---
title: "Konsolosluk harçları — İcra Müdürlüğü Mevzuatı konu anlatımı"
course: "İcra Müdürlüğü Mevzuatı"
law: "Harçlar Kanunu"
articles: "Harçlar Kanunu m.71–82"
last_amended: "2004-09-17"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/konsolosluk-harclari"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Konsolosluk harçları

İcra Müdürlüğü Mevzuatı › Harçlar Kanunu — [İcra Müdürlüğü Mevzuatı](https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati)

## Kısaca

Harçlar Kanunu m.71, Türkiye Cumhuriyeti muvazzaf ve fahri konsoloslukları tarafından yapılan konsolosluk işlemlerinden Harçlar Kanunu'na bağlı (5) sayılı tarifede yazılı olanların konsolosluk harcına tabi olduğunu düzenler. Harçlar Kanunu m.72, konsoloslukların yaptığı noter işlemlerinde hangi harç hükümlerinin uygulanacağını belirler; bu işlemler bakımından noterlik harçlarına ait kanun hükümlerine atıf yapar.

## Kapsam

Bu konu, Harçlar Kanunu m.71–82 hükümlerini kapsar: mevzu, konsoloslarca yapılacak noter işlemleri, mükellef, harçdan müstesna işlemler, harç alma ölçüleri, harcın nisbeti, ödeme usulü, ödeme zamanı, yabancı para ile tahsil edilecek harçların hesabı, dışişleri Bakanlığının yetkisi, zaruri giderler, harçların konsolosluk giderlerine tahsisi.

- [Harçlar Kanunu m.71 — Mevzu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-71)
- [Harçlar Kanunu m.72 — Konsoloslarca yapılacak noter işlemleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-72)
- [Harçlar Kanunu m.73 — Mükellef](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-73)
- [Harçlar Kanunu m.74 — Harçdan müstesna işlemler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-74)
- [Harçlar Kanunu m.75 — Harç alma ölçüleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-75)
- [Harçlar Kanunu m.76 — Harcın nisbeti](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-76)
- [Harçlar Kanunu m.77 — Ödeme usulü](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-77)
- [Harçlar Kanunu m.78 — Ödeme zamanı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-78)
- [Harçlar Kanunu m.79 — Yabancı para ile tahsil edilecek harçların hesabı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-79)
- [Harçlar Kanunu m.80 — Dışişleri Bakanlığının yetkisi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-80)
- [Harçlar Kanunu m.81 — Zaruri giderler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-81)
- [Harçlar Kanunu m.82 — Harçların konsolosluk giderlerine tahsisi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-82)

## [Harçlar Kanunu m.71 — Mevzu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-71)

Madde, Türkiye Cumhuriyeti muvazzaf ve fahri konsoloslukları tarafından yapılan konsolosluk işlemlerinden Harçlar Kanunu'na bağlı (5) sayılı tarifede yazılı olanların konsolosluk harcına tabi olduğunu düzenler. Ayrıca Türkiye menfaatlerini üstlenen yabancı devlet konsolosluklarının yaptığı benzer işlemlerin, bu devletin kabul etmesi halinde harca tabi olacağını öngörür. Konsolosluk harcının miktarını, muafiyetlerini, ödeme zamanını ve ödeme yükümlüsünü düzenlemez (ilgili hükümler kanunun diğer maddelerindedir). Yargı harçlarını, noter, tapu ve pasaport gibi diğer harç türlerini de düzenlemez. Yargı harcının mükellefiyeti ile ilgili kurallar 11. maddede yer alır.

### Mevzu: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Konsolosluk harcı**: Konsolosluk işlemlerinden, (5) sayılı tarifede yazılı olanlardan alınan harçtır. Tabi olup olmama ölçütü işlemin önemi değil, tarifede yer almasıdır.
- **Muvazzaf konsolosluk**: Gönderen devletin kendi görevlisiyle yönettiği, kariyer konsolosluk memurlarının görev yaptığı konsolosluktur. Bu ayrım, işlemlerin harca tabi olup olmadığını değiştirmez; madde her iki türü aynı şekilde kapsar.
- **Fahri konsolosluk**: Gönderen devletin kendi uyruğu olmayan ya da ücretsiz görev yapan kişiler eliyle yürüttüğü konsolosluktur. Maddede muvazzaf konsolosluklarla birlikte ayrı bir hükme tabi tutulmadan sayılmıştır.
- **Türkiye menfaatlerini deruhte eden yabancı devlet**: Türkiye'nin menfaatlerini, bir başka devletin konsolosluğu aracılığıyla korunan devlet anlamındadır. Bu konsolosluklarca yapılan işlemlerin harca tabi olması, ilgili yabancı devletin kabulüne bağlıdır.

### Mevzu: hangi şartlar aranır?

- İşlemin Türkiye Cumhuriyeti muvazzaf veya fahri konsoloslukları tarafından yapılmış olması gerekir.
- İşlemin (5) sayılı tarifede yazılı olması gerekir; tarifede yer almayan işlem, önemine bakılmaksızın harca tabi değildir.
- Yabancı devlet konsoloslukları bakımından, işlemin Türkiye menfaatlerini deruhte eden yabancı devlet konsoloslukları tarafından yapılmış olması ve bu devletin harca tabi tutulmasını kabul etmiş olması gerekir.

### Mevzu: hangi sonuçları doğurur?

- Türk muvazzaf ve fahri konsoloslukları tarafından (5) sayılı tarifede yazılı bir işlem yapıldığında, işlem konsolosluk harcına tabidir.
- Tarifede yazılı olmayan konsolosluk işlemleri, ne kadar önemli olursa olsun, bu madde kapsamında harca tabi değildir.
- Türkiye menfaatlerini deruhte eden yabancı devlet konsoloslukları tarafından yapılan tarifedeki işlemler, ilgili devlet bunu kabul etmediği sürece harca tabi olmaz.
- Yabancı devletin kabulü varsa, bu işlemler de Türk konsoloslukları ile aynı şekilde konsolosluk harcına tabi olur.
- Madde, harcın miktarını ve ödeme yükümlüsünü belirlemez; bu konular Harçlar Kanunu'nun ilgili hükümlerine bırakılmıştır.

### Türk konsoloslukları ile türkiye menfaatlerini deruhte eden yabancı devlet konsoloslukları arasındaki fark nedir?

- Türkiye Cumhuriyeti muvazzaf ve fahri konsoloslukları tarafından yapılan işlemler, tarifede yazılı olmaları yeterli olduğundan doğrudan harca tabidir.
- Türkiye menfaatlerini deruhte eden yabancı devlet konsoloslukları tarafından yapılan işlemler ise ilgili devletin kabulü olmadan harca tabi değildir.

Sonuç: Yabancı devlet konsoloslukları bakımından harç alınabilmesi için ek bir koşul, yani karşılıklı kabul aranır.

### Muvazzaf ile fahri konsolosluk arasındaki fark nedir?

- Muvazzaf konsoloslukta işlem kariyer konsolos ya da memur tarafından yapılır.
- Fahri konsoloslukta işlem fahri konsolos tarafından yürütülür.

Sonuç: Madde iki tür konsolosluğu da aynı hükme bağladığından, bu ayrım harca tabi olup olmama bakımından bir sonuç doğurmaz.

### Mevzu: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Tarifede yer almayan ama önemli görünen bir konsolosluk işlemini harca tabi saymak; madde tabiiyet için tarifede yazılı olmayı şart koşar.
- Yabancı devlet konsolosluklarında da Türk konsolosluklarıyla aynı şekilde harç alınabileceğini düşünmek; bu konsoloslukların işlemleri ilgili devletin kabulüne bağlıdır.
- Maddede yer almayan harç miktarı, ödeme zamanı ya da yükümlü hakkında doğrudan hüküm aramak; bu konular madde metninde düzenlenmemiştir.

### Nasıl ispat edilir?

- İşlemin konsolosluk tarafından yapıldığını ve işlemin (5) sayılı tarifede yazılı olduğunu, harcı talep eden idare ispat eder; tarifede yer alan işlem türü ve konsolosluğun niteliği belgeyle gösterilir.
- Yabancı devlet konsolosluğu işlemlerinde harç talep edilebilmesi için, ilgili devletin harca tabi tutulmayı kabul ettiğini gösteren belge ya da kabulün varlığı ispat edilmelidir.
- Harçtan muaf olduğunu ileri süren taraf, bu iddiasını dayanağıyla ispat etmelidir; madde içinde bir muafiyet hükmü bulunmamaktadır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [492 sayılı Kanun m.2](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-2): Yargı harçları bakımından tarife ölçütünü kurar; konsolosluk harcında da işlemin tarifede yazılı olması belirleyicidir. Madde 71 bu yapıyı konsolosluk işlemlerine uygular.
- [492 sayılı Kanun m.11](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-11): Harcı ödeme yükümlüsünü düzenler. Konsolosluk harcının kimden alınacağı bu hükme göre belirlenir; madde 71 bu konuda bir hüküm içermez.
- [492 sayılı Kanun m.1](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-1): Konsolosluk harçlarını harç türleri arasında sayar; madde 71'in hangi harç türüne ait olduğunu gösterir.

