---
title: "Cebrî icraya ilişkin özel hükümler, gemiler hakkında ve yetkili mahkeme — İcra Müdürlüğü Mevzuatı konu anlatımı"
course: "İcra Müdürlüğü Mevzuatı"
law: "Türk Ticaret Kanunu"
articles: "TTK m.1350–1363"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/cebri-icraya-iliskin-ozel-hukumler-gemiler-hakkinda-ve-yetkili-mahkeme"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Cebrî icraya ilişkin özel hükümler, gemiler hakkında ve yetkili mahkeme

İcra Müdürlüğü Mevzuatı › TTK › Deniz ticareti › Cebrî icraya ilişkin özel hükümler — [İcra Müdürlüğü Mevzuatı](https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati)

## Kısaca

TTK m.1350, bir geminin ihtiyaten veya icraen haczi, cebrî icra yoluyla satışı, satışın sonuçları ve mülkiyetin intikali dahil olmak üzere cebrî icraya ilişkin diğer bütün işlem ve tasarrufların hangi ülke hukukuna tabi olacağını düzenler. TTK m.1351, Sekizinci Kısımda (deniz ticaretinde cebri icra) özel olarak düzenlenmeyen hususların İcra ve İflas Kanunu'na (İİK) tabi olacağını ve bu atfın hangi çerçevede yapılacağını belirler.

## Kapsam

Bu konu, Türk Ticaret Kanunu m.1350–1363 hükümlerini kapsar: uygulanacak hukuk, tamamlayıcı hükümler, deniz alacakları, ihtiyati haciz isteyebilme hakkı, aaa) Türk Bayraklı gemiler, bbb) Yabancı bayraklı gemiler, hâlinde Türk mahkemesinin yetkisi, bb) Dava açıldıktan sonra, cc) İtirazlar ve değişiklik istemleri, esas hakkında, tenfiz hakkında, haksız ihtiyati haciz sebebiyle açılacak tazminat davası hakkında, alacaklı tarafından delil gösterilmesi, alacaklı tarafından teminat gösterilmesi.

- [TTK m.1350 — Uygulanacak hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1350)
- [TTK m.1351 — Tamamlayıcı hükümler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1351)
- [TTK m.1352 — Deniz alacakları](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1352)
- [TTK m.1353 — İhtiyati haciz isteyebilme hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1353)
- [TTK m.1354 — Aaa) Türk Bayraklı gemiler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1354)
- [TTK m.1355 — Bbb) Yabancı bayraklı gemiler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1355)
- [TTK m.1356 — Hâlinde Türk mahkemesinin yetkisi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1356)
- [TTK m.1357 — Bb) Dava açıldıktan sonra](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1357)
- [TTK m.1358 — Cc) İtirazlar ve değişiklik istemleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1358)
- [TTK m.1359 — Esas hakkında](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1359)
- [TTK m.1360 — Tenfiz hakkında](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1360)
- [TTK m.1361 — Haksız ihtiyati haciz sebebiyle açılacak tazminat davası hakkında](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1361)
- [TTK m.1362 — Alacaklı tarafından delil gösterilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1362)
- [TTK m.1363 — Alacaklı tarafından teminat gösterilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1363)

## [TTK m.1350 — Uygulanacak hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1350)

Madde, bir geminin ihtiyaten veya icraen haczi, cebrî icra yoluyla satışı, satışın sonuçları ve mülkiyetin intikali dahil olmak üzere cebrî icraya ilişkin diğer bütün işlem ve tasarrufların hangi ülke hukukuna tabi olacağını düzenler. Ayrıca Türk bayraklı bir geminin yurt dışında cebrî icra yoluyla satışında uygulanacak bildirim ve ilan zorunluluğu ile bu zorunluluğa uyulmamasının sicil kaydı ve sicildeki haklar bakımından sonucunu düzenler. Maddeye göre gemi üzerindeki haciz ve satış, geminin işlem sırasında bulunduğu ülkenin hukukuna bağlıdır; bayrak tek başına hukuk seçimi için ölçüt değildir. Madde, gemi üzerindeki ihtiyati haczin deniz alacağı koşulunu (m.1352-1353), haciz ve satış usulünü (m.1382-1383), sıra cetvelini (m.1389) düzenlemez. Ayrıca gemi üzerindeki rehin hakları ile bunların paraya çevrilmesi (m.1377) ve iflas yoluyla takip (m.1378) de bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Uygulanacak hukuk: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Cebrî icra yoluyla satış**: Borçlunun gemisinin icra dairesi eliyle paraya çevrilmesi işlemidir. Madde, satışın kendisini, sonuçlarını ve mülkiyetin alıcıya geçişini kapsayacak biçimde bu işlemler arasında sayar.
- **İhtiyaten haciz**: Alacağın teminat altına alınması için geminin geçici olarak hukuken el konulmasıdır. Maddeye göre bu tedbir de geminin bulunduğu ülkenin hukukuna tabidir.
- **İşlem ve tasarrufun yapıldığı sırada gemi bulunduğu ülke**: Hukuk seçiminde esas alınan bağlama noktasıdır. Gemi bayrağı veya kayıt yeri değil, işlemin yapıldığı andaki fiili konum belirleyicidir.
- **Türk Gemi Siciline kayıtlı haklar ve alacaklar**: Gemi siciline tescil edilmiş ayni ve şahsi hakları ifade eder. Yurt dışı satışta bildirim ve ilanın üçüncü adresi bu hak sahipleridir ve bu haklar satış sonrasında da korunur.
- **Bildirim ve ilan**: Yurt dışı satış öncesinde sicile, malike ve tescilli hak sahiplerine yapılan ya da gazetede ve internet haber sitesinde yayımlanan duyurudur. Satıştan en az otuz gün önce yapılmalıdır; gideri ilgililerce karşılanır.

### Uygulanacak hukuk: hangi şartlar aranır?

- Geminin cebrî icraya konu edilen işlem veya tasarrufun yapıldığı sırada bulunduğu ülkenin hukukunun uygulanabilmesi için, işlemin ihtiyaten veya icraen haciz, satış ya da mülkiyet intikali gibi cebrî icraya ilişkin bir işlem olması gerekir.
- Türk bayraklı geminin yurt dışında cebrî icra yoluyla satılması halinde, satıştan en az otuz gün önce bildirim ya da ilan yapılmış olmalıdır.
- Bildirim, Türk Gemi Siciline, geminin sicile kayıtlı malikine ve gemi siciline tescil edilmiş diğer hak ve alacak sahiplerine yapılmalıdır; bildirim yerine ilan tercih ediliyorsa ilan bir internet haber sitesinde ya da tirajı ellibin üzerinde olup Türkiye düzeyinde dağıtımı yapılan gazetelerden birinde yapılmalıdır.
- Bildirim veya ilanın giderinin ilgililer tarafından karşılanmış olması şarttır.

### Uygulanacak hukuk: hangi sonuçları doğurur?

- Geminin cebrî icraya ilişkin işlem ve tasarrufları, işlemin yapıldığı sırada geminin bulunduğu ülkenin hukukuna tabi olur.
- Türk bayraklı geminin yurt dışında cebrî icra yoluyla satılması halinde, satıştan en az otuz gün önce bildirim veya ilan yapılmışsa satış bu yükümlülük bakımından uygun yürütülmüş sayılır.
- Bildirim veya ilan yapılmadan yurt dışında cebrî icra yoluyla satış gerçekleşirse, geminin Türk Gemi Siciline kaydı silinemez.
- Bildirim veya ilan yapılmadan yapılan yurt dışı satışta, Türk Gemi Siciline kayıtlı haklar ve alacaklar gemi üzerinde saklı kalır; yabancı ihale, Türk sicili bakımından geminin üzerindeki yükten temizlenmiş olmaz.
- Bildirim veya ilanın gideri ilgililerce karşılanmadığı sürece bu yükümlülük yerine getirilmiş sayılmaz.
- Türkiye'de yapılan cebrî icra satışında madde 1350'nin ikinci cümlesindeki bildirim ve ilan zorunluluğu uygulanmaz.

### Türk bayraklı gemi ile yabancı bayraklı gemi (yurt dışı satış) arasındaki fark nedir?

- Türk bayraklı geminin yurt dışında cebrî icra yoluyla satışında, madde ayrıca bildirim ya da ilan zorunluluğu getirir.
- Bayrağı yabancı olan geminin yurt dışındaki satışı için maddenin ikinci cümlesi uygulanmaz; ilk cümledeki genel ülke hukuku kuralı geçerlidir.

Sonuç: Bayrak yalnızca Türk bayraklı gemi için bildirim ve ilan yükümlülüğünü doğurur; hukuk seçiminde bayrak tek başına belirleyici değildir.

### Türkiye'deki satış ile yurt dışındaki satış (Türk bayraklı gemi) arasındaki fark nedir?

- Gemi Türkiye'de cebrî icra yoluyla satılıyorsa, geminin bulunduğu yer Türk hukukudur ve madde 1350'nin bildirim şartı devreye girmez.
- Türk bayraklı gemi yurt dışında satılıyorsa, otuz günlük bildirim veya ilan şartı aranır.

Sonuç: Yurt dışı satışta bildirim ya da ilan yapılmazsa geminin Türk Gemi Siciline kaydı silinemez ve sicilde kayıtlı haklar ile alacaklar saklı kalır.

### Bildirim ile ilan (aynı yükümlülüğün iki yolu) arasındaki fark nedir?

- Bildirim, sicil, malik ve tescilli hak sahiplerine doğrudan yapılan yazılı duyurudur.
- İlan, bir internet haber sitesi veya tirajı ellibin üzerinde ulusal gazetede yapılan genel duyurudur.

Sonuç: Her iki yol da aynı otuz günlük süre ve aynı gider koşuluna tabidir; yapılan yol sonucu değiştirmez, ancak yapılmazsa kayıt silinemez.

### Uygulanacak hukuk: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Gemi Türk bayraklı olduğu için satışın Türk hukukuna tabi olduğunu kabul etmek; hukuk seçiminde ölçüt geminin bulunduğu ülkedir, bayrak yalnızca ikinci cümlede bildirim yükümlülüğü doğurur.
- Bildirim ve ilan zorunluluğunu Türkiye'deki satışlara da uygulamak; ikinci cümle yalnızca Türk bayraklı geminin yurt dışında cebrî icra satışı için geçerlidir.
- Bildirim veya ilanın satıştan on beş gün ya da başka bir süre önce yapılmasının yeterli olduğunu düşünmek; asgari süre otuz gündür.
- İlanın bildirim yerine tek başına her gazetede yapılabileceğini sanmak; ilan yalnızca internet haber sitesi ya da tirajı ellibin üzerinde ve Türkiye düzeyinde dağıtılan gazetelerden biriyle yapılabilir.
- Bildirim veya ilan yapılmadığında satışın geçersiz olduğunu varsaymak; madde satışın geçersizliğini değil, geminin sicil kaydının silinememesini ve sicildeki hakların saklı kalmasını öngörür.
- Gider karşılanmadan yapılan bildirim veya ilanı yeterli saymak; madde giderin ilgililerce karşılanmasını şart koşar.

### Nasıl ispat edilir?

- Türk bayraklı geminin yurt dışında cebrî icra yoluyla satılması halinde, bildirim veya ilanın satıştan en az otuz gün önce yapıldığını gösterme yükü satışı yürüten icra dairesi veya ilgililerdedir; bildirim için sicil, malik ve hak sahiplerine gönderilen yazının tebliğ belgesi, ilan için ise gazetenin yayım nüshası ya da internet haber sitesindeki yayım kaydı delil olarak kullanılabilir.
- Bildirim veya ilanın giderinin ilgililerce karşılandığını ispat yükü, bu giderin karşılanmasını talep eden ilgilidedir; makbuz ya da ödeme belgesi bu amaçla kullanılır.
- Satışın yurt dışında gerçekleştiğini ve geminin Türk bayraklı olduğunu gösteren belgeler (sicil kaydı, bayrak belgesi, satış tutanağı) satışın bu madde kapsamına girdiğini ortaya koyar.
- Yabancı ihalenin Türk Gemi Siciline kayıtlı hakları temizlemediği iddiasını ileri süren kişi, bildirim veya ilanın yapılmadığını ve kaydın silinemediğini sicil kaydı ile ortaya koyar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 2675 sayılı Kanun: Madde gerekçesine göre, yabancılık unsurlu deniz ticareti uyuşmazlıklarında hangi ülke hukukunun uygulanacağı önceden bu kanunda düzenlenmişti; madde 1350 cebrî icra bakımından özel kural koyar.
- [6102 sayılı Kanun m.1351](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1351): Bu kısımda özel olarak düzenlenmeyen konularda İcra ve İflas Kanununun uygulanacağını belirtir; madde 1350'nin ilk cümlesi bu bağlantının ön koşuludur.
- [6102 sayılı Kanun m.1382](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1382): Gemilerin kesin haczinde ihtiyati haciz hükümlerinin uygulanmasını öngörür; madde 1350 ile birlikte yabancı ülkedeki haciz işlemlerinin hangi hukuka bağlı olduğunu tamamlar.
- [6102 sayılı Kanun m.1383](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1383): Sicile kayıtlı gemilerin satışını taşınmaz, kayıtsız gemilerin satışını taşınır hükümlerine bağlar; madde 1350'nin ilk cümlesinde belirlenen ülke hukukunun satış usulü açısından nasıl işleyeceğini gösterir.
- [6102 sayılı Kanun m.1384](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1384): Yabancı sicile kayıtlı geminin satışında konsolosluğa bildirim ve sicil kaydının istenmesini düzenler; madde 1350'nin ilan ve bildirim yükümlülüğüyle birlikte okunması gerekir.
- [6102 sayılı Kanun m.1389](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1389): Satış tutarının alacakları karşılamaması halinde sıra cetvelini düzenler; madde 1350'nin kapsamı dışında kalan satış sonrası dağıtım kuralıdır.

## [TTK m.1351 — Tamamlayıcı hükümler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1351)

TTK m.1351, Sekizinci Kısımda (deniz ticaretinde cebri icra) özel olarak düzenlenmeyen hususların İcra ve İflas Kanunu'na (İİK) tabi olacağını ve bu atfın hangi çerçevede yapılacağını belirler. Atıf, gemilerin taşınır sayılmasını düzenleyen 936. madde ile 937. maddenin birinci fıkrası üzerinden kurulur. Madde, Sekizinci Kısmın kendi hükümlerini, gemi sicil durumuna göre satış usulünü ya da gemi alacaklılarının haklarını ayrıntılı düzenlemez. Gemilerin taşınır ya da taşınmaz sayılmasının esasını (m.936), İİK'nın taşınmaza ilişkin hükümlerinin gemilere uygulanacağı istisnai hâlleri (m.937/1) ve kayıtlı gemilerin satış usulünü (m.1383) bu maddede aramak yanlış olur. Gemi ipoteği ve gemi alacaklısı hakkı gibi kurumların esası ile sicile kayıt ve ilan rejimi bu maddenin kapsamı dışındadır (ilgili hükümleri m.1351 atfı ile değil, Sekizinci Kısmın kendi maddeleri belirler). Bu maddede yer almayan konuların hiçbiri için İİK'ya yapılan atıf, bu maddenin kendi başına hüküm kurduğu anlamına gelmez.

