---
title: "Geminin serbest bırakılması — İcra Müdürlüğü Mevzuatı konu anlatımı"
course: "İcra Müdürlüğü Mevzuatı"
law: "Türk Ticaret Kanunu"
articles: "TTK m.1370–1376"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/geminin-serbest-birakilmasi"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Geminin serbest bırakılması

İcra Müdürlüğü Mevzuatı › TTK › Deniz ticareti › Cebrî icraya ilişkin özel hükümler — [İcra Müdürlüğü Mevzuatı](https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati)

## Kısaca

TTK m.1370, ihtiyaten haczolunan geminin, alacaklının haczi kaldırmasına veya gemiyi serbest bırakmasına bağlı olmaksızın, bir teminat karşılığında borçluya ya da gemi üçüncü kişi elindeyse o kişiye bırakılmasının koşullarını düzenler.

## Kapsam

Bu konu, Türk Ticaret Kanunu m.1370–1376 hükümlerini kapsar: geminin değerinin depo edilmesi, ihtiyati haczin kaldırılması, tarafların anlaşması, saklı kalan haklar, teminatın değiştirilmesi, yeniden veya aynı alacak için ihtiyati haciz, ihtiyati haczi tamamlayan işlemler.

- [TTK m.1370 — Geminin değerinin depo edilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1370)
- [TTK m.1371 — İhtiyati haczin kaldırılması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1371)
- [TTK m.1372 — Tarafların anlaşması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1372)
- [TTK m.1373 — Saklı kalan haklar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1373)
- [TTK m.1374 — Teminatın değiştirilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1374)
- [TTK m.1375 — Yeniden veya aynı alacak için ihtiyati haciz](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1375)
- [TTK m.1376 — İhtiyati haczi tamamlayan işlemler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1376)

## [TTK m.1370 — Geminin değerinin depo edilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1370)

TTK m.1370, ihtiyaten haczolunan geminin, alacaklının haczi kaldırmasına veya gemiyi serbest bırakmasına bağlı olmaksızın, bir teminat karşılığında borçluya ya da gemi üçüncü kişi elindeyse o kişiye bırakılmasının koşullarını düzenler. Düzenlediği konular; teminat olarak gösterilebilecek araçlar (depo, taşınmaz rehni, gemi ipoteği, itibarlı banka kefaleti veya icra memurunun kabul edeceği teminat), taahhüt senedi alınması, serbest bırakmanın sicil ve bildirim yükümlülüğü, teminat paranın çekilmesine kadar diğer deniz alacaklılarının hacze katılabilmesi, deniz alacağının 1352 m.(t) ve (u) bentlerindeki türünde zilyedin teminat vermesi ve milletlerarası sözleşmelerin saklı kalmasıdır. Kural, deniz alacağı için gemiye ihtiyati haciz konulmuş her malik, borçlu veya zilyet bakımından uygulanır. Maddede düzenlenmeyen konular; teminatın türü ve miktarının taraflarca belirlenmesi (m.1372), teminatın artırılması ve azaltılması (m.1363), haczin kaldırılması ve teminatın yeterli çıkmaması hâlinde yeniden haciz (m.1371, m.1375), ve teminatın ödenmesi ve icra veznesinden çekilmesi sürecine ilişkin İcra ve İflas Kanunu hükümleridir (m.1376).

### Geminin değerinin depo edilmesi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **İhtiyaten haciz**: Deniz alacağının güvence altına alınması için gemiye yargı organınca geçici olarak el konulmasıdır. Yalnız m.1352'de sayılan deniz alacakları için ve m.1369'daki koşullarda uygulanabilir.
- **Teminat karşılığı serbest bırakma**: Haczedilmiş geminin, değeri yerine geçecek bir güvence karşılığında borçluya ya da zilyede bırakılmasıdır. Bu işlemle haciz sona ermez; ihtiyati haciz gemi üzerinde devam eder ve sicildeki kaydı korunur.
- **Teminatın yerine kaim olması**: Gemi yerine geçen güvencenin, para icra veznesinden çekilinceye kadar hacze konu olması anlamına gelir. Bu nedenle diğer deniz alacaklıları teminat üzerine hacze katılabilir.
- **Taahhüt senedi**: Gemi bırakılırken alınan, teminatın ve geminin ilgili yükümlülüklerinin güvence altına alındığını gösteren yazılı belgedir. Madde metni yalnızca bu senedin alınmasını öngörür; senedin içeriği metinde ayrıca düzenlenmemiştir.
- **Yediemin**: Haczedilen geminin muhafazasını üstlenen kişidir. Gemi, tebligat yapılan kişiye yediemin sıfatıyla bırakılır (m.1366); m.1370 kapsamında bırakılan kişi de bu sıfatla hareket eder.

### Geminin değerinin depo edilmesi: hangi şartlar aranır?

- Geminin ihtiyaten haczedilmiş olması gerekir; m.1370 yalnızca mevcut bir ihtiyati haciz üzerine uygulanabilir.
- Teminat olarak depo, taşınmaz rehni, gemi ipoteği, itibarlı bir banka kefaleti veya icra memurunun kabul edeceği bir taşınmaz rehni gösterilmelidir; bu araçlardan biri yeterlidir ve teminatın değeri geminin değerini karşılamalıdır.
- Bırakma talebi borçlu veya gemi üçüncü kişinin elinde ise o kişi tarafından yapılmalıdır; üçüncü kişi zilyet ise gemi bu kişiye bırakılır.
- Gemi bırakılırken bir taahhüt senedi alınmalıdır.
- Yukarıdaki işlemler yapılmakla birlikte ihtiyati haczin devam ettiği kabul edilir; serbest bırakma haczi kaldırmaz.
- Deniz alacağı m.1352'nin (t) ve (u) bentlerindeki alacaklardan biri ise, zilyet yeterli teminatı vererek geminin kendisine bırakılmasını isteyebilir; bu halde de teminat yeterli olmalıdır.
- Bu Kitabın Yedinci Kısmı kapsamında uygulanması gereken milletlerarası sözleşmeler saklıdır; sözleşme kapsamındaki hallerde m.1370 uygulanmaz.

### Geminin değerinin depo edilmesi: hangi sonuçları doğurur?

- Teminat gösterilip taahhüt senedi alındığında gemi borçluya ya da zilyede bırakılır ve ihtiyati haciz gemi üzerinde devam eder.
- Serbest bırakma yapıldığında, haczin devam ettiğinin 1366. maddede sayılan kurumlara bildirilmesi ve sicildeki ihtiyati haciz kaydının korunması gerekir (m.1370/2).
- Teminat yatırılmasına rağmen diğer deniz alacaklıları, para icra veznesinden çekilene kadar bu teminata hacze katılabilir (m.1370/3).
- Deniz alacağının teminat yatırılmasını gerektirmeyen (t) ve (u) bentleri hallerinde zilyedin yeterli teminatı vermesi halinde gemi bu kişiye bırakılır (m.1370/4).
- Milletlerarası sözleşmelerin uygulandığı hallerde m.1370 hükümleri yerine sözleşme hükümleri geçerlidir (m.1370/5).
- Teminat yetersiz kalır veya geminin bırakılması alacaklının isteği ya da ihmali dışında olursa, m.1375 uyarınca yeniden haciz mümkündür.

### Serbest bırakma ile ihtiyati haczin kaldırılması arasındaki fark nedir?

- Serbest bırakmada gemi teminat karşılığında çıkarılır, ancak ihtiyati haciz gemi üzerinde devam eder.
- Kaldırmada (m.1371) haciz tamamen sona erer ve kayıt silinir.

Sonuç: Serbest bırakmada ikinci fıkradaki bildirim ve sicil kaydının korunması zorunludur; kaldırmada bu yükümlülük yoktur.

### Borçlu ile üçüncü kişi zilyet arasındaki fark nedir?

- Gemi borçlunun elindeyse teminat karşılığında borçluya bırakılır (m.1370/1).
- Gemi üçüncü kişinin elindeyse, ihtiyati haciz bu kişi elinde uygulanmışsa o kişiye bırakılır (m.1370/1).

Sonuç: Bırakılacak kişi, haczin uygulandığı andaki zilyede göre belirlenir.