## [Harçlar Kanunu m.72 — Konsoloslarca yapılacak noter işlemleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-72)

Madde, konsoloslukların yaptığı noter işlemlerinde hangi harç hükümlerinin uygulanacağını belirler; bu işlemler bakımından noterlik harçlarına ait kanun hükümlerine atıf yapar. Madde, konsolosluk harçlarını ya da yurt dışında yapılan işlemlerin hangi harca tabi olduğunu ayrıca düzenlemez; konsolosluk harçlarının türleri ve tutarları 492 sayılı Kanunun 1. maddesinde sayılmış olup ayrı bir harç kalemi olarak düzenlenmiştir (m.1). Maddenin yalnızca noter işlemleri bakımından uygulanabilir olması nedeniyle, harcın ödenmesine ilişkin zaman ve usul kuralları (peşinlik, ödeme zamanı) bu maddede yer almaz ve kanunun genel hükümlerine bırakılmıştır. Yabancı ülkelerde düzenlenen resmi belgelerin Türkiye'de geçerlilik ve ispat gücü ile tasdik (onay) işlemleri ise Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve milletlerarası sözleşmelerin konusudur ve bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Konsoloslarca yapılacak noter işlemleri: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Konsolos**: Gönderen devleti yabancı bir ülkede temsil eden ve bu ülkede noterlik görevini de yürüten resmi görevli. Maddenin uygulanabilmesi için işlemi yapan kişinin konsolos olması gerekir.
- **Konsolosluk noter işlemi**: Konsolosun yabancı ülkede yerine getirdiği noterlik işlemleri. Bu işlemler, konsolosluğun noterlik görevinin bir parçası olarak yapılır ve madde kapsamında harca tabi tutulur.
- **Noter harçları**: Noterlik Kanununa göre yapılan işlemlerden alınan harç hükümleri. Madde, konsolosların yaptığı noter işlemlerinde bu hükümlerin uygulanacağını belirtir.

### Konsoloslarca yapılacak noter işlemleri: hangi şartlar aranır?

- İşlemin, yabancı ülkede konsolosluk tarafından yapılan bir noter işlemi olması gerekir.
- İşlemin noterlik görevi kapsamında yapılması ve harca konu bir noter işlemi niteliği taşıması gerekir.
- Harcın hesaplanmasında ve alınmasında noter harçlarına ait kanun hükümlerinin esas alınması gerekir.

### Konsoloslarca yapılacak noter işlemleri: hangi sonuçları doğurur?

- Konsolosun yaptığı noter işlemi için harç, noter harçlarına ait kanun hükümlerine göre belirlenir ve alınır.
- Konsolosluk işleminin noter işlemi niteliği taşımadığı hallerde bu madde uygulanmaz; konsolosluk işlemi için 492 sayılı Kanunun ilgili harç kalemi esas alınır.
- Madde, harcın ödenme zamanına (peşinlik) ilişkin bir kural içermez; bu konu kanunun genel hükümlerine tabidir.

### Konsolosluk harcı ile noter harcı arasındaki fark nedir?

- Konsolosluk harçları 492 sayılı Kanunun 1. maddesinde ayrı bir kalem olarak sayılır.
- Konsolosların yaptığı noter işlemleri ise bu madde uyarınca noter harçlarına ait hükümlere tabi tutulur.

Sonuç: Konsolosun yaptığı noter işlemi için harç hesaplanırken noter harçlarına ait hükümler uygulanır; konsolosluk harçlarının genel kalemi ayrıca hesaplanmaz.

### Konsolosluk noter işlemi ile yerel noter işlemi arasındaki fark nedir?

- Konsolosun yabancı ülkede yaptığı noter işlemi bu maddeye girer.
- Türkiye'deki noterin yaptığı işlemler bu maddenin kapsamında değildir ve doğrudan noter harçlarına ilişkin hükümlere tabidir.

Sonuç: Yabancı ülkedeki konsolosluk işleminde madde uygulanırken, Türkiye'deki noter işlemi için bu atfın yapılmasına gerek yoktur.

### Konsoloslarca yapılacak noter işlemleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Konsolosluk harcını ayrı bir harç kalemi gibi değerlendirmek; oysa konsolosun yaptığı noter işlemi bakımından noter harçlarına ait hükümler uygulanır.
- Yabancı ülkede yapılan her konsolosluk işlemine noter harcı uygulamak; madde yalnızca noter işlemlerini kapsar, diğer konsolosluk işlemleri için 492 sayılı Kanunun ilgili kalemi esas alınır.
- Maddenin harcın ödeme zamanına veya peşinliğe ilişkin hüküm içerdiğini sanmak; bu konular için 492 sayılı Kanunun genel hükümlerine (m.27, m.32) bakılmalıdır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yabancı ülkelerde düzenlenen ve Türk konsolosluğunca onaylanan senetlerin, Türkiye'deki noter senetleri gibi işleme tabi tutulduğu kabul edilmektedir.
- Türk konsolosluğunca düzenlenen veya onaylanan senetlerin resmi senet niteliği taşıdığı ve noter işlemi olarak değerlendirildiği kabul edilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Harcın noter harçlarına göre alınması gereken bir konsolosluk noter işlemi olduğunu iddia eden taraf, işlemin konsolosluk tarafından yapıldığını ve noterlik niteliği taşıdığını ispatlamakla yükümlüdür.
- İşlemin konsolosluk tarafından düzenlendiği ya da onaylandığı, konsolosluk belgesi veya onay şerhi ile ispat edilir.
- Harç ödemesi yapılmadığını ileri süren taraf, harcın ödendiğini ispatlamakla yükümlü olan tarafa karşı bu savunmasını belgeyle ortaya koyar; ödeme belgesi yokluğu, harcın ödenmediği sonucunu doğurur.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [492 sayılı Kanun m.1](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-1): Kanunun kapsamında sayılan harç türlerini gösterir; konsolosluk harçları ve noter harçları burada ayrı kalemler olarak yer alır, madde bu ayrımın uygulanmasına bağlanır.
- [492 sayılı Kanun m.27](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-27): Harçların peşin ödenmesi kuralını düzenler; konsolosluk noter işlemi için harç de bu genel peşinlik kuralına tabidir.
- [492 sayılı Kanun m.32](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-32): Harç ödenmeden sonraki işlemin yapılmayacağını öngörür; konsolosluk noter işlemi bakımından da bu yaptırım geçerlidir.

## [Harçlar Kanunu m.73 — Mükellef](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-73)

Madde, konsolosluk harçlarının kimin tarafından ödeneceğini düzenler; yani harç yükümlüsü olan mükellefi belirler. Madde, konsolosluk harcına tabi bir işlemin yapılmasını isteyen kişileri harç borçlusu kılar. Harcın miktarını, oranını, muafiyetlerini ve ödeme zamanını düzenlemez; bunlar Harçlar Kanununun ilgili maddelerinde ve (8) sayılı tarifede yer alır. Ödenmeyen harcın sonuçlarını (m.32 ve m.37 benzeri yargı harçlarına ilişkin hükümler) ve harç iadesini de bu madde düzenlemez.

### Mükellef: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Konsolosluk harcı**: Yurt dışındaki Türk konsolosluklarınca yapılan işlemler karşılığında alınan harçtır. Harç, belirli bir kamu hizmetinin karşılığı olup vergiden farklıdır.
- **Harca mevzu işlem**: Harç alınmasını gerektiren, kanunda harca bağlanmış konsolosluk işlemidir. Her işlem harca tabi değildir; harca tabi olup olmadığı tarifeye göre belirlenir.
- **Mükellef**: Harcı ödemekle yükümlü kılınan kişidir. Bu maddeye göre mükellef, işlemin yapılmasını isteyen kişidir.

### Mükellef: hangi şartlar aranır?

- Konsolosluk tarafından yerine getirilecek bir işlemin bulunması ve bu işlemin Harçlar Kanunu kapsamında harca tabi olması gerekir.
- İşlemin yapılmasının ilgili kişi tarafından istenmesi gerekir; istek, mükellefiyetin temel koşuludur.
- Harcın, işlemin yapılmasını isteyen kişi tarafından ödenmesi gerekir.

### Mükellef: hangi sonuçları doğurur?

- İşlemi isteyen kişi, harca tabi konsolosluk işlemi için harcı ödemekle yükümlü olur.
- İşlemin harca tabi olmadığı hallerde bu maddeye dayanarak harç talep edilemez.
- Madde yalnızca mükellefi belirlediğinden, harcın miktarı ve ödenme usulü için ilgili tarife ve Harçlar Kanunu hükümlerine başvurulur.

### İsteyen ile resen yapılan işlem arasındaki fark nedir?

- Kişinin istemi üzerine yapılan konsolosluk işlemlerinde harç, işlemi isteyen kişiden alınır.
- Kişinin istemi olmaksızın konsolosluk tarafından re'sen yapılan işlemlerde bu madde doğrudan uygulanmaz.

Sonuç: Re'sen işlemde harç yükümlüsü kim olacağı Harçlar Kanunu'nun genel mükellefiyet hükmüne ve ilgili düzenlemelere göre belirlenir; istek sahibi aranmaz.

### Mükellef: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Konsolosluk harcını yargı harcı kurallarıyla (m.32, m.37) aynı şekilde işletmek; bu madde yalnızca mükellefi belirler, ödenmeyen harcın sonucunu düzenlemez.
- Re'sen yapılan işlemde istek sahibini mükellef saymak; bu durumda madde m.73'ün isteyen kuralı yerine ilgili genel düzenlemeye bakılmalıdır.
- Madde metnindeki mükellefiyet kuralını harcın miktarını belirleyen bir hüküm sanmak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Malzemede konsolosluk harçlarına ilişkin bir karar alıntısı yer almamaktadır; bu nedenle uygulama eğilimi belirtilmemiştir.