### Tamamlayıcı hükümler: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Boşluk doldurma atfı**: Sekizinci Kısımda düzenlenmeyen bir konuda İİK hükümlerinin genel olarak uygulanmasını sağlayan yollama tekniğidir. Atfın kapsamı, yalnızca madde metninde adı geçen 936. madde ve 937. maddenin birinci fıkrası ile sınırlıdır.
- **Taşınır sayılma (m.936)**: Gemilerin, sicile kayıtlı olup olmadığına bakılmaksızın, bu Kanun ve diğer kanunların uygulanmasında taşınır sayılmasıdır. Sicil kaydı bu kuralın uygulanmasını değiştirmez.
- **Taşınmaz hükümlerinin uygulanması (m.937/1)**: Bu Kanunda İİK'nın taşınmazlara ilişkin hükümlerinin gemilere de uygulanacağının açıkça bildirildiği hâllerdir. Bu hâllerde gemi, taşınır sayılmasına rağmen taşınmaz hükümlerine tabi tutulur.
- **Açık yollama**: Kanunun bir hükmünde gemilerin taşınmaz hükümlerine tabi kılındığının açıkça belirtilmesidir. Bu kapsamda değerlendirilecek atıf, madde metninde yer almaz; m.937/1 ve m.1383 bağlantısından anlaşılır.

## [TTK m.1352 — Deniz alacakları](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1352)

TTK m.1352, gemi ile bağlantılı alacakların "deniz alacağı" sayılıp sayılmadığını belirleyen listeyi düzenler. Madde, deniz alacağını tanımlamak yerine (a) bendinden (y) bendine kadar sayma yoluyla kurar; bu listede yer almayan bir istem deniz alacağı değildir. Düzenlenen başlıklar; geminin işletilmesinden doğan zarar ve kurtarma, gemi kullanım ve taşıma sözleşmeleri, müşterek avarya, römorkaj ve kılavuzluk, gemi donatım ve hizmet giderleri, gemi adamlarının ücretleri, gemi kredileri ve sigorta primleri, gemi mülkiyeti ve rehin uyuşmazlıklarıdır. Madde gemi malikine veya işletenine karşı ileri sürülen her alacağa değil, kanunda sayılan alacaklara uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular ise ihtiyati haciz şartları ve gemiye uygulanacak tedbirler (m.1353, m.1369), ihtiyati haczin uygulanması ve kesin haciz işlemleri (m.1382, m.1383) ile deniz alacaklarının zamanaşımı veya hak düşürücü süreleridir.

### Deniz alacakları: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Deniz alacağı**: Madde 1352'de sayılan (a) ile (y) bentleri arasındaki istemlerden birinden veya birkaçından doğan talep anlamına gelir. Kanun bu kavramı tanımlamak yerine liste ile kurduğu için, listede yer almayan bir alacak gemiyle bağlantılı olsa bile deniz alacağı sayılmaz.
- **Sayma yöntemi (kapalı liste)**: Deniz alacağının kapsamının yalnız maddede tek tek sayılan bentlerle belirlendiği tekniktir. Listenin genişletilmesi kanunla mümkündür; yorumla yeni bir alacak türü eklenemez.
- **Müşterek avarya**: Gemi, yük ve navlun gibi menfaatlerin ortak tehlikeden kurtarılması için bilerek yapılan fedakârlık ve yapılan masrafların ortaklaşa karşılanmasıdır. Maddede (i) bendinde ayrıca sayılmıştır.
- **Kurtarma özel tazminatı**: Kurtarma faaliyeti veya kurtarma sözleşmesi nedeniyle ödenecek tazminattır. Çevre zararı tehdidi olan bir gemi ya da gemideki eşya bakımından yapılan kurtarma da bu kapsama girer. Madde (c) bendinde düzenlenmiştir.
- **Gemi ipoteği ve gemi rehni**: Gemi üzerinde kurulan ayni güvencelerdir. Bunlarla teminat altına alınmış alacaklar (v) bendi kapsamında deniz alacağı sayılır. Kayıt ve paraya çevirme ayrıntıları bu maddede düzenlenmez.

### Deniz alacakları: hangi şartlar aranır?

- Alacağın, madde 1352'nin (a) ile (y) bentleri arasında sayılan bir istemden doğması gerekir.
- Alacak, geminin işletilmesi, kurtarma, taşıma, donatım, ücret, kredi, prim, mülkiyet, rehin veya satış gibi bentlerde belirtilen gemiyle bağlantılı bir ilişkiden kaynaklanmalıdır.
- Gemi malikinin karşısındaki her alacak tek başına deniz alacağı sayılmaz; alacağın kanunda sayılan bir bentle eşleşmesi gerekir.
- Bentlerde açıkça yer almayan bir alacak için bu maddeye dayanılamaz.

### Deniz alacakları: hangi sonuçları doğurur?

- Alacak, madde 1352'de sayılan bentlerden birine uyuyorsa deniz alacağıdır ve bu sıfat ihtiyati haciz sebebi olur (m.1353).
- Alacak listede yer almıyorsa deniz alacağı değildir; bu durumda gemi üzerine ihtiyati haciz konulamaz ve gemi seferden men edilemez (m.1353 f.1, c.2 ve f.3).
- Deniz alacağı sıfatı, ihtiyati haczin yanı sıra gemiye karşı rehin ve ipotek gibi güvenceleri de kapsayabilir; bu güvenceler madde 1352 (v) bendinde deniz alacağı olarak sayılmıştır.
- Madde 1352 yalnız alacağın niteliğini belirler. Gemi üzerinde hangi tedbirin uygulanacağı, kimin sorumlu tutulacağı ve yargı yetkisi ayrı maddelerde düzenlenmiştir.

### Deniz alacağı ile gemi malikine karşı her alacak arasındaki fark nedir?

- Madde 1352'de sayılan bir bentle eşleşen alacak, ör. gemi kredisi, römorkaj ya da müşterek avarya.
- Gemi malikine karşı ileri sürülen ancak listede yer almayan alacak. Gemi ile ilgili olması tek başına yeterli değildir.

Sonuç: Yalnız birinci grup deniz alacağıdır; ikinci grup için m.1353 uyarınca gemi ihtiyaten haczedilemez.

### Gemi kullanım sözleşmesi (f) ile eşya veya yolcu taşıma sözleşmesi (g) arasındaki fark nedir?

- Çarter parti düzenlenmiş olup olmadığına bakılmaksızın geminin kullanılması veya kiralanmasına ilişkin sözleşmeler (f).
- Gemide eşya veya yolcu taşınmasına ilişkin sözleşmeler (g). Her iki bentte de yazılı sözleşme şartı aranmaz.

Sonuç: İki bentten biri kapsamındaki istem deniz alacağı sayılır ve gemi ihtiyaten haczedilebilir.

### Gemi işletilmesinden zarar (a) ile taşınan eşyaya gelen zarar (h) arasındaki fark nedir?

- Geminin işletilmesinin sebep olduğu zıya veya hasar ile geminin işletilmesiyle bağlantılı can kaybı (a, b).
- Gemide taşınan eşya ve bagaja gelen zıya veya hasar (h).

Sonuç: Her ikisi de deniz alacağıdır; ancak (h) bendi eşyaya ilişkin zararı ayrıca sayar, bu nedenle taşıma sözleşmesi bağlantısı aranmaz.

### Gemi üzerindeki ayni haklar (t, u, v, y) ile gemi işletme alacakları (l, p, r, s) arasındaki fark nedir?

- Mülkiyet, zilyetlik, ortak malik uyuşmazlığı, gemi rehni, ipoteği ve satış sözleşmesi uyuşmazlıkları.
- Yakıt, malzeme, onarım, liman resmi, gemi adamı ücreti, kredi, prim ve acente ücreti gibi işletme giderleri.

Sonuç: Her iki grup da listede sayıldığı için deniz alacağıdır; ayrım, ihtiyati haczin hangi gemi üzerinde uygulanabileceği bakımından önemlidir (m.1369).

### Deniz alacakları: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Gemi malikine karşı her alacağı deniz alacağı saymak; liste dışında kalan alacak için gemiye ihtiyati haciz uygulamak.
- Deniz alacağının kapsamını genişletip, kanunda sayılmayan bir alacağı benzerliğe dayanarak bu listeye eklemek.
- Deniz alacağı sıfatının, ihtiyati haczin yanı sıra icra yoluyla kesin haczi de kapsadığını sanmak; m.1382 f.2 uyarınca kesin haczde bu şart aranmaz.
- Liste dışı bir alacak için gemiyi ihtiyati tedbirle veya seferden men ile korumak; bu yol m.1353 f.1 uyarınca kapalıdır.
- Bent harflerini yanlış okumak; örneğin (y) bendi satış sözleşmesi uyuşmazlığı, (v) bendi ise rehin ve ipoteği düzenler.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mahkemelerin ve icra dairelerinin, bir alacağın gemi ihtiyati haczine konu olup olmadığını önce madde 1352'deki bentlere bakarak belirlediği, bentlerde sayılmayan alacakta gemi ihtiyati haczini reddettiği kabul edilmektedir.
- Mahkeme gemiyi ihtiyati tedbirle veya seferden men ederek koruma yoluna gitmişse, bu uygulamanın madde 1353 karşısında hatalı olduğu, bunun yerine gemiye ihtiyati haciz uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Deniz alacağı sıfatını talep eden alacaklı, alacağın madde 1352'nin hangi bendine girdiğini gösterecek belgelerle ispat yükü altındadır. Örneğin çarter sözleşmesi, taşıma senedi, kredi sözleşmesi veya kurtarma faturası sunulabilir.
- Alacağın gemiyle bağlantısını gösteren belgeler, örneğin geminin adına yapılan harcamaya ilişkin fatura veya sicil kaydı, alacaklı tarafından sunulmalıdır.
- Madde 1353 f.4 uyarınca deniz alacağı olması ihtiyati haciz sebebidir ve ayrıca bir sebep aranmaz ve ispatlanmaz. Bu nedenle alacaklının yükü yalnız alacağın listedeki bentlerden birine girdiğini göstermektir.
- Karşı taraf, alacağın listede yer almadığını veya gemiye bağlantısının bulunmadığını ileri sürerse, bu savunmayı kendisi ispatlamalıdır.
- Vadesi gelmemiş deniz alacağında madde 1353 f.5 uyarınca İİK m.257/2 şartlarının gerçekleştiği ayrıca ispatlanmalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 6102 m.1353: Deniz alacağı için gemiye yalnız ihtiyati haciz uygulanabileceğini ve bunun için maddede sayılan bir alacağın gerekli olduğunu düzenler. Madde 1352 bu şartın içeriğini belirler.
- 6102 m.1369: Deniz alacağı için hangi gemilerin ihtiyaten haczedilebileceğini belirler; kardeş gemi ve gemi üzerindeki güvenceler bu maddeye göre değerlendirilir.
- 6102 m.1382: Gemilerin icra yoluyla haczinde alacağın deniz alacağı olması şartının aranmadığını düzenler; böylece deniz alacağı kavramının yalnız ihtiyati haciz için önemli olduğu ortaya çıkar.
- 6102 m.1383: Gemilerin satışında hangi icra hükümlerinin uygulanacağını belirler; deniz alacağı sıfatı satış usulünü değiştirmez.
- 6102 m.1366: Seferden men işleminin ihtiyati haciz sırasında icra müdürü tarafından yapıldığını düzenler; bu nedenle deniz alacağı olmayan alacaklarda seferden men için dayanak yoktur.
- 6100 sayılı Kanun: Gemi ihtiyati haczi kurallarını tamamlayan genel ihtiyati haciz ve icra hükümlerini içerir; deniz alacağı sıfatı bu genel kurallarla birlikte değerlendirilir.

## [TTK m.1353 — İhtiyati haciz isteyebilme hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1353)

TTK m.1353, deniz alacaklarının teminat altına alınmasında geminin hangi geçici hukuki koruma yoluyla bağlanabileceğini düzenler. Birinci fıkra, deniz alacaklarında yalnız geminin ihtiyati haczine karar verilebileceğini, gemi üzerine ihtiyati tedbir konulmasının ve seferden men gibi başka bir yolla geminin bağlanmasının istenemeyeceğini belirler. İkinci fıkra bu kuralı rehinle teminat altına alınmış deniz alacaklarına, üçüncü fıkra deniz alacağı olmayan alacaklar bakımından gemi haczinin yasaklanmasına, dördüncü fıkra ihtiyati haciz sebebinin alacağın deniz alacağı niteliğinde olmasına, beşinci fıkra vadesi gelmemiş deniz alacaklarında haciz talebinin koşullarına ilişkindir. Kuralın uygulandığı taraflar, deniz alacağı sahibi alacaklı ile gemi ya da borçlu arasındaki ilişkidir. Madde, ihtiyati haciz kararının verilmesi, icrası ve itiraz usulünü düzenlemez; bunlar 1354-1362 (yetki, dava öncesi ve sonrası karar, haksız haciz), 1364-1365 (icra süreleri), 1369 (haczedilebilecek gemi) ve İcra ve İflas Kanunu m.257 vd. hükümlerinde yer alır. Gemi üzerinde rehin hakkının paraya çevrilmesi 1377-1381 maddelerinin konusudur.

### İhtiyati haciz isteyebilme hakkı: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Deniz alacağı**: TTK m.1352'de sınırlı olarak sayılan, deniz ticaretinden doğan alacak türlerini ifade eder. Bu niteliği taşımayan alacaklar için bu maddedeki gemi haczi yolu açık değildir.
- **Gemi ihtiyati haczi**: Deniz alacağının teminatı için geminin mahkeme kararıyla geçici olarak hukuki el konulmasıdır. Yalnız deniz alacakları için kullanılabilen özel bir koruma aracıdır.
- **Ihtiyati tedbir**: Gemi üzerinde, deniz alacakları bakımından kullanılamayan genel nitelikli geçici hukuki koruma kararıdır. Madde bu tedbirin deniz alacağı teminatında istenmesini açıkça yasaklar.
- **Vadesi gelmemiş deniz alacağı**: Henüz muaccel olmayan deniz alacağıdır. Bu alacaklarda gemi haczi, İİK m.257 ikinci fıkrasındaki koşullar gerçekleştiğinde istenebilir.
- **Seferden men**: Geminin sefere çıkmasının engellenmesidir. Bu maddeye göre deniz alacağı için ihtiyati tedbirle istenemez; icra sırasında icra müdürünün yaptığı bir işlemdir ve bu madde bakımından ayrı bir tedbir türü değildir.

### İhtiyati haciz isteyebilme hakkı: hangi şartlar aranır?

- Alacağın TTK m.1352 kapsamında bir deniz alacağı olması gerekir.
- Teminat amacıyla istenen koruma yalnızca geminin ihtiyati haczi olmalıdır; gemi üzerine ihtiyati tedbir konulması veya seferden men gibi başka bir yol istenmemelidir.
- Rehinle teminat altına alınmış deniz alacağı söz konusuysa da yukarıdaki kural aynen uygulanır; teminatın varlığı ihtiyati haciz yolunu kapatmaz.
- Alacak deniz alacağı değilse gemi hakkında ihtiyati haciz kararı verilememelidir.
- Vadesi gelmemiş deniz alacağında İİK m.257 ikinci fıkrasındaki şartların gerçekleşmiş olması gerekir.

