--- title: "Mükellefiyet ve istisnalar — İcra Müdürlüğü Mevzuatı konu anlatımı" course: "İcra Müdürlüğü Mevzuatı" law: "Damga Vergisi Kanunu" articles: "Damga Vergisi Kanunu m.1–9" last_amended: "2016-07-15" compiled: "2026-10-21" jurisdiction: "TR" source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/mukellefiyet-ve-istisnalar" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" --- # Mükellefiyet ve istisnalar İcra Müdürlüğü Mevzuatı › Damga Vergisi Kanunu — [İcra Müdürlüğü Mevzuatı](https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati) ## Kısaca Damga Vergisi Kanunu m.1, damga vergisinin konusunu belirler: vergiye tabi olan kâğıtların (1) sayılı tabloda yazılı olanlar olduğunu düzenler. Damga Vergisi Kanunu m.3, damga vergisinin mükellefini belirler. Damga Vergisi Kanunu m.4, bir kağıdın hangi damga vergisine tabi olacağının belirlenmesinde kağıdın mahiyetinin nasıl tespit edileceğini düzenler. Damga Vergisi Kanunu m.5, bir nüshadan fazla olarak düzenlenen kâğıtlarda damga vergisinin nüsha sayısına göre nasıl alınacağını düzenler. ## Kapsam Bu konu, Damga Vergisi Kanunu m.1–9 hükümlerini kapsar: konu, şümul, mükellef, kağıtların mahiyetlerinin tayini, kağıt nüshalarının birden fazla olması, bir kağıtta birden fazla akit ve işlem bulunması, birden fazla imzalı kağıtlar, resmi daire, istisnalar. - [Damga Vergisi Kanunu m.1 — Konu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-1) - [Damga Vergisi Kanunu m.2 — Şümul](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-2) - [Damga Vergisi Kanunu m.3 — Mükellef](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-3) - [Damga Vergisi Kanunu m.4 — Kağıtların mahiyetlerinin tayini](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-4) - [Damga Vergisi Kanunu m.5 — Kağıt nüshalarının birden fazla olması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-5) - [Damga Vergisi Kanunu m.6 — Bir kağıtta birden fazla akit ve işlem bulunması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-6) - [Damga Vergisi Kanunu m.7 — Birden fazla imzalı kağıtlar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-7) - [Damga Vergisi Kanunu m.8 — Resmi daire](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-8) - [Damga Vergisi Kanunu m.9 — İstisnalar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-9) ## [Damga Vergisi Kanunu m.1 — Konu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-1) Madde, damga vergisinin konusunu belirler: vergiye tabi olan kâğıtların (1) sayılı tabloda yazılı olanlar olduğunu düzenler. Aynı zamanda "kâğıt" teriminin kanun bakımından tanımını verir ve yabancı memleketlerde ya da Türkiye'deki yabancı temsilciliklerde düzenlenen kâğıtların hangi fiillerle vergiye bağlandığını gösterir. Kanunun tüm kişiler ve kâğıtlar bakımından uygulanır. Madde mükellefi (m.3), nüsha ve imza ayrımını (m.5, m.7), nispet ve maktu vergi esaslarını (m.10-14), istisnaların tamamını ve (2) sayılı tablonun içeriğini düzenlemez; bunlar ilgili maddelerde yer alır. Ayrıca istisnalar için Ek Madde 1 ve Ek Madde 2 de bu maddenin dışındadır. ### Konu: hangi kavramlar bilinmeli? - **Kâğıt**: Yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek belgeler ile elektronik imza kullanılarak manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgelerdir. Tanım, belgenin şeklini ve ispat işlevini birlikte arar; belgenin ekonomik değeri bu tanımda aranmaz. - **(1) sayılı tablo**: Kanuna ekli ve vergiye tabi kâğıtları tek tek sayan tablodur. Bir kâğıdın vergiye tabi olup olmadığı yalnız bu tabloda yer almasına bağlıdır; tabloda yer almayan kâğıt sözleşme değeri ne olursa olsun vergilendirilmez. - **Yabancı memleketlerde düzenlenen kâğıt**: Türkiye dışında düzenlenen ve Türkiye'deki yabancı elçilik ve konsolosluklarda düzenlenen kâğıtları kapsayan kategoridir. Bu kâğıtlar düzenlendikleri anda değil, fıkrada sayılan Türkiye bağlantılı bir fiil gerçekleştiğinde vergiye tabi olur. - **Türkiye bağlantılı fiiller**: Yabancı düzenlemeli kâğıdın Türkiye'de vergilenmesine yol açan üç durumdur: resmi dairelere ibraz edilmesi, üzerinde devir veya ciro işlemi yapılması ve herhangi bir suretle hükümlerinden faydalanılması. ### Konu: hangi şartlar aranır? - Kâğıdın (1) sayılı tabloda yazılı bulunması gerekir; bu, vergi doğumu için tek ölçüttür. - Kâğıt, yazılıp imzalanmış ya da imza yerine geçen bir işaret konmuş olmalıdır; elektronik imza ile manyetik ortamda ve elektronik veri biçiminde oluşturulmuş belgeler de bu şekil şartını karşılar. - Kâğıt, herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek nitelikte olmalıdır. - Kâğıt yabancı memlekette veya Türkiye'deki yabancı elçilik ya da konsoloslukta düzenlenmişse, Türkiye'de resmi dairelere ibraz edilmesi, üzerinde devir veya ciro işlemi yapılması ya da herhangi bir suretle hükümlerinden faydalanılması gerçekleşmelidir. - Tabloda yazılı olmayan bir belge, sözleşmenin değeri ve taraflarının kimliği ne olursa olsun, vergiye tabi kâğıt sayılmaz. ### Konu: hangi sonuçları doğurur? - Tabloda yazılı ve kâğıt tanımına uyan belge düzenlendiğinde damga vergisi doğar. - Tabloda yazılı olmayan belge için damga vergisi doğmaz, belgenin sözleşme değeri vergiyi değiştirmez. - Yabancı memlekette düzenlenen kâğıt, Türkiye'de ibraz, devir veya ciro ya da hükümlerinden yararlanma anına kadar vergilenmez; vergi bu fiillerden birinin gerçekleşmesiyle doğar. - Maddede doğrudan bir karşılığa ya da orana yer verilmez; vergi miktarı diğer maddelerde belirlenir. ### Yerli kâğıt ile yabancı memlekette veya Türkiye'deki yabancı temsilcilikte düzenlenen kâğıt arasındaki fark nedir? - Türkiye'de düzenlenen kâğıt, tabloda yazılıysa düzenlendiği anda vergiye tabidir. - Yabancı memleketlerde ve Türkiye'deki yabancı elçilik ve konsolosluklarda düzenlenen kâğıt, Türkiye'de resmi dairelere ibraz edildiği, üzerinde devir veya ciro işlemi yapıldığı ya da hükümlerinden faydalanıldığı anda vergiye tabi olur. Sonuç: Yabancı düzenlemeli kâğıtta vergi doğumu düzenleme anına değil, fıkrada sayılan Türkiye bağlantılı fiillerin gerçekleşmesine bağlanır. ### Tablodaki kâğıt ile tablo dışı belge arasındaki fark nedir? - (1) sayılı tabloda yazılı kâğıt, kanun gereği vergiye tabidir. - Tabloda yazılı olmayan belge, sözleşmenin değeri ve niteliği ne olursa olsun vergiye tabi değildir. Sonuç: Vergi doğup doğmaması tek ölçüte, yani tabloda yer almaya bağlıdır; belgenin ekonomik değeri vergilemeyi belirlemez. ### Ispat aracı işlevi gören kâğıt ile sadece yazılı olmayan işlem arasındaki fark nedir? - Yazılıp imzalanmış veya imza yerine geçen işaret konmuş ve bir hususu ispat ya da belli etmek için ibraz edilebilecek belge kâğıt sayılır. - Ispat veya belli etme amacı taşımayan ya da yazılı şekilde düzenlenmemiş bir işlem, kâğıt tanımına girmez. Sonuç: Kâğıt tanımını karşılamayan bir belge tabloda yer alsa bile kanunun kâğıt olarak kabul ettiği şekil şartı aranır. ### Konu: sık yapılan hatalar nelerdir? - Vergi konusunu belgenin sözleşme değerine bağlamak; oysa vergi yalnızca tabloda yazılı olmaya bağlıdır. - Yabancı memlekette düzenlenen kâğıdı düzenleme anında vergilendirmek; oysa Türkiye'de ibraz, devir-ciro veya hükümden yararlanma anı beklenmelidir. - Tabloda yer almayan bir işlemi, ispat ya da belli etme amacı taşımadığı için tanımdaki kâğıt niteliğinden yoksun olduğu hâlde, kâğıt saymak. - Elektronik belgeyi kâğıt tanımının dışında bırakmak; oysa elektronik imzalı ve elektronik ortamda oluşturulan belgeler kâğıt sayılır. - Madde metnindeki tabloyu, kanuna ekli (1) sayılı tablo ile (2) sayılı istisna tablosunu karıştırmak; m.1 vergi konusunu (1) sayılı tabloya bağlar, istisnalar ise ayrı tabloda ve ek maddelerdedir. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Mahkemeler, bir belgenin vergiye tabi olup olmadığını önce (1) sayılı tabloda yer alıp almadığına bakarak belirlemektedir; tabloda yer alan belgenin mahiyetine göre vergi yükümlülüğünün doğduğu kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2023/733 E., 2025/1007 K., 09.05.2025; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2021/1053 E., 2023/1735 K., 08.11.2023) - Mahkemeler, tabloda açıkça sayılmayan bir kâğıdın mahiyetinin tespitinde belgenin üzerindeki yazının içerdiği hüküm ve anlama bakmaktadır. (Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2024/610 E., 2025/1594 K., 08.10.2025; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, 2021/1764 E., 2024/264 K., 18.03.2024) - Mahkemeler, kâğıdın mahiyetini belirlerken başka bir kâğıda atıf yapılmışsa atıf yapılan kâğıdın hükümlerini dikkate almaktadır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2023/1473 E., 2023/1880 K., 27.12.2023) - Mahkemeler, bir icra satışında mahkeme kararının tablodaki karar niteliğinde bir belge sayılabileceğini değerlendirmiş ve satış bedeli üzerinden vergi hesaplamıştır. (Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2024/610 E., 2025/1594 K., 08.10.2025) - Mahkemeler, döviz cinsinden düzenlenmiş bir sözleşmenin TL'ye uyarlanmasında vergi bakımından yeni bir kâğıt doğmadığını ve yeniden vergi alınmaması gerektiğini değerlendirmiştir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2020/2239 E., 2023/1783 K., 20.12.2023) ### Nasıl ispat edilir? - Vergi doğumuna dayanan tarafın, yani vergi dairesinin ya da kâğıdın vergiye tabi olduğunu ileri süren tarafın, belgenin (1) sayılı tabloda yer aldığını ispat yükü altındadır; bu, tablo maddesinin ve belgenin niteliğinin gösterilmesiyle yapılır. - Belgenin kâğıt tanımına girdiğini gösteren yazılı metin, imza ya da imza yerine geçen işaret ve ispat amacına ilişkin unsurlar belgenin kendisinden tespit edilir. - Yabancı memlekette düzenlenen kâğıtta vergiyi doğuran Türkiye bağlantılı fiilin (ibraz, devir-ciro veya hükümlerden yararlanma) gerçekleştiği, bu fiili ileri süren tarafça ispat edilir. - Vergi muafiyetini veya tablo dışı olduğunu savunan taraf, belgenin tabloda yer almadığını ya da bir istisna kapsamında olduğunu ispatlamakla yükümlüdür. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [488 sayılı Kanun m.3](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-3): Kâğıdı imzalayanların mükellef olacağını düzenler; m.1'deki tabloda yazılı kâğıdın kim tarafından ödeneceğini belirler. - [488 sayılı Kanun m.5](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-5): Nüsha ve çoğaltma konusunda m.1'de tanımlanan kâğıdın vergilenmesinin nasıl sayılacağını düzenler. - [488 sayılı Kanun m.7](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-7): Nüsha ayrımını düzenleyerek aynı kâğıdın birden fazla nüshasının vergilenmesini kapsar. - [488 sayılı Kanun m.10](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-10): Vergilemede nispi ve maktu ölçüleri belirler; m.1'deki tabloda yazılı kâğıdın vergi miktarını bu madde belirler. - [488 sayılı Kanun m.25](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-25): Yabancı memlekette düzenlenen ve ticari ya da mütedavil nitelikteki kâğıtlarda vergiyi kimlerin ödeyeceğini belirler. - [488 sayılı Kanun m.24](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-24): Mükelleflerin müteselsil sorumluluğunu düzenler; m.3 ile birlikte uygulanır. - [488 sayılı Kanun m.1 ve (2) sayılı tablo](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-1): Vergi konusu kâğıtların tablodaki istisnalarını gösterir; m.1'in uygulanmasında (2) sayılı tablo ile birlikte değerlendirilir. ## [Damga Vergisi Kanunu m.2 — Şümul](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-2) 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 2. maddesi, vergiye tabi kağıtların hükümlerinin yenilenmesi, uzatılması, değiştirilmesi, devri veya bozulmasına ilişkin mektup ve şerhleri vergi kapsamına alır. Maddenin konusu, asıl kâğıdın yerini alan veya ona bağlı değişiklik ve yenileme belgeleridir. Madde, vergiye tabi kâğıt niteliğini taşıyan veya onun yerini alan mektup ve şerhler bakımından uygulanır. Kâğıdın tabi olduğu vergiyi (1 sayılı tablo ile belirlenen oranları), kâğıdın tanımını (m.1), kâğıdı imzalayanların ve ibraz edenlerin sorumluluğunu (m.3, m.24) düzenlemez. Nispet ve matrah (m.10-14), ödeme şekilleri ve zamanı (m.15-23) ile vergi cezası ve tahsil usulü de bu maddenin kapsamı dışındadır. ### Şümul: hangi kavramlar bilinmeli? - **Mektup ve şerh**: Bir kâğıdın hükmünü değiştiren, yenileyen, uzatan, devreden veya bozan ayrı bir belgedir. Asıl kâğıdın yerine geçen belgeler de bu kapsamdadır. - **Vergiye tabi kâğıt mahiyeti**: Kâğıdın tabi olduğu vergiyi belirleyen hukuki niteliğidir. Vergi, kâğıdın adına değil mahiyetine göre tayin edilir; bu tespit m.1 ile birlikte yapılır. - **Yenileme, uzatma, değiştirme, devir ve bozma**: Maddede sayılan beş hukuki işlemdir. Bu işlemlerin her biri, asıl kâğıdın hükmünü etkileyen bir değişikliği ifade eder ve bu değişikliği belgeleyen mektup ya da şerh vergiye tabi olur. - **Elektronik belge**: Elektronik imza kullanılarak manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgedir. Madde metnine 5228 sayılı Kanunla eklenmiştir, bu nedenle m.1'deki kâğıt tanımına dahildir ve şümul bakımından da vergiye tabidir. ### Şümul: hangi şartlar aranır? - Ortada vergiye tabi bir kâğıt mahiyetinde belge veya onun yerini alan bir belge bulunmalıdır. - Mektup veya şerh, bu kâğıdın hükümlerini yenileme, uzatma, değiştirme, devretme veya bozma amacı taşımalıdır. - Mektup veya şerh, m.1 anlamında kâğıt niteliğini taşımalıdır; yani yazılı olup imzalanmış ya da imza yerine geçen bir işaret konmuş ve bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilir olmalıdır. - Şerh, asıl kâğıdın hükmüne ilişkin bir değişiklik içermelidir; yalnızca bilgi veren ya da değişiklik taşımayan bir ibare bu koşulu taşımaz. ### Şümul: hangi sonuçları doğurur? - Vergiye tabi kâğıdın hükümlerini yenileyen, uzatan, değiştiren, devreden veya bozan mektup ve şerhler damga vergisine tabidir. - Kâğıdın yerini alan mektup ve şerhler de vergiye tabidir. - Sözleşmeyi uzatan tek satırlık şerh de kâğıt olarak vergilendirilir; uzunluk veya biçim vergilendirme koşulunu değiştirmez. - Mektup veya şerh, asıl kâğıdın hükmünü etkilemiyorsa m.2 kapsamında değerlendirilmez. - Mektup veya şerhin vergisi, kendi mahiyetine göre belirlenir; asıl kâğıdın vergisi bu belgeye kendiliğinden taşınmaz. ### Asıl kâğıt ile mektup veya şerh arasındaki fark nedir? - Asıl kâğıt, vergiye tabi olduğu tabloda yazılı olan ilk belgedir ve kendi mahiyetine göre vergilendirilir. - Mektup veya şerh, asıl kâğıdın hükmünü yenileyen, uzatan, değiştiren, devreden veya bozan ayrı belgedir; kendi başına vergi doğurur. Sonuç: Her iki belge de ayrı ayrı vergiye tabidir. Sözleşmeyi uzatan tek satırlık bir şerh dahi kâğıt sayılarak vergilendirilir. ### Hükmü değiştiren şerh ile hükme etkisi olmayan ibare arasındaki fark nedir? - Hükmü yenileyen, uzatan, değiştiren, devreden veya bozan şerh m.2 kapsamındadır. - Asıl kâğıdın hükmünü etkilemeyen, yalnızca bilgi veren bir ibare bu tanıma girmez. Sonuç: Yalnızca birinci grup belgeler m.2 uyarınca vergiye tabidir; ikinci gruptakiler için m.2 gerekçesi bulunmaz. ### Yurt içi kâğıt ile yurt dışında düzenlenen kâğıt arasındaki fark nedir? - Yurt içinde düzenlenen mektup veya şerh, düzenlendiği anda vergiye tabi olur. - Yabancı memleketlerde veya yabancı elçilik ve konsolosluklarda düzenlenen belge, Türkiye'de ibraz, devir veya ciro işlemi görülünceye ya da hükmünden yararlanılıncaya kadar vergilenmez (m.1 bağlamı). Sonuç: Yurt dışında düzenlenen şerhin vergilenmesi, Türkiye'de işlem görmesine bağlanır. ### Şümul: sık yapılan hatalar nelerdir? - Sözleşmeyi uzatan tek satırlık şerhi kâğıt sayılmayacak kadar küçük görmek; m.2 bu tür şerhleri açıkça kapsar. - Elektronik imzalı sözleşmeyi ya da şerhi kâğıt olmadığı için vergisiz saymak; m.1 elektronik belgeleri de kâğıt tanımına dahil eder. - Asıl kâğıdın vergisini, uzatma veya değişiklik şerhine kendiliğinden uygulamak; her belge kendi mahiyetine göre ayrı vergilendirilir. - Hükme etkisi olmayan bir ibareyi m.2 kapsamında vergilemek; m.2 yalnızca hükmü yenileyen, uzatan, değiştiren, devreden veya bozan belgeleri kapsar. - Yurt dışında düzenlenen şerhi, Türkiye'de işlem görmeden vergilendirmek; vergi, ibraz, devir, ciro veya hükümden yararlanma anında doğar. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Mahkemeler, sözleşmenin uzatılmasını sağlayan tek satırlık şerhi de kâğıt sayarak damga vergisine tabi tutmaktadır. (13. Daire, 2024/2427 E., 2024/3281 K., 12.09.2024) - Uzatma ya da değişiklik taşıyan belgenin asıl sözleşmeden ayrı bir kâğıt olarak vergilenmesi, sözleşme ibraz edilmeden de incelenmektedir. (Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/377 E., 2025/62 K., 11.02.2025; Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/351 E., 2025/44 K., 04.02.2025) - Ticari defter ve belgeler üzerinde yapılan incelemede, kira sözleşmesi ile ilgili damga vergisinin bildirilip bildirilmediği araştırılmaktadır. (Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/377 E., 2025/62 K., 11.02.2025; Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/351 E., 2025/44 K., 04.02.2025) - Damga vergisinin tahsil edilip edilmediği belirlenmeden vergi dairesine müzekkere yazılmaktadır; bu durum şerh ve sözleşme ilişkisinin takibi bakımından uygulanmaktadır. (Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/47 E., 2024/208 K., 29.03.2024) ### Nasıl ispat edilir? - Mektup veya şerhin vergiye tabi olduğunu iddia eden taraf, bu belgenin m.1 anlamında kâğıt niteliğini taşıdığını ispatlamalıdır; ispat yükü vergi dairesi veya davacı tarafta olabilir, uygulamada ilgili vergi dairesinin tahsil kaydı esas alınır. - Asıl sözleşmenin uzatılması, değiştirilmesi veya bozulması ile ilgili şerh belgesi, yazılı delil niteliğindedir; bu belgenin ibrazı ve taraflarca imzalanmış olması aranır. (Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/47 E., 2024/208 K., 29.03.2024) - Şerhin asıl kâğıdın hükmüne etkisi bulunduğunu iddia eden taraf bu etkiyi belgeden ispat eder; karşı taraf etkisiz bir ibare olduğunu savunuyorsa bu savunmayı ispatlamakla yükümlüdür. - Yurt dışında düzenlenen şerhin Türkiye'de işlem görüp görmediği, ibraz, devir, ciro veya hükmünden yararlanma kayıtlarıyla ispatlanır. (Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/93 E., 2024/752 K., 03.12.2024) ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [488 sayılı Kanun m.1](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-1): Kâğıt tanımını ve vergi konusunu belirler. m.2 kapsamındaki mektup ve şerhlerin de kâğıt olabilmesi için m.1'deki unsurları taşıması gerekir. - [488 sayılı Kanun m.3](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-3): Kâğıtları imzalayanların mükellefiyetini düzenler. m.2'deki belgeler bakımından mükellefin kim olduğunu bu madde belirler. - [488 sayılı Kanun m.24](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-24): Vergi ve cezadan sorumluluğu düzenler. m.2 kapsamındaki bir şerhin vergisi ödenmezse ibraz edenin ve imzalayanların sorumluluğu bu maddeye göre belirlenir. ## [Damga Vergisi Kanunu m.3 — Mükellef](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-3) Madde, damga vergisinin mükellefini belirler. Kağıdı imzalayanın, kişiler arası işlemlerde mükellef olduğunu; resmi daire ile kişi arasındaki işlemlerde verginin kişiler tarafından ödendiğini düzenler. Ayrıca yabancı memleketlerde ve Türkiye'deki yabancı elçilik ve konsolosluklarda düzenlenen kağıtların vergisinin kimler tarafından ödeneceğini, ticari veya mütedavil kağıtlarda ise bunları ilk satan, kabul eden veya başka surette kullanan kişiler bakımından belirler. Kağıdın vergiye tabi olup olmadığını ve vergi miktarını düzenlemez (m.1, tablo). Vergi ve cezadan ibraz edenlerin sorumluluğu ile imza edenlerin müteselsil sorumluluğu başka maddededir (m.24). İcra dairesinin damga vergisi ödenmemiş kağıdı işlemesine ilişkin usul kuralı (m.26) ve noter, banka gibi muhataplara ilişkin yasak (m.27) bu maddenin konusu değildir. ### Mükellef: hangi kavramlar bilinmeli? - **Mükellef**: Damga vergisini kanun gereği ödemekle yükümlü olan kişidir. Kâğıdı imzalayan kişi, kanunun ilk fıkrasına göre mükelleftir. - **Kâğıt**: Yazılıp imzalanmış veya imza yerine geçen bir işaret konmuş olan ve bir hususu ispat ya da belli etmek için ibraz edilebilen belgedir. Vergi, kâğıt üzerinden alınır; işlem kendiliğinden vergilendirilmez (m.1). - **Resmi daire**: Genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler gibi kamu kurumlarıdır. Kâğıdın bir tarafı resmi daire olduğunda vergi kişiye yüklenir. - **Ticari kâğıt**: Devri yoluyla dolaşıma giren, ticari işlemlerde kullanılan kambiyo senedi gibi kâğıttır. Bu kâğıtlarda vergi, ilk satan, kabul eden ya da başka surette kullanan kişiye yüklenir. - **Mütedavil kâğıt**: Devir ve dolaşım yoluyla el değiştiren, piyasada dolaşan kâğıttır. Hukuki niteliği ticari kâğıtla birlikte ele alınır ve aynı vergi sorumluluğu kuralına tabidir. - **Ciro ve devir işlemi**: Kâğıt üzerindeki hakkın başkasına geçirilmesi işlemidir. Yurt dışında düzenlenen kâğıtta vergi doğuran olaylardan biridir. ### Mükellef: hangi şartlar aranır? - Vergiye tabi bir kâğıdın bulunması gerekir; kâğıt tablodaki bir kalem kapsamında olmalıdır (m.1 ile birlikte). - Kişiler arası işlemde kâğıdı imzalayan kişi mükellef sayılır ve vergiyi ödemekle yükümlüdür. - Resmi daire ile kişi arasındaki işlemde vergiyi kişi öder; resmi dairenin imzası bu sonucu değiştirmez. - Yurt dışında veya yabancı temsilcilikte düzenlenen kâğıtta, kâğıdın Türkiye'de resmi daireye ibraz edilmesi, üzerinde devir veya ciro işlemi yapılması ya da herhangi bir surette hükümlerinden yararlanılması gerekir. - Ticari veya mütedavil kâğıt niteliğindeki kâğıtta vergi, bunları ilk satan, kabul eden veya başka surette kullanan kişiye aittir; bu nitelik bulunmuyorsa üçüncü fıkradaki genel ölçüt uygulanır. ### Mükellef: hangi sonuçları doğurur? - Kişiler arası kâğıtta imzalayanlar vergiyi öder; birden çok taraf imzalamışsa her biri vergiden sorumlu olur ve tamamından müteselsilen sorumlu tutulur (m.24 ile birlikte). - Resmi daire ile kişi arasındaki işlemde vergi kişiye aittir; resmi dairenin imza atmış olması bu yükümlülüğü değiştirmez. - Yurt dışında düzenlenen kâğıtta Türkiye'de ibraz, devir, ciro veya yararlanma gerçekleşmeden vergi doğmaz. - Ticari veya mütedavil kâğıtta vergi, ilk satış, kabul veya başka kullanım aşamasındaki kişiye yüklenir; sonraki hamiller bu nedenle vergi borçlusu olmaz. - Madde, vergi ödenmemesinde kimin ne ölçüde sorumlu olacağını değil, kimin mükellef sayılacağını belirler; ibraz eden ve imza edenlerin sorumluluğu m.24'e göre ayrıca değerlendirilir. ### Kişiler arası kâğıt ile resmi daire ile kişi arasındaki kâğıt arasındaki fark nedir? - İki özel kişi arasında düzenlenen kâğıtta, kâğıdı imzalayanlar mükelleftir. - Taraflardan biri resmi daire ise vergiyi kişi öder; resmi daire kendi imzası için vergi ödemez. Sonuç: Resmi dairenin imzası vergi yükünü kamuya geçirmez; kişi vergiyi öder. ### Yurt içi kâğıt ile yurt dışında düzenlenen kâğıt arasındaki fark nedir? - Türkiye'de düzenlenen kâğıtta vergi doğrudan imzalayanlar ve düzenleyen taraflar bakımından doğar. - Yabancı memleket ya da Türkiye'deki yabancı temsilcilikte düzenlenen kâğıtta vergi, Türkiye'de ibraz, devir, ciro veya yararlanma ile doğar. Sonuç: Yurt dışı kâğıtta vergiyi