### Genel hal ile m.1352 (t) ve (u) bentleri arasındaki fark nedir?

- Genel halde teminat, m.1370/1'deki araçlardan biri olmalı ve taahhüt senedi alınmalıdır.
- (t) ve (u) bentlerindeki deniz alacaklarında zilyedin yeterli teminatı vermesi yeterlidir (m.1370/4).

Sonuç: Bu özel halde m.1370/1'deki teminat araçları sınırlayıcı biçimde aranmaz; ayrıca taahhüt senedi şartı metinde yazılı değildir.

### Serbest bırakılan gemi ile teminatın para olarak yatırılması arasındaki fark nedir?

- Teminat geminin yerine kaim olan bir güvencedir.
- Teminat olarak yatırılan para, icra veznesinden çekilene kadar hacze konu olur.

Sonuç: Diğer deniz alacaklıları üçüncü fıkraya göre bu teminat üzerine hacze katılabilir; davanın teminatın alacaklıya ödenmesiyle sonuçlanması bu hakkı ortadan kaldırmaz.

### m.1370 ile milletlerarası sözleşme (5. fıkra) arasındaki fark nedir?

- Genel kurala göre teminat, geminin değerini karşılamalı ve ihtiyati haciz devam etmelidir.
- 1976 ve 1992 sözleşmelerinin uygulandığı hallerde yalnız sınırlı sorumluluk tavanı tutarı yatırılır ve ihtiyati haciz sona erer.

Sonuç: Sözleşme kapsamındaki hallerde m.1370/2 ve kısmen m.1370/1'deki sonuçlar uygulanmaz.

### Geminin değerinin depo edilmesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Serbest bırakmayı ihtiyati haczin kalkması ile karıştırmak; serbest bırakmada haciz devam eder ve bildirim ile sicil kaydı korunmalıdır.
- Teminat karşılığında geminin, tebligat yapılan kişi dışındaki bir kişiye yediemin olarak bırakılabileceğini varsaymak; bu, haczi geçersiz kılar.
- (t) ve (u) bentlerindeki özel hali genel teminat kuralıyla karıştırmak; bu halde zilyedin yeterli teminatı vermesi yeterlidir.
- Teminatın para olarak yatırılmasının ardından diğer deniz alacaklılarının hacze katılma hakkının sona erdiğini varsaymak; bu hak icra veznesinden çekilene kadar devam eder.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Teminatın miktarının geminin seferden alıkonulduğu süre, günlük işletme giderleri ve yoksun kalınan kazanç toplamına göre belirlenmesi gerektiği kabul edilmektedir.
- İhtiyati haciz kararının kendiliğinden kalkması ile serbest bırakma sebeplerinin ayrı tutulması gerektiği kabul edilmektedir.
- Geminin tebligat yapılan kişi yerine başka bir çalışana yediemin olarak bırakılmasının haczi geçersiz kıldığı kabul edilmektedir.
- Teminatın yatırılmış olmasının ek teminat talebine engel olmadığı kabul edilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Teminat karşılığı bırakmayı talep eden borçlu veya zilyet, m.1370/1'deki teminat araçlarından birinin gösterildiğini belgelemekle yükümlüdür.
- Teminatın değerinin geminin değerini karşılayıp karşılamadığı, icra müdürlüğü veya mahkeme önünde belge ve gerektiğinde bilirkişi raporu ile ispat edilir.
- Serbest bırakmanın 1366. maddedeki kurumlara bildirildiği ve sicil kaydının korunduğu, ilgili bildirim belgeleri ile ispat edilir; bu yapılmamışsa sonucu, sicil ve bildirim kayıtlarının eksikliği ile ortaya çıkar.
- Milletlerarası sözleşme kapsamının uygulandığı iddiasında, bu iddiayı ileri süren taraf sözleşmenin uygulanma koşullarını ispatlamakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.1352](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1352): Deniz alacaklarını sayar; m.1370/4 yalnızca bu maddenin (t) ve (u) bentlerindeki alacaklar için uygulanır.
- [6102 sayılı Kanun m.1366](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1366): Gemiye el konulmasını, yediemin sıfatıyla bırakılmasını ve bildirim yapılacak kurumları düzenler; m.1370/2'deki bildirim bu maddeye bağlıdır.
- [6102 sayılı Kanun m.1369](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1369): Hangi geminin ihtiyaten haczedilebileceğini belirler; teminat karşılığı bırakma bu koşulların varlığını önkoşul olarak alır.
- [6102 sayılı Kanun m.1371](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1371): Teminat karşılığında ihtiyati haczin tamamen kaldırılmasını düzenler; m.1370 ile farklı sonuç doğurur.
- [6102 sayılı Kanun m.1372](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1372): Teminatın türü ve miktarının taraflarca serbestçe kararlaştırılabileceğini belirtir.
- [6102 sayılı Kanun m.1375](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1375): Teminatın yetersiz kalması veya gemi bırakılmasının alacaklının isteği ya da ihmali sonucu yapılması hâllerinde yeniden haczi düzenler.
- [6102 sayılı Kanun m.1376](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1376): İcra ve İflas Kanunu m.264'ün süreli hükümlerinin teminat hakkında uygulanacağını belirtir.
- [6102 sayılı Kanun m.1363](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1363): Alacaklının teminatını ve ek teminat yükümlülüğünü düzenler; teminatın miktarı ve artırılması bu maddeye bağlıdır.

## [TTK m.1371 — İhtiyati haczin kaldırılması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1371)

Bu madde, ihtiyaten haczedilmiş bir geminin malikinin veya borçlunun, geminin değerini geçmemek kaydıyla deniz alacağının tamamı, faizi ve giderleri için yeterli teminat göstererek ihtiyati haczin kaldırılmasını isteme hakkını düzenler; takip başladıktan sonra bu yetkinin icra mahkemesine geçmesini ve kaldırmanın sicil ve bildirim sonuçlarını kapsar. Hüküm, gemi malikine veya borçluya tanınmış bir imkândır ve üçüncü kişilerin bu yola başvurmasını öngörmez. Teminatın alacaklıya ödenmesi halinde diğer deniz alacaklılarının bu teminat üzerinde haciz koyamayacağını da düzenler. Maddede düzenlenmeyen konular arasında, geminin teminat karşılığı borçluya bırakılması veya serbest bırakılması (m.1370), teminatın türünün ve miktarının alacaklı ile malik arasında kararlaştırılması (m.1372), teminat verenin teminatı azaltma veya değiştirme hakkı (m.1374), kaldırılmanın ardından yeniden haciz (m.1375) ve İcra ve İflas Kanunu m.264'teki süreli tamamlayıcı işlemler (m.1376) yer alır.

### İhtiyati haczin kaldırılması: hangi kavramlar bilinmeli?

- **İhtiyati haczin kaldırılması (teminat karşılığı)**: Malik veya borçlunun yeterli teminat göstermesi üzerine, geminin üzerindeki ihtiyati haczin mahkeme kararıyla sona erdirilmesidir. Kaldırma, haczi tamamen ortadan kaldırır ve yerine teminatın geçmesini sağlar.
- **Teminat**: Deniz alacağının tamamı, faizi ve giderleri için gösterilen yeterli güvencedir. Teminatın miktarı geminin değerini aşamaz; bu sınır maddede açıkça belirtilmiştir.
- **Geminin değeri**: Teminatın üst sınırını oluşturan ölçüttür. Teminat, bu değeri aşan bir tutarda istenemez.
- **Deniz alacağı**: Haciz konusu alacağın niteliğidir. Teminatın kapsamı bu alacağın tamamı, faizi ve giderleri ile sınırlıdır.
- **Yediemin sıfatı**: Haczedilen geminin tebligat yapılan kişiye bırakılması hâlinde bu kişinin taşıdığı sıfattır. Bu madde bakımından gemi yediemine teslim edilmiş olarak sicil ve bildirim işlemlerine konu olur.