### İhtiyati haciz isteyebilme hakkı: hangi sonuçları doğurur?

- Deniz alacağı için gemi üzerine ihtiyati tedbir konulması istendiğinde bu talep bu madde kapsamında kabul edilemez.
- Deniz alacağı için seferden men istendiğinde bu talep de kabul edilemez.
- Deniz alacağı için yalnızca geminin ihtiyati haczine karar verilebilir.
- Rehinle teminatlı deniz alacağında da yalnız gemi ihtiyati haczi istenebilir; rehin bu yolu kapatmaz.
- Deniz dışı bir alacak için gemi hakkında ihtiyati haciz kararı verilemez.
- Alacağın TTK m.1352'de sayılan deniz alacağı olması ihtiyati haciz sebebi sayılır; ayrıca bir sebep aranmaz ve ispat edilmez.
- Vadesi gelmemiş deniz alacağında İİK m.257 ikinci fıkrasındaki şartlar gerçekleşirse geminin ihtiyati haczi istenebilir; şartlar gerçekleşmezse haciz istenemez.

### Deniz alacağı ile deniz dışı alacak arasındaki fark nedir?

- Alacak TTK m.1352 kapsamındaysa gemi ihtiyati haczi istenebilir.
- Alacak bu listede yer almıyorsa gemi hakkında ihtiyati haciz kararı verilemez.

Sonuç: Deniz dışı alacak için gemi haczi yolu kapalıdır; genel ihtiyati haciz yoluna başvurulabilir ancak gemi üzerinde bu yolla bağlanma sağlanamaz.

### Gemi ihtiyati haczi ile gemi üzerine ihtiyati tedbir ve seferden men arasındaki fark nedir?

- Gemi ihtiyati haczi deniz alacağı için açıkça öngörülmüş tek yoldur.
- İhtiyati tedbir ve seferden men deniz alacağı teminatında kullanılamaz.

Sonuç: Mahkemenin gemiyi ihtiyati tedbirle sefere men etmesi bu alacaklarda hukuka aykırıdır. Seferden men, ihtiyati haciz icrası sırasında icra müdürünün işlemi olarak ayrı bir yoldur (m.1366).

### Rehinsiz deniz alacağı ile rehinle teminatlı deniz alacağı arasındaki fark nedir?

- Alacak rehinle güvence altında değilse birinci fıkra doğrudan uygulanır.
- Alacak akdi veya kanuni rehinle teminat altındaysa da yine gemi ihtiyati haczi istenebilir.

Sonuç: Rehin varlığı ihtiyati haciz yolunu kapatmaz; ikinci fıkra bu konuda açık hüküm koyar.

### Muaccel deniz alacağı ile vadesi gelmemiş deniz alacağı arasındaki fark nedir?

- Vadesi gelmiş deniz alacağında dördüncü fıkraya göre sebep kendiliğinden vardır.
- Vadesi gelmemiş deniz alacağında ihtiyati haciz için İİK m.257 ikinci fıkrasındaki şartlar aranır.

Sonuç: Vadesi gelmemiş alacakta haciz talebi, ilgili İİK şartlarının gerçekleşmesine bağlanır.

### İhtiyati haciz isteyebilme hakkı: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Gemi üzerine ihtiyati tedbir veya seferden men kararı verilebileceğini varsaymak; bu yollar deniz alacağında kapalıdır.
- Seferden menin ayrı bir ihtiyati tedbir türü olduğunu düşünmek; seferden men gemi ihtiyati haczinin icrası sırasında icra müdürünün işlemidir.
- Rehinle teminatlı deniz alacağında ihtiyati haciz yolunun kapalı olduğunu sanmak; ikinci fıkra bunu açıkça reddeder.
- Vadesi gelmemiş deniz alacağında haciz için ek bir koşul aramamak; İİK m.257 ikinci fıkrasındaki şartların gerçekleşmesi gerekir.
- Deniz dışı alacak için gemi haczini genel ihtiyati haciz sebepleriyle açıklamak; gemi haczi yalnızca deniz alacağı için mümkündür.
- Dördüncü fıkrayı, vadesi gelmemiş alacakları da kapsayan genel bir sebep olarak okumak; dördüncü fıkra yalnızca alacağın deniz alacağı olmasını sebep sayar, vade şartını ortadan kaldırmaz.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Deniz alacağı teminatı için gemi üzerine ihtiyati tedbir konulmasının ve seferden menin ayrı bir koruma yolu olarak istenmesi kabul edilmemektedir.
- Mahkemenin gemiyi ihtiyati tedbirle seferden men ettiği yönündeki kararların bu madde karşısında hatalı olduğu kabul edilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Gemi ihtiyati haczini isteyen alacaklı, alacağın TTK m.1352 kapsamında bir deniz alacağı olduğunu gösterir; bu niteliğin ispatı ihtiyati haciz sebebinin ayrıca aranmadığı bir kolaylık sağlar, ancak alacağın deniz alacağı niteliği yine de belgelenmelidir.
- Vadesi gelmemiş deniz alacağında alacaklı, İİK m.257 ikinci fıkrasındaki şartların gerçekleştiğini ispatla yükümlüdür.
- Deniz dışı bir alacağın gemi haczi için istendiği iddiasında, gemiyi haczettirmek isteyen taraf deniz alacağı niteliğini ispatlamak zorundadır; karşı taraf bu niteliğin bulunmadığını savunabilir.
- Rehinle teminatlı deniz alacağında rehinin varlığı ihtiyati haciz talebinin reddine dayanak yapılamaz; borçlunun bu savunmayı ileri sürmesi ve ispatlaması beklenmez.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1352](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1352): Deniz alacaklarını sınırlı olarak sayar. Gemi ihtiyati haczinin kapsamını belirleyen ana listedir.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1369](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1369): Hangi gemilerin, hangi borç bakımından haczedilebileceğini düzenler; bu madde ise gemi haczinin deniz alacağı ile sınırlandığını belirler.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1354](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1354): Türk bayraklı gemiler hakkında ihtiyati haciz yetkili mahkemesini belirler.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1355](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1355): Yabancı bayraklı gemiler hakkında yetkili Türk mahkemelerini belirler.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1364](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1364): Ihtiyati haciz kararının icrası için alacaklının başvuru süresini düzenler.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1365](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1365): Icra dairesinin ihtiyati hacizi derhal uygulayacağını ve alacaklının süresini düzenler.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1366](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1366): Seferden menin ihtiyati haciz icrası sırasında icra müdürünün işlemi olduğunu belirler.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1382](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1382): Gemilerin haczine ilişkin hükümlerde ihtiyati haciz kurallarının uygulanacağını belirler; m.1353 ile birlikte okunur.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.257: Genel ihtiyati haciz sebeplerini düzenler; ikinci fıkrası vadesi gelmemiş deniz alacaklarında gemi haczinin koşulunu oluşturur.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1377-1381](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1377): Gemi üzerindeki rehin haklarının paraya çevrilmesini düzenler; m.1353 bu hükümlerle birlikte rehin tesisi uygulamasını önlemeyi amaçlar.

## [TTK m.1354 — Aaa) Türk Bayraklı gemiler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1354)

Madde, Türk bayraklı gemiler hakkında deniz alacağına dayalı ihtiyati haciz kararı verebilecek Türk mahkemelerini (yetki kuralını) düzenler. Gemi bakımından yer yetkisinin hangi mahkemelerde toplandığını, geminin bulunduğu yer ile sicil, malik ve kiracı bağlantılarına göre sıralar. Kural, Türk bayraklı gemiler için uygulanır; yabancı bayraklı gemiler m.1355 kapsamındadır. İhtiyati haczin hangi alacaklar için ve hangi gemi üzerinde istenebileceğini düzenlemez (m.1353, m.1369). Dava açıldıktan sonra yetkili mahkemenin belirlenmesi (m.1357), yabancı mahkeme veya hakem önünde dava bulunması hâli (m.1356, m.1357/2), yokluğunda verilen kararlara itiraz ve teminat (m.1358), haksız ihtiyati haciz tazminatı ve delil (m.1361, m.1362) ile ihtiyati haczin uygulanmasına ilişkin usul (m.1366) bu maddenin kapsamında değildir.

### Aaa) Türk Bayraklı gemiler: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Demir atma, şamandıraya veya tonoza bağlanma, yanaşma, kızağa alınma**: Geminin fiilen bulunduğu liman veya limana bağlı yerleri ifade eden durumlardır. Madde, yetkili mahkemeyi bu yerlerin bulunduğu yer mahkemesi olarak belirler; gemi bu hâllerden birinde bulunmuyorsa birinci fıkra bağlantısı kurulamaz.
- **Sicil yeri mahkemesi**: Türk Gemi Siciline kayıtlı geminin sicile kayıtlı olduğu yerdeki mahkemedir. Sicile kayıtlı gemilerde a bendi uyarınca yetkili mahkemelerden biridir.
- **Malikin yerleşim yeri mahkemesi**: Gemi sicile kayıtlı değilse, geminin malikinin yerleşim yerindeki mahkemedir. Bu bent, sicile kayıtlı olmayan gemiler için geçerlidir.
- **Özel sicil**: 941 inci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca Türk gemisi olmayan gemiye Türk bayrağı çekilmesine izin verilerek tutulan sicildir. Bu sicile kayıtlı gemilerde yetkili mahkeme, kiracının yerleşim yeri mahkemesidir.
- **Kiracının yerleşim yeri**: Özel sicile kayıtlı gemide c bendi uyarınca yetki bağlantısını oluşturan kişidir. Bu bentte malik değil kiracının yerleşim yeri esas alınır.
- **Türk bayraklı gemi**: Madde bakımından Türk bayrağı taşıyan gemidir. Yabancı bayraklı gemiler m.1355 ile ayrı bir yetki kuralına tabidir ve yetki seçimi tanınmaz.

### Aaa) Türk Bayraklı gemiler: hangi sonuçları doğurur?

- Türk bayraklı gemi hakkında ihtiyati haciz kararı yalnızca maddede sayılan mahkemelerden istenebilir; bu sayının dışındaki bir mahkemenin bu gemi hakkında karar verme yetkisi yoktur.
- Geminin demir attığı, şamandıraya veya tonoza bağlandığı, yanaştığı ya da kızağa alındığı yerdeki mahkeme yetkilidir.
- Gemi sicile kayıtlıysa sicil yeri mahkemesi, sicile kayıtlı değilse malikin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
- Özel sicile kayıtlı gemide kiracının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
- Yetkili mahkemenin verdiği ihtiyati haciz kararı, bu sayılan mahkemelerden biri tarafından verildiği için yetki yönünden geçerlidir.

### Aaa) Türk Bayraklı gemiler: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Türk bayraklı gemi için yabancı bayraklı gemi kuralını uygulayıp yalnızca geminin bulunduğu yer mahkemesini yetkili saymak; oysa sicil yeri, malik veya kiracı mahkemesi de yetkilidir.
- Sicile kayıtlı gemide malikin yerleşim yeri mahkemesini yetkili saymak; sicil yeri mahkemesi öncelikli olarak uygulanır.
- Özel sicilli gemide malikin yerleşim yerini esas almak; c bendi kiracının yerleşim yerini öngörür.
- Maddedeki yetki sayısını genişletip Türkiye'deki her mahkemeyi yetkili saymak; yetki bu üç bent ve gemi yeri ile sınırlıdır.
- Dava açıldıktan sonra m.1354 mahkemelerinden birine başvurmak; dava sonrası ihtiyati haciz m.1357 uyarınca yalnızca davaya bakan mahkemeden istenebilir.
- Yabancı mahkemede veya hakemde esas dava görülüyorsa m.1354 yetkisinin ortadan kalktığını sanmak; m.1356 bu yetkinin devam ettiğini açıkça düzenler.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Dava açılmadan önceki dönemde alacaklının geminin bulunduğu yer ile sicil veya malik bağlantılarından birini seçebildiği kabul edilmektedir.
- Genel HMK yetki kurallarının Türk bayraklı gemi bakımından m.1354 yerine uygulanmayacağı yönünde görüş ağırlık kazanmıştır.

### Nasıl ispat edilir?

- İhtiyati haciz talep eden alacaklı, Türk bayraklı gemi olduğunu, geminin bulunduğu yeri veya sicil durumunu belgeyle ortaya koymalıdır; yetki iddiası bu bilgiye dayanır.
- Geminin sicile kayıtlı olduğu iddia ediliyorsa Türk Gemi Siciline ait sicil kaydı ile yetkili sicil yerinin tespiti yazılı belgeyle yapılır.
- Sicile kayıtlı olmayan gemide malikin yerleşim yerinin ispatı alacaklıdadır; yerleşim yeri bilgisi nüfus veya ticaret sicili kaydıyla desteklenir.
- Özel sicile kayıtlı gemide kiracı ile gemi arasındaki bağlantı ve kiracının yerleşim yeri, ilgili sicil kaydıyla ispatlanır.
- Borçlu, geminin başka bir yerde bulunduğunu veya yetki iddiasının dayandığı kaydın değiştiğini ileri sürerse bu savunmayı kendisi ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1355](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1355): Yabancı bayraklı gemiler için aynı yetki sistemini tek bir yer mahkemesine indirir; Türk bayraklı gemi için seçimlik sistemin karşılaştırma noktasıdır.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.941](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-941): Üçüncü fıkrası uyarınca Türk gemisi olmayan gemiye Türk bayrağı çekilmesine izin verilip özel sicile kaydedilen gemiyi tanımlar; c bendinin bağlandığı kayıt türüdür.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1353](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1353): Deniz alacakları için yalnızca ihtiyati haciz yolunun açık olduğunu ve gemi üzerinde başka tedbir alınamayacağını söyler; m.1354 yetkisi bu çerçevede kullanılır.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1369](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1369): Hangi gemilerin deniz alacağı için haczedilebileceğini düzenler; m.1354 mahkeme yetkisini belirlerken m.1369 haczedilecek gemiyi belirler.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1357](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1357): Dava açıldıktan sonra ihtiyati haciz kararının yalnızca davaya bakan mahkemeden istenebileceğini düzenler; dava öncesi için m.1354 yetkisinin yerini tamamlar.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1356](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1356): Esas hakkında yabancı mahkeme veya hakem yetkili olsa bile m.1354 ve m.1355 yetkisinin devam ettiğini belirtir.
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.40: Genel ihtiyati haciz yetkisi için milletlerarası yetki kuralı niteliğindedir; deniz alacağında m.1354 özel yetki kuralı olarak öncelik taşır.