ödeyecek kişi, Türkiye'de vergi doğuran olayı gerçekleştiren kişidir (ibraz eden, devralan, yararlanan). ### Genel yurt dışı ölçütü ile ticari veya mütedavil kâğıt arasındaki fark nedir? - Ticari veya mütedavil nitelik taşımayan yurt dışı kâğıtta vergiyi ibraz eden, devir veya ciro yapan ya da yararlanan kişi öder. - Ticari veya mütedavil nitelikteki kâğıtta vergiyi bunları ilk satan, kabul eden veya başka surette kullanan kişi öder. Sonuç: Aynı yurt dışı kâğıt için ödeme yükümlüsü, kâğıdın niteliğine göre değişir. ### Mükellef: sık yapılan hatalar nelerdir? - Kâğıdı imzalamamış ama sözleşmede adı geçen kişiyi, madde metnine bakmadan mükellef saymak; mükellefiyet imza esasına bağlıdır. - Resmi dairenin imzası bulunduğu için vergiyi resmi daireye ait saymak; m.3 ikinci fıkraya göre vergi kişiye aittir. - Yurt dışında düzenlenen her kâğıtta vergiyi imzacıya yüklemek; üçüncü fıkra Türkiye'de ibraz, devir, ciro ya da yararlanma olgusunu arar. - Ticari veya mütedavil kâğıtta vergi sorumluluğunu son hamile yüklemek; kanun ilk satan, kabul eden ya da başka surette kullanan kişiyi öngörür. - Dayanak olarak m.3'ü tek başına yeterli görmek; vergiye tabi kâğıt olup olmadığı m.1 ve tabloya göre ayrıca belirlenir. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Kanundaki mükellef kavramı, kâğıdı imzalayanın vergi borçlusu sayılması olarak uygulanmaktadır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi, 2020/1118 E., 2022/1066 K., 15.06.2022; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2019/2684 E., 2026/110 K., 28.01.2026) - İhale kararı ya da sözleşme kaynaklı damga vergisinde mükellefin tespiti yapılırken, önce kâğıdın kim tarafından imzalandığına bakılmakta; sözleşmede aksine bir kayıt yoksa genel hükümlere göre sorumluluk belirlenmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2023/1225 E., 2025/1184 K., 19.11.2025; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/32 E., 2026/127 K., 06.02.2026) - Resmi daire tarafı bulunan işlemlerde, kamu idaresinin imza atmış olmasının vergiyi kamuya yüklemeyeceği kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2026/252 E., 2026/335 K., 09.04.2026) - Kamu iktisadi teşebbüsleri gibi kuruluşların m.3 kapsamındaki durumunun, ilgili kurumun kamu hukuku niteliği yerine kâğıdın tarafı olma niteliğine göre değerlendirildiği görülmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2023/733 E., 2025/1007 K., 09.05.2025) ### Nasıl ispat edilir? - Vergi borçlusu sıfatını ileri süren taraf, kâğıdın imzalandığını ve imzacının kim olduğunu belgeyle ispatlar; belge aslı ya da imzalı nüshası esastır. - Resmi daire tarafının bulunduğu iddiası, kâğıdın tarafları ve düzenleyeni gösteren yazılı belgelerle ortaya konur. - Yurt dışı kâğıtta vergi doğuran olayın (ibraz, devir, ciro, yararlanma) Türkiye'de gerçekleştiği iddiası, bu işlemi gösteren belge ile ispatlanır. - Ticari veya mütedavil nitelik ve ilk satış, kabul ya da başka kullanım iddiası, kâğıdın dolaşım geçmişini gösteren kayıt ve belgelerle kanıtlanır. - Sözleşmede damga vergisinin kime ait olduğuna dair aksi kayıt bulunduğunu ileri süren taraf, bu kaydı yazılı sözleşmeden ispatlar. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [488 sayılı Kanun m.1](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-1): Kâğıdın tanımını ve vergiye tabi olup olmadığını tabloya bağlar; m.3 ancak vergi doğmuş bir kâğıt için mükellefi belirler. - [488 sayılı Kanun m.24](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-24): Mükellef olan imza edenlerin ve ibraz edenlerin vergi ile cezadan sorumluluğunu, birden çok imzacı varsa müteselsil sorumluluğu düzenler. - [488 sayılı Kanun m.25](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-25): Yurt dışı kâğıtlarda vergi ve cezanın mükellefin rücu hakkı saklı kalmak üzere hamillerden alınacağını söyler; m.3 üçüncü fıkrasındaki ödeme yükümlüsünün pratikte tahsilini tamamlar. - [488 sayılı Kanun m.26](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-26): İcra müdürlüğünün ödenmemiş damga vergisi bulunan kâğıdı ele alma usulünü düzenler; m.3'teki mükellefiyetin uygulamada nasıl ortaya çıktığını gösterir. ## [Damga Vergisi Kanunu m.4 — Kağıtların mahiyetlerinin tayini](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-4) Madde, bir kağıdın hangi damga vergisine tabi olacağının belirlenmesinde kağıdın mahiyetinin nasıl tespit edileceğini düzenler. Mahiyet tespitinde üç ölçüt sıralanır: şekli kanunlarda belirtilmiş kağıtlarda kanundaki adın, belirtilmemiş kağıtlarda üzerindeki yazının ihtiva ettiği hüküm ve mananın esas alınması ve üzerinde başka bir kağıda atıf bulunan kağıtlarda atıf yapılan kağıdın hükümlerine göre iktisap edilen mahiyetin dikkate alınması. Madde, kağıtların hangi tablo kaleminde yer aldığını ve vergi tutarını belirlemez; bu, (1) ve (2) sayılı tablolara bağlıdır. Maddenin uygulandığı kişi bakımından bir sınır yoktur, kağıdı düzenleyen ve kullanan herkes bakımından uygulanır. Vergiye tabi kağıdın tanımı (m.1), kağıt kavramının kapsamı ve şümul (m.2), ve istisnalar (m.10 ve tablo dışı istisnalar) bu maddede düzenlenmez. ### Kağıtların mahiyetlerinin tayini: hangi kavramlar bilinmeli? - **Mahiyet**: Kağıdın hukuki niteliği; hangi tablo kaleminde yer alacağını belirleyen, kağıdın içeriğine ve kanundaki karşılığına bağlı özdür. Taraflarca verilen ad bu tespitte belirleyici değildir. - **Şekli kanunda belirtilmiş kağıt**: Poliçe, bono ve çek gibi, kanunun şekil yönünden belirlediği ve kanunda bir adla tanınmış kağıtlardır. Bu kağıtlarda mahiyet, kanundaki adına göre tespit edilir. - **Tazammun ettiği hüküm ve mana**: Kağıdın üzerindeki yazının içerdiği hukuki işlem ve anlam. Şekli kanunda adı bulunmayan kağıtlarda mahiyetin tespitinde esas alınır. - **Atıf**: Bir kağıdın içinde başka bir kağıda yapılan göndermedir. Atıf yapılan kağıdın hükümleri, atıfta bulunan kağıdın mahiyetini belirleyebilir. ### Kağıtların mahiyetlerinin tayini: hangi şartlar aranır? - Vergisi tespit edilecek kağıdın önce 488 sayılı Kanun'a ekli (1) veya (2) sayılı tablolardan birinde yer alan bir kağıt olduğu belirlenmelidir (m.1 ile birlikte). - Kağıdın şekli kanunda belirtilmiş bir kağıt olup olmadığı belirlenmelidir; bu halde kanundaki adı esas alınmalıdır. - Şekli kanunda belirtilmemiş kağıtlarda, üzerindeki yazının tazammun ettiği hüküm ve mana incelenmelidir; taraflarca verilen ad bu tespitte bağlayıcı değildir. - Kağıt üzerinde başka bir kağıda atıf varsa, atıf yapılan kağıdın hükümleri incelenmeli ve kağıdın bu hükümlere göre iktisap ettiği mahiyet belirlenmelidir. - Mahiyet tespit edildikten sonra tabloda yazılı vergi, bu mahiyete göre bulunmalıdır. ### Kağıtların mahiyetlerinin tayini: hangi sonuçları doğurur? - Kağıdın mahiyeti tespit edildiğinde, o mahiyete karşılık gelen tablo kaleminde yazılı vergi alınır. - Taraflarca kağıda verilen adın kanundaki karşılığından farklı olması, vergilendirmeyi değiştirmez; mahiyet esas alınır. - Şekli kanunda adı bulunan bir kağıtta, kanundaki ad dışındaki bir ad, mahiyeti değiştirmez. - Atıf içeren kağıtta, atıf yapılan kağıdın mahiyeti vergi için belirleyici olur; atıf yapılan kağıdın vergisi ayrıca düşünülerek atıfta bulunan kağıda uygulanır. - Kağıdın mahiyeti tabloda yer almayan bir kategoriye giriyorsa, bu maddeye dayanarak vergi doğmaz; vergi doğması için kağıdın (1) veya (2) sayılı tabloda yer alması gerekir. ### Şekli kanunda adı belirtilmiş kağıt ile belirtilmemiş kağıt arasındaki fark nedir? - Poliçe, bono, çek gibi şekli kanunla tanınmış kağıtlarda mahiyet, kanundaki adına göre belirlenir. - Kanunda adı bulunmayan kağıtlarda mahiyet, üzerindeki yazının hüküm ve manasına göre belirlenir. Sonuç: Birinci halde kağıdın adı ve kanundaki karşılığı, ikinci halde yazının içeriği vergi tablosundaki