### İhtiyati haczin kaldırılması: hangi şartlar aranır?

- Kaldırmayı isteyenin geminin maliki veya borçlu olması gerekir; üçüncü kişiler bu madde kapsamında talepte bulunamaz.
- Teminatın, deniz alacağının tamamı, faizi ve giderleri için yeterli olması gerekir.
- Teminatın tutarı geminin değerini geçmemelidir.
- Teminat, mahkemece kabul edilebilir bir biçimde gösterilmelidir; teminatın türü ve miktarı taraflar arasında serbestçe kararlaştırılabilir (m.1372), ancak bu anlaşma da yeterlilik ölçütüne tabidir.
- Takip başlatılmışsa talep icra mahkemesine yöneltilmelidir; takipten önce ise haciz kararını veren veya davanın görüldüğü mahkemeye yapılmalıdır.
- Mahkeme kaldırma kararını verdikten sonra, kaldırılmanın m.1366'da sayılan kurumlara bildirilmesi ve geminin ihtiyati haciz sicil kaydının silinmesi gerekir.
- Teminat dava sonunda alacaklıya ödenmeye karar verilirse, bu teminat üzerinde diğer deniz alacaklıları haciz koyduramaz.

### İhtiyati haczin kaldırılması: hangi sonuçları doğurur?

- Kaldırma kararı verildiğinde geminin üzerindeki ihtiyati haciz kalkar, ancak haciz teminat üzerinde devam eder.
- Kaldırma kararının m.1366'da sayılan kurumlara bildirilmesi ve sicildeki ihtiyati haciz kaydının silinmesi zorunludur (fıkra 2).
- Teminatın dava sonunda alacaklıya ödenmesine karar verilmişse, diğer deniz alacaklıları bu teminat üzerinde haciz koyamaz (fıkra 3).
- Teminatın geminin değerini aşan bir tutarda gösterilmesi halinde, talep bu sınır aşılmadan yapılabilir; sınır aşılarak gösterilen teminat bu maddeye uygun değildir.
- Teminatın yetersiz olması veya kaldırma talebinin reddi halinde geminin üzerindeki haciz devam eder.
- Teminat sonradan yetersiz kalır ya da alacaklının istemi veya ihmali dışında gemi serbest bırakılmışsa, teminat verenin yeniden haciz gerekçesi doğabilir (m.1375).

### Teminat karşılığı kaldırma (m.1371) ile teminat karşılığı bırakma (m.1370) arasındaki fark nedir?

- m.1371'de haciz tamamen kalkar ve yerine teminat geçer; talep malik veya borçludan gelir.
- m.1370'te geminin değeri depo edilerek veya kefil gösterilerek gemi, haciz altında kalmak kaydıyla borçluya veya üçüncü kişiye bırakılır.

Sonuç: m.1370'te haciz devam eder ve gemi bırakılan kişide kalır; m.1371'de haciz kalkar, teminat üzerinde devam eder.

### Borçlunun kaldırma talebi ile üçüncü kişinin itirazı arasındaki fark nedir?

- Borçlu, teminat göstererek bu madde uyarınca kaldırmayı isteyebilir.
- Üçüncü kişi, menfaatinin ihlali hâlinde itiraz yolunu kullanır; teminat gösterme bu kişiye tanınmış bir imkân değildir.

Sonuç: Üçüncü kişinin başvurusu kaldırma olarak sonuçlanmaz; yalnızca m.1370 ya da itiraz yolu gündeme gelir.

### Takipten önce ile takipten sonra başvuru mercii arasındaki fark nedir?

- Takip başlamadan önce talep, haciz kararını veren veya davanın görüldüğü mahkemeye yapılır.
- Takip başladıktan sonra yetki icra mahkemesine geçer.

Sonuç: Yanlış mercie başvuru, talebin reddine veya gecikmeye yol açabilir.

### İhtiyati haczin kaldırılması: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Üçüncü kişinin de bu madde uyarınca teminat göstererek kaldırma talep edebileceğini kabul etmek; bu imkân yalnız borçluya tanınmıştır.
- Teminat karşılığı kaldırma ile m.1370'teki teminat karşılığı bırakmayı karıştırmak; birincide haciz kalkar, ikincide devam eder.
- Takip başladıktan sonra talebi haciz kararını veren mahkemeye yöneltmek; bu durumda yetki icra mahkemesine geçmiştir.
- Teminatı alacak tutarıyla sınırlamak ve geminin değerini gözden kaçırmak; teminat geminin değerini geçemez.
- Kaldırma kararından sonra sicil kaydının silinmesi ve bildirimlerin yapılmasını unutmak; bu, fıkra 2 gereği zorunludur.
- Teminatın alacaklıya ödenmesi kararından sonra diğer alacaklıların bu teminat üzerinde haciz koyabileceğini varsaymak; fıkra 3 buna engeldir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Teminat karşılığı kaldırma imkânının yalnız borçluya tanındığı, üçüncü kişilerin bu yola başvuramayacağı kabul edilmektedir.
- Haczin kaldırılmasının teminat üzerinde devam ettiği, mahkemenin bu nedenle teminatın yeterliliğini ayrıca değerlendirmesi gerektiği kabul edilmektedir.
- Borçlunun sadece kendisini dinleterek verilen ihtiyati haciz kararına karşı yetki, sebep ve teminata ilişkin itiraz hakkı bulunduğu kabul edilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Kaldırmayı isteyen malik veya borçlu, teminatın yeterliliğini ve geminin değerini aşmadığını ispatla yükümlüdür; teminatın alacağa ve faize yetip yetmediği bilirkişi veya ilgili belgelerle gösterilebilir.
- Teminatın yatırıldığı ya da banka kefaletinin verildiği yazılı belgelerle ispatlanır; bu belgelerin eksikliği talebin reddine yol açar.
- Alacaklı, teminatın yetersiz olduğunu ya da gemi değerinin aşıldığını savunuyorsa bu iddiayı kendisi ispatlamalıdır.
- Üçüncü kişinin teminat talebi ya da itirazı, menfaatinin ihlal edildiğini kendisi ispatlamak zorundadır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.1366](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1366): Kaldırmanın bildirileceği kurumları gösterir; fıkra 2 bu kurumlara bildirimi zorunlu kılar.
- [6102 sayılı Kanun m.1370](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1370): Geminin teminat karşılığı borçluya veya üçüncü kişiye bırakılmasını düzenler; haciz devam eder, bu maddeden farklıdır.
- [6102 sayılı Kanun m.1372](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1372): Bu maddedeki teminatın türünü ve miktarını taraflar arasında serbestçe belirlenmesine imkân tanır.
- [6102 sayılı Kanun m.1374](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1374): Teminat verenin teminatı azaltma, türünü değiştirme veya iptal için her zaman mahkemeye başvurabilmesini düzenler.
- [6102 sayılı Kanun m.1375](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1375): Kaldırmadan sonra yeniden haciz hâllerini, özellikle teminatın yetersiz kalması durumunu düzenler.
- [6102 sayılı Kanun m.1376](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1376): İcra ve İflas Kanunu m.264'teki süreli tamamlayıcı işlemleri bu maddenin uygulanmasına ilişkin olarak belirtir.
- [6102 sayılı Kanun m.1369](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1369): Haczin hangi geminin üzerinde yapılabileceğini belirler; kaldırma talebi bu haczin varlığına bağlıdır.
- [6102 sayılı Kanun m.1363](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1363): Alacaklının ihtiyati haciz için gösterdiği teminatı düzenler; bu maddedeki malik veya borçlunun teminatı ile karıştırılmamalıdır.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.266: Karayollarında benzer teminat karşılığı kaldırma imkânını düzenler; gerekçe bu maddeyi kaynak almıştır.

## [TTK m.1372 — Tarafların anlaşması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1372)

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1372. maddesi, ihtiyati haciz altındaki geminin serbest bırakılması için 1370 ve 1371. maddeler uyarınca verilecek teminatın türünü ve miktarını düzenler. Düzenleme, teminatın alacaklı ile geminin maliki veya maliki olmayan donatanı arasında serbestçe kararlaştırılabilmesine ilişkindir. Madde, teminatın kanunda öngörülen asgari bir tür veya miktarını belirlemez. Teminatın hangi hallerde verilebileceğini (1370), haczin kaldırılmasını ve teminatın yeterlilik sınırını (1371), teminatın sonradan değiştirilmesini (1374), yeniden haczi (1375) ve tamamlayıcı işlemleri (1376) bu madde düzenlemez; bunlar ayrı maddelerde yer alır. Teminat verilmesinin sorumluluğun kabulü, itiraz veya def'iden feragat anlamına gelmediği hükmü de (1373) bu maddenin kapsamında değildir.