## [TTK m.1355 — Bbb) Yabancı bayraklı gemiler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1355)

TTK m.1355, Türkiye'deki yabancı bayraklı gemiler hakkında ihtiyati haciz kararı verecek Türk mahkemelerinin yetkisini düzenler. Yetkili mahkemenin belirlenmesinde geminin fiilen bulunduğu yer (demir atma, şamandıra veya tonoza bağlanma, yanaşma ya da kızağa alınma) esas alınır. Madde, Türk bayraklı gemiler için tanınan seçimlik yetki kurallarını (TTK m.1354) ve ihtiyati haczin uygulanması, gemi seferdeyken yapılacak işlemler, cebri icranın hukuku gibi konuları düzenlemez: bunlar için TTK m.1367 (gemi seferdeyse yapılacak işlemler), TTK m.1350 (uygulanacak hukuk) ve TTK m.1368 (haczin kapsamı ve geminin idaresi) hükümlerine bakılır. Maddenin uygulanması, ihtiyati haciz talebinin Türk mahkemelerinde görülebilmesi bakımından yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda da MÖHUK m.40 ile birlikte okunur; alacağın esasına ilişkin yetki ve tahkim gibi konular TTK m.1356-1357 kapsamındadır.

### Bbb) Yabancı bayraklı gemiler: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Yabancı bayraklı gemi**: Türk bayrağı çekme hakkı bulunmayan, dolayısıyla Türk gemisi sayılmayan gemidir. Bayrak, geminin Türk gemi siciline kayıtlı olup olmamasından ayrı olarak, TTK m.940 ölçütlerine göre belirlenir.
- **Demir atma, şamandıra veya tonoza bağlanma, yanaşma, kızağa alınma**: Maddede sayılan ve geminin fiilen bulunduğu yeri gösteren hallerdir. Yetki bu fiili konumdan doğar; geminin sicil yeri, malikin yerleşim yeri veya gemi üzerindeki hakların bulunduğu yer yetkiyi belirlemez.
- **Seçimlik yetki**: Türk bayraklı gemilerde TTK m.1354 uyarınca alacaklıya birden fazla mahkeme arasında seçim hakkı tanınmasıdır. Yabancı bayraklı gemilerde bu seçenek yoktur.
- **Münhasır (özel) yetki**: Yabancı bayraklı gemilerde yetkinin yalnızca geminin fiilen bulunduğu yer mahkemesinde toplanmasıdır. Başka bir Türk mahkemesi, sicil veya yerleşim yeri gerekçesiyle yetkili kılınamaz.

### Bbb) Yabancı bayraklı gemiler: hangi şartlar aranır?

- Gemi yabancı bayraklı olmalıdır; bunun için geminin TTK m.940 anlamında Türk gemisi sayılmadığının ortaya konması gerekir.
- Geminin Türkiye'de bulunması gerekir; yabancı bayraklı gemi için ihtiyati haciz kararı yalnızca Türkiye'deki bir mahkemece verilebilir.
- Geminin demir attığı, şamandıraya veya tonoza bağlandığı, yanaştığı ya da kızağa alındığı bir yer bulunmalıdır ve mahkeme bu yerin yargı çevresinde olmalıdır.
- Başvuran alacaklının talebi, bu yer mahkemesine yöneltilmelidir; başka bir yer mahkemesi, sicil yeri mahkemesi veya malikin yerleşim yeri mahkemesi bu gemi için yetkili kılınamaz.
- Geminin seferine ara vermiş olması gerekir; uğraksız geçen bir gemi bakımından maddenin aradığı fiili bağlantı kurulamaz ve Türk mahkemesinin yetkisi doğmaz (gerekçe).

### Bbb) Yabancı bayraklı gemiler: hangi sonuçları doğurur?

- Yabancı bayraklı gemi hakkında ihtiyati haciz kararı yalnızca geminin demir attığı, şamandıraya veya tonoza bağlandığı, yanaştığı ya da kızağa alındığı yer mahkemesince verilir.
- Geminin sicil yeri, malikin yerleşim yeri veya kiracının yerleşim yeri gibi bağlantılar yetki yaratmaz; bu yerlerdeki mahkemeler yabancı bayraklı gemi için ihtiyati haciz kararı veremez.
- Yetkisiz mahkemece verilen bir ihtiyati haciz kararı, yetki yönünden hukuka aykırıdır ve yetki itirazına konu olur.
- Geminin Türk yargı çevresindeki fiili konumu sona erdiğinde, yetki de ortadan kalkar; gemi yeniden uygun bir yere demir atar veya yanaşırsa yetki yeniden doğar.
- Geminin Türkiye'ye ait karasularından uğraksız geçmesi hâlinde maddenin aradığı fiili bağlantı kurulmaz ve Türk mahkemesi yetki kazanmaz (gerekçe).

### Türk bayraklı gemi ile yabancı bayraklı gemi arasındaki fark nedir?

- Türk bayraklı gemilerde TTK m.1354 uyarınca alacaklı, geminin bulunduğu yer mahkemesi, sicil yeri mahkemesi, sicile kayıtlı olmayan gemide malikin yerleşim yeri mahkemesi ya da özel sicildeki gemide kiracının yerleşim yeri mahkemesi arasında seçim yapabilir.
- Yabancı bayraklı gemilerde seçenek yoktur; yalnızca geminin demir attığı, şamandıraya veya tonoza bağlandığı, yanaştığı ya da kızağa alındığı yer mahkemesi yetkilidir.

Sonuç: Yabancı bayraklı gemiye karşı ihtiyati haciz talebinde sicil yeri ya da malikin yerleşimi gerekçe gösterilemez; yetki yalnızca fiili konum mahkemesindedir.

### Gemi bulunduğu yerde ile gemi Türkiye'de değil arasındaki fark nedir?

- Geminin Türkiye'de demirli, bağlı, yanaşmış veya kızakta olduğu hâlde, maddedeki yer mahkemesinin yargı çevresinde bulunduğu durumda Türk mahkemesi yetkilidir.
- Geminin Türk yargı çevresinde bu hallerden birinde bulunmadığı, örneğin açık denizde ya da yabancı limanda olduğu durumda Türk mahkemesi yetkili değildir.

Sonuç: Yabancı bayraklı gemi bakımından Türk mahkemesinden ihtiyati haciz istenemez; talep ancak geminin Türk yargı çevresinde bulunduğu sırada yapılabilir.

### Madde 1355 ile genel yetki kuralı (MÖHUK m.40) arasındaki fark nedir?

- TTK m.1355 gemilere özgü, münhasır bir yetki kuralıdır ve gemi hakkında ihtiyati haciz bakımından öncelikle uygulanır.
- MÖHUK m.40 genel yetki kuralıdır ve gemi dışındaki taşınır ve taşınmazlara ilişkin ihtiyati haciz talepleri için tanınan genel yolları düzenler.

Sonuç: Yabancı bayraklı gemi hakkında ihtiyati haciz talebinde yetki TTK m.1355 ile sınırlıdır; MÖHUK'un genel yetki kuralına dayanarak başka bir Türk mahkemesinde talep yapılamaz.

### Bbb) Yabancı bayraklı gemiler: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Yabancı bayraklı gemi için de Türk bayraklı gemideki gibi seçimlik yetki olduğunu varsaymak; bu durumda sicil yeri veya malikin yerleşim yeri mahkemesinde talep yapmak yanlıştır.
- Geminin Türk sicilinde kayıtlı olmasını ya da malikin Türkiye'de yerleşmiş olmasını yetki sebebi saymak; yabancı bayraklı gemide bu bağlantılar yetki doğurmaz.
- Madde metnindeki yer ölçütünü, geminin Türkiye'de bulunmasının genel anlamıyla karıştırmak; maddede sayılan belirli fiili hâllerin (demir atma, bağlanma, yanaşma, kızağa alınma) gerçekleşmesi aranır.
- Uğraksız geçen bir geminin Türk yargı çevresinde bulunduğu için yetki doğduğunu düşünmek; gerekçede bu hâlde yetkinin kurulmayacağı açıkça belirtilmiştir.
- Madde metnindeki yetki kuralını, eski sürümlerde yer alan ya da başka bir kitapta anılan farklı bir ölçüte göre yorumlamak; yorumda güncel madde metni esas alınmalıdır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yabancı bayraklı gemi için yetki, geminin fiilen bulunduğu yer üzerinden belirlenir ve malikin Türkiye'deki yerleşimi ya da sicil kaydı yetki doğurmaz.
- Yetkili mahkemenin ihtiyati haciz kararı verebilmesi için geminin o mahkemenin yargı çevresinde fiilen bulunması aranır; bu şart gerçekleşmemişse talep reddedilir.
- Ihtiyati haciz talebinin, alacağın esası hakkında yabancı mahkemede ya da tahkimde dava açılmış olsa dahi Türk yetkili mahkemesinde görülebileceği kabul edilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Yetkiye dayanan başvuran alacaklıdır; talebin Türk mahkemesinde yapıldığını ve gemi bakımından yetkili yer mahkemesine yöneldiğini ispat yükü alacaklıdadır.
- Geminin yabancı bayraklı olduğu, gemi siciline ve TTK m.940 ölçütlerine göre yapılan belgeyle ispat edilir; yetki itirazına karşı bu belge esas alınır.
- Geminin tam olarak hangi yerde demir attığı, bağlandığı, yanaştığı ya da kızağa alındığı, liman kaydı, kılavuz ve acente belgeleri, gemi günlüğü veya liman yetkililerinin tutanağı ile ispatlanır.
- Karşı taraf, geminin o yer mahkemesinin yargı çevresinde bulunmadığını ya da uğraksız geçiş yaptığını ileri sürerek yetki itirazında bulunabilir; bu savunmayı ispat yükü ona düşer.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1354](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1354): Türk bayraklı gemiler için aynı konuda seçimlik yetki kuralını düzenler; m.1355 bu düzenlemenin yabancı bayraklı gemiler için ise tek ve münhasır yetki kuralına bağlandığını gösterir.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1356](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1356): Alacağın esası hakkında hakem kurulu veya yabancı mahkeme yetkili olsa bile m.1354 ve m.1355'e göre yetkili mahkemenin ihtiyati haciz yetkisinin ortadan kalkmayacağını düzenler.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1357](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1357): Kesin hüküm verilinceye kadar ihtiyati haczin yalnızca m.1354 ve m.1355'e göre yetkili mahkemelerden istenebileceğini belirler.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1367](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1367): Ihtiyati haciz uygulanırken gemi seferdeyse yapılacak bildirim ve teslim işlemlerini düzenler; m.1355'in yetkisinden sonra uygulanacak işlemler bakımından bağlantılıdır.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1350](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1350): Gemi üzerindeki ihtiyati haciz ve cebri icra işlemlerinde uygulanacak hukuku belirler; yetki kuralının ardından gelen işlemler bakımından bağlantılıdır.
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.40: Yabancılık unsuru içeren uyuşmazlıklarda ihtiyati haciz istemleri için Türk mahkemelerinin uluslararası yetkisini belirleyen genel düzenlemedir; gemi için m.1355 özel yetki kuralı olarak öncelikle uygulanır.

## [TTK m.1356 — Hâlinde Türk mahkemesinin yetkisi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1356)

Madde, deniz alacağı için teminat elde edilmesini sağlamak amacıyla ihtiyati haciz kararı verme yetkisinin hangi mahkemelerde bulunduğunu düzenler. Yetki, ilgili sözleşmedeki bir yetki veya tahkim kaydına, ayrıca yapılmış bir yetki ya da tahkim sözleşmesine, deniz alacağının esasına yabancı mahkeme, hakem kurulu veya yabancı hukuk uygulanmasına rağmen, 1354 ve 1355 inci maddelere göre yetkili mahkemelere tanınır. Madde, deniz alacağı bakımından ihtiyati haciz talep eden alacaklılara uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular: ihtiyati haciz kararının koşulları ve tedbir niteliği (ilgili hükümlerde), 1354 ve 1355 inci maddelerdeki yetki kuralları (m.1354, m.1355), esasa ilişkin yetkinin ve hakem kararının etkisi (tahkim usulü hükümleri) ve hakemlerin ihtiyati haciz yetkisi (m.1357).

### Hâlinde Türk mahkemesinin yetkisi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Deniz alacağı**: Bu maddenin kapsamında, gemi ve deniz ticaretinden doğan ve ihtiyati haciz konusu yapılabilecek alacaklardır. Alacağın esası hakkında hüküm verecek mahkeme veya hakemden bağımsız olarak, teminat elde edilmesi bakımından ele alınır.
- **Yetki kaydı**: Taraflar arasında hangi mahkemenin esas hakkında karar vereceğini belirleyen sözleşme hükmüdür. Bu maddede yetki kaydının varlığı, ihtiyati haciz yetkisini ortadan kaldırmaz.
- **Tahkim kaydı veya tahkim sözleşmesi**: Uyuşmazlığın hakem kuruluna götürülmesini öngören sözleşme hükmü veya ayrı anlaşmadır. Esasa ilişkin yetki hakeme ait olsa bile maddeye göre ihtiyati haciz yetkisi devlet mahkemesinde kalır.
- **Yabancı hukuk uygulanması**: Deniz alacağının esasına yabancı bir devletin hukukunun uygulanmasının kararlaştırılması veya öngörülmesi halidir. Bu hal de ihtiyati haciz yetkisini değiştirmez.
- **Teminat elde edilmesi**: İhtiyati haciz kararının amacıdır. Alacağın esası hakkında hüküm verilmeden önce, alacağın sonradan tahsil edilebilmesi için borçlunun malvarlığı üzerinde koruma sağlanmasıdır.

### Hâlinde Türk mahkemesinin yetkisi: hangi şartlar aranır?

- Ortada deniz alacağı bulunmalıdır; ihtiyati haciz talebi bu nitelikteki bir alacağa dayanmalıdır.
- Talep, 1354 ve 1355 inci maddelere göre yetkili bir mahkemeye yapılmalıdır; bu maddeye göre yetki, yalnızca bu mahkemelere tanınır.
- Esasa ilişkin yetki kaydı, tahkim kaydı veya yabancı hukuk seçimi bulunabilir; bu hallerin varlığı tek başına yetkili mahkemenin ihtiyati haciz yetkisini kaldırmaz.
- Teminat elde edilmesi amacıyla talepte bulunulmalıdır; esasa ilişkin karar verme yetkisi ayrıca aranmaz.

### Hâlinde Türk mahkemesinin yetkisi: hangi sonuçları doğurur?

- Esas hakkında yabancı mahkeme, hakem kurulu veya yabancı hukuk öngörülmüş olsa bile, 1354 ve 1355 inci maddelere göre yetkili mahkemeler ihtiyati haciz kararı verebilir.
- Alacaklı, deniz alacağı için teminat amacıyla gemi veya diğer malvarlığı üzerinde ihtiyati haciz talep edebilir.
- Esasa ilişkin yetki kaydı, tahkim kaydı veya yabancı hukuk seçimi, ihtiyati haciz yetkisini bu maddeye göre ortadan kaldırmaz.
- Maddenin uygulanması için ihtiyati haciz yetkisinin yabancı mahkemeye ya da hakeme ait olduğu hâlde bile devlet mahkemesine başvurulabilir; bu, yetkinin hakeme devrini ifade etmez.

### Esas yetki ile ihtiyati haciz yetkisi arasındaki fark nedir?

- Deniz alacağının esası hakkında karar verme yetkisi, sözleşme veya tahkim kaydıyla yabancı mahkemeye ya da hakem kuruluna verilebilir.
- İhtiyati haciz kararı verme yetkisi ise 1354 ve 1355 inci maddelere göre belirlenen mahkemelere aittir.