### Nasıl ispat edilir?

- İşlemi isteyen kişinin mükellef olduğunu ortaya koyma yükü, harç talep eden idaredir; istek ve işlemin konsolosluk kaydında yer alması gerekir.
- Harcın ödendiğini ispat yükü ödeyen kişidedir; makbuz gibi belgeler bu amaçla kullanılır.
- İşlemi kendisinin istemediğini savunan kişi, bu savunmasını ispat etmelidir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [492 sayılı Kanun m.1](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-1): Harçlar Kanunu'nun kapsamında konsolosluk harçlarının bulunduğunu belirtir; m.73 bu harç türünün mükellefini düzenler.
- [492 sayılı Kanun m.11](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-11): Yargı harçlarında mükellefiyet kuralını düzenler; isteyen kişinin ödemesi ilkesi aynı mantıkla konsolosluk harçları için de geçerlidir. Resen işlemlerde lehine işlem yapılan kişiye yükleme ilkesini içerir.
- [492 sayılı Kanun m.32](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-32): Harcın ödenmemesinin sonucunu düzenler; m.73 kapsamındaki mükellefin ödemediği hallerde karşılaştırma için bilinmelidir, ancak doğrudan konsolosluk harcına uygulanıp uygulanmadığı madde metninden çıkmaz.

## [Harçlar Kanunu m.74 — Harçdan müstesna işlemler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-74)

Bu madde, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun harçtan müstesna işlemleri bent bent sayar. Yabancı memleketlere tedavi maksadıyla gidenlerin işlemleri, yabancı memleketlerde bulunan belirli kişilerin terekeleriyle ilgili işlemler, doğum ve ölüm ilmuhaberleri, konsolosluklarda yapılan askeri işlemlere ilişkin kağıtlar, öğrenci müfettişliği bulunmayan yerlerde müfettişlik yapan konsoloslukların kağıtları ve Türkiye'deki kurum ve kuruluşlara hibe edilecek malzemeler için düzenlenen hibe senetleri bu kapsamdadır. Madde, muafiyetin kişiye mi işleme mi bağlı olduğunu ayrıca düzenlemez; istisnanın tabloda hangi bölümde olduğunu da göstermez. Harç miktarlarını ve harcın tahsil usulünü düzenlemez (m.13 ve m.14 ile ilgili harç tarifeleri). Harçtan muaf olan kişilerin ödeyeceği damga vergisi istisnaları (7488 sayılı Damga Vergisi Kanunu) ve icra müdür yardımcılığı gibi genel harç rejimi bu maddenin konusu değildir.

### Harçdan müstesna işlemler: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Harçtan müstesna işlem**: Kanun tarafından harç alınmayacağı açıkça belirlenmiş işlemdir. Bu istisna işleme bağlıdır; işlemi kimin yaptığı veya talep ettiği ölçüt değildir.
- **Terekeye ilişkin işlem**: Ölen kişinin mallarının ve haklarının mirasçılara geçişine yönelik işlemlerdir. Madde yalnız belirli kişilerin, yani yabancı memleketlerde öğrenim/inceleme için bulunan öğrenciler, resmi görev veya tedavi nedeniyle gönderilenler ile sayılan diğer görevlilerin terekeleriyle sınırlıdır.
- **İlmuhaber**: Doğum ve ölüm olaylarının resmi kayda geçirilmesi için düzenlenen belgelerdir. Bent (c) bu belgeleri harç dışı tutar.
- **Hibe senedi**: Türkiye'deki kurum ve kuruluşlara hibe olarak yardım amacıyla gönderilen mal, malzeme, araç ve gereçler için konsolosluklarda düzenlenen belgedir. Bent (f), 4731 sayılı Kanun'un 6. maddesiyle eklenmiştir.
- **Konsolosluk yetkisi**: Konsolosluğun, yabancı ülkedeki Türk vatandaşlarına ve işlemlerine ilişkin olarak kanunla verilen yetkileridir. Bent (d) ve (e) yalnız bu yetki alanına giren işlemleri kapsar.

### Harçdan müstesna işlemler: hangi şartlar aranır?

- Yapılan işlemin madde metninde sayılan bentlerden birine girmesi gerekir; bent dışında kalan işlem harç dışı tutulamaz.
- Tedavi bendinde (a) işlemin, yabancı memleketlere tedavi maksadıyla giden kişiye ait olması gerekir.
- Terekeye ilişkin bentte (b) ölen kişinin, sayılan öğrenci, görevli, asker veya Türk mürettebatından biri olması ve ölümün yabancı memlekette gerçekleşmiş olması gerekir.
- Doğum ve ölüm ilmuhaberi bendinde (c) işlemin doğum veya ölüm kaydına ilişkin ilmuhaber olması gerekir.
- Askeri işlem bendinde (d) işlemin konsolosluğun yetkisine giren bir askeri işleme ait kağıt olması ve bu kağıdın düzenlenmesi veya onaylanması gerekir.
- Müfettişlik bendinde (e) konsolosluğun öğrenci müfettişliği bulunmayan yerde müfettişlik görevi yapması ve kağıdın bu işlere ilişkin olması gerekir.
- Hibe bendinde (f) malzemenin Türkiye'deki kurum ve kuruluşlara hibe olarak yardım amacıyla gönderilmesi ve hibe senedinin konsolosluğda düzenlenmesi gerekir.

### Harçdan müstesna işlemler: hangi sonuçları doğurur?

- Sayılan işlemler için harç alınmaz; konsolosluk veya ilgili merci bu işlemler için harç tahsil etmez.
- Bentlerde sayılmayan bir işlem, işlemi yapan kişinin ya da kurumun durumu ne olursa olsun bu maddeye dayanılarak harçtan muaf tutulamaz.
- Tereke bendinde ölen kişinin koşulları (kategori ve ölümün yabancı memlekette olması) sağlanmazsa istisna uygulanmaz ve harç alınır.
- Müfettişlik bendinde öğrenci müfettişliği bulunan yerdeki konsolosluk işlemleri bu istisna kapsamında değildir.
- Hibe bendinde hibe senedi dışındaki belgeler, bu bent kapsamında harçtan muaf tutulmaz.

### Bent (b) terekesi ile bent (a) tedavi işlemi arasındaki fark nedir?

- Bent (b) ölen kişinin terekesine ilişkin işlemleri, ölen kişinin sayılan kategoriden olması ve yabancı memlekette ölmesi koşuluyla kapsar.
- Bent (a) tedaviye giden kişinin kendi işlemlerini kapsar; ölüm koşulu aranmaz.

Sonuç: Tereke işlemlerinde ölüm ve kişi kategorisi aranır; tedavi işlemlerinde aranmaz.

### Bent (d) ile bent (e) arasındaki fark nedir?

- Bent (d) konsolosluğun yetkisindeki her türlü askeri işlem kağıdının düzenlenmesini veya onaylanmasını kapsar.
- Bent (e) yalnızca öğrenci müfettişliği bulunmayan yerlerde müfettişlik görevi yapan konsoloslukların kağıtlarını kapsar.

Sonuç: Müfettişlik istisnası yalnız öğrenci müfettişliğinin bulunmadığı yerlerde ve müfettişlik görevi yapılırken geçerlidir; askeri işlem kağıtları için bu sınır aranmaz.

### Bent (c) ile bent (f) arasındaki fark nedir?

- Bent (c) doğum ve ölüm ilmuhaberlerini kapsar.
- Bent (f) Türkiye'deki kurum ve kuruluşlara hibe amacıyla gönderilen eşyaya ilişkin hibe senetlerini kapsar.

Sonuç: Bent (f) 4731 sayılı Kanun'la eklenmiş olup yalnız hibe senetlerine uygulanır; ilmuhaberler ve diğer konsolosluk belgeleri bu bent kapsamında değildir.

### Harçdan müstesna işlemler: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Bent (b)'deki tereke istisnasını, ölüm yabancı memlekette gerçekleşmemişse de uygulamak.
- Bent (e)'deki müfettişlik istisnasını, öğrenci müfettişliği bulunan yerlerdeki konsolosluk işlemlerine de genişletmek.
- Bent (f)'deki hibe senedi istisnasını, hibe dışında gönderilen eşya için düzenlenen belgelere uygulamak.
- Madde metninde sayılmayan konsolosluk işlemlerini, benzer nitelikte oldukları gerekçesiyle harçtan muaf saymak.
- Harçtan müstesna işlem ile harçtan muaf kişiyi birbirine karıştırmak; bu madde işleme bağlı istisnaları düzenler.

