisinde madde uygulanmaz.

### Kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat ile mahkumiyet veya devam eden kovuşturma arasındaki fark nedir?

- Soruşturma veya kovuşturmada kovuşturmaya yer olmadığı ya da beraat kararı verilmesi hâlidir.
- Bu sonuçların oluşmadığı, kovuşturmanın sürdüğü hâldir.

Sonuç: Yalnızca ilk halde kayyım ücreti, ödenen tamamı kanuni faiziyle birlikte Devlet Hazinesinden karşılanır; ikinci halde ücret şirket bütçesinden ödenir.

### Kayyımın ücreti ile kayyımın sorumluluğu arasındaki fark nedir?

- Ücret, hâkim veya mahkemenin takdir ettiği tutardır ve kural olarak şirket bütçesinden karşılanır.
- Kayyımın görevleri ile ilgili iş ve işlemlerinden doğan tazminat, Devlet aleyhine açılır.

Sonuç: Devlet ödediği tazminat nedeniyle görevini kötüye kullanan kayyıma bir yıl içinde rücu eder.

### Şirket yönetimi için kayyım tayini: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Cumhuriyet savcısının kayyım atayabileceğini kabul etmek; atama yetkisi yalnızca hâkim veya mahkemeye aittir.
- Kayyım atamasını 4. fıkradaki katalog dışında kalan suçlar için de uygulamak.
- Tamamlanmış veya teşebbüs aşamasında kalmış bir suç için kayyım atamak; tedbir yalnızca karar anında devam eden suç için uygulanabilir.
- Atama kararında kayyımın onay makamı mı yoksa yönetici mi olduğunu belirtmemek.
- Kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat halinde ücretin şirket bütçesinden ödenmeye devam ettiğini varsaymak; bu halde ödenen tutar Devlet Hazinesinden karşılanır.
- Rücu süresini tazminatın ödenmesinden değil, kayyımın işlemi tarihinden saymak; süre tazminatın ödenmesiyle başlar.
- Kayyımın şirket politikasını değiştirebileceğini varsaymak; kayyımın yetkisi suçun önlenmesi ve delillerin korunması ile sınırlıdır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yüksek mahkemeler, kayyım atamasının dayanağı olan suçun gerçekten katalogda sayılan suç olup olmadığını ve şirket faaliyeti çerçevesinde işlendiğine dair kuvvetli şüphenin varlığını araştırmaktadır. (Genel Kurul, 2018/27526 E., 14.09.2023)
- Kovuşturmaya yer olmadığı kararının kesinleşmesi hâlinde, gerekçe ortadan kalktığından kayyım atamasının sona erdirilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Genel Kurul, 2019/42188 E., 31.07.2025)
- Uygulamada kayyım, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu gibi kurumlar tarafından yürütülmüş ve bu kurumların atama kararlarının uygulanmasında tereddüt yaşanmıştır. (Genel Kurul, 2019/42188 E., 31.07.2025)
- FETÖ/PDY soruşturmaları kapsamında pek çok şirkete kayyım atanmasının yaygın olduğu görülmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, 2022/2401 E., 2023/1170 K., 17.07.2023)
- Şirket yönetimine kayyım atanmasına ilişkin işlemlerde görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi mi yoksa sulh ceza hâkimi mi olduğu tartışma konusu olmuş ve dava konusu ayrıca değerlendirilmiştir. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2021/1015 E., 2021/1174 K., 17.11.2021; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, 2021/1547 E., 2021/1656 K., 11.11.2021)
- Kayyımın atanması veya tedbirin sonlandırılması ile ilgili talepler, ilgili şirketin ortaklarınca dava yoluyla da ileri sürülmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2024/1142 E., 2025/725 K., 02.05.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Kayyım atanmasını talep eden Cumhuriyet savcısı, katalog suçun işlendiğini, suçun şirket faaliyeti çerçevesinde ve karar anında devam eden nitelikte olduğunu kuvvetli şüphe sebepleri ile ortaya koymakla yükümlüdür.
- Kayyım atanmasının maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için gerekli olduğu, somut olaya ilişkin delillerle gösterilmelidir.
- Şirket ortağı, suçun şirketin faaliyetiyle ilgisi olmadığını ya da kişisel nitelikte kaldığını ileri sürerek bu şartın gerçekleşmediğini savunabilir; bu savunmanın ispatı kendisine düşer.
- Atama kararında kayyımın türü ve ücretinin açıkça yazılı olması zorunludur; yazılı kararın bulunmaması belgeyle ispatlanır.
- Kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararının bulunduğu, ilgili karar belgesi ile ispatlanır; bu durum ücretin Devlet Hazinesinden ödenmesi talebinin dayanağıdır.
- Kayyımın işlemine karşı ilgililerin başvurusunda, işlemin hukuka aykırılığını ileri süren taraf bunu ispatlamakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu: Kayyımlık kurumunun medeni hukuktaki düzenlemesidir. Madde 133/3 uyarınca kayyımın işlemlerine karşı başvuruda bu kanun hükümleri uygulanır ve boşluk varsa bu kanuna başvurulur.
- 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu: Şirketlerin yönetimi ve ticari işleyişine ilişkin hükümleri içerir. Madde 133/3 uyarınca kayyımın işlemlerine karşı başvuruda bu kanun hükümleri de uygulanır.
- [5271 sayılı Kanun m.131](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-131): Kaynaklarda, 133. maddenin kendi düzenlemesi varken m.131'in bu madde bakımından uygulanma yerinin bulunmadığı belirtilmektedir; yani m.131 yerine 133. madde özel hüküm olarak uygulanır.