Sonuç: Esas hakkında yetki kaydı bulunsa da alacaklı, 1354 ve 1355 inci maddelerdeki mahkemelerden ihtiyati haciz isteyebilir.

### Tahkim yoluyla esas çözümü ile devlet mahkemesinde ihtiyati haciz arasındaki fark nedir?

- Uyuşmazlık tahkime götürülmüşse esasın çözümü hakem kuruluna aittir.
- Tedbir talebi ise devlet mahkemesine yapılır.

Sonuç: Tahkim kaydı, teminat amaçlı ihtiyati haciz yolunu kapatmaz.

### Uygulanacak hukuk ile ihtiyati haciz yetkisi arasındaki fark nedir?

- Deniz alacağının esasına yabancı bir devletin hukuku uygulanabilir.
- İhtiyati haciz yetkisinin hangi mahkemelere ait olduğu bu hukuk seçimine bağlı değildir.

Sonuç: Yabancı hukukun seçilmiş olması, 1354 ve 1355 inci maddelerdeki yetkili mahkemeleri değiştirmez.

### Hâlinde Türk mahkemesinin yetkisi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Esasa ilişkin yabancı mahkeme veya tahkim kaydını, ihtiyati haciz yetkisini de yabancı mahkemeye veya hakeme verdiği biçiminde yorumlamak.
- Yabancı hukuk seçildiği için devlet mahkemesinin ihtiyati haciz yetkisinin kalmadığını varsaymak.
- Yetkili mahkemeyi 1354 ve 1355 inci maddeler dışında belirlemek; bu maddenin yetki kuralı 1354 ve 1355 inci maddelere yollama yapar.
- Tahkim kaydı bulunduğu için ihtiyati haciz talebini hakeme yöneltmek; bu madde ihtiyati haciz yetkisini devlet mahkemelerinde tutar.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yargıtay, sözleşmedeki yetki veya tahkim kaydı nedeniyle yabancı mahkemeye ya da hakeme gidilmesinin, deniz alacağı için gemi hakkında ihtiyati haciz talebini engellemeyeceğini kabul etmektedir.
- Uygulamada, sözleşmeden doğan deniz alacaklarında yetki veya tahkim anlaşmasının yaygın olduğu, bu nedenle ihtiyati haciz yetkisinin ayrıca düzenlendiği görülmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Ihtiyati haciz talep eden alacaklı, alacağın deniz alacağı niteliğini taşıdığını ve talebin 1354 ve 1355 inci maddelere göre yetkili mahkemeye yapıldığını ispatlamakla yükümlüdür.
- Alacağın deniz alacağı olduğu, sözleşme, sefer kaydı, navlun belgesi veya benzeri belgelerle gösterilebilir.
- Borçlu, yetki veya tahkim kaydının bulunduğunu ileri sürerek talebi reddettirmek istiyorsa, bu kaydın varlığını ve kapsamını ispatlamakla yükümlüdür; ancak bu savunma ihtiyati haciz yetkisini ortadan kaldırmaz.
- Yabancı hukukun uygulanacağı iddiası taraf tarafından ileri sürülüyorsa, bu hukuk seçiminin varlığı ve içeriği ayrıca ispat konusu olur.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1354](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1354): Deniz alacağı için ihtiyati haciz kararı verebilecek mahkemeleri belirleyen temel yetki kuralıdır; bu maddedeki yetki buraya yollanır.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1355](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1355): 1354 üncü maddeyle birlikte ihtiyati haciz yetkili mahkemelerini belirler; bu madde ona yollama yapar.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1357](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1357): Milletlerarası Tahkim Kanunu uyarınca hakemlere tanınan ihtiyati haciz yetkisinin bu maddeyle ilişkisini düzenler; gerekçeye göre tahkim yargılamasında da bu mahkemelerin yetkisi kalır.

## [TTK m.1357 — Bb) Dava açıldıktan sonra](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1357)

Bu madde, deniz alacağına dayanan ihtiyati haciz kararının hangi mahkemeden istenebileceğini, dava açılma anına göre iki ayrı hal üzerinden düzenler: yurt içinde mahkemede dava açıldıktan sonra ve hakem önünde ya da yurt dışındaki bir mahkemede dava açıldığı hallerde. Kurala göre yetki, deniz alacağı hakkındaki dava ile ihtiyati haciz talebinin bağlantısına göre belirlenir ve hükmün muhatabı, deniz alacağına dayanan ihtiyati haciz isteyen alacaklı ile bu talebi karara bağlayacak mahkemedir. Madde, ihtiyati haczin hangi mahkemede hangi koşulla istenebileceğini düzenler; itiraz usulünü, teminat ve istihkak davalarını, tamamlama davasını, icra takibini ve yabancı kararların tenfizini düzenlemez (m.1358, m.1359, m.1360). Dava açılmadan önce verilecek ihtiyati haciz kararı ile haksız ihtiyati haciz tazminatı ve delil konusu da bu maddenin kapsamı dışındadır (m.1356, m.1361, m.1362).

### Bb) Dava açıldıktan sonra: hangi şartlar aranır?

- Uyuşmazlığın deniz alacağına ilişkin olması gerekir; alacağın niteliği, ihtiyati haciz talebinin bu maddeye dayanabilmesi için ön koşuldur.
- Yurt içinde dava açılmışsa, ihtiyati haciz talebinin dava açıldıktan sonra ve yalnızca davayı gören mahkemeden istenmesi gerekir.
- Hakem önünde veya yurt dışı mahkemede dava açılmışsa, talebin kesin hüküm verilinceye kadar yapılması gerekir.
- Hakem veya yurt dışı dava halinde talep, yalnızca 1354 ve 1355. maddelere göre yetkili olan Türk mahkemesine yöneltilmelidir; başka bir mahkemeye yöneltilmesi bu maddeye dayanamaz.
- Kesin hükmün verilmesiyle fıkra 2 kapsamındaki talep olanağı sona erer.

### Bb) Dava açıldıktan sonra: hangi sonuçları doğurur?

- Yurt içinde mahkemede dava açılmışsa, deniz alacağına ilişkin ihtiyati haciz kararı yalnızca davayı gören mahkemeden istenebilir.
- Hakem önünde veya yurt dışı mahkemede dava açılmışsa, kesin hüküm verilinceye kadar ihtiyati haciz kararı yalnızca 1354 ve 1355. maddelere göre yetkili olan mahkemeden istenebilir.
- Fıkra 2 halinde, hakem veya yurt dışı mahkeme talebi karara bağlayamaz; talep 1354-1355. maddelere göre yetkili Türk mahkemesine yöneltilmelidir.
- Yurt içi davada, dava açılmadan önceki dönemde bu madde uyarınca talep yapılamaz; talep dava açıldıktan sonra yapılabilir.

### Yurt içi dava ile hakem veya yurt dışı dava arasındaki fark nedir?

- Yurt içinde mahkemede dava açılmışsa, ihtiyati haciz talebi dava açıldıktan sonra yapılır ve yalnızca davayı gören mahkemeye yöneltilir.
- Hakem önünde veya yurt dışı mahkemede dava açılmışsa, talep kesin hükme kadar yapılabilir ve yalnızca 1354 ve 1355. maddelere göre yetkili Türk mahkemesine yöneltilebilir.

Sonuç: İki halde talep edilecek mahkeme farklıdır. Yurt içi davada davayı gören mahkeme; hakem veya yurt dışı davada ise 1354-1355. maddelerin işaret ettiği mahkeme yetkilidir.

### Davayı gören mahkeme ile 1354-1355. maddelere göre yetkili mahkeme arasındaki fark nedir?

- Yurt içi dava varken yetki, davayı gören mahkemeye tahsis edilmiştir.
- Dava hakem veya yurt dışında açılmışsa, yetki 1354 ve 1355. maddelere göre belirlenen mahkemelere bağlanmıştır.

Sonuç: Yurt içi davada davayı gören mahkeme dışında bir mahkemeye, hakem veya yurt dışı davada ise 1354-1355. maddelerin dışındaki mahkemeye başvurulamaz.

### Kesin hükümden önce ile kesin hükümden sonra arasındaki fark nedir?

- Kesin hüküm verilmemişse, fıkra 2 uyarınca ihtiyati haciz talebi yapılabilir.
- Kesin hüküm verilmişse, fıkra 2 kapsamındaki talep olanağı sona erer.

Sonuç: Kesin hükümden sonra, fıkra 2'ye dayanan yeni bir ihtiyati haciz talebi bu madde ile yapılamaz.

### Bb) Dava açıldıktan sonra: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Yurt içi dava açılmadan önce talep yapmak; madde yurt içi davada yalnızca dava açıldıktan sonrasını öngörür, ön talep buna dayanamaz.
- Hakem veya yurt dışı davada talebi herhangi bir Türk mahkemesine yöneltmek; yalnızca 1354 ve 1355. maddelere göre yetkili mahkeme karar verebilir.
- Yurt içi davası varken talebi davayı görmeyen başka bir mahkemeden istemek; fıkra 1 yetkiyi davayı gören mahkemeye bağlar.
- Kesin hükmün verilmesinden sonra fıkra 2'ye dayanarak talepte bulunmak; bu olanak kesin hükümle sona erer.
- Fıkra 1 ile fıkra 2'nin koşullarını birbirine karıştırmak; her iki fıkranın dava açılma anına ve mahkemeye ilişkin ayrı koşulları vardır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Dava açıldıktan sonra mahkemeye verilen dilekçe ile ihtiyati haciz talep edilmesi, deniz alacağı davasında yurt içi yetkinin davayı gören mahkemeye ait olduğu anlayışıyla uyumludur.
- Yurt içi dava açılmadan önce hakemde ya da yurt dışında açılmış bir davanın sürdüğü hallerde, talebin tek yetkili mahkemesi 1354-1355. maddelere göre belirlenen mahkemedir; bu ayrım uygulamada dikkate alınmalıdır.

### Nasıl ispat edilir?

- Ihtiyati haciz talep eden alacaklı, alacağının deniz alacağı olduğunu ispat etmekle yükümlüdür. Bu ispat, sözleşme, fatura, sefer kaydı veya ilgili deniz ticaretine ait belgelerle yapılır.
- Yurt içi dava açıldıktan sonra talebin yapıldığını göstermek, talebin davanın açılış tarihinden sonra yapıldığı kayıtlarla (dava dosyası, dilekçe tarihi) ispatlanır.
- Hakem veya yurt dışı dava halinde, alacaklı bu davanın açıldığını ve kesin hükmün henüz verilmediğini belgelerle (tahkim sözleşmesi, hakem kurulunun kaydı veya yabancı mahkeme dosyası) ispat etmelidir.
- Talebin 1354 ve 1355. maddelere göre yetkili mahkemeye yöneltildiğini ispat yükü alacaklıdadır; yetki itirazı yapan borçlu ise yetkisizliği ileri sürerek bunu ortaya koymak zorundadır.
- Deniz alacağı niteliği ve değerine ilişkin delil, ihtiyati haciz kararı için kanaat oluşturacak düzeyde yeterli olmalıdır; kesin ispat aranmaz.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1354](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1354): Deniz alacağı için yetkili mahkemeleri belirler. Fıkra 2 bakımından talebin yöneltilebileceği mahkeme grubunu tanımlar.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1355](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1355): 1354. maddeyle birlikte fıkra 2'de anılan yetkili mahkemeleri belirler; hakem veya yurt dışı davada talebin yöneltileceği mahkemeyi sınırlar.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1356](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1356): Hakem veya yurt dışı davada dahi 1354 ve 1355. maddelere göre yetkili mahkemelerin ihtiyati haciz kararı verebileceğini düzenler; m.1357 fıkra 2 bu yetkiyi daraltarak uygular.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1358](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1358): Dava açılmadan önce verilen kararlar, itiraz ve teminat ile istihkak ayrımlarını düzenler; m.1357'nin kapsamı dışındadır.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1359](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1359): Yetki ve tahkim sözleşmesi bulunmadığında tamamlama davası ve icra takibi bakımından yetkili mahkemeyi ve icra dairesini belirler.
- 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu m.6: Gerekçeye göre hakeme verilmiş olan ihtiyati haciz kararı verme yetkisi, gemi ihtiyati haczi bakımından bu maddeyle kaldırılmıştır.

## [TTK m.1358 — Cc) İtirazlar ve değişiklik istemleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1358)

Bu madde, yokluğunda ihtiyati haciz kararı verilmiş kişilerin itirazları hakkında karar verecek mahkemeyi belirler (birinci fıkra) ve bu mahkemelerin ihtiyati haciz kararının değiştirilmesi, istihkak iddiaları, teminatların artırılması, azaltılması, türünün değiştirilmesi veya iptali taleplerinde de yetkili olduğunu düzenler (ikinci fıkra). Maddenin uygulandığı alan, Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki gemi ihtiyati haczi ilişkisidir. Madde, ihtiyati haczin esasına ilişkin şartları, haciz sebeplerini, teminat miktarını ve ihtiyati haciz kararının verilme usulünü düzenlemez; bunlar ilgili maddelerde ve İcra ve İflas Kanunu hükümlerinde yer alır. Ayrıca bu maddenin düzenlemediği konular arasında, itirazın esasının incelenmesi sonucu verilecek kararın kesinliği ve kararlara karşı kanun yolları da bulunur.

### Cc) İtirazlar ve değişiklik istemleri: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Yokluğunda ihtiyati haciz kararı**: Karşı tarafın dinlenmeden, duruşma açılmaksızın verilen ihtiyati haciz kararıdır. Bu kararlara karşı ilgililerin itiraz hakkı, dinlenilmeden verilen kararın denetlenmesi amacına dayanır.
- **Kişilerin itirazı**: Maddeye göre yalnız borçlunun değil, menfaati ihlal edilen herkesin ihtiyati haciz kararına karşı ileri sürebileceği itirazdır. Bu itirazda her türlü itiraz sebebi ileri sürülebilir.
- **Esas hakkında dava**: Ihtiyati haciz konusu uyuşmazlığın esasına ilişkin olarak açılan davadır. Yetkili mahkemenin belirlenmesinde, bu davanın açılmış olup olmamasına ve açıldığı yere göre ayrım yapılır.
- **İstihkak iddiası**: Haczedilen malın üçüncü bir kişiye ait olduğu iddiasıdır. Madde, bu iddiaların da maddede belirtilen mahkemelerce karara bağlanacağını açıkça belirtir.
- **Teminatın değiştirilmesi**: Tarafların yatırdığı teminatın artırılması, azaltılması, türünün değiştirilmesi veya tamamen iptali taleplerini ifade eder. Bu talepler, ihtiyati haciz kararının koruma işlevine bağlı olarak yapılır.

### Cc) İtirazlar ve değişiklik istemleri: hangi şartlar aranır?

- Ihtiyati haciz kararının yokluğunda verilmiş olması gerekir; karşı tarafın dinlenmeden karar verilmiş olması bu yolun ön koşuludur.
- İtiraz eden kişinin, ihtiyati haciz kararı ile menfaati ihlal edilen kişi olması gerekir; birinci fıkra bu kapsamı borçlu ile sınırlamaz.
- İtiraz, maddede belirtilen mahkemelerden birine yapılmalıdır. Yetkili mahkeme, esas hakkında dava açılıp açılmadığına ve dava yerine göre belirlenir.
- Yetki için, esas hakkında dava açılmadan önce kararı veren mahkeme; Türkiye'de dava açılmışsa bu mahkeme; hakem önünde veya yurt dışındaki bir mahkemede dava açılmışsa yine kararı veren mahkeme yetkili olmalıdır.
- Başvurunun konusu ihtiyati haciz kararının değiştirilmesi, istihkak iddiası, teminatın artırılması veya azaltılması, türünün değiştirilmesi ya da iptali olabilir; bu konular da birinci fıkradaki mahkemelerin yetkisindedir.