### Nasıl ispat edilir?

- Harçtan muafiyetten yararlanmak isteyen taraf, işlemin maddenin bentlerinden birine girdiğini ispatlamakla yükümlüdür.
- Tedavi bendinde, kişinin yabancı memlekete tedavi maksadıyla gittiğini gösteren sağlık veya seyahat belgeleri ile ispat yapılır.
- Tereke bendinde, ölen kişinin kategorisini ve ölümün yabancı memlekette gerçekleştiğini gösteren resmi belgeler (ölüm belgesi, görev belgesi) ile ispat yapılır.
- Askeri veya müfettişlik bentlerinde, kağıdın konsolosluğun yetkisi kapsamında düzenlendiği ilgili kayıt ve yetki belgesiyle gösterilir.
- Hibe bendinde, hibe senedinin ve gönderilen malzemenin hibe amacıyla gönderildiğini gösteren belgeler ispat aracıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [492 sayılı Harçlar Kanunu m.13](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-13): Yerel harç istisnalarının çoğunu, özellikle icra ve yargı işlemlerini düzenler. Bu madde, konsolosluk ve yabancı ülke işlemlerini ayrıca düzenlediğinden iki madde birlikte okunmalıdır.
- [492 sayılı Harçlar Kanunu m.14](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-14): Erler ve belirli onbaşı ile çavuşların adli işlemlerde harçtan muafiyetini düzenler; bu madde ise konsolosluk işlemlerini düzenler.
- 4731 sayılı Kanun m.6: Bent (f)'in hibe senedi hükmünü harçlar kanununa ekleyen değişiklik maddesidir.
- 7488 sayılı Damga Vergisi Kanunu: Harç istisnası ile damga vergisi istisnası ayrı rejimlerdir; bu madde yalnız harç istisnasını düzenler.

## [Harçlar Kanunu m.75 — Harç alma ölçüleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-75)

Madde, konsolosluk harçlarının hangi ölçüye göre alınacağını düzenler. Konsolosluk harçları (5) sayılı tarifedeki işlemlerden alınır ve bu işlemlerde harç, değer veya ağırlık ölçüsüne göre nispi olarak ya da işlemin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden hesaplanır. Madde, yurt dışındaki konsolosluk işlemlerinde harç alınmasına ilişkin genel ölçü kuralını koyar ve yargı harçlarını ilgilendirmez. Madde, konsolosluk harcının kimin tarafından ödeneceğini düzenlemez (m.11 ve m.12 gibi genel mükellefiyet hükümleri ile ilgilidir). Madde, nispi harcın oranlarını ve matrahını da düzenlemez; bunlar (5) sayılı tarifede yer alır. Madde, harçtan istisna ve muafiyetleri de düzenlemez (m.13 ve m.14).

### Harç alma ölçüleri: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Konsolosluk harcı**: Yurt dışındaki Türk konsolosluklarınca yapılan işlemlerden alınan harçtır. Yargı harçlarından ayrı bir harç grubudur ve (5) sayılı tarifeye tabidir.
- **(5) sayılı tarife**: Konsolosluk işlemlerinde alınacak harçların türünü ve miktarını gösteren tarifedir. Bir işlemin harca tabi olup olmadığı ve hangi esasa göre alınacağı bu tarifeye bakılarak belirlenir.
- **Nispi esas**: Harcın işlemin konusu olan değer veya ağırlık gibi ölçülebilir bir büyüklüğe oranla hesaplanmasıdır. Harç tutarı, ölçülen büyüklük arttıkça artar.
- **Maktu esas**: Harcın, işlemin değerinden bağımsız olarak, işlemin nevi ve mahiyetine göre sabit bir tutar üzerinden hesaplanmasıdır.

### Harç alma ölçüleri: hangi şartlar aranır?

- İşlemin (5) sayılı tarifede yazılı olması gerekir; tarifede yer almayan bir konsolosluk işlemi için bu madde uyarınca harç alınamaz.
- Harcın esasının belirlenmesinde işlemin değer veya ağırlık ölçüsüne bağlı olup olmadığı tespit edilmelidir.
- Ölçü nispi ise, değer veya ağırlık ölçüsü üzerinden nispi harç hesaplanmalıdır.
- Ölçü maktu ise, işlemin nevi ve mahiyetine göre sabit tutar esas alınmalıdır.

### Harç alma ölçüleri: hangi sonuçları doğurur?

- Tarifedeki işlem değer veya ağırlık ölçüsüne bağlıysa harç nispi olarak hesaplanır.
- Tarifedeki işlem nevi ve mahiyeti itibarıyla sabit tutara bağlıysa harç maktu olarak alınır.
- Tarifede bulunmayan bir işlem için bu madde uyarınca harç alınamaz.

### Nispi esas ile maktu esas arasındaki fark nedir?

- Değer veya ağırlık ölçüsüne bağlı işlemlerde harç, bu ölçü üzerinden oranla hesaplanır.
- Değer veya ağırlık ölçüsü taşımayan işlemlerde harç, işlemin nevi ve mahiyetine göre sabit tutar üzerinden alınır.

Sonuç: Aynı tür işlemde değer büyüdükçe nispi harç artarken maktu harç değişmez. Hangi esasın uygulanacağı tarifedeki işlemin niteliğine göre belirlenir.

### Harç alma ölçüleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Konsolosluk işlemlerinde de yargı harçlarındaki (1) sayılı tarife kurallarını uygulamak; bu madde (5) sayılı tarifeye bakılmasını öngörür.
- İşlemin önemine veya değerine bakarak maktu-nispi ayrımını yapmak; ölçü işlemin nevi ve mahiyetidir.
- Değer ölçüsü bulunmayan bir işlemde nispi harç hesaplamak.

### Nasıl ispat edilir?

- Harcın nispi mi maktu mu alınacağı konusunda ihtilaf varsa, işlemin (5) sayılı tarifedeki karşılığı belgeyle ortaya konur.
- Nispi esas uygulanacaksa, değer veya ağırlık ölçüsü başvuru belgesi ya da işlem dosyasından ispat edilir.
- Harcın maktu olduğunu ileri süren taraf, işlemin tarifede sabit tutara bağlandığını ortaya koymalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [492 sayılı Harçlar Kanunu m.15](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-15): Yargı harçlarında aynı ayrımı yapan genel ölçü hükmüdür; konsolosluk harçlarındaki ölçü kuralı bununla paralel kurulmuştur.
- [492 sayılı Harçlar Kanunu m.21](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-21): Nispi harçların değer ölçüsü üzerinden alınacağını belirleyen hükümdür; bu madde ile birlikte değerlendirilir.

## [Harçlar Kanunu m.76 — Harcın nisbeti](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-76)

Madde, konsolosluk harçlarının hangi nispetler üzerinden alınacağını ve konsolosluklarca yapılan noter işlemlerinde uygulanacak nispetleri düzenler. Maddede harç tutarı, süre veya muafiyet hükmü yer almaz. Madde, yalnızca Türkiye'nin yurt dışındaki konsoloslukları tarafından yapılan işlemler bakımından uygulanır. Yurt içindeki mahkeme, icra ve noter işlemlerinin harç nispetlerini düzenlemez ((1) sayılı Tarife ve 492 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri); konsolosluk harçlarının tarife bakımından ayrıntılı oranlarını da düzenlemez ((5) sayılı Tarife); konsolosluk dışındaki noterlerin aldığı harçlar ile yargı harçlarının ödeme zamanı ve muafiyetleri de bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Harcın nisbeti: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Konsolosluk harcı**: Türkiye'nin yurt dışındaki konsolosluklarınca yapılan işlemlerden alınan harçtır. Yargı harçlarından ayrı bir harç grubudur ve kendi tarifesinde (5) sayılı Tarife) düzenlenmiştir.
- **(5) sayılı tarife**: Konsolosluk harçlarının işlem türlerine göre miktar veya nispetlerini gösteren tarifedir. Maddenin ilk cümlesi konsolosluk harçlarının bu tarifedeki nispetler üzerinden alınacağını bağlar.
- **(2) sayılı tarife**: Konsolosluklarca yapılan noter işlemlerinde uygulanacak nispetleri gösteren tarifedir. Maddenin ikinci cümlesi bu tarifeye yollama yapar.
- **Konsolos tarafından yapılan noter işlemi**: Konsolosun, noter yetkisi çerçevesinde yurt dışında gerçekleştirdiği resmî belge düzenleme ve onaylama işlemleridir. Bu işlemlerin harcı, genel konsolosluk harcından ayrı olarak (2) sayılı tarifedeki nispetlerle hesaplanır.

### Harcın nisbeti: hangi şartlar aranır?

- Harca konu işlemin bir konsolosluk tarafından yapılmış olması gerekir.
- Konsolosluk harcı alınacaksa (5) sayılı tarifede yazılı nispetler esas alınmalıdır.
- Konsolos tarafından yapılan noter işlemi söz konusuysa (2) sayılı tarifede yazılı nispetler uygulanmalıdır.
- Harç, işlemin türüne ve tarifedeki nispete göre hesaplanmalıdır; bu hesapta yurt içi yargı harçlarına ait değer ölçüsü ya da matrah kuralları kendiliğinden uygulanmaz.

### Harcın nisbeti: hangi sonuçları doğurur?

- Konsolosluk harçları (5) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınır.
- Konsoloslukların yaptığı noter işlemlerinde harç (2) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınır.
- Maddede yer alan nispetler dışında bir oran uygulanması, maddenin sağladığı dayanağa aykırı olur.

### Konsolosluk harcı ile konsolosun noter harcı arasındaki fark nedir?

- Konsolosun yaptığı genel konsolosluk işlemi, (5) sayılı tarifedeki nispetler üzerinden harçlandırılır.
- Konsolosun noter sıfatıyla yaptığı işlem, (2) sayılı tarifedeki noter nispetleri üzerinden harçlandırılır.