### Tarafların anlaşması: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Teminat**: Geminin serbest bırakılması karşılığında alacaklıya gösterilen güvencedir. Madde, teminatın türünü (ör. gemi ipoteği, tahsil kabiliyeti olan banka kefaleti, taahhüt senedi) ve miktarını taraflara bırakır.
- **Maliki olmayan donatan**: Geminin maliki olmadığı halde gemiyi işleten ve bu sıfatla hareket eden kişidir. Bu madde bakımından teminatı kendi adına verebilecek taraflardan biridir.
- **İhtiyati haciz**: Deniz alacağının güvenceye alınması amacıyla geminin üzerine konulan geçici hacizdir. Teminatın konu olduğu haciz budur ve madde bu haczin kaldırılmasının koşullarını değil, teminatın içeriğini düzenler.

### Tarafların anlaşması: hangi şartlar aranır?

- Geminin serbest bırakılmasının istendiği hal, 1370 veya 1371. maddelerin koşullarının gerçekleşmiş olmasına bağlıdır; teminat bu maddelerin öngördüğü hallerde söz konusu olur.
- Teminatın türü ile miktarı alacaklı ile geminin maliki veya maliki olmayan donatan arasında anlaşmayla belirlenmiş olmalıdır.
- Taraflarca kararlaştırılan teminatın, 1370 ve 1371. maddelerin öngördüğü türlerden ve sınırlardan birine uygun olması gerekir; madde taraflara tür ve miktar konusunda serbestlik tanır ama 1370 ve 1371 ile bağlıdır.

### Tarafların anlaşması: hangi sonuçları doğurur?

- Taraflar teminatın türünü ve miktarını anlaşmayla belirlemişse, bu anlaşma geçerli bir teminat sayılır ve geminin serbest bırakılmasına dayanak olur.
- Taraflar anlaşamazsa teminatın tür ve miktarı 1370 ve 1371. maddelerdeki kurallara göre belirlenir.
- Teminat verilmesi, alacaklının sorumluluğu kabul ettiği, itiraz veya def'iden vazgeçtiği anlamına gelmez (1373. madde).
- Teminat anlaşmasının kanunda öngörülmeyen bir türde kurulması, teminatın yeterliliğine ilişkin 1371. madde ölçütünü ortadan kaldırmaz; bu ölçüt uygulanmaya devam eder.

### Kanunda öngörülen teminat ile taraflarca kararlaştırılan teminat arasındaki fark nedir?

- 1370 ve 1371. maddelerde teminatın tür ve miktarı kanunda belirtilen biçimdedir (ör. geminin değeri kadar depo, taşınmaz rehni, gemi ipoteği veya itibarlı banka kefaleti).
- 1372. madde uyarınca taraflar, alacaklı ile geminin maliki veya maliki olmayan donatan arasında teminatın tür ve miktarını serbestçe belirleyebilir.

Sonuç: Taraflar anlaşırsa kanunda sayılmayan bir güvence türü de kabul edilebilir; anlaşma yoksa 1370 ve 1371. maddelerdeki çerçeve geçerlidir.

### Malik ile maliki olmayan donatan arasındaki fark nedir?

- Geminin maliki, teminatın tür ve miktarı konusunda alacaklı ile doğrudan anlaşabilir.
- Maliki olmayan donatan da geminin işletilmesi sıfatıyla aynı anlaşmaya taraf olabilir.

Sonuç: Her iki durumda da teminat anlaşması geçerli olarak kurulabilir; madde, teminatı verecek kişinin malik olmasını şart koşmaz.

### Serbest anlaşma ile 1373. maddedeki sınırlama arasındaki fark nedir?

- 1372. madde teminatın türü ve miktarında serbestlik tanır.
- Bu serbestlik, teminat verilmesinin sorumluluğun kabulü, itiraz veya def'iden feragat anlamına gelmediği kuralıyla (1373) sınırlıdır.

Sonuç: Taraflar teminat konusunda anlaşsa da bu anlaşma, verilen teminatı borcun kabulü veya itirazlardan vazgeçme olarak yorumlanamaz.

### Tarafların anlaşması: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Teminatın türünü sadece 1370. maddedeki liste ile sınırlı saymak; oysa taraflar anlaşarak başka bir tür kararlaştırabilir.
- Teminatın tür ve miktarında serbestliği, teminatın yeterlilik ölçütünden (1371) bağımsız saymak; anlaşılan teminatın yine de 1371. maddedeki ölçütlere uygun olması gerekir.
- Teminat verilmesini, alacaklının borcu kabul ettiği veya itirazlarından vazgeçtiği anlamında yorumlamak (1373 ile çelişir).
- Teminatı yalnız malikin verebileceğini düşünmek; madde maliki olmayan donatanı da taraf olarak sayar.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Madde gerekçesine göre uygulamada gemi sorumluluk sigortacılarının (P&I kulüpleri) verdiği taahhüt mektupları teminat olarak sunulmakta ve birçok alacaklı bunu yeterli görmektedir; bu durumda mahkemenin kararlaştırılan teminatın verilmesini kabul edeceği belirtilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Teminatın tür ve miktarı üzerinde anlaşıldığını ileri süren taraf, bu anlaşmayı yazılı belge veya diğer delillerle ispatlamakla yükümlüdür.
- Taahhüt mektubu gibi bir teminatın sunulduğunu ileri süren geminin maliki veya donatan, bu belgenin alacaklıya verildiğini ve alacaklının kabul ettiğini ispatlamalıdır.
- Alacaklı, kararlaştırılan teminatın yetersiz olduğunu veya anlaşmanın kendisini bağlamadığını ileri sürüyorsa, bu savunmayı ispatlamakla yükümlüdür.
- Teminat verilmesinin sorumluluğun kabulü veya itirazlardan vazgeçme anlamına gelmediğini ileri süren taraf, bu sonucun doğmadığını belgelemek zorundadır; aksi iddia eden taraf bunu ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 6102 m.1370: İhtiyati haczolunan geminin hangi hallerde teminat karşılığında bırakılabileceğini düzenler; 1372. madde bu teminatın tür ve miktarını taraflara bırakır.
- 6102 m.1371: Teminatın geminin değerini geçmemek ve deniz alacağının tamamını, faizini ve giderlerini karşılamak koşuluyla yeterli olmasını düzenler; 1372 bu yeterlilik ölçütü içinde serbest anlaşma tanır.
- 6102 m.1373: Teminat verilmesinin sorumluluğun kabulü, itiraz veya def'iden feragat sayılmayacağını düzenler; 1372'deki serbestliği sınırlar.
- 6102 m.1374: Teminatın sonradan miktarının azaltılması, türünün değiştirilmesi veya iptali için mahkemeye başvuru hakkını düzenler.

## [TTK m.1373 — Saklı kalan haklar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1373)

Bu madde, deniz ticaretinde ihtiyaten haczedilen geminin serbest bırakılması sırasında verilen teminatın, sorumluluğun kabulü, itiraz ve def'i ile sorumluluğun sınırlandırılması hakkından vazgeçme anlamına gelmediğini düzenler. Hükmün amacı, teminat veren malik veya donatanın, gemiyi serbest bırakmak için verdiği güvence nedeniyle savunma haklarını kaybetmemesini sağlamaktır. Madde, teminatın türü ve miktarını, teminat verme usulünü ve teminatın değiştirilmesini düzenlemez (m.1370, m.1371, m.1372, m.1374). Yeniden haciz ve tamamlayıcı işlemler de bu maddenin konusu değildir (m.1375, m.1376).

### Saklı kalan haklar: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Serbest bırakma**: Hacizli bir geminin, teminat karşılığında haciz altından çıkarılarak kullanılabilir hale getirilmesidir. Serbest bırakma, haczin kaldırılmasıyla aynı şey değildir; haciz serbest bırakmadan sonra da sürer.
- **Teminat**: Serbest bırakma için verilen güvencedir. Maddenin kendisi teminatın türünü tanımlamaz; teminatın nitelikleri m.1370 ve m.1371 ile belirlenir.
- **Savunma hakkından vazgeçme (itiraz ve def'i)**: Borçlunun alacağa karşı ileri sürebileceği itiraz ve def'ilerden feragat etmesidir. Bu madde uyarınca teminat verilmesi bu tür bir feragat sayılmaz.
- **Sorumluluğun sınırlandırılması hakkı**: Malikin veya donatanın sorumluluğunu kanunda öngörülen ölçüde sınırlandırma imkanıdır. Teminat verilmesi bu imkandan vazgeçme olarak yorumlanamaz.