kalemi belirler. ### Kağıdın taraflarca verilen adı ile yazının içeriği arasındaki fark nedir? - Taraflar kağıda bir ad verebilir. - Mahiyet, kağıdın içerdiği gerçek hüküm ve manaya göre belirlenir. Sonuç: Taraflarca verilen ad vergiyi belirlemez; sözleşmeye konulan başlık yerine içeriğe bakılır ve yanlış adlandırma vergi tablosunu değiştirmez. ### Atıfsız kağıt ile atıf içeren kağıt arasındaki fark nedir? - Kağıt kendi içinde tam bir hüküm ve mahiyet taşır. - Kağıt başka bir kağıda atıf yapar ve atıf yapılan kağıdın hükümleri de kağıda dahil olur. Sonuç: Atıf içeren kağıtta vergi, atıf yapılan kağıdın hükümlerine göre iktisap edilen mahiyete göre alınır. ### Kağıtların mahiyetlerinin tayini: sık yapılan hatalar nelerdir? - Kağıda taraflarca verilen adı esas alarak vergi tablosunu belirlemek; mahiyet, kağıdın içeriğine bakılarak tespit edilmelidir. - Şekli kanunda adı belirtilmiş kağıtta da içeriğe bakıp kanundaki adı göz ardı etmek; bu halde önce kanundaki ad esas alınmalıdır. - Atıf içeren kağıtta atıf yapılan kağıdın hükümlerini incelemeden yalnız atıfta bulunan kağıdın metnine göre vergi hesaplamak. - Tabloda yer almayan bir kağıda, bu madde gerekçe gösterilerek vergi salmak; vergi doğması için önce m.1 uyarınca tabloda yer alma aranmalıdır. - Mahiyet tespitini kağıdın tek bir cümlesine dayandırmak; kağıdın bütününe bakılmalıdır. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Mahkemeler, kağıdın vergilendirilmesinde taraflarca verilen adı değil, kağıdın içeriğindeki hüküm ve manayı esas alarak mahiyeti belirlemektedir. (7. Daire, 1999/70 E., 1999/4120 K., 14.12.1999; 7. Daire, 1998/3463 E., 1999/2433 K., 08.06.1999) - Vergi mahkemeleri, sözleşmenin adı ile içeriği çeliştiğinde, idarenin kağıda verdiği mahiyetin içeriğe uygun olup olmadığını inceleyerek karar vermektedir. (7. Daire, 1999/70 E., 1999/4120 K., 14.12.1999; 7. Daire, 1998/2262 E., 1999/1793 K., 27.04.1999) - Kefalet gibi tabloda nispi vergiye bağlanan işlemlerde, kağıdın kefalet niteliğini taşıyıp taşımadığı, sözleşmedeki kefilin yükümlülük ifadelerine göre değerlendirilmektedir. (9. Daire, 2022/630 E., 2024/695 K., 20.02.2024; 9. Daire, 2020/3466 E., 2022/5944 K., 29.11.2022) - Kağıdın başka bir sözleşmeye atıf yapması halinde, atıf yapılan sözleşmenin hükümlerinin dikkate alınarak vergi tutarının belirlendiği kabul edilmektedir. (9. Daire, 2021/3004 E., 2023/4896 K., 29.11.2023) ### Nasıl ispat edilir? - Mahiyetin yeniden tespiti iddiasını ileri süren idare olduğundan, kağıdın içeriğinin tabloda yer alan bir kaleme uygun olduğunu ortaya koyma yükü idaredele bulunmaktadır. - Kağıdın taraflarca verilen adının farklı olduğunu öne süren yükümlü, bu adın mahiyeti değiştirmediğini kağıt içeriğiyle savunabilir; belge olarak sözleşmenin kendisi esas delildir. - Atıf içeren kağıtta, atıfın varlığı ve atıf yapılan kağıdın içeriği belgelerle ortaya konmalıdır; atıf yapılan kağıt ibraz edilmediğinde mahiyetin belirlenmesi güçleşir. - Mahiyetin tespitinde tanık beyanı yerine kağıdın kendi metni öncelikli delildir; kağıdın içeriği ile tarafların sonradan yaptığı açıklamalar çeliştiğinde metin üstün tutulur. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [488 sayılı Kanun m.1](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-1): Vergiye tabi kağıdın tek ölçütünün tablo olduğunu ve tabloda yer almayan kağıda vergi doğmayacağını belirler; mahiyet tespiti bu ölçüt çerçevesinde yapılır. - [488 sayılı Kanun m.2](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-2): Kağıt kavramını ve şümulü düzenler; mahiyet tespitinde önce kağıdın kanundaki kağıt tanımına girip girmediği incelenir. - [488 sayılı Kanun m.10](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-10): Mahiyeti tespit edilen kağıt için vergiden istisna öngörülüp öngörülmediğini belirler; mahiyet tespitinden sonra uygulanır. ## [Damga Vergisi Kanunu m.5 — Kağıt nüshalarının birden fazla olması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-5) Madde, bir nüshadan fazla olarak düzenlenen kâğıtlarda damga vergisinin nüsha sayısına göre nasıl alınacağını düzenler. Maktu vergiye tabi kâğıtlarda her nüshanın ayrı ayrı ve aynı miktarda, nispi vergiye tabi kâğıtlarda ise yalnızca bir nüshanın vergilendirilmesi kuralını koyar. Ayrıca poliçe ve emre yazılı ticari senetler için tedavüle çıkarılan nüshaların esas alınmasını öngörür. Kâğıt sahibi kişiler ve tarafların imzası açısından uygulanır. Madde, imzanın çoğalmasının verginin çoğalması sonucunu düzenlemez (m.7). Bir kâğıtta birden fazla akit veya işlem bulunmasının vergilendirilmesi (m.6) ile suret ve örneklerin vergilendirilmesi bu maddenin kapsamında değildir. Kâğıdın vergi tabi olup olmadığı ve hangi tabloya girdiği (m.1) ile vergi tutarının belirlenmesi (m.10-14) de bu maddede düzenlenmez. ### Kağıt nüshalarının birden fazla olması: hangi kavramlar bilinmeli? - **Nüsha**: Aynı kâğıdın, tarafların imzasını taşıyan ve her biri asıl hükmünde olan örneklerini ifade eder. Asıl metnin kopyası olan suret, nüsha sayılmaz. - **Maktu vergi**: Kâğıdın değerine bakılmaksızın tabloda sabit bir miktar olarak belirlenen damga vergisidir. Maktu vergide her nüsha ayrı ayrı ve aynı miktarda vergilendirilir. - **Nispi vergi**: Kâğıtta yazılı bir miktar veya değer üzerinden tabloda belirlenen oranla alınan damga vergisidir. Nispi vergide kâğıdın yalnızca bir nüshası vergilendirilir. - **Tedavüle çıkarılan nüsha**: Poliçe ve emre yazılı ticari senetlerde, dolaşıma sokulan nüshayı ifade eder. Bu senetlerde yalnızca bu nüshalar vergiye tabidir; kasada duran nüshalar vergilenmez. ### Kağıt nüshalarının birden fazla olması: hangi şartlar aranır? - Kâğıdın bir nüshadan fazla olarak düzenlenmiş bulunması gerekir. - Kâğıdın maktu vergiye tabi olduğu tabloda belirlenmiş olmalıdır; bu durumda her nüsha ayrı ayrı ve aynı miktarda vergilendirilir. - Kâğıdın nispi vergiye tabi olduğu tabloda belirlenmiş olmalıdır; bu durumda nüshalardan yalnızca biri vergilendirilir. - Kâğıdın poliçe veya emre yazılı ticari senet olması hâlinde, vergiye yalnızca tedavüle çıkarılan nüshalar tabi tutulur. - Nüsha olarak düzenlenen belgenin asıl hükmünde olması, yani tarafların imzasını taşıması gerekir; suret ya da tercüme bu kapsama girmez. ### Kağıt nüshalarının birden fazla olması: hangi sonuçları doğurur? - Maktu vergiye tabi bir kâğıdın her nüshası için ayrı ve aynı miktarda damga vergisi alınır. - Nispi vergiye tabi bir kâğıdın yalnızca bir nüshası damga vergisine tabidir; diğer nüshalar için ayrıca vergi alınmaz. - Poliçe ve emre yazılı ticari senetlerde tedavüle çıkarılmayan nüshalar vergiye tabi değildir. - Suret, bu maddedeki çoğaltma kuralına girmez; resmî daireye ibraz edilen suret, özet ve tercümeler ayrıca ve maktu olarak vergilendirilir. - Madde 15/7/2016 tarihli ve 6728 sayılı Kanunla değiştirilmiş olup, nispi vergide her nüshanın ayrı vergilendirilmesi bu tarihten önce geçerliydi; bu tarihten sonra nispi vergide tek nüsha kuralı uygulanır. ### Maktu vergi ile nispi vergi arasındaki fark nedir? - Maktu vergiye tabi kâğıtlarda her nüsha ayrı ayrı vergilendirilir. Ölçüt, kâğıdın tabloda sabit bir miktara bağlanmış olmasıdır. - Nispi vergiye tabi kâğıtlarda yalnızca bir nüsha vergilendirilir. Ölçüt, kâğıdın tabloda oranla vergilendirilmiş olmasıdır. Sonuç: Aynı kâğıdın üç nüshası düzenlendiyse maktu vergide üç ayrı vergi doğar, nispi vergide tek vergi doğar. ### Nüsha ile suret arasındaki fark nedir? - Nüsha, tarafların imzasını taşıyan ve her biri asıl hükmünde olan örnektir. - Suret, aslın kopyasıdır ve tarafların imzalarını asıl olarak taşımaz. Sonuç: Nüsha bu maddedeki çoğaltma kuralına girer. Suret bu kurala girmez; resmî daireye ibraz edilen suret ve özetler ayrıca ve maktu olarak vergilendirilir. ### Poliçe ve emre