## [CMK m.134 — Ve elkoyma](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-134)

Madde, bir suç dolayısıyla yapılan soruşturmada şüphelinin kullandığı bilgisayar, bilgisayar programları ve bilgisayar kütüklerinde arama yapılmasını, kayıtlardan kopya çıkarılmasını ve kayıtların metin hâline getirilmesini düzenler. Aynı zamanda şifre çözümü için geçici elkoyma, elkoyma sırasında yedekleme, yedekten kopya verilmesi ve elkoymaksızın kopya alınması işlemlerini kapsar. Uygulama, soruşturma sürecindeki şüpheli ve bu şüphelinin kullandığı bilişim araçları bakımından söz konusudur. Madde, telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesini düzenlemez (m.135). Haberleşme içeriğinin ele geçirilmesi ve iletişim tespiti bakımından başka maddelere bakılmalıdır (m.135 ve m.136). Bilgisayarın el konulması sonrasında itiraz usulü ve kovuşturma aşamasındaki delil değerlendirmesi de bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Ve elkoyma: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Arama**: Şüphelinin kullandığı bilgisayar, bilgisayar programları ve bilgisayar kütüklerinin içeriğinin incelenmesi işlemidir. Durağan hâldeki cihaz üzerinde yapılır; bilgisayar çalışır durumdayken sisteme girilerek yapılan izleme bu kavramın kapsamında değildir.
- **Bilgisayar kütüğü**: Bilgisayarda veya bilgi işlem ortamında tutulan dijital veri kayıtlarıdır. Kullanıcının kendi cihazındaki depolama birimleriyle sınırlı olmayıp ağ üzerinden erişilebilen kayıtları da kapsayabilir.
- **Geçici elkoyma**: Şifre çözümü veya gizlenmiş bilgilere ulaşılması için cihazın sınırlı süreyle alınmasıdır. Amaç cihaza el koymak değil, verilere ulaşmaktır; çözüm tamamlanınca cihaz iade edilir.
- **Yedekleme (imaj)**: Elkoyma sırasında sistemdeki bütün verilerin kopyalanarak saklanmasıdır. Yedekten alınan kopya şüpheliye veya vekiline verilir ve tutanakla belgelenir.
- **Kopya çıkarma**: Bilgisayar kayıtlarının cihazdan ayrı bir ortama aktarılmasıdır. Elkoymaksızın da yapılabilir; bu durumda veriler kâğıda yazdırılarak tutanağa kaydedilir.

### Ve elkoyma: hangi şartlar aranır?

- Bir suç dolayısıyla soruşturma yürütülmüş olmalıdır.
- Somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ortaya konulmalıdır.
- Başka suretle delil elde etme imkânının bulunmaması gerekir.
- Arama kararı hâkim tarafından verilmeli; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı da karar verebilmelidir. Savcı kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulmalı, hâkim de en geç yirmi dört saat içinde karar vermelidir.
- Şifre çözülemediğinde, gizlenmiş bilgilere ulaşılamadığında veya işlem uzun süreceğinde geçici elkoyma yapılabilir; bu hâllerin birinin gerçekleşmiş olması gerekir.
- Elkoyma sırasında sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi yapılmalıdır.
- Yedekten alınan kopya şüpheliye veya vekiline verilmeli ve bu husus tutanağa geçirilerek imza altına alınmalıdır.
- Şifrenin çözülmesi ve gerekli kopyaların alınması hâlinde elkonulan cihazlar gecikmeksizin iade edilmelidir.