### Saklı kalan haklar: hangi şartlar aranır?

- Geminin serbest bırakılması için teminat verilmesi, tek başına sorumluluğun kabulü sayılmamalıdır.
- Teminat verilmesi, alacağa karşı itiraz ve def'iden vazgeçme olarak yorumlanmamalıdır.
- Teminat verilmesi, sorumluluğun sınırlandırılması hakkından vazgeçme olarak yorumlanmamalıdır.
- Bu yorum kuralının uygulanabilmesi için teminatın m.1370 veya m.1371 kapsamında, serbest bırakma amacıyla verilmiş olması gerekir.

### Saklı kalan haklar: hangi sonuçları doğurur?

- Teminat verilerek serbest bırakılan gemi için, malikin veya donatanın alacağa karşı itiraz ve def'i hakları saklı kalır.
- Teminat verilmesi, sorumluluğun sınırlandırılması hakkından feragat sayılmaz; malik sınırlandırma hakkını sonradan ileri sürebilir.
- Madde yalnızca yorum kuralıdır; teminatta açıkça feragat beyanı bulunursa bu beyanın geçerliliği ayrıca değerlendirilir.
- Teminatın mahiyeti, bu madde yerine m.1370 ve m.1371 ile belirlenir.

### Teminat verme ile sorumluluğun kabulü arasındaki fark nedir?

- Gemi serbest bırakılmak için teminat verildiğinde, teminat veren taraf yalnızca gemiyi kurtarmak amacı taşır.
- Sorumluluğun kabulü ise borçlunun alacağı kabul ettiğini açıkça veya fiilen gösterdiği hâldir.

Sonuç: Teminat verilmesi tek başına sorumluluğun kabulü sayılmaz; alacaklı bunu kabul etmiş saymak için ayrıca bir irade beyanı aramalıdır.

### Haczin kaldırılması ile serbest bırakma arasındaki fark nedir?

- Serbest bırakmada haciz devam eder, yalnızca gemi hacizden kurtarılarak kullanılabilir hale gelir.
- Haczin kaldırılması, hacizli malın üzerindeki haciz şerhinin tamamen sona ermesidir.

Sonuç: Serbest bırakma sonrası teminat verenin savunma hakları korunur; haczin devamı nedeniyle alacak ayrıca takibe bağlı kalır.

### Saklı kalan haklar: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Teminat verilmesini sorumluluğun kabulü saymak; oysa madde bu sonucu açıkça dışlar.
- Teminat verilmesini itiraz ve def'iden vazgeçme olarak yorumlamak.
- Serbest bırakmayı haczin kaldırılması ile karıştırmak; serbest bırakmada haciz sürer.
- Maddeyi teminatın türünü veya miktarını düzenleyen m.1370 ve m.1371 ile karıştırmak.

### Nasıl ispat edilir?

- Teminat verenin savunma haklarını kaybettiğini ileri süren alacaklı, bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür; yalnızca teminat verilmiş olması bu sonucu doğurmaz.
- Teminatın serbest bırakma amacıyla verildiğini gösteren icra dosyası kayıtları, mahkeme kararı ve teminat belgesi temel delillerdir.
- Sorumluluğun kabulü veya def'iden feragat iddiasında bulunan alacaklı, teminat metninde veya ayrı bir beyanda açık bir irade bulunduğunu yazılı delille göstermelidir.
- Teminat veren, sorumluluğu sınırlandırma hakkını teminat sonrasında ileri sürdüğünde, teminat metninde bu hakkın açıkça terk edildiğini ileri süren karşı taraf bu iddiasını ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 6102 m.1370: Ihtiyaten haczolunan geminin değeri depo edilerek, tahtlı bir bankadan kefalet veya gemi ipoteği gösterilerek serbest bırakılmasını düzenler; bu maddedeki teminat verilmesi yorum kuralının konusudur.
- 6102 m.1371: Malikin veya borçlunun ihtiyati haczin kaldırılmasını yeterli teminat göstererek istemesini düzenler; bu istemde verilen teminat da yorum kuralına tabidir.
- 6102 m.1372: Teminatın türünün ve miktarının taraflarca serbestçe kararlaştırılabileceğini belirler; bu anlaşmanın def'iden vazgeçme sayılmaması m.1373 ile desteklenir.
- 6102 m.1374: Teminat verenin teminatın miktarını azaltmak, türünü değiştirmek veya iptal ettirmek için her zaman mahkemeye başvurabilmesini düzenler; m.1373'ün koruduğu savunma haklarıyla birlikte değerlendirilir.

## [TTK m.1374 — Teminatın değiştirilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1374)

Bu madde, 1370 ila 1372. maddelerde düzenlenen teminat karşılığında ihtiyati haczin veya tedbirin kaldırılması ve teminatın değiştirilmesi hâlinde, teminat veren kişinin teminatın miktarının azaltılması, türünün değiştirilmesi veya teminatın tamamen iptali için mahkemeye başvurma hakkını düzenler. Hakkın kime tanındığı bakımından, teminat veren her kişi için geçerlidir; malik, borçlu, gemi üçüncü kişinin elindeyken ihtiyati haciz uygulanan kişi ve tedbir kararı verilen taraf bu kapsamdadır. Madde, teminatın hangi koşulda kabul edileceğini, tedbirin kaldırılmasını ya da değiştirilmesini, durum ve koşullarda değişiklik hâlinde teminat aranmaksızın karar verilmesini ve yeniden haciz rejimini düzenlemez (m.1375, m.1376, m.395 ve m.396 ilgili hükümler). Ayrıca teminatın türünün sözleşmeyle belirlenmesi (m.1372), teminatın tutarının hesabı (m.1363 ve m.1370) ve itiraz yolu ile dava ve icra mahkemesinin görevi gibi usul konuları bu maddenin dışındadır.

### Teminatın değiştirilmesi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Teminat veren**: Deniz alacağı nedeniyle ihtiyati haciz veya ihtiyati tedbirin kaldırılmasını ya da değiştirilmesini sağlamak için 1370 ila 1372. maddelere göre teminat gösteren kişidir. Malik, borçlu ya da malik olmayan donatan olabilir; teminatı kimin verdiği, kararın hangi kişi üzerinde uygulandığına göre belirlenir.
- **Teminatın azaltılması**: Mevcut teminatın miktarının düşürülmesidir. Teminat miktarı, tedbirin değiştirilmesine ya da kaldırılmasına göre belirlendiğinden, azaltma talebi bu ölçüye dayanır.
- **Teminatın türünün değiştirilmesi**: Verilmiş teminatın başka bir teminat çeşidiyle değiştirilmesidir. Örneğin taşınmaz rehni yerine banka kefaleti gösterilmesi bu kapsama girer.
- **Teminatın iptali**: Teminatın tamamen ortadan kaldırılmasını ifade eder. Hakkın kullanılması yalnızca mahkemeye başvuru ile olur; teminat veren kendiliğinden geri alamaz.

### Teminatın değiştirilmesi: hangi şartlar aranır?

- Teminatın 1370 ila 1372. maddeler uyarınca verilmiş olması gerekir.
- Talebi, teminat veren kişinin kendisinin ya da onun adına hareket eden kişinin yapması gerekir.
- Başvurunun mahkemeye yapılması gerekir; teminat veren, tek taraflı işlemle teminatı değiştiremez.
- Talep, miktarın azaltılması, türünün değiştirilmesi veya iptali yönünde olmalıdır.
- Başvuru için durum ve koşulların değişmesi aranmaz; madde teminat veren için her zaman başvuru imkânı tanır.

### Teminatın değiştirilmesi: hangi sonuçları doğurur?

- Teminat veren kişi her zaman mahkemeye başvurabilir ve teminatın miktarının azaltılmasını isteyebilir.
- Teminat veren kişi teminatın türünün değiştirilmesini isteyebilir.
- Teminat veren kişi teminatın tamamen iptalini isteyebilir.
- Mahkeme başvuruyu incelemeli ve talebi kabul edip etmeyeceğine karar vermelidir; madde mahkemeye bağlayıcı bir zorunluluk getirmez.
- Teminatın yeni miktarı ya da türü, tedbirin değiştirilmesine veya kaldırılmasına göre belirlenir (m.395/2 ile bağlantılı olarak).