Sonuç: Aynı konsolosluktan alınan iki harç farklı tarifeye bağlanır; hangi tarifenin uygulanacağı işlemin niteliğine göre belirlenir.

### Konsolosluk harçları ile yurt içi yargı harçları arasındaki fark nedir?

- Madde, yurt dışı konsolosluk işlemlerinde (5) ve (2) sayılı tarifelere bağlanır.
- Yurt içi mahkeme ve icra harçları (1) sayılı tarife ve 492 sayılı Kanun'un 15, 16 ve 21. maddeleri ile belirlenir.

Sonuç: Yargı harcı kurallarındaki değer ölçüsü, nispi harç ve maktu harç ayrımı konsolosluk harcına doğrudan taşınmaz.

### Harcın nisbeti: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Konsolosluk harcını yurt içi yargı harcı kurallarına göre hesaplamak; (1) sayılı tarife ve nispi-maktu ayrımını konsolosluk işlemine taşımak.
- Konsolosun noter işlemi ile genel konsolosluk işlemini aynı tarifeye bağlamak; noter işlemlerinde (5) sayılı tarifeyi uygulamak.
- Madde metninde yer almayan bir oran veya süre aramak; maddenin yalnızca tarifeye yollama yaptığını gözden kaçırmak.

### Nasıl ispat edilir?

- Konsolosluk harcının (5) sayılı tarifeye, noter işleminin ise (2) sayılı tarifeye bağlandığını ileri süren taraf, işlemin konsolosluk tarafından yapıldığını belge ile ispatlamalıdır.
- İşlemin noter işlemi mi yoksa genel konsolosluk işlemi mi olduğu konusunda uyuşmazlık varsa, konsolosluk kaydı ve işlemin niteliğini gösteren belgeler esas alınır.
- Harcın tutarı konusunda itiraz eden taraf, uygulanan tarife maddesinin doğru seçildiğini gösteren belgeye karşı çıkmalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [492 sayılı Kanun m.15](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-15): Yargı harçlarında değer ölçüsüne göre ve işlemin niteliğine göre alınan harç ayrımını düzenler; konsolosluk harçlarına doğrudan uygulanmaz, ancak maddenin nispet mantığını yurt içi karşılığıyla karşılaştırmak için bağlantılıdır.
- [492 sayılı Kanun m.21](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-21): Yargı harçlarının (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınacağını düzenler; konsolosluk harcı için (5) sayılı tarifenin aynı işlevi gördüğünü gösterir.

## [Harçlar Kanunu m.77 — Ödeme usulü](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-77)

Madde, konsolosluk harçlarının ödeme biçimini düzenler: harcın makbuz karşılığında ödeneceğini belirtir. Harç miktarını, harç oranlarını, harç alacağının doğumunu ve ödeme süresini düzenlemez. Kimin ödeyeceği ile muafiyetleri (m.11-14 ilgili kurallar), ödeme yerinin belirlenmesi ve peşin ödeme kuralı ise madde metninde yer almaz; bunlar Harçlar Kanunu'nun yargı harçlarına ilişkin hükümlerinde (m.25-27) düzenlenmiştir. Madde, yalnız konsolosluk işlemlerine ilişkin harçların tahsil biçimini kapsar.

### Ödeme usulü: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Konsolosluk harcı**: Türkiye'nin yurt dışındaki konsolosluklarınca yapılan işlemler karşılığında alınan harçtır. Yargı harçlarından ayrı bir harç grubudur ve madde yalnız bu grubun ödeme biçimini belirler.
- **Makbuz karşılığı ödeme**: Harcın ödendiğini gösteren resmi belge alınarak yapılan ödemedir. Ödeme, makbuzla belgelenmediği sürece harç ödemesi olarak kabul edilmez.

### Ödeme usulü: hangi şartlar aranır?

- Ödenmesi gereken bir konsolosluk harcının doğmuş olması gerekir.
- Harcın ödemesi makbuz karşılığında yapılmalıdır.
- Makbuz verilmeden yapılan ödeme, madde bakımından geçerli bir harç ödemesi sayılmamalıdır.

### Ödeme usulü: hangi sonuçları doğurur?

- Konsolosluk harcı makbuz karşılığında ödenir.
- Makbuz karşılığı olmayan ödeme, madde anlamında harç ödemesi olarak değerlendirilmez.
- Madde ödeme süresi, peşinlik veya ödenmemenin sonucunu düzenlemediğinden bu konularda ayrıca başka hükümlere bakılması gerekir.

### Konsolosluk harcı ile yargı harcı arasındaki fark nedir?

- Konsolosluk harcı, yurt dışındaki konsolosluk işlemleri karşılığında alınır ve bu madde ile düzenlenir.
- Yargı harcı, mahkeme ve dairelerdeki işlemler karşılığında alınır ve Harçlar Kanunu m.25-27 ile düzenlenir.

Sonuç: Her iki harç da makbuz karşılığı ödenir; ancak ödeme zamanı, peşinlik ve ödeme yeri kuralları yalnız yargı harçları için m.25-27'de ayrıca düzenlenmiştir. Konsolosluk harcı için bu maddede süre veya peşinlik kuralı yoktur.

### Ödeme usulü: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Konsolosluk harçlarına yargı harçlarına ilişkin 15 günlük süre veya peşinlik kuralının kendiliğinden uygulanacağını varsaymak; bu konu madde metninde yer almaz.
- Makbuz karşılığı olmayan ödemeyi harç ödemesi olarak kabul etmek.

### Nasıl ispat edilir?

- Harcın makbuz karşılığı ödendiğini ödeme yapan taraf ispatlar; ibraz edilebilecek belge, konsolosluk tarafından düzenlenmiş makbuzdur.
- Makbuz bulunmadan ödeme yapıldığını ileri süren taraf, bu iddiayı ödemeyi gösteren başka bir belgeyle ispatlamak zorundadır.
- Harcın ödenmediği iddiası karşısında ilgili makamın kayıtları, ödemenin yapılıp yapılmadığını gösteren belgedir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [492 sayılı Harçlar Kanunu m.25](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-25): Yargı harçlarının makbuz karşılığı ödeneceğini düzenler; konsolosluk harçları bakımından bu madde ile aynı ilkeyi paylaşır.
- [492 sayılı Harçlar Kanunu m.27](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-27): Maktu harçların peşin ödenmesini ve 15 günlük ödeme süresini düzenler; konsolosluk harçlarında bu maddenin uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca değerlendirilmelidir.

## [Harçlar Kanunu m.78 — Ödeme zamanı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-78)

Madde, konsolosluk harçlarının ne zaman ödeneceğini düzenler; kuralı peşinlik olarak koyar. Harcın ödeme anını, ilgili işlemin sona ermesinden önce olacak biçimde belirler. Maddenin uygulanması, konsolosluk makamlarınca yapılan işlemler bakımından söz konusudur. Ödeme yeri, ödemenin hangi usulle yapılacağı, harç miktarı ve muafiyetler bu maddede düzenlenmez; bunlar Yargı harçları için 492 sayılı Kanunun 25 ve 26. maddelerinde, nispi ve maktu harçların ödeme zamanı için 27 ve 28. maddelerinde yer alır. Harca tabi işlem, muafiyet ve matrah konuları ise kanunun diğer maddelerindedir.

### Ödeme zamanı: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Konsolosluk harcı**: Yabancı ülkelerdeki Türk konsolosluklarınca yapılan işlemler karşılığında alınan harçtır. Harcın doğup doğmadığı ve miktarı kanunun ilgili tarifesine göre belirlenir.
- **Peşin ödeme**: Harcın, ilgili işlem gerçekleşmeden önce ödenmesi gerektiğini ifade eder. Kural olarak harç işlemin sonucuna bağlanmaz, işlemden önce tamamlanır.
- **İlgili işlem**: Harcın bağlandığı konsolosluk hizmetidir. Ödeme zamanı, bu işlemin sona ermesi anına göre belirlenir.

### Ödeme zamanı: hangi şartlar aranır?

- Konsolosluk tarafından yerine getirilecek bir işlemin harca tabi olması gerekir; harcın doğup doğmadığı ilgili tarifeye göre belirlenmelidir.
- Harç, ilgili işlem sona ermeden önce ödenmelidir.
- Harç ödenmeden işlemin tamamlanmasına geçilmemelidir.

### Ödeme zamanı: hangi sonuçları doğurur?

- Konsolosluk harcı, ilgili işlem sona ermeden önce ödenmelidir.
- Harç ödenmeden işlem sürdürülmemelidir; bu yönde açık bir yasal sonuç yazılı değildir, ancak peşinlik kuralı bunu gerektirir.
- Madde, ödeme zamanını düzenler; harcın miktarı, muafiyeti ve ödeme yeri bu maddeye dayanılarak belirlenemez.

### Konsolosluk harcı ile yargı harçları arasındaki fark nedir?

- Bu madde konsolosluk harçlarına ilişkindir ve ödeme zamanını konsolosluk işlemleri bakımından belirler.
- Yargı harçlarının ödeme zamanı 492 sayılı Kanunun 25 ila 28. maddelerinde düzenlenmiştir; maktu harçta peşinlik, nispi harçta dörtte bir peşin kuralı oradadır.