yazılı ticari senet ile diğer kâğıtlar arasındaki fark nedir? - Poliçe ve emre yazılı ticari senetlerde yalnızca tedavüle çıkarılan nüshalar vergiye tabi tutulur. - Diğer kâğıtlarda, nüsha sayısı kadar vergilendirme ilkesi maktu vergi bakımından geçerlidir ve tedavül durumu aranmaz. Sonuç: Ticari senedin kasada duran nüshası vergilendirilmez; diğer kâğıdın her maktu nüshası ayrı vergi doğurur. ### Bu madde ile madde 7 (imza) arasındaki fark nedir? - Bu madde nüsha sayısının vergiyi çoğaltıp çoğaltmadığını düzenler. - Madde 7, kâğıtta bulunan imza sayısının vergiyi çoğaltıp çoğaltmadığını düzenler. Sonuç: Nispi vergili bir kâğıdın tek nüshası vergilenir, ancak birden fazla imza hisseye göre ayrı ödeme doğurabilir. Ayrım yapılmadan iki maddenin kurallarının karıştırılması hatalı sonuç verir. ### Kağıt nüshalarının birden fazla olması: sık yapılan hatalar nelerdir? - Nispi vergili kâğıtta her nüshayı ayrı vergilendirmek; 6728 sayılı Kanun ile bu kural değiştiği için eski bilgiyle çalışmak. - Suret ile nüshayı karıştırmak ve suretin de nüsha gibi çoğaltma kuralına tabi tutulması. - Poliçe ve emre yazılı ticari senette kasada duran nüshayı da vergilendirmek. - Nüsha sayısı ile imza sayısını karıştırmak; imzanın çoğalmasının vergiyi çoğalttığını varsaymak (bu konu m.7'dedir). - Maktu vergiye tabi kâğıtta nüshalardan yalnızca birini vergilendirmek. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Mahkemeler, nispi vergili kâğıtta nüsha kuralının uygulanmasında 6728 sayılı Kanunla getirilen değişiklik tarihine dikkat ederek eski ve yeni hükmü ayırmaktadır. (15. Hukuk Dairesi, 2015/5924 E., 2016/2142 K., 06.04.2016) ### Nasıl ispat edilir? - Vergi ziyaı veya vergi alacağını ileri süren taraf, kâğıdın nüsha sayısını ve tabloda hangi vergiye tabi olduğunu ispatlamakla yükümlüdür. - Nüsha sayısı, kâğıdın asıl örneklerinin ibrazı veya düzenleme belgesi ile ispatlanır. - Suret olduğunu ileri süren taraf, bu nitelendirmeyi asıl ile karşılaştırarak gösterir; imza taşımayan kopya suret sayılır. - Poliçe veya emre yazılı ticari senet olduğu tartışılan kâğıtta, hangi nüshaların tedavüle çıkarıldığını ileri süren taraf ispat eder. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [488 sayılı Kanun m.1](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-1): Kâğıdın damga vergisine tabi olup olmadığını ve hangi tabloya girdiğini belirler. Nüshanın çoğaltma kuralı ancak bu tespitten sonra uygulanır. - [488 sayılı Kanun m.6](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-6): Bir kâğıtta birden fazla akit veya işlem bulunmasını düzenler. Nüsha sayısı ile akit sayısının vergiyi nasıl etkilediği birbirinden ayrıdır. - [488 sayılı Kanun m.7](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-7): İmza sayısının verginin çoğalması sonucunu düzenler. Nüsha kuralından ayrı olarak uygulanır. ## [Damga Vergisi Kanunu m.6 — Bir kağıtta birden fazla akit ve işlem bulunması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-6) Bu madde, bir kağıtta birden fazla akit veya işlem bulunması hâlinde damga vergisinin nasıl alınacağını düzenler: tamamen ayrı akitlerde her birinden ayrı vergi alınması, birbirine bağlı ve bir asıldan doğan akitlerde en yüksek vergiyi gerektiren akit üzerinden tek vergi alınması, asıl işlemin tarafı olmayan bir şahsın eklendiği akit ve işlemin ayrıca vergilendirilmesi, birden fazla adi kefalet ve garanti taahhüdünde yalnız birinden vergi alınması ve müeyyide niteliğindeki taahhütlerin vergi dışı tutulması. Kuralın muhatabı, aynı kağıtta birden fazla işlem bulunan kâğıtların düzenleyicileri ve bu kağıtlara taraf olan kişilerdir. Madde, kağıdın mahiyetinin tayinini (m.5), imzanın çoğalmasının vergiye etkisini (m.7), vergi miktarı ve azami tutarı (m.14) ve vergi ile cezadan sorumluluğu (m.24) düzenlemez; bunlar ilgili maddelerde yer alır. Madde, vergiye tabi işlemlerin tabloda hangi nispet veya maktu tutarla karşılandığını da göstermez. ### Bir kağıtta birden fazla akit ve işlem bulunması: hangi kavramlar bilinmeli? - **Tamamen ayrı akit ve işlemler**: Aynı kağıtta yer almakla birlikte birbirinden hukuki ve ekonomik bağı bulunmayan, her biri kendi başına var olabilen akit veya işlemlerdir. Bunların her biri ayrı bir vergilendirme konusudur. - **Birbirine bağlı ve bir asıldan doğma akit ve işlemler**: Aynı kağıtta toplanan, aralarında hukuki bağlılık bulunan ve birinin diğerinden doğduğu akit ve işlemlerdir. Vergi tek olarak, bunlar arasında en yüksek vergiyi gerektiren akit veya işlem üzerinden alınır. - **Asıl işlemin akitlerinden başka şahıs**: Asıl akde sonradan katılan ve asıl işlemin tarafı olmayan kişidir. Örneğin sonradan katılan kefil bu kapsamda değerlendirilir ve kendi akdi için ayrıca vergiye tabi olur. - **Adi kefalet ve garanti taahhüdü**: Aynı kağıtta birden fazla bulunduğunda, bunlardan yalnız birinden damga vergisi alınmasını sağlayan istisna kapsamındaki taahhütlerdir. Kefaletin bu niteliği, sözleşmenin bağlılık ve ayrı taahhüt özelliklerine göre belirlenir. - **Müeyyide mahiyetindeki taahhütler**: Pey akçesi, cayma tazminatı, ücret tevkifi ve cezai şart gibi bir sözleşmenin ihlalini yaptırıma bağlayan taahhütlerdir. Başlı başına bir sözleşmeye konu olmadıkça vergi alınmaz. ### Bir kağıtta birden fazla akit ve işlem bulunması: hangi şartlar aranır? - Kağıtta birden fazla akit veya işlemin bulunması gerekir. - Bu akit ve işlemlerin birbirinden tamamen ayrı olduğu saptanırsa her birinden ayrı ayrı vergi alınması gerekir; bağlılık ve bir asıldan doğma ilişkisi varsa tek vergi alınır ve bu vergi en yüksek vergiyi gerektiren akit veya işlem üzerinden hesaplanır. - Bağlı akitlerde vergi toplanmaz; en yüksek olan seçilir. - Asıl işlemin akitlerinden başka bir şahsın eklendiği akit ve işlem varsa, bu akit ve işlem ayrıca vergiye tabi olur. - Birden fazla adi kefalet veya garanti taahhüdü bulunuyorsa bunlardan yalnız biri için vergi alınır; bu istisna, adi kefalet ve garanti taahhüdü ile sınırlıdır. - Pey akçesi, cayma tazminatı, ücret tevkifi, cezai şart gibi müeyyide mahiyetinde taahhütler başlı başına bir sözleşmeye konu olmadıkça vergi dışı kalır. ### Bir kağıtta birden fazla akit ve işlem bulunması: hangi sonuçları doğurur? - Tamamen ayrı akit ve işlemlerin her birinden ayrı ayrı damga vergisi alınır. - Birbirine bağlı ve bir asıldan doğan akit ve işlemlerde vergi toplanmaz, en yüksek vergiyi gerektiren akit veya işlem üzerinden tek vergi alınır. - Asıl işlemin akitlerinden başka bir şahsın eklenen akit ve işlemi ayrıca vergiye tabi olur. - Aynı kağıtta birden fazla adi kefalet veya garanti taahhüdü varsa, bunlardan yalnız biri için damga vergisi alınır. - Pey akçesi, cayma tazminatı, ücret tevkifi, cezai şart gibi müeyyide mahiyetindeki taahhütlerden, başlı başına bir sözleşmeye konu olmadıkça vergi alınmaz. - Kuralın emredici olduğu, tarafların sözleşmeyle vergiyi başka bir biçimde paylaştırmasının kurumu bağlamayacağı kabul edilmelidir (metinde açıkça belirtilmemiş; madde niteliğinden çıkarılmıştır). ### Tamamen ayrı akitler ile birbirine bağlı akitler arasındaki fark nedir? - Tamamen ayrı akit ve işlemlerde, aralarında hukuki veya ekonomik bağ yoktur; her biri kendi başına vergilendirilir. - Birbirine bağlı ve bir asıldan doğan akit ve işlemlerde aralarında bağlılık vardır ve bunlar birlikte değerlendirilir. Sonuç: Ayrı akitlerde vergiler toplanır; bağlı akitlerde yalnız en yüksek vergiyi gerektiren işlem üzerinden tek vergi alınır. ### Asıl işlemin akdi ile sonradan eklenen şahsın akdi arasındaki fark nedir? - Asıl işlemin akitleri, asıl işlemin tarafları arasında kurulan akitlerdir. - Asıl işlemin akitlerinden başka bir şahsın eklendiği akit ve işlem, asıl işlemin tarafı olmayan kişiyle kurulan bağlantıdır. Sonuç: Eklenen kişinin akdi, asıl işlemin vergisine