### Teminatın değiştirilmesi ile tedbirin değiştirilmesi arasındaki fark nedir?

- Bu maddede teminat veren, verilmiş teminatın miktarını, türünü ya da varlığını değiştirmek için mahkemeye başvurur. Konu teminatın kendisidir.
- İhtiyati tedbir kararının değiştirilmesi veya kaldırılması ise tedbirin kendisini hedefler ve m.395 ile m.396 kapsamındadır.

Sonuç: Teminat veren, teminatın yeterliliğini ve türünü bu madde ile tartışabilir; tedbirin ayakta kalıp kalmayacağı ise ayrı bir karar konusudur.

### Her zaman başvuru ile durum ve koşulların değişmesi arasındaki fark nedir?

- Bu maddede teminat veren, dilediği zaman mahkemeye başvurabilir ve bunun için değişiklik kanıtlaması gerekmez.
- Tedbirin teminat aranmaksızın değiştirilmesi için ise durum ve koşulların değiştiğinin sabit olması gerekir (m.396).

Sonuç: Teminat veren yalnızca teminatın miktarını ya da türünü değiştirmek istiyorsa koşul aramadan başvurabilir; tedbirin kendisinin kaldırılması için değişiklik şartı aranır.

### Teminat veren ile teminatı gösterilmemiş taraf arasındaki fark nedir?

- Teminat veren kişi, teminatı zaten yatırmış ya da göstermiştir ve bu maddeye göre yeni bir ölçü ister.
- Henüz teminat göstermemiş taraf için ilk teminat başvurusu 1370 ila 1372 ve m.395 kapsamında değerlendirilir.

Sonuç: Bu madde mevcut bir teminatın değiştirilmesini düzenler; teminatı ilk kez gösterecek kişi bu maddeden yararlanamaz.

### Teminatın değiştirilmesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddeyi tedbirin kendisinin kaldırılmasını sağlayan bir hüküm gibi okumak; madde yalnızca teminatın miktarını, türünü ya da varlığını hedefler, tedbirin kaldırılması m.395 ve m.396 ile yapılır.
- Her zaman başvuru hakkını, mahkemenin kabul etme zorunluluğu olarak yorumlamak; mahkeme takdir yetkisini korur.
- Durum ve koşulların değiştiği koşulunu bu madde için aramak; bu koşul m.396 için geçerlidir, bu madde için değil.
- Teminatın türünün kendiliğinden değiştiğini sanmak; değişiklik ancak mahkemenin kararıyla gerçekleşir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Teminat veren kişinin başvurusu, durum değişmese de her zaman yapılabilir; ancak mahkeme başvuruyu kabul edip etmemekte takdir yetkisine sahiptir ve yeni bir başvuru için yeni değerlendirme yapılır.
- Mahkemenin teminat talebine ilişkin ilk red kararı, sonradan ortaya çıkan koşullar için kesin hüküm engeli oluşturmaz ve yeni başvuru ayrı değerlendirilir.
- Teminatın azaltılması talebinde alacağın büyüklüğü ve yargılamanın uzunluğu tek başına red nedeni sayılmaz; teminat miktarı tedbirin ölçüsüne göre hesaplanır.

### Nasıl ispat edilir?

- Teminatın azaltılması, türünün değiştirilmesi veya iptali talebinde ispat yükü talep eden teminat verene aittir; teminatın mevcut olduğu ve bu maddeye dayanarak başvurulduğu belgeyle gösterilmelidir.
- Teminatın yeterliliğini gösteren belge, banka teminat mektubu, tabvil veya gemi ipoteği gibi somut bir belgeyle ispatlanır.
- Karşı taraf alacağın büyüklüğünü ve tedbirin ihtiyaca uygun olduğunu savunabilir; bu savunmayı alacaklı ispatlamalıdır.
- Yeni teminat türünün teminatın tutarına ve tedbire uygunluğu, mahkemenin değerlendirmesi ile belirlenir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1370](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1370): Geminin değerinin depo edilmesi hâlinde ihtiyati haczin kaldırılmasını düzenler; bu maddedeki teminat veren kişinin başvurusunun konusunu oluşturabilir.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1371](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1371): Malik veya borçlunun deniz alacağının tamamı, faizi ve giderleri için teminat göstererek ihtiyati haczin kaldırılmasını isteyebilmesini düzenler; bu madde teminatın değiştirilmesi başvurusunun dayanağıdır.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1372](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1372): Teminatın türünün ve miktarının alacaklı ile malik arasında serbestçe kararlaştırılabileceğini belirler; bu madde ile sözleşmeyle belirlenen teminat ölçüsü değiştirilebilir.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1375](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1375): Teminat yetersiz kaldığında ya da teminat veren aciz hâlindeyse yeniden haciz uygulanabileceğini düzenler; bu maddedeki başvuru hakkının sınırını oluşturur.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1376](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1376): İcra ve İflas Kanunu m.264'ün süre hükümlerinin tamamlayıcı işlemlerini düzenler; teminatın değiştirilmesi sonrasındaki işlemlere ilişkindir.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1363](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1363): Alacaklının teminat vermesi ve ek teminatın mahkemece belirlenmesini düzenler; teminatın miktarının artırılması hâlinde bu hüküm devreye girer.

## [TTK m.1375 — Yeniden veya aynı alacak için ihtiyati haciz](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1375)

Bu madde, deniz alacağı için bir gemi ihtiyaten haczedilmiş ve serbest bırakılmış ya da o gemiye ilişkin teminat alınmışsa, aynı geminin yeniden ihtiyaten haczi ile aynı alacak için başka bir geminin ihtiyaten haczini düzenler. Ayrıca hukuka aykırı yollarla kurtulma veya kaçma hâlinde serbest bırakılmışlık sayılmayacağını belirtir. Kural, ihtiyati haczin tekrarının genel olarak yasak olduğu ve bu yasağın istisnalarının sayıldığı bir yapıdadır. Kendisi deniz alacaklı ile borçlu arasındaki ilişkiyi, bunun esasını ya da teminatın değerlendirilmesinin usulünü düzenlemez. Teminat verilmesi, türü ve miktarı konusunda m.1370 ile m.1372 ve m.1374; haczin kaldırılması için m.1371; haczin hangi geminin üzerinde uygulanabileceği için m.1369; ihtiyati haczin tamamlayıcı işlemleri ve süreleri için İcra ve İflas Kanunu hükümleri ayrıca uygulanır. Madde, kişilerin hukuki ehliyeti veya haczin tazminat sorumluluğunu düzenlemez; bunlar m.1361 ve m.1362 kapsamındadır.

### Yeniden veya aynı alacak için ihtiyati haciz: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Yeniden ihtiyati haciz**: Aynı geminin, daha önce aynı deniz alacağı için ihtiyaten haczedildikten ve serbest bırakıldıktan ya da hakkında teminat alındıktan sonra tekrar ihtiyaten haczedilmesidir. Kural olarak yasaktır; yalnızca maddede sayılan hallerde mümkündür.
- **Serbest bırakılmış gemi**: İhtiyaten haczedilen geminin hacizden çıkarılmış olmasıdır. Hukuka aykırı yollarla kurtulan ya da kaçan gemi bu anlamda serbest bırakılmış sayılmaz.
- **Teminat**: Haczin kaldırılması veya gemiye el konulmaksızın alacağın güvence altına alınması için verilen karşılıktır; geminin değerini aşamaz. Teminatın türü ve miktarı m.1372 uyarınca taraflarca serbestçe belirlenebilir.
- **Teminatın yetersizliği**: İlk teminatın tür veya miktar olarak alacağı karşılamaya yetmemesidir. Yeni teminatın toplamı geminin değerini aşmamak zorundadır; bu hâl (a) bendinde yeniden haciz gerekçesidir.
- **Kardeş gemi**: Aynı deniz alacağı için, daha önce haczedilen gemiden farklı bir geminin ihtiyaten haczedilmesidir. İkinci fıkra kapsamında ancak belirli koşullarla mümkündür.
- **Makul sebep**: Alacaklının, serbest bırakılmayı engelleyecek önlemleri alamamasını ya da makul bir gerekçeyle hareket etmesini ifade eder. (c) bendinde alacaklının isteği, onayı ya da ihmali ile birlikte değerlendirilir.