Sonuç: Konsolosluk işlemlerinde ödeme zamanı için doğrudan bu madde esas alınır; yargı harçlarına ait 15 günlük süre ve dörtte bir kuralı konsolosluk harçlarına kendiliğinden uygulanmaz.

### Ödeme zamanı: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Konsolosluk harcı ödeme zamanını yargı harçlarındaki dörtte bir peşin ve 15 günlük süre kurallarıyla karıştırmak.
- Maddenin peşinlik kuralını nispi harç ödeme zamanına uygulamak.
- Ödeme yeri, usul ve muafiyet konularını bu maddeden çıkarmaya çalışmak.

### Nasıl ispat edilir?

- Konsolosluk işleminin harca tabi olduğunu ve harcın ödenip ödenmediğini, ilgili kişi ödeme belgesi ile ispatlar; ödemenin işlemden önce yapıldığını gösteren makbuz esas delildir.
- Harcın ödenmediği iddiası ile işlemin sürdürüldüğünü ileri süren taraf, işlemin harç ödenmeden yapıldığını belgeyle göstermelidir.
- Harcın muaf olduğunu ileri süren taraf, muafiyet hükmünü ve kendi durumunu ispatlamakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [492 sayılı Kanun m.25](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-25): Yargı harçlarının makbuz karşılığı ödeneceğini düzenler; konsolosluk harçları bakımından doğrudan uygulanmaz, ancak ödeme usulü açısından karşılaştırma için bilinmesi gerekir.
- [492 sayılı Kanun m.27](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-27): Yargı harçlarında maktu harçların peşinliğini ve işin sonunda hesaplanan harçlar için 15 günlük süreyi düzenler; konsolosluk harcı için doğrudan uygulanmaz.

## [Harçlar Kanunu m.79 — Yabancı para ile tahsil edilecek harçların hesabı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-79)

Madde, konsolosluk harçları ile Türkiye Cumhuriyeti muvazzaf ve fahri konsolosluklarının yaptıkları her türlü işleme ait harçların hesaplanma ve tahsil yöntemini düzenler. Hesaplamanın döviz kuruna ve ilgili tarifelere, bunlar ayrı ayrı veya birlikte emsal uygulanarak yapılacağını belirtir. Madde konsolosluk makamlarınca alınan harçlara uygulanır; yargı harçlarını ve icra harçlarını düzenlemez. Yabancı para alacaklarının harca esas alınması (m.31 ve Harçlar Kanunu'nun yargı harçlarına ilişkin hükümleri), harcın ödeme zamanı ve yeri (m.25-m.27) ve süresinde ödenmeyen harçların tahsili (m.37) maddede düzenlenmemiştir.

### Yabancı para ile tahsil edilecek harçların hesabı: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Konsolosluk harcı**: Türkiye Cumhuriyeti konsolosluklarınca yapılan işlemler karşılığında alınan harçtır. Yargı harçlarından ayrı bir tahsil rejimine tabidir.
- **Muvazzaf konsolosluk**: Kadrolu konsolos ve personel bulunan, devlet tarafından doğrudan yönetilen Türk konsolosluğudur.
- **Fahri konsolosluk**: Devlet personeli yerine fahri konsolos eliyle yürütülen, sınırlı yetkili konsolosluk temsilciliğidir.
- **Döviz kuru**: Harcın Türk parası karşılığını bulmak için Maliye ve Gümrük Bakanlığınca tespit ve ilan edilen kurdur. Hesaplamada bu ilan edilmiş kur esas alınır.
- **Emsal uygulanması**: Bir işlem için tarifede doğrudan karşılığı bulunmadığında, benzer nitelikteki başka bir işlemin tarife kalemine göre harç hesaplanmasıdır. Maddedeki hesap yönteminin bir parçasıdır.

### Yabancı para ile tahsil edilecek harçların hesabı: hangi şartlar aranır?

- Harca konu işlemin konsolosluk tarafından, muvazzaf veya fahri konsolosluk sıfatıyla yapılmış olması gerekir.
- İşlemin harç tarifesinde yer alan bir kaleme karşılık gelmesi veya bu kaleme emsal uygulanabilmesi gerekir.
- Yabancı para cinsinden tutar söz konusuysa, Maliye ve Gümrük Bakanlığınca tespit ve ilan edilen döviz kurunun uygulanması gerekir.
- Harç, tarifedeki kalemlere ayrı ayrı veya birlikte emsal uygulanarak hesaplanmalıdır.
- Hesaplanan harcın tahsil edilmesi gerekir.

### Yabancı para ile tahsil edilecek harçların hesabı: hangi sonuçları doğurur?

- Konsolosluk işlemlerinden alınacak harç, döviz kuru ve tarifeler esas alınarak hesaplanıp tahsil edilir.
- Tarifede doğrudan karşılığı bulunmayan işlemde emsal uygulanarak harç hesaplanabilir.
- Madde harcın ödeme zamanını ve süresini düzenlemediğinden, bu konuda yargı harçlarına ilişkin genel hükümlere başvurulur.

### Muvazzaf konsolosluk ile fahri konsolosluk arasındaki fark nedir?

- Kadrolu personelle yürütülen muvazzaf konsolosluk işlemleri.
- Fahri konsolos eliyle yürütülen fahri konsolosluk işlemleri.

Sonuç: Madde her iki konsolosluğun işlemlerini aynı hesap ve tahsil kuralına bağlar; harç hesabında iki makam arasında ayrım yapılmaz.

### Ayrı tarife kalemi ile emsal uygulama arasındaki fark nedir?

- İşlemin tarifede doğrudan karşılığı bulunan ve o kalem üzerinden hesaplanan harç.
- Tarifede karşılığı bulunmayan işlemin benzer bir kaleme göre hesaplanması.

Sonuç: Her iki yol da maddede açıkça öngörülmüştür; tarifede karşılığı olmayan işlemde emsal yoluyla hesap yapılabilir.

### Döviz kuru ile hesap ile türk parası ile hesap arasındaki fark nedir?

- Yabancı para cinsinden tutarla ilgili harç, Bakanlıkça ilan edilen kur üzerinden Türk parasına çevrilerek hesaplanır.
- Tutarı baştan Türk parası olan işlemlerde kur uygulanmaz.

Sonuç: Kur yalnız yabancı para ile ilgili hesaplarda kullanılır; hesaplama sonucu Türk parası üzerinden tahsil edilir.

### Yabancı para ile tahsil edilecek harçların hesabı: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Konsolosluk harcını yargı harcı kurallarıyla (m.25-m.27 ve m.37) aynı şekilde hesaplamak; maddenin hesap yöntemi tarife ve döviz kuru üzerinedir.
- Yabancı para tutarını kendi seçilen bir kurla çevirmek; madde yalnız Bakanlıkça tespit ve ilan edilen kuru esas alır.
- Tarifede karşılığı olmayan işlemi emsal uygulamadan harçsız bırakmak veya gelişigüzel bir kalemle hesaplamak.

### Nasıl ispat edilir?

- Harcın hesaplanmasına esas tarifenin kalemi ve uygulanan kur bilgisi, harcı talep eden makam tarafından gösterilmelidir.
- Emsal uygulaması yapılmışsa, işlemin hangi tarife kalemine benzetildiği belgeyle ortaya konmalıdır.
- Yabancı para tutarının hangi kurla Türk parasına çevrildiği, Bakanlıkça ilan edilen kur ile gösterilmelidir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [492 sayılı Kanun m.31](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-31): Yargı harçlarında peşin alınan harcın fazla çıkması halinde iadesini düzenler; konsolosluk harçlarına doğrudan uygulanmayan, yargı harçlarına ilişkin bir hükümdür.
- [492 sayılı Kanun m.25-m.27](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-25): Yargı harçlarında ödeme usulünü ve harcın ödeme zamanını düzenler; maddenin sustuğu ödeme zamanı konusunda ayrı bir rejim sunar.
- [492 sayılı Kanun m.37](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-37): Süresinde ödenmeyen harçların vergi dairesince tahsilini düzenler; konsolosluk harçlarında bu maddenin kapsamına girip girmediği metinden açık değildir.

## [Harçlar Kanunu m.80 — Dışişleri Bakanlığının yetkisi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-80)

Madde, yabancı devlet konsolosluklarının Türklerden aldığı konsolosluk harçlarının, Harçlar Kanunu'nun (2) ve (5) sayılı tarifelerindeki harçlardan fazla olması hâlinde Dışişleri Bakanlığının karşılık olarak aynı miktarda konsolosluk harcı alma yetkisini düzenler. Hüküm, Türkiye'deki yabancı devlet konsoloslukları ile Türk vatandaşları arasındaki ilişkiye uygulanır. Madde, Türk konsolosluklarının yabancılardan aldığı harçların tarifesini düzenlemez (bu konu Harçlar Kanunu'nun ilgili tarifelerinde yer alır). Karşılıklılık ilkesinin tarife bazındaki hesap yöntemini, harç tarifelerinin içeriğini ve Dışişleri Bakanlığının diğer görevlerinden doğan harçları da düzenlemez. Madde, konsolosluk harçlarının zamanaşımını ya da usul yönünü de içermez.

### Dışişleri Bakanlığının yetkisi: hangi şartlar aranır?

- Harcı alan taraf bir yabancı devletin konsolosluğu olmalıdır.
- Konsolosluk, Türklerden harç almış olmalıdır.
- Yabancı konsolosluğun Türklerden aldığı harç, (2) ve (5) sayılı tarifelerde yazılı harçlardan fazla olmalıdır.
- Dışişleri Bakanlığı, bu fazlalık oranında ve aynı miktarda, o devlet uyruklarından konsolosluk harcı almaya yetkili olur; bu yetki karşılıklılık gereğidir.