### Ve elkoyma: hangi sonuçları doğurur?

- Hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı kararıyla arama, kopya çıkarma ve metin hâline getirme yapılabilir.
- Savcı kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulmazsa veya hâkim aksine karar verirse, çıkarılan kopyalar ve çözülen metinler derhâl imha edilir.
- Şifre çözülemediğinde veya gizlenmiş bilgilere ulaşılamadığında cihaz geçici olarak elkonulabilir.
- Şifre çözümü ve kopya alma tamamlandığında elkonulan cihaz gecikmeksizin iade edilir.
- Elkoyma sırasında yedekleme yapılmazsa elkoyma usulüne aykırılık oluşur.
- Yedekten kopya şüpheliye veya vekiline verilmez ve tutanağa geçirilmezse usule aykırılık doğar.
- Elkoymaksızın kopya alınması hâlinde, veriler kâğıda yazdırılıp tutanağa kaydedilmediğinde usul eksik kalır.
- Kanuna aykırı biçimde elde edilen dijital delil hukuka aykırı delil niteliği taşır ve hükme esas alınamaz.

### Arama ile elkoyma arasındaki fark nedir?

- Arama, cihazdaki verilerin incelenmesi ve metin hâline getirilmesidir; hâkim kararı veya savcı kararı (acil hâl) gerektirir.
- Elkoyma, cihazın fiziksel olarak alınmasıdır; yalnız şifre veya gizlenmiş bilgi engeli ya da uzun süren işlem hâllerinde ve geçici olarak yapılır.

Sonuç: Elkoyma ancak kanunda sayılan hâllerde mümkündür ve cihaz çözüm tamamlanınca iade edilir. Elkoyma olmadan da kopya alınabilir (fıkra 5).

### Elkoymalı kopya ile elkoymasız kopya arasındaki fark nedir?

- Cihaz alınarak sistemdeki bütün verilerin yedeği alınır ve bu yedekten şüpheliye bir kopya verilir.
- Cihaz alınmadan sistemdeki verilerin tamamı veya bir kısmının kopyası alınır ve veriler kâğıda yazdırılır.

Sonuç: Her iki yolda da tutanak tutulması ve ilgililerin imzası gerekir; elkoymalı yolda şüpheliye yedek kopya verilmesi zorunludur.

### Cumhuriyet savcısı kararı ile hâkim kararı arasındaki fark nedir?

- Hâkim kararı, kuvvetli şüphe ve delil elde etme imkânsızlığı koşullarıyla verilir.
- Savcı kararı yalnız gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde verilebilir ve sonradan hâkim onayına sunulur.

Sonuç: Savcı kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulmazsa veya hâkim aksine karar verirse çıkarılan kopyalar ve metinler derhâl imha edilir.

### Ve elkoyma: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Elkoymayı, cihazı kalıcı olarak alma yetkisi saymak; madde elkoymayı yalnız şifre çözümü için geçici ve sınırlı olarak tanır.
- Mahallinde yedek alınmadan cihazı götürmek ve sonradan imaj almak; yedekleme elkoyma sırasında yapılmalıdır.
- Savcı kararını hâkim onayına sunmayı unutmak ve yirmi dört saat süreyi kaçırmak; bu hâlde kopyaların imhası gerekir.
- Yedekten şüpheliye veya vekiline kopya verilmesini ve bunun tutanağa geçirilmesini atlamak.
- Arama ile telekomünikasyon denetimini karıştırmak; durağan cihazdaki verilerin incelenmesi m.134, haberleşmenin canlı izlenmesi m.135 kapsamındadır.
- Şifre çözümü tamamlandıktan sonra cihazı gecikmeksizin iade etmemek.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Dijital verilerin mahallinde imaj alınmadan ve ilgilisine kopyası verilmeden cihazların alınması, CMK 134'e aykırı kabul edilmektedir. (Genel Kurul, 2018/15231 E., 04.06.2020)
- Mahallinde şifreli olmayan dijital veri içeren cihazların adli kopyası alınmadan götürülmesi hâlinde elde edilen delil yasak delil sayılmaktadır. (Genel Kurul, 2018/10424 E., 04.06.2020)
- Sanık hakkındaki diğer deliller tartışılmadan, bu şekilde elde edilen dijital delile dayanarak hüküm kurulmasının bozma nedeni sayıldığı kabul edilmektedir. (Genel Kurul, 2018/23077 E., 17.09.2020)
- Bilgisayar üzerinde kayıtlı haberleşme verileri CMK 134 kapsamında değerlendirilmektedir. (Genel Kurul, 2016/15586 E., 11.01.2018)
- Dijital ortamda bulunan verilerin bütünlüğünün doğrulanamadığı hâllerde, madde 134'e uygun elde edilmiş sayılmadığı kabul edilmektedir. (Genel Kurul, 2021/30714 E., 15.02.2023; Genel Kurul, 2021/32082 E., 26.01.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Arama ve elkoyma kararının dayanağı olan somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığını, bu tedbiri talep eden Cumhuriyet savcısı ispatlar; gerekçenin karar metninde yer alması gerekir.
- Başka suretle delil elde etme imkânının bulunmadığını da talep eden makam göstermelidir; karşı taraf bu koşulun yokluğunu ileri sürerek ispat yükünü tartışabilir.
- Mahallinde imaj alındığı ve kopyanın şüpheliye verildiğini gösteren tutanak, elkoymanın usulüne uygunluğunun temel belgesidir; bu belgenin bulunmaması elkoymanın usulüne uygunluğunu zayıflatır.
- Yedekleme, kopya verme ve tutanak işlemlerinin yapıldığı, ilgililerin imzasıyla belgelendiği kabul edilir; imza ve tutanağın eksikliği karşı tarafın savunmasına konu olur.
- Elde edilen dijital delilin bütünlüğü ve değiştirilmediği, adli bilişim incelemesiyle gösterilmelidir; bütünlüğü doğrulanamayan kayıtlar tartışmalı delil olur.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [5271 sayılı Kanun m.135](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-135): Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesini düzenler; bu madde haberleşme içeriğinin doğrudan denetimini kapsamaz.
- [5271 sayılı Kanun m.133](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-133): Kontrol tedbirini düzenler; kovuşturmaya yer olmadığı kararı sonrası kayyım gibi tedbirlerle karşılaştırmalı olarak ilişkilidir.