### Cc) İtirazlar ve değişiklik istemleri: hangi sonuçları doğurur?

- Esas dava açılmadan önce itiraz, ihtiyati haciz kararını veren mahkemede incelenir ve karara bağlanır.
- Esas hakkında Türkiye'de dava açılmışsa itiraz, esasa bakan mahkemede incelenir.
- Esas hakkında hakem veya yurt dışındaki mahkemede dava açılmışsa itiraz, ihtiyati haciz kararını veren Türk mahkemesinde incelenmeye devam eder.
- İkinci fıkraya göre istihkak iddiaları, teminatın artırılması ya da azaltılması, türünün değiştirilmesi ve iptali başvuruları da birinci fıkradaki mahkemelerde görülür.
- Birinci fıkradaki yetki sıralaması dışında bir mahkeme, bu itirazları karara bağlamaya yetkili değildir.

### Esas davanın açılmamış olması ile türkiye'de esas dava açılmış olması arasındaki fark nedir?

- Esas hakkında dava açılmadan önce itirazlar, ihtiyati haciz kararını veren mahkemeye yapılır ve İİK m.265 usulüne göre karara bağlanır.
- Esas hakkında Türkiye'de dava açılmışsa itirazlar, esasa bakan mahkemede incelenir.

Sonuç: Dava açılması, itiraz yetkisini kararı veren mahkemeden esasa bakan mahkemeye kaydırır.

### Türkiye'de esas dava ile hakem veya yurt dışı mahkemesinde esas dava arasındaki fark nedir?

- Esas dava Türkiye'deki bir mahkemede açılmışsa o mahkeme yetkilidir.
- Esas dava hakem önünde veya yurt dışındaki bir mahkemede açılmışsa ihtiyati haciz kararını veren mahkeme yetkilidir.

Sonuç: Yabancı veya hakem yargılaması halinde itiraz yetkisi Türk mahkemesinde kalır, yetki yargılamanın yerine göre değişir.

### Birinci fıkra ile ikinci fıkra arasındaki fark nedir?

- Birinci fıkra, yokluğunda verilen ihtiyati haciz kararına itirazlar için yetki kuralı koyar.
- İkinci fıkra, istihkak, teminat ve kararın değiştirilmesi ya da iptali başvurularının da aynı mahkemelerde görüleceğini düzenler.

Sonuç: İkinci fıkra kapsamındaki başvurularda da birinci fıkradaki yetki sıralaması uygulanır.

### Cc) İtirazlar ve değişiklik istemleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Esas hakkında dava açılıp açılmadığını ayırt etmeden itirazın her zaman ihtiyati haciz kararını veren mahkemede incelenebileceğini varsaymak.
- Hakem veya yurt dışı mahkemesinde dava açılmasını, Türkiye'de dava açılmış sayarak itirazı esasa bakan mahkemeye göndermek.
- İtiraz yetkisini yalnızca borçluya tanınmış sanmak; madde menfaati ihlal edilen herkese itiraz hakkı verir.
- İkinci fıkradaki istihkak, teminat ve değişiklik başvurularını birinci fıkradaki yetki sırasının dışında bir mahkemeye yapmak.

### Nasıl ispat edilir?

- İtirazı ileri süren kişi, menfaatinin ihlal edildiğini ve ihtiyati haciz kararının yokluğunda verildiğini ortaya koymalıdır; bu hususta ihtiyati haciz kararı ve tebligat belgeleri esas alınır.
- Esas hakkında dava açılıp açılmadığı, yetkili mahkemenin belirlenmesinde kritik olduğundan, dava dilekçesi ve açılış belgesi ile ispatlanır.
- Esas davanın hakem önünde veya yurt dışında açıldığını iddia eden taraf, bu iddiayı ilgili belgelerle kanıtlamalıdır.
- Teminat ve istihkak taleplerinde, talebi yapan tarafın dayandığı belgeler (teminat makbuzu, mülkiyet belgesi vb.) sunulmalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.265: Maddenin gerekçesine göre birinci fıkranın ilk iki fıkrasının birleştirilmesiyle oluşturulmuş olan itiraz usulünün kaynağıdır. Esas dava açılmadan önce yapılacak itirazın nasıl karara bağlanacağını gösterir.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.96: Gerekçede, istihkak iddialarına ilişkin genel düzenlemenin bu kanunun 96 ve sonraki maddelerinde yer aldığı belirtilir; ikinci fıkradaki istihkak yetkisinin bağlantılı hükmüdür.

## [TTK m.1359 — Esas hakkında](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1359)

TTK m.1359, deniz alacaklarına ilişkin ihtiyati haciz kararlarında, ihtiyati haczi tamamlamak üzere açılacak davada ve ihtiyati haczi uygulayan icra dairesinin icra takibinde yetkili mahkeme veya icra dairesini belirler. Madde, ihtiyati haciz kararını veren mahkemeye ve haczi uygulayan icra dairesine seçimlik bir yetki tanır. Kişi bakımından değil, deniz alacağı niteliğindeki alacaklar bakımından uygulanır. Maddenin uygulanmayacağı hal, deniz alacağının esasına ilişkin bir yetki sözleşmesi veya tahkim sözleşmesinin bulunmasıdır. Madde, deniz alacaklarına ilişkin ihtiyati haciz kararının hangi koşullarda verileceğini düzenlemez (m.1354-1355). Deniz alacağının kapsamı, ihtiyati haciz kararının verilmesi ve ihtiyati haczin hükümsüz kalması gibi konular ile genel yetki kuralları da bu maddenin dışındadır.

### Esas hakkında: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Deniz alacağı**: Deniz ticaretine ilişkin ve kanunda sayılan haller nedeniyle doğan alacak anlamına gelir. Maddenin uygulanabilmesi için alacağın bu niteliği taşıması gerekir; ihtiyati haciz hükümleri (m.1354-1355) bu alacaklar için geçerlidir.
- **İhtiyati haciz**: Alacağın güvence altına alınması amacıyla borçlunun mallarına konulan geçici el koyma tedbiridir. Bu maddede ihtiyati haczi karar veren mahkeme ve uygulayan icra dairesi, sonraki dava ve takip bakımından yetkilidir.
- **Yetki veya tahkim sözleşmesi**: Taraflarca deniz alacağının esasına ilişkin olarak yapılmış, yetkili mahkemeyi belirleyen ya da uyuşmazlığı tahkime bağlayan sözleşmedir. Bu sözleşme varsa m.1359'daki seçimlik yetki kuralı uygulanmaz; ihtiyati haciz kararı verilmiş olsa bile sözleşmedeki yetki belirleyicidir.
- **İhtiyati haczi tamamlamak üzere açılacak dava**: İhtiyati haciz kararının ardından alacağın esasına ilişkin olarak açılması gereken davadır. Madde bu davanın açılabileceği yetkili mahkemeyi de belirler; ihtiyati haczin devamı için bu davanın açılması zorunludur.
- **Seçimlik yetki**: Davacıya veya takip yapana birden fazla yetkili merci arasından seçim hakkı tanıyan yetki düzenlemesidir. Burada ihtiyati haciz kararını veren mahkeme ile haczi uygulayan icra dairesi, genel yetki kurallarına ek olarak yetkili kılınmıştır.

### Esas hakkında: hangi şartlar aranır?

- Alacağın deniz alacağı niteliğinde olması ve m.1354-1355 uyarınca ihtiyati haciz kararı verilmiş bulunması gerekir.
- Deniz alacağının esasına ilişkin olarak taraflar arasında geçerli bir yetki sözleşmesi veya tahkim sözleşmesi bulunmamalıdır; böyle bir sözleşme varsa bu madde uygulanmaz.
- İhtiyati haczi tamamlamak üzere dava açılacaksa, yetkili mahkeme ihtiyati haciz kararını veren mahkeme olarak belirlenir.
- İcra takibi yapılacaksa, yetkili icra dairesi ihtiyati haczi uygulayan icra dairesi olarak belirlenir.

### Esas hakkında: hangi sonuçları doğurur?

- Deniz alacağının esasına ilişkin yetki veya tahkim sözleşmesi yoksa, ihtiyati haczi tamamlamak üzere açılacak dava ihtiyati haciz kararını veren mahkemede de açılabilir.
- Deniz alacağının esasına ilişkin yetki veya tahkim sözleşmesi yoksa, icra takibi ihtiyati haczi uygulayan icra dairesinde de yapılabilir.
- Sözleşme ile yetki veya tahkim kararlaştırılmışsa bu madde uygulanmaz ve sözleşmede belirlenen merci yetkilidir.
- Madde seçimlik yetki tanıdığı için yetkiyi belirleyen genel kurallar yerine geçmez; davacı hangisini tercih edeceğine karar verir.

### İhtiyati haciz kararını veren mahkeme ile genel yetki kuralları arasındaki fark nedir?

- İhtiyati haciz kararını veren mahkeme, m.1359 uyarınca dava bakımından seçimlik olarak yetkilidir.
- İlgili kanunların genel yetki kuralına göre yetkili olan mahkeme ise yetkisini korur.

Sonuç: Davacı, iki merci arasında seçim yapabilir; genel yetki kuralı ortadan kalkmış değildir.

### Haczi uygulayan icra dairesi ile genel icra yetkisi arasındaki fark nedir?

- İhtiyati haczi uygulayan icra dairesi, m.1359 uyarınca icra takibi bakımından yetkilidir.
- Genel icra yetkisine göre borçlunun yerleşim yeri veya diğer ilgili icra dairesi de yetkili olabilir.

Sonuç: Takip yapan alacaklı, haczi uygulayan daireyi tercih edebilir; yetki birden fazla dairede bulunabilir.

### Yetki veya tahkim sözleşmesi bulunan hal ile bulunmayan hal arasındaki fark nedir?

- Deniz alacağının esasına ilişkin geçerli bir yetki veya tahkim sözleşmesi varsa madde uygulanmaz.
- Böyle bir sözleşme yoksa m.1359'daki seçimlik yetki kuralı devreye girer.

Sonuç: Sözleşmedeki yetki belirlenir; sözleşme yoksa ihtiyati haciz merciine ek yetki tanınır.

### Nasıl ispat edilir?

- Seçimlik yetkiye dayanan davacı, ihtiyati haciz kararının bu mahkemece verildiğini veya haczin bu icra dairesince uygulandığını karar ve icra dosyası ile ispatlamakla yükümlüdür.
- Deniz alacağının niteliği ve alacağın esasına ilişkin yetki veya tahkim sözleşmesinin bulunmadığı, ihtiyati haciz kararı ve taraflar arasındaki sözleşme belgeleriyle gösterilir.
- Karşı taraf, alacağın esasına ilişkin geçerli bir yetki veya tahkim sözleşmesi bulunduğunu ileri sürerek yetki itirazında bulunabilir; bu sözleşmeyi yazılı belge ile ispatlaması gerekir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.1354](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1354): Deniz alacakları için ihtiyati haciz kararı verilebilmesinin genel koşullarını düzenler; m.1359 bu kararın verildiği mahkemeye yetki tanıdığı için onun varlığını ön koşul olarak alır.
- [6102 sayılı Kanun m.1355](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1355): İhtiyati haciz kararı verilmesinin özel hallerini düzenler; m.1359 bu maddelere göre karar verilen durumlarda uygulanır.
- 2004 sayılı Kanun m.264: Madde gerekçesinde belirtildiği üzere, ihtiyati haczi tamamlamak üzere yapılacak takip veya açılacak dava bakımından bu hükme yollama yapılmıştır; m.1359 bu çerçevede genel yetki kurallarına ek bir kural koyar.

## [TTK m.1360 — Tenfiz hakkında](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1360)

Bu madde, bir deniz alacağı için gemi üzerinde ihtiyati haciz kararı vermiş olan Türk mahkemesinin, aynı deniz alacağının esası hakkında verilmiş bir yabancı mahkeme veya yabancı hakem kararının tenfizi davasında yetkili olup olmadığını düzenler. Maddenin uygulanma alanı, yetki kuralıdır; tenfizin şartlarını, tenfiz isteminin usulünü ve kararın sonucunu düzenlemez. Kuralın kime uygulandığı, tenfiz istemini yapan tarafın hukuki yararı bulunan kişi olmasıdır. Madde, tenfiz isteminin dayandığı ilamın tenfize elverişliliğini düzenlemez (MÖHUK m.54). Tenfiz isteminin dilekçesi ve ekleri de bu maddenin konusu değildir (MÖHUK m.52-53). Tenfiz davasında görevli mahkemenin asliye mahkemesi olması ve yer yetkisi ayrı bir maddede düzenlenmiştir (MÖHUK m.51). Gemi alacağına ilişkin ihtiyati haciz kararının koşulları ve teminat rejimi bu maddede yer almaz (TTK m.1363). Tenfiz kararının içeriği ve sınırları da bu maddenin dışındadır (MÖHUK m.56).

### Tenfiz hakkında: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Deniz alacağı**: Türk Ticaret Kanunu'nda ayrıca tanımlanan, gemi ile ilgili alacak niteliğindeki talepler için kullanılan kavramdır. Maddedeki yetki, yalnızca bu alacağın esası hakkında verilmiş yabancı karar bakımından doğar.
- **İhtiyati haciz kararı (gemi üzerinde)**: Deniz alacağının güvence altına alınması için Türk mahkemesince gemi üzerinde verilen geçici koruma kararıdır. Maddenin yetki kuralı, bu kararı veren mahkemeye tanınmıştır; kararın kendisi ile yetkinin doğması arasında bağ aranır.
- **Tenfiz**: Yabancı mahkeme veya hakem kararının Türkiye'de icra edilebilmesi için Türk mahkemesince verilen karardır. Bu madde, tenfiz davasını görecek mahkemeyi belirler.
- **Yabancı hakem kararı**: Yabancı bir tahkim yargılamasında verilen ve tenfiz edilmesi istenen karardır. Madde, yabancı mahkeme kararı ile birlikte hakem kararını da kapsar.
- **Yargı çevresinde bulunma**: Geminin, tenfiz isteminin yapıldığı tarihte ihtiyati haciz kararını veren Türk mahkemesinin yargı alanı içinde fiilen bulunmasıdır. Bu bağlantı, yetkinin birinci dayanağıdır.
- **Teminat (serbest bırakma)**: Geminin ihtiyati hacizden kurtarılması için TTK'nın 1370-1372. maddeleri uyarınca yatırılan bedeldir. Bu teminatın tenfiz isteminin yapıldığı tarihte mahkeme kasasında bulunması, yetkinin ikinci dayanağıdır.