### Dışişleri Bakanlığının yetkisi: hangi sonuçları doğurur?

- Yabancı konsolosluğun Türklerden aldığı harç, (2) ve (5) sayılı tarifelerdeki harçlardan fazla olursa Dışişleri Bakanlığı o devlet uyruklarından aynı miktarda konsolosluk harcı alabilir.
- Fazlalık yoksa Dışişleri Bakanlığının bu maddeye dayanarak harç alma yetkisi doğmaz.
- Madde yetki verir; Dışişleri Bakanlığının karşılık almasını zorunlu kılmaz. Bakanlık takdir yetkisini kullanabilir.
- Madde, yabancı devletin harç tarifesini değiştirmez; yalnız karşılıklı harç alma imkânı tanır.

### Yabancı konsolosluk harcının tarifeden düşük ile yüksek olması arasındaki fark nedir?

- Yabancı konsolosluğun Türklerden aldığı harç, (2) ve (5) sayılı tarifelerdeki harçlardan fazla ise karşılık uygulanabilir.
- Harç bu tarifelerdeki harçlardan fazla değilse madde kapsamında karşılık yetkisi doğmaz.

Sonuç: Yalnız fazlalık hâlinde Dışişleri Bakanlığı, aynı miktarda konsolosluk harcı alabilir.

### Dışişleri Bakanlığının yetkisi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddeyi, Türk konsolosluklarının yabancılardan aldığı harçlara uygulamak; madde yalnız yabancı konsoloslukların Türklerden aldığı harçları kapsar.
- Tarifeler arasındaki karşılaştırmayı (2) ve (5) sayılı tarifelerin dışında başka bir tarifeyle yapmak.
- Fazlalık aranmadan karşılık alınabileceğini düşünmek; madde yalnız fazlalık hâlinde yetki verir.
- Maddeyi Dışişleri Bakanlığının genel harç alma yetkisi olarak okumak; madde yalnız karşılıklılık hâline ilişkindir.

### Nasıl ispat edilir?

- Karşılık alınmasını isteyen Dışişleri Bakanlığı, yabancı konsoloslukça Türklerden alınan harç miktarını ve bu miktarın (2) ve (5) sayılı tarifelerdeki harçlardan fazla olduğunu ortaya koymalıdır.
- Konsolosluğun aldığı harcın miktarı ilgili işlem belgelerinden ve konsolosluk kayıtlarından anlaşılabilir; bunlar tarifelerle karşılaştırılarak fazlalık gösterilir.
- Yabancı devletin harç uygulamasının farklı olduğunu savunan taraf, uygulamanın tarifelerle uyumlu olduğunu ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 492 sayılı Harçlar Kanunu: Maddenin konu aldığı harçlar bu kanuna tabidir; (2) ve (5) sayılı tarifeler de bu kanuna bağlıdır. Madde, bu tarifeleri karşılaştırma ölçüsü olarak kullanır.

## [Harçlar Kanunu m.81 — Zaruri giderler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-81)

Madde, harçlara tabi işlemler için kanunda sayılan harçların dışında kalan zorunlu giderlerin (muhafaza ücreti, hakem, hesap görme, bilirkişi, yolluk ve benzeri) ilgililerce peşin ödenmesini düzenler. Ayrıca elçilik ve konsolosluklarda yapılan konsolosluk işlemlerinde alınacak posta ve haberleşme ücretlerinin belirlenmesini, bu tutarların harcanmayan kısmının iadesini ve mali yıl sonunda iade edilemeyenlerin bütçeye gelir kaydını, kırtasiye ve büro giderleri için masraf adı altında ücret alınmamasını düzenler. Kanunun tüm harçlarına ve harca tabi işlemlerin tümüne uygulanır. Harçların miktarını, tahsil zamanını ve ödenmemesinin sonuçlarını düzenlemez; bunlar için ilgili maddelere bakılmalıdır (m.27, m.32, m.37). Gider avansının yargılama içindeki tahsili ve adli yardım kapsamındaki muafiyetler bu maddede yer almaz; bunlar Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve adli yardım hükümlerinin konusudur.

### Zaruri giderler: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Zorunlu gider**: Harca tabi bir işlemin yapılabilmesi için kanunen gerekli olan ve harç niteliği taşımayan ödemelerdir. Muhafaza ücreti, hakem, hesap görme, bilirkişi ve yolluk gibi kalemler bu kapsamdadır. Harçtan farklı olarak karşılığı bir hizmet olsa da harç değil gider sayılır.
- **Peşin ödeme**: Zorunlu giderlerin, ilgilinin ilgili işlemi talep ettiği anda, işlem yapılmadan önce ödenmesi gereken ödeme yöntemidir. Ödeme yapılmadan işlemin yürütülmesi kanunun öngördüğü kural değildir.
- **Konsolosluk işlemleri posta ve haberleşme ücreti**: Elçilik ve konsolosluklarda yapılan konsolosluk işlemleri için zorunlu gider olarak alınan posta ve haberleşme bedelidir. Tutarı her ülkenin mahalli şartları dikkate alınarak Dışişleri ve Maliye bakanlıklarınca birlikte belirlenir.
- **Harcanmayan tutar iadesi**: Peşin alınan ancak gerçekte harcanmayan posta ve haberleşme bedelinin ilgiliye geri verilmesidir. Mali yıl sonuna kadar iade edilemeyen kısım bütçeye gelir kaydedilir.
- **Masraf adı altında ücret**: Kırtasiye veya diğer büro giderleri için, bu adla tahsil edilen bedeldir. Kanun bu tür ücretlerin alınmasını yasaklamıştır.

### Zaruri giderler: hangi şartlar aranır?

- Harca tabi bir işlemin yapılması veya yapılmasının istenmesi bulunmalıdır.
- İşlem için kanuna göre alınacak harçlardan ayrı olarak yapılması zorunlu bir gider doğmuş olmalıdır.
- Zorunlu giderin ilgililer tarafından peşin olarak ödenmesi gerekir.
- Konsolosluk işlemlerinde alınacak posta ve haberleşme ücretinin Dışişleri ve Maliye bakanlıklarınca birlikte belirlenen tutar esas alınmalıdır.
- Kırtasiye veya büro giderleri için masraf adı altında hiçbir bedel alınmamalıdır.

### Zaruri giderler: hangi sonuçları doğurur?

- Harca tabi işlem için zorunlu giderler ilgililerce peşin ödenir.
- Konsolosluk işlemlerinde posta ve haberleşme ücreti, Dışişleri ve Maliye bakanlıklarınca birlikte belirlenen tutar üzerinden alınır.
- Peşin alınan posta ve haberleşme ücretinden harcanmayan kısım ilgiliye iade edilir.
- Mali yıl sonuna kadar iade edilemeyen tutar bütçeye gelir kaydedilir.
- Kırtasiye veya diğer büro giderleri için masraf adıyla bir bedel alınmaz.
- Bu yasağa aykırı olarak masraf adıyla alınan bedel kanuna aykırı tahsilat niteliği taşır.

### Harç ile zorunlu gider arasındaki fark nedir?

- Harç, devletin belirli bir kamu hizmetinin karşılığı olarak kanunda gösterilen tutardır ve bu madde kapsamında değildir.
- Zorunlu gider, harca tabi işlemin yapılması için gereken ve harç niteliği taşımayan masraftır; muhafaza, hakem, bilirkişi, yolluk gibi kalemlerdir.

Sonuç: Harç ve gider ayrı kalemlerdir; birbirinin yerine ödenemez ve ayrı ayrı hesaplanır. Kanunda harç için ayrılan ödeme kuralları (m.27, m.32, m.37) zorunlu gider için aynen uygulanmaz.

### Konsolosluk posta ücreti ile harcanmayan tutar arasındaki fark nedir?

- Peşin alınan posta ve haberleşme ücretinden gerçekte harcanan kısım, işlem sonunda ödemeye bağlı kalır.
- Peşin alınıp harcanmayan kısım ilgiliye iade edilir; mali yıl sonuna kadar iade edilemeyen kısım bütçeye gelir kaydedilir.

Sonuç: İade istemi hakkı ilgiliye aittir; iade edilemeyen tutar devlet bütçesine gelir olarak geçer.

### Zorunlu gider ile masraf adı altında ücret arasındaki fark nedir?

- Muhafaza, bilirkişi, yolluk gibi harca tabi işlemin gereği olan ve gerçekten yapılan giderler alınabilir.
- Kırtasiye ve büro giderleri için masraf adıyla alınan bedel kanunla yasaklanmıştır.

Sonuç: Büro giderleri adıyla hiçbir bedel alınamaz; alınırsa kanuna aykırılık oluşur.