### Yeniden veya aynı alacak için ihtiyati haciz: hangi şartlar aranır?

- Aynı deniz alacağı için gemi daha önce ihtiyaten haczedilmiş ve serbest bırakılmış olmalı ya da o gemiyle ilgili teminat alınmış bulunmalıdır.
- Yeniden haciz için (a) bendinde ilk teminatın tür veya miktarının yetersiz olması ve elde edilecek toplam teminatın geminin değerini aşmaması aranmalıdır.
- (b) bendinde ilk teminatı veren kişinin kendi borçlarını kısmen veya tamamen yerine getirmemesi ya da yerine getirmekten âciz olması gerekir.
- (c) bendinde gemi veya ilk teminatın makul sebeplere dayanarak hareket eden alacaklının istemiyle, onayıyla ya da alacaklının serbest bırakmayı engelleyecek makul önlemleri alamamasıyla serbest bırakılmış olması gerekir.
- Kardeş gemi haczi için aynı deniz alacağı için başka bir geminin ihtiyati haciz konusu yapılabilmesi, daha önce verilmiş teminatın tür veya miktarının yetersiz olmasına ya da birinci fıkranın (b) veya (c) bentlerinin uygulanmasına bağlıdır.
- Geminin hukuka aykırı yollarla ihtiyati hacizden kurtulması veya kaçması hâlinde gemi serbest bırakılmış sayılmamalıdır; bu hâlde birinci ve ikinci fıkra sınırlaması uygulanmaz.

### Yeniden veya aynı alacak için ihtiyati haciz: hangi sonuçları doğurur?

- Birinci fıkradaki koşullardan biri gerçekleştiğinde aynı gemi hakkında aynı deniz alacağı için yeniden ihtiyati haciz kararı verilebilir.
- Koşullar gerçekleşmezse aynı gemi hakkında yeniden ihtiyati haciz yapılamaz; ilk haciz ve teminat sonucu korunur.
- (a) bendinde yeni teminatların toplamı geminin değerini aşamaz; aşan kısım dikkate alınmaz.
- İkinci fıkra uyarınca aynı deniz alacağı için başka bir gemi de haczedilebilir; bu halde birinci fıkranın sınırlaması kardeş gemi bakımından aynen uygulanır.
- Gemi hukuka aykırı yollarla kurtulmuş veya kaçmışsa, birinci ve ikinci fıkra anlamında serbest bırakılmış sayılmaz; yeniden haciz mümkün olur.
- Maddenin hükümleri emredicidir; taraflar sözleşmeyle yeniden haczi genişletemez, ancak m.1372 uyarınca teminatın türünü ve miktarını serbestçe belirleyebilir.
- Bu maddeye aykırı olarak yapılan yeniden ihtiyati haciz, koşullar bulunmadığından haksız haciz sayılabilir ve m.1361-1362 kapsamında tazminat sorumluluğu doğurabilir.

### Birinci fıkra (a) bendi / (b) bendi / (c) bendi: fark nedir?

- Teminatın yetersizliği: ilk teminatın tür veya miktarı yetersizse, elde edilecek toplam teminat geminin değerini aşmamak kaydıyla yeniden haciz mümkündür.
- Teminat verenin âczi veya borcunu yerine getirmemesi (b) ya da alacaklının kusuru ya da makul sebeple serbest bırakma (c) hallerinde ise teminatın yetersizliği aranmaz.

Sonuç: Her üç bentten biri gerçekleşirse aynı deniz alacağı için yeniden haciz yapılabilir; bentler birbirinden bağımsız alternatiflerdir.

### Birinci fıkra ile ikinci fıkra arasındaki fark nedir?

- Birinci fıkra aynı geminin yeniden haczini düzenler ve aynı deniz alacağı ya da aynı alacak için yapılan haczi konu alır.
- İkinci fıkra aynı deniz alacağı için başka bir geminin haczini düzenler; burada daha önce teminat verilmiş olması ya da birinci fıkranın (b) veya (c) bentlerinin uygulanması aranır.

Sonuç: Kardeş gemi üzerinde haciz, birinci fıkradaki koşullara benzer koşullarla ve (a) bendi için ayrıca önceki teminatın yetersizliğiyle mümkün olur.

### Serbest bırakılmış gemi ile hukuka aykırı yolla kurtulmuş veya kaçmış gemi arasındaki fark nedir?

- Gemi, makul bir süreçte ve hukuka uygun biçimde serbest bırakılmış ya da teminat karşılığı çıkmışsa, birinci ve ikinci fıkranın koşulları aranır.
- Gemi hukuka aykırı yollarla ihtiyati hacizden kurtulmuş veya kaçmışsa, serbest bırakılmış sayılmaz.

Sonuç: Hukuka aykırı kurtulma hâlinde birinci ve ikinci fıkralardaki sınırlamalar uygulanmaz; gemi hakkında yeniden ihtiyati haciz kararı verilebilir.

### Yeniden veya aynı alacak için ihtiyati haciz: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Üçüncü fıkrayı yalnızca mahkeme kararıyla serbest bırakılmış gemilere uygulamak; üçüncü fıkra hukuka aykırı kurtulma ve kaçma hallerini de kapsar.
- (a) bendinde yeni teminatların toplamını geminin değerini aşacak biçimde hesaplamak; toplamın geminin değerini aşmaması zorunludur.
- Birinci fıkradaki (a), (b) ve (c) bentlerini birlikte aramak; bunlar alternatiftir ve her biri ayrı ayrı yeniden haciz için yeterlidir.
- İkinci fıkradaki kardeş gemi haczini birinci fıkranın (a) bendi kadar serbest görmek; kardeş gemi haczi, önceki teminatın yetersizliği veya (b)/(c) bentlerinin uygulanmasına bağlıdır.
- Yeniden haczin, alacağın yeni bir deniz alacağı olduğunu gerektirdiğini düşünmek; madde aynı deniz alacağı için yeniden haciz öngörür.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Gemi hakkında yeniden haciz istenmesi üzerine, ilk teminatın gerçekten yetersiz olup olmadığının somut olarak incelenmesi gerektiği kabul edilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Yeniden ihtiyati haciz isteyen alacaklı, ilk ihtiyati haczin ya da alınan teminatın varlığını belgeyle ispatlamakla yükümlüdür; bu belgeler mahkeme kararı, icra dosyası kaydı veya teminat belgesi olabilir.
- (a) bendi için alacaklı, ilk teminatın tür veya miktar olarak yetersiz kaldığını ve yeni teminatların toplamının geminin değerini aşmadığını ispatlamakla yükümlüdür; geminin değeri bilirkişi raporu veya belgeyle gösterilebilir.
- (b) bendi için alacaklı, teminat verenin borcunu yerine getirmediğini veya âciz olduğunu ispatlamalıdır; âcizlik için icra takibi veya aciz belgesi kullanılabilir.
- (c) bendi için alacaklı, serbest bırakmanın kendi isteği, onayı veya ihmali dışında gerçekleştiğini ortaya koyarsa yükümlülüğünü yerine getirmiş sayılır; aksini ileri süren karşı taraf bunu ispatlamak zorundadır.
- Gemi hukuka aykırı yollarla kaçmış veya kurtulmuşsa, bu iddiayı ileri süren alacaklı bunu ispatlamalıdır; geminin üçüncü fıkra kapsamına girmediğini ileri süren karşı taraf ise yasal serbest bırakmayı kanıtlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.1369](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1369): Hangi geminin ihtiyaten haczedilebileceğini düzenler; kardeş gemi haczinin kapsamını belirlediği için ikinci fıkra ile bağlantılıdır.
- [6102 sayılı Kanun m.1370](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1370): Geminin değerinin depo edilmesi veya teminat gösterilmesi yoluyla serbest bırakılmasını düzenler; birinci fıkradaki serbest bırakma ve teminat kavramlarının kaynağıdır.
- [6102 sayılı Kanun m.1371](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1371): Malikin veya borçlunun teminat göstererek haczin kaldırılmasını istemesini düzenler; kaldırma ile serbest bırakmayı ayırır.
- [6102 sayılı Kanun m.1372](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1372): Teminatın türünün ve miktarının taraflarca serbestçe kararlaştırılabileceğini belirtir; (a) bendindeki yetersizlik değerlendirmesine esas olur.
- [6102 sayılı Kanun m.1373](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1373): Teminat verilmesinin itiraz, def'i veya sorumluluk konusunda feragat anlamına gelmeyeceğini düzenler; yeniden haciz sonrası alacaklının hakları bakımından bağlantılıdır.
- [6102 sayılı Kanun m.1374](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1374): Teminat verenin teminatın azaltılmasını, türünün değiştirilmesini veya iptalini mahkemeden isteyebilmesini düzenler; teminatın yetersizliği hallerini doğurabilir.
- [6102 sayılı Kanun m.1366](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1366): İhtiyati haczin icrası sırasında seferden men ve muhafaza işlemlerini düzenler; gemi muhafaza altına alınmadan seyire çıkarsa üçüncü fıkradaki sonuç doğar.
- [6102 sayılı Kanun m.1382](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1382): Gemilerin ihtiyati haczine ilişkin genel kuralların bu bölümde açıkça düzenlenmeyen hallerde uygulanacağını belirtir; bu madde ile bağlantılıdır.