### Tenfiz hakkında: hangi şartlar aranır?

- Türk mahkemesinin, deniz alacağı için gemi üzerinde ihtiyati haciz kararı vermiş olması gerekir.
- Tenfiz konusu yabancı mahkeme veya yabancı hakem kararının, o deniz alacağının esası hakkında verilmiş olması gerekir.
- Tenfiz isteminin yapıldığı tarihte geminin ihtiyati haciz kararını veren Türk mahkemesinin yargı çevresinde bulunması ya da bu tarihte geminin serbest bırakılması için yatırılmış teminatın mahkeme kasasında bulunması gerekir; ikisinden birinin varlığı yeterlidir.
- Tenfiz isteminin ilgili Türk mahkemesine yapılmış olması gerekir; istemin hukuki yararı bulunan kişi tarafından yapılması, tenfiz davasının bu madde kapsamında açılabilmesi için aranır.

### Tenfiz hakkında: hangi sonuçları doğurur?

- Geminin yargı çevresinde bulunması ya da teminatın mahkeme kasasında bulunması hâlinde, ihtiyati haciz kararını veren Türk mahkemesi tenfiz davasında yetkilidir.
- Her iki bağlantı da yoksa, bu madde yetki doğurmaz; tenfiz davası MÖHUK m.51 uyarınca diğer yetki kurallarına göre görülür.
- Yetkinin varlığı tenfiz isteminin yapıldığı tarihe bağlıdır; sonradan geminin ayrılması veya teminatın çekilmesi, o tarihte doğmuş yetkiyi ortadan kaldırmaz (tarih ilkesi maddeden çıkar).

### Gemi yargı çevresi ile teminat dayanağı arasındaki fark nedir?

- Geminin tenfiz isteminin yapıldığı tarihte ihtiyati haciz kararını veren mahkemenin yargı çevresinde bulunması hâli (a bendi).
- Geminin serbest bırakılması için yatırılmış teminatın tenfiz isteminin yapıldığı tarihte mahkeme kasasında bulunması hâli (b bendi).

Sonuç: İki dayanak alternatiftir; gemi fiilen limanda değilse bile teminat yatırılmışsa yetki doğar. Bu yetki, geminin fiili konumuna bağlı değildir.

### Yetkinin ön koşulu ile tenfiz kararının kapsamı arasındaki fark nedir?

- Bu maddedeki yetki, deniz alacağının esası hakkında verilmiş yabancı karar için geçerlidir.
- Deniz alacağı dışındaki yabancı ilamlar için aynı yetki kuralı uygulanmaz; genel yetki kuralları geçerlidir.

Sonuç: Yetki kuralı yalnızca deniz alacağı kökenli tenfizlerde gemi bağlantısına dayanır; diğer tenfizlerde MÖHUK m.51 uygulanır.

### Yetkili mahkeme ile kararı veren mahkeme arasındaki fark nedir?

- Gemi üzerinde ihtiyati haciz kararını veren Türk mahkemesi, bu maddeye göre tenfiz davasında yetkili olur.
- Yerleşim yeri veya sakin olunan yer esasına dayanan MÖHUK m.51 hükmündeki yetki.

Sonuç: Her iki yetki kuralı birlikte uygulanabilir; deniz alacağı kökenli tenfizde gemi bağlantısı, yerleşim yerinden bağımsız ek bir yetki sebebi oluşturur.

### Tenfiz hakkında: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Teminatın yatırılmış olmasını geminin yargı çevresinde bulunması ile karıştırmak; iki dayanağın alternatif olduğunu gözden kaçırmak.
- Yetkiyi yalnızca ihtiyati haciz kararının verilmiş olmasına dayandırmak; tenfiz isteminin tarihinde gemi veya teminat bağlantısının aranması gerektiğini ihmal etmek.
- Yabancı kararın deniz alacağı dışındaki bir alacağa ilişkin olması hâlinde de bu maddeye dayanmak.
- Geminin tenfiz isteminden sonra ayrılmasını, yetkinin sonradan kaybolduğu biçiminde yorumlamak.
- Madde metnindeki yetki kuralını tenfiz şartları (MÖHUK m.54) ile karıştırmak.

### Nasıl ispat edilir?

- Tenfiz istemini yapan taraf, ihtiyati haciz kararının Türk mahkemesince verildiğini belgeyle ispatlamak zorundadır.
- Geminin tenfiz isteminin yapıldığı tarihte yargı çevresinde bulunduğu, liman veya sicil kayıtlarıyla ispatlanır; bu hâlde yetki iddiasını ileri süren taraf ispat yükü altındadır.
- Teminatın tenfiz isteminin yapıldığı tarihte mahkeme kasasında bulunduğu, mahkeme veznesi kayıtları veya makbuzla ispatlanır.
- Yabancı kararın deniz alacağının esası hakkında verildiğini tenfiz isteyen taraf kararın kendisi ile gösterir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.1363](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1363): İhtiyati haciz isteyen alacaklının teminat yatırma yükümlülüğünü düzenler; ihtiyati haciz kararının varlığı, bu maddenin ön koşuludur.
- [6102 sayılı Kanun m.1370](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1370): Geminin serbest bırakılması için teminat yatırılmasının usulünü ve koşullarını düzenler; b bendindeki teminat bu hükümlere göre yatırılmış olmalıdır.
- [6102 sayılı Kanun m.1372](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1372): Serbest bırakma teminatına ilişkin hükümleri tamamlar; b bendinin atıf yaptığı teminatın niteliğini belirler.
- 2675 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.51: Tenfiz davalarında görevli asliye mahkemesini ve yer yetkisini düzenler; bu madde ile birlikte, deniz alacağı dışında veya gemi bağlantısı bulunmadığında uygulanan genel yetki kuralıdır.
- 2675 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.54: Tenfiz şartlarını düzenler; yetkili mahkemenin kararı verebilmesi için bu şartların da bulunması gerekir.

## [TTK m.1361 — Haksız ihtiyati haciz sebebiyle açılacak tazminat davası hakkında](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1361)

TTK m.1361, haksız çıkan alacaklının ihtiyati haciz yüzünden uğratılan zarardan dolayı açılan tazminat davasında yetkili mahkemeyi ve deniz alacaklarına ilişkin esas davanın bekletici sorun oluşturmasını düzenler. Birinci fıkra, ihtiyati haciz kararını veren mahkemenin tazminat davasına da bakmaya yetkili olduğunu öngörür. İkinci fıkra, deniz alacağının esasına ilişkin davanın yurt içinde veya yurt dışında mahkemede ya da hakem önünde açılmış olması halinde tazminat davasının bu davanın sonucunu beklemesini düzenler. Madde, tazminat davasının esasını, zararın kapsamını, sorumluluğun şartlarını ve tazminatın hesabını düzenlemez; bunlar TTK m.1361 dışındaki genel hükümlere ve İİK m.259 hükmüne göre belirlenir. Dava açma süresi ve zamanaşımı da bu maddede yer almaz. Ayrıca ihtiyati haczin kendisinin koşulları ve teminat yükümlülüğü TTK m.1363 ve İİK m.257 vd. hükümlerinde yer alır.

### Haksız ihtiyati haciz sebebiyle açılacak tazminat davası hakkında: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Haksız çıkan alacaklı**: İhtiyati haciz kararı alıp uygulatan ve sonradan başlattığı takipte ya da açtığı davada haklılığı ortaya çıkmayan alacaklıdır. Tazminat sorumluluğunun muhatabı bu kişidir.
- **Tazminat davası**: Haksız ihtiyati haciz yüzünden zarar gören borçlu veya üçüncü kişinin, haksız çıkan alacaklıya karşı açtığı davadır. Bu madde ile yetkili mahkeme yönünden ihtiyati haciz kararını veren mahkemeye bağlanmıştır.
- **Deniz alacağı**: Deniz ticaretine ilişkin alacaktır. Madde, bu alacağın esasına ilişkin davanın varlığını bekletici sorun yapmak için aranan niteliktir; alacağın deniz alacağı olup olmadığı ve değerinin tespiti için deliller yeterlidir.
- **Bekletici sorun**: Bir davanın sonucunun, başka bir davada karar verilebilmesi için beklenmesini gerektiren hukuki veya fiili meselenin adıdır. Bu maddede tazminat davasının, esas davanın sonuçlanmasını beklemesi anlamına gelir.
- **Esas davası**: Deniz alacağının esasının yurt içinde veya yurt dışında mahkemede ya da hakem önünde görülen davadır. Tazminat davasının bekletildiği dava bu niteliktedir.

### Haksız ihtiyati haciz sebebiyle açılacak tazminat davası hakkında: hangi şartlar aranır?

- Alacaklının ihtiyati haciz kararı alıp uygulatmış olması gerekir.
- İhtiyati haciz sonrasında başvurulan tamamlayıcı merasim (esas dava, icra takibi, itiraz iptali davası) borçlu lehine sonuçlanmalıdır; yani alacaklının haksız çıktığı ortaya çıkmalıdır.
- Borçlu veya üçüncü kişinin malları üzerinde haksız ihtiyati haciz uygulanmış ve bu nedenle zarar görmüş olması gerekir.
- Zarar ile haksız ihtiyati haciz arasında nedensellik bağı bulunmalıdır.
- Tazminat davasının yetkili mahkemesi, ihtiyati haciz kararını veren mahkemedir; bu mahkemede dava açılabilir.
- Deniz alacağının esasına ilişkin bir davanın yurt içi ya da yurt dışı mahkemede veya hakem önünde açılmış olması halinde, bu davanın sonuçlanması tazminat davasında bekletici sorun oluşturur.

### Haksız ihtiyati haciz sebebiyle açılacak tazminat davası hakkında: hangi sonuçları doğurur?

- Haksız çıkan alacaklı aleyhine açılan tazminat davası, ihtiyati haciz kararını veren mahkemede görülür.
- Deniz alacağının esasına ilişkin davanın yurt içinde veya yurt dışında mahkemede ya da hakem önünde açılmış olması halinde, tazminat davası bu davanın sonuçlanmasına kadar bekletilir.
- Maddenin ikinci fıkrası, bekletici sorunu esas davanın sonuçlanması ile sınırlar; davanın açılması yeterli sayılmaz, sonuçlanması gerekir.
- Maddede tazminatın miktarına, hesap yöntemine veya indirimlere ilişkin hüküm yer almaz; bunlar genel hükümlere göre belirlenir.
- Maddenin hükümleri emredici niteliktedir; tarafların sözleşmeyle yetkiyi değiştirmesine ilişkin düzenleme maddede bulunmaz.

### Yetkili mahkeme ile genel yetki kuralları arasındaki fark nedir?

- Birinci fıkraya göre tazminat davasında yetkili mahkeme, ihtiyati haciz kararını veren mahkemedir.
- Genel yetki kuralları uyarınca davalının yerleşim yeri mahkemesinde de dava açılabilmesi ayrıca tartışılabilir.

Sonuç: Madde özel yetki kuralı getirdiği için tazminat davası ihtiyati haciz kararını veren mahkemede görülür. Bu yetki, ihtiyati haciz kararının veriliş mahkemesinin davayı görmesi yönündedir.

### Yurt içi esas dava ile yurt dışı veya hakem önündeki esas dava arasındaki fark nedir?

- Deniz alacağının esası hakkında Türkiye'deki mahkemede açılmış bir dava bulunması.
- Deniz alacağının esası hakkında yabancı mahkemede veya hakem önünde açılmış bir dava bulunması.

Sonuç: Maddenin ikinci fıkrası her iki durumu da kapsar; her iki halde tazminat davası bu davanın sonucunu beklemek zorundadır.

### Haksız ihtiyati haciz sebebiyle açılacak tazminat davası hakkında: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddenin birinci fıkrasını genel yetki kuralıyla karıştırıp tazminat davasını yalnız davalının yerleşim yerinde açmak; yetkili mahkemenin ihtiyati haciz kararını veren mahkeme olduğunu gözden kaçırmak.
- İkinci fıkrayı yalnızca yurt içi davalar için uygulamak; yurt dışı veya hakem önündeki esas davanın da bekletici sorun oluşturduğunu unutmak.
- Bekletici sorunu davanın açılması ile karıştırmak; maddede esas davanın sonuçlanması beklenir.
- Tazminat davasının zamanaşımı ya da hak düşürücü süresini bu madde üzerinden hesaplamaya çalışmak; madde bu konuda süre öngörmez.
- Haksız çıkmadığı halde (örneğin alacaklının haklı çıktığı durumda) tazminat davasını kabul etmek; madde haksız çıkma koşulunu aramaktadır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Haksız ihtiyati haciz nedeniyle açılan tazminat davasında sorumluluğun kusursuz sorumluluk olarak niteleneceği ve haksız fiil hükümlerinin kıyasen uygulanacağı görüşü benimsenmektedir.
- İhtiyati haczin uygulandığının, sonradan alacaklının haksız çıktığının ve borçlunun zararının birlikte gerçekleşmesi gerektiği kabul edilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Tazminat davasını açan borçlu veya üçüncü kişi, ihtiyati haczin uygulandığını ve bu haczin zararına yol açtığını ispat yükü altındadır; ihtiyati haciz kararı ve uygulama tutanağı bu amaçla kullanılabilir.
- Alacaklının haksız çıktığını göstermek için esas davanın ya da takibin sonucunu gösteren belge, ihtiyati haczin kaldırılmasına ilişkin karar veya ret kararı delil olarak sunulabilir.
- Zarar ile ihtiyati haciz arasındaki nedensellik bağını ve zararın miktarını davacı ispat etmelidir; zararın varlığı ve miktarı için belge ve bilirkişi incelemesi kullanılabilir.
- Deniz alacağının esasına ilişkin başka bir davanın varlığı ve bu davanın sonuçlanmasını bekletici sorun yapma talebi, davanın açıldığını gösteren belgelerle ispatlanır.
- Alacaklı, haksız çıkmadığını veya zararın bulunmadığını ya da nedensellik bağının kesildiğini savunursa bu savunmalarını kendisi ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 6102 m.1357: Deniz alacağı hakkında davadan sonra ihtiyati haciz kararının hangi mahkemeden istenebileceğini düzenler; m.1361'in uygulandığı ihtiyati haciz kararlarının yetki çerçevesini belirler.
- 6102 m.1363: Alacaklının teminat yükümlülüğünü düzenler; haksız ihtiyati haciz halinde tazminat sorumluluğunun dayandığı teminat rejimini tamamlar.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.259: Haksız ihtiyati haciz nedeniyle tazminat sorumluluğunun ve davanın yetkili mahkemesinin genel çerçevesini çizer.

## [TTK m.1362 — Alacaklı tarafından delil gösterilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1362)

Madde, deniz alacağına dayanan alacaklının gemi hakkındaki ihtiyati haciz talebinde ispat külfetinin hafifletilmesini düzenler. Alacaklının, alacağının 1352. maddede sayılan deniz alacaklarından olduğunu ve parasal değerini mahkemeye kanaat getirecek biçimde göstermesi yeterli sayılmaktadır. Madde, alacaklıdan tam ispat ya da alacağın varlığının kesin delille kanıtlanmasını istemez. Madde, deniz alacağının hangi hallerde doğduğunu ve hangi alacakların listede yer aldığını saymaz (m.1352). Gemi üzerindeki ihtiyati haciz kararının koşulları, teminat ve güvence yükümlülüğü (m.1363) ile ihtiyati haczin usulü ve hükümleri bu maddede düzenlenmez. Maddenin, ihtiyati haciz dışındaki davalardaki ispat kurallarına etkisi de bulunmamaktadır.