### Zaruri giderler: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Zorunlu gider ile harcı aynı kalem sayarak harcın ödeme kurallarını (m.27, m.32, m.37) zorunlu gidere uygulamak.
- Konsolosluk posta ücretini kanundaki bir sabit tutar sanarak Dışişleri ve Maliye bakanlıklarının birlikte belirlediği tutarı göz ardı etmek.
- Harcanmayan posta ücretinin iadesini kendiliğinden yapılacak bir işlem sanmak; iade ilgilinin talebine bağlıdır.
- Kırtasiye ve büro giderini masraf adıyla hesaba katmak; bu tür bir bedel alınamaz.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yargılama giderleri içinde yer alan bilirkişi ve tanık ücretlerinin gider avansı olarak peşin alınması uygulamada gider avansı sistemiyle birlikte yürütülmektedir.
- Harç ile gider avansının birbirine karıştırılmasının, harcın ödenmemesi hükümlerinin yanlış uygulanmasına yol açtığı kabul edilmektedir. (Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2020/916 E., 2021/267 K., 17.03.2021)

### Nasıl ispat edilir?

- Zorunlu giderin peşin ödendiğini ilgili işlemi isteyen taraf ispatlar; ödeme makbuzu ve veznede yatırılan tutar belgesi bu ispatın temel delilidir.
- Konsolosluk posta ücretinden harcanmayan kısmın iadesini isteyen ilgili, peşin ödemeyi ve harcanmayan tutarı belgelerle ispat yükü altındadır.
- Masraf adıyla kırtasiye veya büro gideri için bedel alındığını iddia eden taraf, ödemeyi makbuz ile ispatlar; alınan bedelin gerçek bir zorunlu gider olduğunu ileri süren karşı taraf bunu belgelerle ortaya koymak zorundadır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 492 m.27: Nispi ve maktu harçların ödeme zamanını düzenler; m.81'deki peşinlik kuralı harçlar bakımından m.27 ile açıklanır.
- 492 m.32: Harç ödenmeden müteakip işlemin yapılmayacağını ve harç ödenmemesinin sonucunu düzenler; zorunlu giderlerin peşinliği ile birlikte değerlendirilir.
- 492 m.37: Süresinde ödenmeyen harçların tahsil usulünü düzenler; m.81 kapsamındaki giderlerin tahsili bu maddeden ayrıdır.

## [Harçlar Kanunu m.82 — Harçların konsolosluk giderlerine tahsisi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-82)

Madde, konsolosluk harçlarından yapılacak tahsilatın nasıl kullanılacağını düzenler: tahsil edilen tutarın konsolosluk giderlerine karşılık tutulması, başka bir dış temsilciliğe gönderilmesi veya memlekete getirtilmesi konularında Maliye ve Dışişleri Bakanlıklarının ortak kararlaştırma yetkisini belirler. Maddenin uygulanması, konsolosluklarca tahsil edilen harçların hangi kalemlere aktarılacağı bakımından Bakanlıklar arasındaki ortak karara bağlıdır. Maddede harç miktarı, harç oranı, muafiyet veya süre düzenlemesi yoktur. Konsolosluk harçlarının hangi işlemler için ve hangi tarifeye göre alınacağı 492 sayılı Kanunun 1 sayılı Tarifesinde ve 5. maddesinde düzenlenmiştir; pasaport, vize ve tasdik harçlarının kendisi bu maddede değil ALTINCI KISIM'daki maddelerde yer alır. Harç tahsilinin ödeme ve peşinlik kuralları, harç iadesi ve tarife dışı işlemlerin harca tabi olup olmadığı da bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Harçların konsolosluk giderlerine tahsisi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Konsolosluk harçları**: Konsolosluklarca, Harçlar Kanunu ve bağlı tarifede yazılı işlemler karşılığında alınan harçlardır. Bu madde harcın miktarını değil, tahsil edilen tutarın nereye aktarılacağını konu alır.
- **Konsolosluk giderlerine karşılık tutulması**: Tahsil edilen harç tutarının, konsolosluğun kendi işletme ve hizmet giderlerinin karşılanmasında kullanılmasıdır. Hangi giderlere ayrılacağı Bakanlıklarca birlikte kararlaştırılır.
- **Diğer dış temsilciliğe gönderilme**: Tahsil edilen tutarın, harcı alan konsolosluk dışında başka bir dış temsilciliğin giderlerine aktarılmasıdır. Bu işlem de Maliye ve Dışişleri Bakanlıklarının ortak kararına bağlıdır.
- **Memlekete getirtilme**: Tahsil edilen tutarın yurt dışında tutulmayıp Türkiye'deki ilgili hazineye ya da merkeze aktarılmasıdır. Uygulamada yöntemi ve tutarı Bakanlıkların ortak kararı belirler.

### Harçların konsolosluk giderlerine tahsisi: hangi şartlar aranır?

- Konsolosluk harcının 492 sayılı Kanun uyarınca gerçekten tahsil edilmiş olması gerekir.
- Tahsil edilen tutarın hangi amaçla kullanılacağına Maliye Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı birlikte karar vermelidir.
- Kararın konusu, konsolosluk giderlerine karşılık tutulma, diğer dış temsilciliğe gönderilme veya memlekete getirtilme olmalıdır.
- Bu kararın, Bakanlıkların tek başına değil ortak irade ile alınmış olması gerekir.

### Harçların konsolosluk giderlerine tahsisi: hangi sonuçları doğurur?

- Tahsil edilen konsolosluk harcı tutarı, Maliye ve Dışişleri Bakanlıklarının ortak kararına göre konsolosluk giderlerine karşılık tutulabilir.
- Aynı tutar, ortak kararla başka bir dış temsilciliğe gönderilebilir.
- Ortak karar ile tutarın memlekete getirtilmesine de karar verilebilir.
- Bakanlıklardan biri tek başına bu yönde karar veremez; ortak karar bulunmadan tutarın aktarılması maddeye dayanmaz.

### Konsolosluk giderine karşılık ile diğer temsilciliğe gönderme arasındaki fark nedir?

- Tutar, harcı tahsil eden konsolosluğun kendi giderlerinde kullanılır.
- Tutar, başka bir dış temsilciliğin giderlerini karşılamak üzere o temsilciliğe aktarılır.

Sonuç: Her iki yol da Maliye ve Dışişleri Bakanlıklarının ortak kararına bağlıdır; hangisinin uygulanacağı bu karara göre belirlenir.

### Yurt dışında kullanım ile memlekete getirtilme arasındaki fark nedir?

- Tutar yurt dışındaki bir dış temsilcilik nezdinde kalır ve giderlerde kullanılır.
- Tutar Türkiye'ye getirilir.

Sonuç: Hangi yolun seçileceği Bakanlıkların ortak kararıyla belirlenir; madde kendi başına bir yöntem öngörmez.

### Harç alınması ile harcın kullanımı arasındaki fark nedir?

- Harcın hangi işlem için ve ne kadar alınacağı Harçlar Kanunu ve 1 sayılı Tarifeyle belirlenir.
- Tahsil edilmiş tutarın nereye aktarılacağı bu maddeyle belirlenir.

Sonuç: Bu madde harç miktarını değiştirmez; tutarın kullanım yönünü düzenler.

### Harçların konsolosluk giderlerine tahsisi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Madde metnini harç miktarı veya oranı düzenleyen bir hüküm sanmak; bu madde yalnız tutarın kullanım yönünü belirler.
- Konsolosluk harçlarını pasaport, vize ve tasdik harçlarıyla karıştırmak; madde kendi başına hangi işlemin harca tabi olduğunu söylemez.
- Bakanlıklardan birinin tek başına verdiği kararı yeterli saymak; madde ortak karar aramaktadır.
- Memlekete getirtilme ile diğer temsilciliğe gönderme arasındaki farkı gözden kaçırmak.

### Nasıl ispat edilir?

- Tahsil edilen tutarın konsolosluk harcı olduğunu ve hangi kalemde kullanıldığını gösteren muhasebe kayıtları ve makbuzlar, bu tutarın kullanımını ileri süren tarafça ortaya konulur.
- Bakanlıkların ortak kararının varlığı, tutarın aktarılmasına dayanak olarak gösterilmelidir; ortak karar yoksa aktarımın dayanağı bulunmadığı ileri sürülebilir.
- Karşı taraf veya denetleyici makam, tutarın ortak karar olmaksızın aktarıldığını iddia ederse, bu iddiayı kayıt ve karar belgeleriyle ispatlar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [492 sayılı Kanun m.1](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-1): Konsolosluk harçlarının bu Kanun kapsamında alınacak harçlardan biri olduğunu belirler; harç tahsilinin dayanağıdır.
- [492 sayılı Kanun m.2](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-2): Harcın yargı işlemi olup olmadığına ve tarifede yazılı olup olmadığına bakılacağını söyler; konsolosluk işlemlerinde de tarifede yazılılık ölçüttür.
- [492 sayılı Kanun m.27](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-27): Harçların ödeme zamanı ve peşinlik ilkesini düzenler; tahsil edilen tutarın kullanımından önceki aşamadır.

## Konuda geçen kararlar

- 2012/91 E., 2013/86 K., 10.07.2013 (m.73)
- 1989/6 E., 1989/42 K., 07.11.1989 (m.73)
- 9. Daire, 2023/1670 E., 2024/1363 K., 20.03.2024 (m.80)
- 9. Daire, 2000/6986 E., 2004/6517 K., 09.12.2004 (m.81)
- Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2020/941 E., 2022/1143 K., 22.12.2022 (m.80)
- Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2020/916 E., 2021/267 K., 17.03.2021 (m.81)

---

Bu konudaki maddelerde bilinen en yeni değişiklik: 17.09.2004 (m.81).
Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/konsolosluk-harclari