## [TTK m.1376 — İhtiyati haczi tamamlayan işlemler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1376)

TTK m.1376, gemilerin ihtiyati haczinde, İcra ve İflas Kanununun 264. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında öngörülen süreleri düzenler; bu süreler gemi haczi bakımından bir ay olarak uygulanır. Hüküm, deniz alacağına dayanan gemi ihtiyati hacizlerinde, haczi takip eden alacak davası veya takip açma süresi bakımından uygulanır. Maddeye göre, İİK m.264 fıkralarındaki sürelerin dışında kalan hususlar ve gemi haczinin genel rejimi bu maddede düzenlenmez; ihtiyati haczin uygulanması ve gemiye elkonulması (m.1366), haczin kaldırılması ve teminat (m.1370-1375) ile teminatın değiştirilmesi (m.1374) ayrı maddelerde yer alır.

### İhtiyati haczi tamamlayan işlemler: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Tamamlayan işlem süresi**: Gemi ihtiyati haczinin kesinleşmesi için, haczi izleyen takip talebi ya da alacak davasının açılması gereken süredir. Bu süre, İİK m.264'te yedi gün olarak öngörülmüş; TTK m.1376 ile gemi haczi bakımından bir aya çıkarılmıştır.
- **Gemi ihtiyati haczi**: Deniz alacağına dayanarak, geminin yargı kararıyla geçici olarak haczedilmesi ve seferden men edilmesidir. Bu madde bakımından söz konusu süreler yalnız bu tür haczlere uygulanır.

### İhtiyati haczi tamamlayan işlemler: hangi şartlar aranır?

- Gemiye ihtiyati haciz uygulanmış olmalıdır; haciz, deniz alacağına dayanmalı ve TTK m.1369 kapsamında haczedilebilir bir gemi üzerinde yapılmış bulunmalıdır.
- Haczi izleyen süre içinde, alacaklı borçluya karşı takip talebinde bulunmalı ya da alacak davası açmalıdır.
- Bu işlem, İİK m.264 birinci ve ikinci fıkralarındaki süreler içinde yapılmalıdır; gemi haczi bakımından bu süre bir aydır.
- Süre geçirildiğinde ihtiyati haciz hükümsüz kalacağından, alacaklının bu süre içinde işlem yapması gerekir.

### İhtiyati haczi tamamlayan işlemler: hangi sonuçları doğurur?

- Alacaklı bir ay içinde takip talebinde bulunur veya alacak davası açarsa, ihtiyati haciz kesinleşmesi için gereken yasal şart yerine gelmiş olur.
- Alacaklı süreyi kaçırırsa ihtiyati haciz hükümsüz kalır.
- Gemi ihtiyati haczinde yedi günlük süre uygulanmaz; bir aylık süre esas alınır.
- Madde yalnız süreyi düzenler; süre içinde yapılan işlemin geçerliliği ve haczin kaldırılması için ayrıca TTK m.1371-1375 hükümleri uygulanır.

### Genel ihtiyati haciz ile gemi ihtiyati haczi arasındaki fark nedir?

- Olağan ihtiyati haczde İİK m.264 fıkralarındaki yedi günlük süre uygulanır.
- Gemi ihtiyati haczinde aynı fıkralardaki süreler bir aya uzatılmış olarak uygulanır.

Sonuç: Gemi haczinde alacaklıya tamamlayıcı işlem için bir ay tanınır; yedi günlük süre gemi bakımından uygulanmaz.

### Tamamlayan işlem süresi ile teminatla kaldırma arasındaki fark nedir?

- Bu madde haczin kesinleşmesine ilişkin süreyi düzenler.
- TTK m.1371 uyarınca teminat göstererek haczin kaldırılması, mahkeme yoluyla ve ayrı bir istem olarak yapılır.

Sonuç: Teminat yoluyla kaldırma, bu bir aylık sürenin varlığından bağımsız bir yoldur; sürenin işletilmesi ile kaldırma talebi birbirine karıştırılmamalıdır.

### İhtiyati haczi tamamlayan işlemler: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Gemi ihtiyati haczinde İİK m.264'teki yedi günlük süreyi uygulamak; m.1376 bu süreleri bir aya çıkarmıştır.
- Süreyi, haczin uygulandığı günden değil, dava açılmadan önceki başka bir tarihten saymak; başlangıç anı İİK m.264 esas alınarak belirlenir.
- Teminat yoluyla haczin kaldırılması ile tamamlayıcı işlem süresini birbirine karıştırmak; bunlar ayrı hukuki yollardır.
- Süreyi, geminin haczedilmesinden sonra yapılan geçersiz bir haciz işlemi üzerinden hesaplamak; geçersiz haciz süre işletmez.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Gemi ihtiyati haczinde, haczin tebliğ ve yediemin işlemlerindeki eksiklik sonucu haciz geçersiz sayıldığında, bir aylık süre başlamadan ihtiyati haczin kendiliğinden düştüğü kabul edilmektedir.
- Tebligatın Türkçe yapılması veya yediemin sıfatının ihlal edilmesi gibi hallerde, haciz geçersiz kabul edilmekte ve süre hesabı bu geçersizlik üzerine yapılmaktadır.

### Nasıl ispat edilir?

- Süreyi işleten alacaklının, haczin tarihini ve tebliğ tarihini gösteren icra dosyası belgeleriyle başvurusunun bir ay içinde yapıldığını ispat yükü vardır.
- Alacaklının takip talebi veya alacak davası açılış tarihi, mahkeme kaydı ile ispatlanır.
- Borçlu, sürenin geçtiğini ileri sürerek ihtiyati haczin hükümsüz kaldığını savunuyorsa, haciz tutanağının tebliğ tarihini ve süreyi aşan bir zaman bulunduğunu ispatlamak zorundadır.
- Haczin geçersizliği iddiasında, tebligatın dili ya da yediemin sıfatının ihlali gibi usul eksiklikleri, icra dosyasındaki tutanak ve tebligat belgeleriyle ispatlanır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.1369](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1369): Gemi ihtiyati haczinin hangi gemiler üzerinde uygulanabileceğini belirler; bu koşullar sağlanmadan m.1376 süreleri işlemez.
- [6102 sayılı Kanun m.1370](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1370): Haczin geminin değeri depo edilerek veya teminatla kaldırılması yollarını düzenler; bu yollar süre işlemeden önce ya da sonra gündeme gelebilir.
- [6102 sayılı Kanun m.1371](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1371): Teminat göstererek ihtiyati haczin kaldırılmasını düzenler; bu yol m.1376 süresinden bağımsızdır.
- [6102 sayılı Kanun m.1366](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1366): Gemiye elkonulmasını ve yediemin sıfatıyla tebliği düzenler; haczin geçerliliği bu işlemlere bağlıdır.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.264: Gemi ihtiyati haczi için süreleri belirlenen asıl hükümdür; m.1376 bu fıkraların birinci ve ikinci fıkralarını gemi haczi bakımından değiştirir.

## Süreler

| Süre | Madde | Hüküm |
|---|---|---|
| bir ay | [m.1376](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1376) | (1) İcra ve İflas Kanununun 264 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında öngörülen süreler, gemilerin ihtiyati haczinde bir ay olarak uygulanır. |

---

Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/geminin-serbest-birakilmasi