### Alacaklı tarafından delil gösterilmesi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Deniz alacağı**: Türk Ticaret Kanunu'nun 1352. maddesinde sayılan alacak türlerini ifade eder. Bu maddede yer alıp almadığı, alacağın hukuki nitelendirmesine bağlıdır ve madde bu listeye girip girmediğini tespit ölçütünü kendisi belirlemez.
- **Kanaat getirecek delil**: Mahkemede kesin bir ispat yerine, alacağın varlığı ve parasal değeri konusunda hâkimde kanaat oluşturmaya yeterli olan delildir. Kesin ispat ölçüsünden daha hafif bir eşiktir ve maddenin gerekçesine göre alacaklıya yüklenen ağırlaştırılmış kanaat külfetinin hafifletilmiş halidir.
- **Parasal değer**: Deniz alacağının miktar olarak gösterilmesidir. Alacaklının, alacağın tutarı konusunda da mahkemede kanaat uyandıracak bir delil sunması gerekir.
- **İhtiyati haciz sebebi**: Maddenin gerekçesine göre, alacağın 1352. maddede sayılan deniz alacaklarından olması başlı başına gemi hakkında ihtiyati haciz sebebidir. Bu nitelik, ayrıca bir tehlike unsurunun gösterilmesini gerektirmez.

### Alacaklı tarafından delil gösterilmesi: hangi şartlar aranır?

- Alacağın, 1352. maddede sayılan deniz alacaklarından biri olması gerekir.
- Alacaklının, alacağın parasal değeri hakkında mahkemeye kanaat getirecek delil göstermesi gerekir.
- Alacaklının, alacağın varlığını ve miktarını kesin delille tam olarak ispat etmesi aranmaz; bu hafifletilmiş ölçü yeterlidir.
- Delil gösterme ile yetinilebilmesi için alacağın nitelikleri bakımından alacaklının ispat ölçüsü dışında kalan ayrı bir unsur aranmaz.

### Alacaklı tarafından delil gösterilmesi: hangi sonuçları doğurur?

- Alacaklı alacağının deniz alacağı olduğunu ve parasal değerini mahkemeye kanaat getirecek biçimde gösterdiğinde, ispat yükünü yerine getirmiş sayılır.
- Alacaklının gösterdiği delil hâkimde kanaat oluşturmazsa, alacaklı bu maddeye dayanamaz ve genel ispat kuralları çerçevesinde değerlendirme yapılır.
- Alacağın 1352. maddedeki deniz alacaklarından olmadığı anlaşılırsa, bu maddedeki hafifletilmiş ispat ölçüsü uygulanmaz.
- Maddenin gerekçesine göre alacağın deniz alacağı olması başlı başına ihtiyati haciz sebebidir; buna karşılık alacaklı, bu maddeye dayanarak alacağı kesin delille ispat etmekle yükümlü olmaz.
- Alacaklının hafifletilmiş ispat ölçüsünden yararlanması, kendisini teminat ve güvence yükümlülüğünden (m.1363) kurtarmaz; bu yükümlülük ayrıca değerlendirilir.

### Deniz alacağı ile diğer alacaklar arasındaki fark nedir?

- Alacağı 1352. maddedeki listeye giren deniz alacağı olan alacaklı, bu maddeden yararlanır ve kanaat getirecek delil göstermesi yeterlidir.
- Listede yer almayan alacaklı, bu maddedeki hafifletilmiş ispat kuralından yararlanamaz ve genel ispat kurallarına tabidir.

Sonuç: Hafifletilmiş ispat ölçüsü yalnız deniz alacakları bakımından uygulanır.

### Kanaat getirecek delil ile tam ispat arasındaki fark nedir?

- Bu maddedeki ölçüde alacaklı, hâkimde alacağın varlığı ve parasal değeri hakkında kanaat oluşturmaya yeten delil gösterir.
- Genel ispat kurallarında ise alacağın kesin delille ispatı aranabilir.

Sonuç: Madde ispat ölçüsünü tam ispattan kanaat düzeyine indirir.

### Alacaklı tarafından delil gösterilmesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddeyi, alacağın kesin delille ispatı gerektiği biçiminde uygulamak; madde yalnız kanaat getirecek delil ister.
- Alacağın deniz alacağı olup olmadığını değerlendirmeden hafifletilmiş ölçüyü uygulamak; önce 1352. maddedeki listeye girip girmediği belirlenmelidir.
- Kanaat getirecek delil ölçüsünü, alacağın varlığının hiç gösterilmemesi yeterliymiş gibi yorumlamak; alacaklının delil göstermesi gerekir.
- Hafifletilmiş ispat ölçüsünün teminat ve güvence yükümlülüğünü (m.1363) ortadan kaldırdığını varsaymak.

### Nasıl ispat edilir?

- Alacaklı, alacağın 1352. maddedeki deniz alacaklarından olduğunu ileri sürer ve bunu ispatla yükümlüdür; ancak bu ispat kesin delille değil, mahkemede kanaat getirecek delille yapılır.
- Alacağın parasal değeri de alacaklı tarafından gösterilmelidir; bu konuda da hâkimde kanaat oluşturacak delil yeterlidir.
- Karşı taraf, alacağın deniz alacağı niteliğinde olmadığını ya da parasal değerin abartıldığını ileri sürerse, bu savunmayı kendisi ispatlamakla yükümlüdür.
- Delil olarak belgeler, bilirkişi raporu veya tanık beyanları kullanılabilir; maddenin ölçüsü, delil türü bakımından bir sınır koymaz.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1352](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1352): Deniz alacaklarını sayan listedir. Bu maddede yararlanılabilmesi için alacağın bu listeye girmesi şarttır.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1363](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1363): Alacaklının gemi hakkında ihtiyati haciz taleplerinde güvence yükümlülüğünü düzenler. Gerekçeye göre hafifletilmiş ispat ölçüsünün karşılığı olarak bu yükümlülük ağırlaşmış biçimde öngörülmüştür.

## [TTK m.1363 — Alacaklı tarafından teminat gösterilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1363)

TTK m.1363, deniz alacağını teminat altına almak için ihtiyati haciz isteyen alacaklının teminat yükümlülüğünü düzenler. Teminat tutarının ilk belirlenmesini, karşı tarafın her aşamada teminatın artırılmasını istemesini, artırım kararında ek teminat süresinin ve bu süre içinde yatırılmamanın sonucunu, gemi alacaklılarının muafiyetini ve alacaklının teminatın azaltılmasını isteme hakkını kapsar. Kural, deniz alacaklısı olarak ihtiyati haciz isteyen alacaklılar bakımından uygulanır. Maddede ihtiyati haczin şartları, kararın verilmesi, infazı ve kaldırılması (m.1364 ve İİK hükümleri) düzenlenmez. Teminatın gösterilme biçimi ve türü ile ilgili ayrıntılar ile genel haciz yoluyla takip (İİK) hükümleri bu maddede yer almaz. Kefalet ve rehin gibi teminat sözleşmeleri de Türk Borçlar Kanunu kapsamındadır ve bu maddenin konusu değildir.

### Alacaklı tarafından teminat gösterilmesi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Teminat (m.1363 kapsamında)**: Deniz alacağına dayanarak ihtiyati haciz isteyen alacaklının, kararın verilmesinden önce mahkemeye yatırmakla yükümlü olduğu güvence. Madde metninde tutarı 10.000 Özel Çekme Hakkı olarak belirlenmiştir ve bu tutar Türk Lirası karşılığına çevrilerek uygulanır.
- **Özel Çekme Hakkı**: Teminat tutarının ölçü birimi olarak kullanılan, Türk Lirası dışındaki bir hesap birimidir. Kanun koyucu, teminatı sabit bir lira tutarı yerine bu birimle belirlemiştir; böylece tutar tebliğle değişen bir lira rakamına bağlı kalmaz.
- **Ek teminat**: Karşı tarafın istemi üzerine teminat miktarının artırılması hâlinde, önceki teminata ilave olarak yatırılması gereken tutardır. Mahkeme yatırılma süresini belirler; süresinde yatırılmazsa ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar.
- **Gemi alacaklısı (m.1320/I-a)**: Madde 1320 birinci fıkra (a) bendinde sayılan alacaklılardır ve bu sıfatı taşıyan alacaklılar teminat yatırma yükümlülüğünden muaftır. Maddenin gerekçesine göre bu kapsamda gemi adamları yer alır.
- **Teminatın azaltılması**: Alacaklının, alacağın tutarının düşük olması veya başka sebeplerle teminatın indirilmesini mahkemeden isteyebildiği haktır (m.1363/IV).

### Alacaklı tarafından teminat gösterilmesi: hangi şartlar aranır?

- Deniz alacağına dayanılarak ihtiyati haciz kararı istenmiş olmalıdır; teminat yükümlülüğü ancak bu talep ile doğar.
- Alacaklı, ihtiyati haciz kararı verilmeden önce 10.000 Özel Çekme Hakkı tutarında teminatı mahkemeye yatırmış olmalıdır.
- Alacaklı gemi alacaklısı sıfatını taşımıyorsa (m.1320/I-a) teminat yükümlülüğü devam eder; bu sıfatı taşıyan alacaklı teminat yatırmaktan muaftır.
- Artırım istemi, karşı tarafın aynı mahkemeye yaptığı ve her aşamada yapılabilen bir istem olmalıdır.
- Artırım değerlendirilirken, ihtiyati haciz sebebiyle geminin seferden alıkonulduğu süre, gemi için yapılan günlük işletme giderleri ve yoksun kalınan kazançlar dikkate alınmalıdır.
- Artırıma karar verilirse ek teminatın hangi sürede yatırılacağı mahkemece belirlenmiş olmalıdır.
- Azaltma için alacaklının aynı mahkemeye başvurarak teminatın azaltılmasını istemesi gerekir.

### Alacaklı tarafından teminat gösterilmesi: hangi sonuçları doğurur?

- Alacaklı, deniz alacağına dayanarak ihtiyati haciz isterken 10.000 Özel Çekme Hakkı tutarında teminat yatırmazsa, mahkeme ihtiyati haciz talebini incelemez.
- Alacaklı gemi alacaklısı sıfatını taşıyorsa teminat yatırmadan ihtiyati haciz talep edebilir.
- Karşı tarafın artırım istemi kabul edilirse ve mahkeme ek teminatı belirlerse, bu tutar süresinde yatırılmalıdır; yatırılmazsa ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar ve ayrıca karar verilmesi gerekmez.
- Teminatın azaltılması talebi kabul edilirse teminat tutarı düşürülür, ancak bu sonuç ihtiyati haciz kararının kalkmasına yol açmaz.
- Teminat tutarının Türk Lirası karşılığı, mahkemeye yatırıldığı sırada geçerli Özel Çekme Hakkı parite değeri üzerinden hesaplanır.

### Genel alacaklı ile gemi alacaklısı (muafiyet) arasındaki fark nedir?

- Deniz alacağına dayanarak ihtiyati haciz isteyen ve m.1320/I-a kapsamında olmayan alacaklı, 10.000 Özel Çekme Hakkı tutarında teminat yatırmakla yükümlüdür.
- m.1320/I-a bendindeki gemi alacaklısı sıfatını taşıyan alacaklı, teminat yatırma yükümlülüğünden muaftır.

Sonuç: Gemi alacaklısı teminat olmadan ihtiyati haciz talebinde bulunabilir; diğer alacaklı teminat yatırmadan talebi incelettiremez.

### Artırma ile azaltma arasındaki fark nedir?

- Karşı taraf, teminatın artırılmasını her aşamada isteyebilir ve bu istem seferden alıkonma, günlük işletme gideri ve kazanç kaybı kalemlerine göre değerlendirilir.
- Alacaklı, alacağın düşük olması veya başka sebeplerle teminatın azaltılmasını isteyebilir.

Sonuç: Artırım kararında ek teminat süresi belirlenir ve süresinde yatırılmazsa ihtiyati haciz kendiliğinden kalkar; azaltma talebi ise kararın kalkmasına yol açmaz, yalnızca teminat tutarını düşürür.

### Alacaklı tarafından teminat gösterilmesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Teminat tutarını Türk Lirası olarak sabit bir rakam sanmak; tutar Özel Çekme Hakkı birimi üzerinden belirlenir ve Türk Lirası karşılığı yatırma tarihindeki paritesine göre hesaplanır.
- Ek teminatın süresinde yatırılmamasının sonucu ile m.1364'teki üç iş günü kuralını karıştırmak; birincisinde ihtiyati haciz kendiliğinden kalkar, ikincisi ise infaz istenmemesine bağlıdır.
- Teminatın azaltılmasını ihtiyati haciz kararının kalkması ile eşitlemek; azaltma yalnızca teminat tutarını düşürür.
- Gemi adamı olmakla gemi alacaklısı sıfatını ayırmamak; muafiyet m.1320/I-a kapsamındaki gemi alacaklıları için geçerlidir ve gemi adamının bu sıfatı taşıyıp taşımadığı kontrol edilmelidir.
- Artırım değerlendirmesinde yalnızca alacağın tutarına bakmak; m.1363/II'de sayılan üç kalem (alıkonma süresi, günlük işletme giderleri, yoksun kalınan kazanç) dikkate alınmalıdır.

### Nasıl ispat edilir?

- Ek teminat istemi karşı tarafa aittir; artırım gerekçesi olan seferden alıkonma süresini, günlük işletme giderlerini ve yoksun kalınan kazancı karşı taraf ortaya koymalıdır.
- Alacaklının teminatı yatırdığı, teminat mektubu, nakit makbuzu veya mahkemece uygun görülen başka bir biçimle ispat edilir.
- Gemi alacaklısı sıfatı (m.1320/I-a), muafiyetten yararlanmak isteyen alacaklı tarafından ortaya konmalıdır.
- Alacaklının azaltma talebinde alacağın düşük olduğunu veya başka sebebi ileri sürmesi ve bunu ortaya koyması gerekir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.1320](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1320): Birinci fıkranın (a) bendinde sayılan gemi alacaklılarını tanımlar; m.1363/III bu alacaklıları teminat yatırma yükümlülüğünden muaf tutar.
- [6102 sayılı Kanun m.1364](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1364): Teminatla ilgili kendiliğinden kalkma hâlinden ayrı bir haldir: kararın verilmesinden itibaren üç iş günü içinde icra dairesinden infaz istenmezse karar kendiliğinden kalkar. Bu iki sebep birbirine karıştırılmamalıdır.

## Süreler

| Süre | Madde | Hüküm |
|---|---|---|
| otuz gün | [m.1350](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1350) | Şu kadar ki, Türk bayraklı bir geminin yurt dışında cebrî icra yoluyla satışı hâlinde, artırmayı yapan kurum veya ilgililer tarafından, bu satıştan en az otuz gün önce artırmanın; a) Geminin kayıtlı olduğu Türk Gemi Siciline, b) Geminin… |

---

Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/cebri-icraya-iliskin-ozel-hukumler-gemiler-hakkinda-ve-yetkili-mahkeme