dahil olmaz ve ayrıca vergiye tabi olur. ### Adi kefalet ve garanti taahhüdü ile diğer bağlı işlemler arasındaki fark nedir? - Aynı kağıtta birden fazla adi kefalet veya garanti taahhüdü bulunan hal, ikinci fıkranın genel kuralından ayrı tutulmuştur. - Bağlı işlemler genel kuralına göre, en yüksek vergi tek olarak alınır. Sonuç: Birden fazla adi kefalet ve garanti taahhüdünde her biri için ayrı vergi alınmaz, yalnız biri için vergi alınır. ### Müeyyide taahhüdü ile başlı başına sözleşme arasındaki fark nedir? - Pey akçesi, cayma tazminatı, ücret tevkifi ve cezai şart gibi taahhütler sözleşmenin yaptırım unsurudur. - Aynı taahhüt başlı başına bir sözleşmeye konu olmuşsa, bu sözleşme kendi başına vergiye tabi bir akittir. Sonuç: Yaptırım olarak kalan taahhütten vergi alınmaz; başlı başına sözleşmeye konu olan taahhüt için vergi alınır. ### Bir kağıtta birden fazla akit ve işlem bulunması: sık yapılan hatalar nelerdir? - Aynı kağıtta yer alan tüm akitleri tek işlem sayıp yalnız bir vergi hesaplamak; tamamen ayrı akitlerde her birinden ayrı vergi alınması gerektiğini gözden kaçırmak. - Bağlı akitlerde vergileri toplamak; kuralın en yüksek vergi üzerinden tek vergi öngördüğünü unutmak. - Asıl işlemin tarafı olmayan sonradan katılan kişinin akdini asıl işlemin vergisine dahil etmek; bu akdin ayrıca vergilendirilmesi gerektiğini atlamak. - Birden fazla adi kefalet ve garanti taahhüdünde her birinden ayrı vergi hesaplamak; yalnız birinden vergi alınması gerektiğini göz ardı etmek. - Pey akçesi, cayma tazminatı, ücret tevkifi veya cezai şartı her zaman vergiye tabi saymak; başlı başına sözleşme konusu olup olmadığına bakmamak. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Bir kağıtta birden fazla akit bulunduğunda, akitlerin birbirinden bağımsız olup olmadığının sözleşmenin hukuki ve ekonomik bağına göre değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (9. Daire, 2021/3004 E., 2023/4896 K., 29.11.2023) - Aynı belgede ve aynı zamanda yapılmış olmanın tek başına bileşik sözleşme sonucunu doğurmadığı, bağlılığın taraf iradesine dayandığı kabul edilmektedir. (7. Daire, 2005/5234 E., 2008/843 K., 12.02.2008) - Kefil sıfatıyla kira borcunun teminat altına alındığı hallerde, kira sözleşmesi ile kefalet sözleşmesinin ayrı işlemler olarak değerlendirildiği kabul edilmektedir. (9. Daire, 2021/3004 E., 2023/4896 K., 29.11.2023) - Asıl sözleşmeden bağımsız bir ipotek veya teminat işleminin aynı kağıtta bulunmasının, bu işlemin ayrı vergiye tabi olduğu sonucunu doğurduğu kabul edilmektedir. (7. Daire, 2005/5234 E., 2008/843 K., 12.02.2008) - Birden fazla işlemin bulunması halinde, bunların her birinin ayrı vergi konusu yapılmasının, tek kağıt üzerinde kesilen vergi ve cezanın kapsamını belirlediği kabul edilmektedir. (7. Daire, 1998/1221 E., 1999/601 K., 17.02.1999) - Müeyyide niteliğindeki taahhüt bir kağıtta yer alıyorsa vergi alınmadığı; ancak bu taahhüt ayrı bir sözleşme konusu yapılmışsa vergilendirildiği kabul edilmektedir. (9. Daire, 1996/835 E., 1996/1805 K., 20.05.1996) ### Nasıl ispat edilir? - Vergi idaresi, bir kağıtta birden fazla ayrı akit bulunduğunu ve bunlar arasında her birinden ayrı vergi alınması gerektiğini ileri sürdüğünde, bu iddiayı kağıdın içeriği ve akitlerin hukuki bağlılığı ile ispatlamakla yükümlüdür. - Akitler arasında bağlılık ve bir asıldan doğma ilişkisi bulunduğunu ileri süren mükellef, bu iddiasını sözleşmenin metni, düzenleniş amacı ve taraf iradesi ile ispatlamalıdır. - Kefalet ve garanti taahhüdünün adi nitelikte olduğu ve birden fazla bulunduğu iddiasında, bu taahhütlerin kağıt içindeki yerleri ve metinleri yazılı delil ile ortaya konur. - Müeyyide mahiyetindeki taahhüdün başlı başına bir sözleşmeye konu olmadığı savunması, taahhüdün sözleşme içindeki yerine ilişkin yazılı kayıtla ispatlanır. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [488 sayılı Kanun m.5](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-5): Kağıdın mahiyetinin tayinini düzenler; bir kağıtta hangi akit ve işlemlerin bulunduğunun ve bunların ayrı mı bağlı mı olduğunun belirlenmesinde ön adım niteliğindedir. - [488 sayılı Kanun m.7](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-7): İmzanın çoğalmasının vergiye etkisini düzenler; birden fazla imza bulunması ile birden fazla akit bulunması ayrı sorunlardır, bu madde yalnız akit sayısını ele alır. - [488 sayılı Kanun m.14](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-14): Vergi nispetlerini ve her kağıt için uygulanacak azami tutarı belirler; bu maddenin ortaya çıkardığı vergi tutarı m.14 sınırına tabidir. - [488 sayılı Kanun m.24](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-24): Vergi ve cezadan sorumluluğu düzenler; birden fazla kişi tarafından imzalanan kağıtlarda müteselsil sorumluluğu belirler. ## [Damga Vergisi Kanunu m.7 — Birden fazla imzalı kağıtlar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-7) 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 7. maddesi, kağıtlarda birden fazla imza bulunmasının vergiye etkisini düzenler. Düzenlenen konular; imza sayısının verginin tekerrürü bakımından etkisi, maktu vergiye tabi makbuz ve ibra senetlerinde imza adedine göre vergi alınması, nispi vergiye tabi makbuz ve ibra senetlerinde hisselere göre ayrı vergi alınması ve resmi daire, gerçek veya tüzel kişi adına atılan birden fazla imzanın tek imza sayılmasıdır. Kural, kağıda imza atan kişiler bakımından uygulanır. Maddede kağıdın vergiye tabi olup olmadığı, vergi oranları ve vergi sorumluluğu düzenlenmez; bunlar sırasıyla 488 sayılı Kanunun tablosu (m.1 ve tablo) ile sorumluluk hükümleri (m.24) kapsamındadır. Aynı kağıtta birden fazla akit ya da işlem bulunmasının vergilendirilmesi m.6'da, kağıdın mahiyetinin belirlenmesi ise m.2 ve ilgili hükümlerde düzenlenmiştir. Vergi ödeme yükümlülüğünün kimlere ait olduğu ve sorumluluk ile ilgili süreler m.7'de yer almaz. ### Birden fazla imzalı kağıtlar: hangi kavramlar bilinmeli? - **İmzanın çoğalması**: Aynı kağıda birden fazla kişinin ya da birden fazla kez imzanın atılmasıdır. Kanun, imzaların çoğalmasının kendiliğinden vergiyi çoğaltmayacağını kabul eder; vergi sayısı imza sayısına değil kağıdın mahiyetine bağlıdır. - **Maktu vergi**: Kağıt için belirli bir miktar olarak alınan vergidir. Maddenin ikinci fıkrasında imza adedine göre vergi alınması yalnızca maktu vergiye tabi makbuz ve ibra senetleri için öngörülmüştür. - **Nispi vergi**: Kağıtta yazılı tutar veya değer üzerinden oransal olarak hesaplanan vergidir. Üçüncü fıkraya göre birden fazla imza sahibinin hissesi ayrıca belirlenmişse vergi hisselere göre ayrı ayrı ödenir. - **Hisse**: Nispi vergiye tabi makbuz ya da ibra senedinde her imza sahibine düşen payın kağıtta ayrıca belirtilmiş olan kısmıdır. Hisse belirtilmemişse üçüncü fıkra uygulanmaz. - **Tek imza hükmü**: Bir resmi dairenin, gerçek veya tüzel kişinin adına atılmış birden fazla imzanın tek imza sayılmasıdır. Bu hal, dördüncü fıkrada kişi adına atılan imzanın vergi adedini artırmamasını sağlar. - **Makbuz ve ibra senedi**: Ödemenin alındığını ya da borcun ibra edildiğini gösteren kağıtlardır. Maddenin imza adedi ve hisse kurallarının asıl konusu bu kağıtlardır. ### Birden fazla imzalı kağıtlar: hangi şartlar aranır? - Kağıdın bir vergiye tabi kağıt olduğu ve 488 sayılı Kanunun tablosu kapsamında bir vergi kalemine girdiği belirlenmelidir; m.7 vergiyi değil imza etkisini düzenler. - Kağıdın genel kural bakımından birden fazla imza taşıması yeterlidir; bu durumda imzaların çokluğu tek başına verginin tekerrürünü gerektirmez. - Maktu vergiye tabi bir makbuz veya ibra senedi olmalı ve birden fazla kişinin imzasını taşımalıdır; bu halde vergi imza adedine göre alınır. - Nispi vergiye tabi ve birden fazla kişinin imzasını