## Süreler

| Süre | Madde | Hüküm |
|---|---|---|
| on gün | [m.128/A](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-128a) | (7) Yürütülen bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısından istenen bilgi veya belgenin on gün içinde fiziki veya… |
| bir yıl | [m.133](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-133) | Devlet, ödediği tazminattan dolayı görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle görevini kötüye kullanan kayyımlara bir yıl içinde rücu eder. |
| yirmi dört saat | [m.134](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-134) | (Ek üç cümle: 25/7/2018-7145/16 md.) Cumhuriyet savcısı tarafından verilen kararlar yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur. |
| dokuz ay | [m.134](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-134) | Kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra (25/2/2027) yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır. |

## Konuda geçen kararlar

- 2024/183 E., 2025/252 K., 11.12.2025 (m.131, m.132)
- 2017/21 E., 2020/77 K., 24.12.2020 (m.130)
- 4. Ceza Dairesi, 2023/14083 E., 2025/19335 K., 26.11.2025 (m.129)
- 4. Ceza Dairesi, 2023/8737 E., 2025/16714 K., 21.10.2025 (m.129)
- 8. Ceza Dairesi, 2024/12139 E., 2025/1692 K., 04.03.2025 (m.131)
- 8. Ceza Dairesi, 2024/12276 E., 2025/1417 K., 20.02.2025 (m.129, m.130, m.132)
- 7. Ceza Dairesi, 2021/13984 E., 2025/1390 K., 03.02.2025 (m.129)
- 4. Ceza Dairesi, 2021/21653 E., 2024/1565 K., 12.02.2024 (m.129)
- Genel Kurul, 2019/42188 E., 31.07.2025 (m.133)
- İkinci Bölüm, 2020/14678 E., 14.01.2025 (m.130, m.132)
- Genel Kurul, 2022/19376 E., 12.12.2024 (m.131)
- Genel Kurul, 2018/27526 E., 14.09.2023 (m.133)
- Genel Kurul, 2021/30714 E., 15.02.2023 (m.134)
- Genel Kurul, 2021/32082 E., 26.01.2023 (m.134)
- Birinci Bölüm, 2018/23068 E., 26.05.2021 (m.132)
- Genel Kurul, 2018/23077 E., 17.09.2020 (m.134)
- Genel Kurul, 2018/15231 E., 04.06.2020 (m.134)
- Genel Kurul, 2018/10424 E., 04.06.2020 (m.134)
- İkinci Bölüm, 2015/19961 E., 26.12.2018 (m.131)
- Genel Kurul, 2016/15586 E., 11.01.2018 (m.134)
- İkinci Bölüm, 2013/2429 E., 30.03.2016 (m.131)
- İkinci Bölüm, 2013/2342 E., 21.01.2016 (m.130)
- Genel Kurul, 2013/1631 E., 17.12.2015 (m.130)
- Birinci Bölüm, 2013/2392 E., 15.04.2015 (m.129, m.130, m.131, m.132)
- Genel Kurul, 2013/409 E., 25.06.2014 (m.132)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2024/1142 E., 2025/725 K., 02.05.2025 (m.133)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, 2022/2401 E., 2023/1170 K., 17.07.2023 (m.133)
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2021/1015 E., 2021/1174 K., 17.11.2021 (m.133)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, 2021/1547 E., 2021/1656 K., 11.11.2021 (m.133)

---

Bu konudaki maddelerde bilinen en yeni değişiklik: 24.12.2025 (m.128/A).
Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/bilisim-suclarinin-islenmesi-suretiyle-elde-edilen-menfaatin-bulundugu-hesabin