4. TİHEK

Özgün soru denemeleri, konu özeti ve sınav taktikleri.

Konu Hakkında Hızlı Bilgi

Konu Özeti: Önemli Nokta 1: 6701 sayılı Kanun'un tanımlar başlıklı 2. maddesi, ayrımcılığın farklı görünümlerini net bir şekilde ayırt eder. Doğrudan ayrımcılık; bir gerçek veya tüzel kişinin, hukuken tanınmış hak ve hürriyetlerden karşılaştırılabilir durumdakilere kıyasla eşit şekilde yararlanmasının, kanunda sayılan ayrımcılık temellerine (cinsiyet, ırk, din vb.) dayanılarak engellenmesi veya zorlaştırılmasıdır. Dolaylı ayrımcılık ise; bir gerçek veya tüzel kişinin, görünüşte ayrımcı olmayan her türlü eylem, işlem ve uygulamalar sonucunda, ayrımcılık temelleriyle bağlantılı olarak dezavantajlı bir konuma sokulması durumunu ifade eder. Dolaylı ayrımcılıkta uygulama ilk bakışta tarafsız ve herkes için geçerli gibi görünse de, sonuçları itibarıyla nesnel olarak haklılaştırılamayan bir eşitsizlik yaratmaktadır. Her iki tür de kanun kapsamında yasaklanmış olup yaptırıma tabidir. Önemli Nokta 2: 6701 sayılı Kanun'un 25. maddesi, ayrımcılık yasağı ihlallerine uygulanacak yaptırımları düzenler. Buna göre, ihlalin ağırlığı, failin ekonomik durumu ve çoklu ayrımcılığın etkisi gibi unsurlar dikkate alınarak bin TL ile on beş bin TL arasında bir idari para cezası verilir. Kanun, Kurul'a bir esneklik tanıyarak bu para cezasını bir defaya mahsus "uyarı cezasına" dönüştürme yetkisi vermiştir. Ancak, uyarı cezası alan kişinin ayrımcı fiili tekrar etmesi (tekerrür) durumunda, verilecek ceza miktarı yüzde elli (%50) oranında artırılır. Bu artış, kanun metninde açıkça belirtilmiştir; dolayısıyla yüzde yetmiş beşlik bir artış oranı kanuna aykırıdır.

Örnek Çıkmış Sorular

Soru 1

6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu'nda tanımlanan ayrımcılık türleri göz önüne alındığında, "doğrudan ayrımcılık" ile "dolaylı ayrımcılık" arasındaki ayrım temel olarak hangisinde doğru kurgulanmıştır?

A)Doğrudan ayrımcılıkta kişinin kasten mağdur edilmesi gerekirken, dolaylı ayrımcılıkta mağduriyetin farkında olunmadan yaratılması yeterlidir.

B)Doğrudan ayrımcılık sadece sözlü tacizleri kapsarken, dolaylı ayrımcılık işe alım kriterleri gibi yazılı belgelerde ortaya çıkar.

C)Doğrudan ayrımcılık bir kişinin kanunda sayılan temeller nedeniyle açıkça eşit olmayan bir muameleye tabi tutulmasıdır; dolaylı ayrımcılık ise görünüşte tarafsız bir eylemin belirli bir grubu haklılaştırılamayan bir dezavantajlı konuma sokmasıdır.

D)Dolaylı ayrımcılık yalnızca engellilere yönelik "makul düzenleme" yapılmaması durumunda söz konusu olur.

E)Doğrudan ayrımcılık kamu görevlileri tarafından yapılan işlemleri, dolaylı ayrımcılık ise özel sektördeki uygulamaları ifade eder.

Çözüm

6701 sayılı Kanun'un tanımlar başlıklı 2. maddesi, ayrımcılığın farklı görünümlerini net bir şekilde ayırt eder. Doğrudan ayrımcılık; bir gerçek veya tüzel kişinin, hukuken tanınmış hak ve hürriyetlerden karşılaştırılabilir durumdakilere kıyasla eşit şekilde yararlanmasının, kanunda sayılan ayrımcılık temellerine (cinsiyet, ırk, din vb.) dayanılarak engellenmesi veya zorlaştırılmasıdır. Dolaylı ayrımcılık ise; bir gerçek veya tüzel kişinin, görünüşte ayrımcı olmayan her türlü eylem, işlem ve uygulamalar sonucunda, ayrımcılık temelleriyle bağlantılı olarak dezavantajlı bir konuma sokulması durumunu ifade eder. Dolaylı ayrımcılıkta uygulama ilk bakışta tarafsız ve herkes için geçerli gibi görünse de, sonuçları itibarıyla nesnel olarak haklılaştırılamayan bir eşitsizlik yaratmaktadır. Her iki tür de kanun kapsamında yasaklanmış olup yaptırıma tabidir.

Soru 2

Bir spor kompleksi işletmesi, "Engin" isimli vatandaşın üyelik başvurusunu "engellilik" durumunu ileri sürerek hukuka aykırı şekilde reddetmiştir. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), yapılan inceleme sonucunda ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine karar vermiştir. 6701 sayılı Kanun’un "İdari Yaptırımlar" başlıklı maddesi uyarınca, ihlali gerçekleştiren gerçek veya tüzel kişiler hakkında uygulanabilecek yaptırımlar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Devamını Görmek İster misin?

Tüm soruların çözümlerine, yapay zeka destekli konu anlatımlarına ve akıllı denemelere erişmek için ücretsiz kayıt ol.