taşıyan makbuz veya ibra senedinde her imza sahibine ait hisse kağıtta ayrıca belirtilmiş olmalıdır; hisse belirtilmemişse bu hüküm uygulanmaz. - Birden fazla imza bir resmi daire, gerçek veya tüzel kişi adına atılmış olmalıdır; bu durumda çoklu imzalar tek imza hükmündedir. - Bu tek imza hükmü kağıdın tamamına ilişkindir ve imza sayısına bakılarak ayrıca vergi alınmasını gerektirmez. ### Birden fazla imzalı kağıtlar: hangi sonuçları doğurur? - Birden fazla imza taşıyan kağıtta genel kural uyarınca vergi, imzaların sayısına bakılmaksızın bir kez alınır. - Maktu vergiye tabi makbuz ve ibra senedinde her imza için Damga Vergisi alınır. - Nispi vergiye tabi makbuz ve ibra senedinde hisseler ayrıca belirtilmişse vergi her hisse için ayrı ayrı ödenir. - Nispi vergili kağıtta hisse belirtilmemişse üçüncü fıkra uygulanmaz ve vergi kağıt üzerinden tek olarak hesaplanır. - Bir resmi daire, gerçek veya tüzel kişi adına atılan birden fazla imza tek imza sayılır ve bu nedenle ek vergi doğurmaz. ### Genel kural ile maktu vergili makbuz ve ibra senedi arasındaki fark nedir? - Genel kuralda kağıdın birden fazla imza taşıması verginin tekerrürünü gerektirmez. - Maktu vergiye tabi makbuz ve ibra senedinde imza adedi esas alınır. Sonuç: Maktu vergili makbuz ve ibra senedinde her imza için ayrı vergi alınır; diğer kağıtlarda imza sayısı vergiyi artırmaz. ### Maktu vergi ile nispi vergi (makbuz ve ibra senedi) arasındaki fark nedir? - Maktu vergide vergi imza adedine göre hesaplanır. - Nispi vergide birden fazla imza sahibinin hissesi kağıtta ayrıca belirtilmişse vergi hisselere göre ayrı ayrı ödenir. Sonuç: Nispi vergili kağıtta hisse belirtilmemişse hisselere göre bölme yapılamaz; hisse belirtilmiş ise her hisse için ayrı vergi doğar. ### Birden fazla kişinin imzası ile resmi daire veya tek kişi adına çoklu imza arasındaki fark nedir? - Birden fazla gerçek kişinin imzaları ayrı imza sayılır. - Bir resmi daire, gerçek veya tüzel kişi adına atılan birden fazla imza tek imza sayılır. Sonuç: Tek kişi adına atılan çoklu imzalar nedeniyle ek vergi doğmaz. ### Birden fazla imzalı kağıtlar: sık yapılan hatalar nelerdir? - Birden fazla imzayı her durumda ayrı vergi sebebi saymak; kanun genel kural olarak imzaların çokluğunu tekerrür sayılmaz. - Maktu vergi ile nispi vergi kurallarını karıştırmak; imza adedi esası yalnızca maktu vergili makbuz ve ibra senetleri için geçerlidir. - Nispi vergili makbuz veya ibra senedinde hisse belirtilmeden her imza sahibi için ayrı oransal vergi hesaplamak. - Resmi daire veya tüzel kişi adına atılan imzaları ayrı imza saymak; dördüncü fıkraya göre bu imzalar tek imza hükmündedir. - Imza sayısını m.6 ile karıştırmak; birden fazla akit ve işlemin ayrı vergi doğurması imza sayısına değil akit sayısına bağlıdır. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Ticari işlerde ihale karar pulu ve sözleşme damgası konusunda mükellefin kim olduğu tartışılmış, mahkemeler damga vergisi yükümlülüğünü sözleşmeyi imzalayan ve kağıdı ibraz eden taraflar bakımından değerlendirmiştir. (Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/1011 E., 2025/1625 K., 29.12.2025; Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2023/808 E., 2024/1257 K., 03.12.2024) - Kağıda birden fazla kişi imza atmış olması tek başına ayrı vergi doğurmamaktadır; vergi miktarının belirlenmesinde kağıdın mahiyeti ve tablo kalemi esas alınmıştır. (Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2025/292 E., 2026/90 K., 12.02.2026; Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2022/620 E., 2023/286 K., 09.05.2023) - İhale sözleşmesinde damga vergisinin yüklenicinin sorumluluğunda olduğu yönündeki sözleşme kayıtları, kanun gereği mükellefin değişmesini sağlamamaktadır; bu kayıtlara dayanılarak vergiden kurtulunamayacağı kabul edilmektedir. (Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2022/620 E., 2023/286 K., 09.05.2023; Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2023/815 E., 2025/134 K., 26.02.2025) ### Nasıl ispat edilir? - Vergi miktarının imza adedine veya hissesine göre farklılaşmasını ileri süren taraf, kağıdın maktu veya nispi vergiye tabi olduğunu ve imza sayısını kağıttan ispatlamalıdır. - Nispi vergi hesabında hisse iddiası, kağıtta her imza sahibine ait hissenin ayrıca belirtildiğinin yazılı belgeden gösterilmesiyle ispatlanır; hisse kağıtta yoksa bu iddia dayanaktan yoksundur. - Resmi daire, gerçek veya tüzel kişi adına atılan imzaların tek imza sayılmasını isteyen taraf, imzaların aynı kişi adına atıldığını kağıt üzerindeki temsil ilişkisinden ispat eder. - Kağıdın vergi miktarını etkileyen imza sayısı iddiası, kağıdın aslı veya onaylı suretiyle ispatlanır; tanık beyanı çoğu zaman yeterli olmaz. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [488 sayılı Kanun m.6](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-6): Aynı kağıtta birden fazla akit veya işlem bulunmasını düzenler. Birden fazla imzanın varlığı ile birden fazla akdin varlığı ayrı sorunlardır; m.6 akit sayısına bakar. - [488 sayılı Kanun m.24](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-24): Vergi ve cezadan sorumluluğu düzenler. Birden fazla kişi tarafından imzalanan kağıtlarda imza edenlerin müteselsil sorumluluğu m.24 kapsamındadır; m.7 yalnızca vergi miktarını etkileyen imza kurallarını belirler. - [488 sayılı Kanun m.2](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-2): Vergiye tabi kağıdın kanundaki kâğıt tanımını ve vergiye tabi kağıtların mahiyetini düzenler. Bir kağıdın vergiye tabi olup olmadığı m.2 ve tablo ile belirlenir, m.7 bunun ön koşuludur. ## [Damga Vergisi Kanunu m.8 — Resmi daire](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-8) 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 8. maddesi, kanun bakımından "resmi daire" kavramının neyi ifade ettiğini tanımlar. Maddenin birinci fıkrası resmi daireye girecek idareleri sayar: genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları, belediyeler ve köyler. İkinci fıkra bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmeleri resmi daire kapsamının dışında bırakır. Madde, damga vergisi yükümlülüğünün kime ait olduğunu, resmi dairenin kağıt işleme ödevlerini ve vergi muafiyetlerini düzenlemez; bu konular madde 9 (istisnalar), madde 22 (vergi yükümlüleri), madde 24 (vergi ve cezadan sorumluluk), madde 26 (resmi dairenin ödevi) ve madde 27 (noter, banka ve diğer kurumların yükümlülüğü) kapsamındadır. Ayrıca resmi daire sıfatının sonucu olan damga vergisi tahsil usulü ve vergi davalarındaki yargı yolu da bu maddede yer almaz. ### Resmi daire: hangi kavramlar bilinmeli? - **Resmi daire**: Damga Vergisi Kanunu bakımından, kanunda sayılan kamu idarelerini ifade eder. Kavram kanunun kendi tanımına bağlıdır; başka mevzuattaki anlamı bu kanunun uygulanmasında belirleyici değildir. - **Genel ve özel bütçeli idareler**: 5018 sayılı Kanuna ekli cetvellerdeki genel bütçeli idareler ile özel bütçeli idareleri ifade eder. Bir kurumun resmi daire sayılması için bu bütçe sınıflarından birine girmesi gerekir. - **Ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletme**: Resmi daireye bağlı olmakla birlikte kendi tüzel kişiliğine sahip olan iktisadi işletmedir. Bu nitelikteki işletmeler madde kapsamında resmi daire sayılmaz. ### Resmi daire: hangi şartlar aranır? - Kurumun, maddede sayılan idarelerden (genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları, belediyeler veya köyler) biri olduğu belirlenmelidir. - Kurumun, sayılan idarelerden birine bağlı olması hâlinde bile, ayrı tüzel kişiliği bulunan bir iktisadi işletme olmadığı tespit edilmelidir; aksi hâlde resmi daire sayılmaz. - Kurumun sayılan idarelerin dışında kalan özel hukuk tüzel kişisi olması, resmi daire sıfatını kendiliğinden doğurmaz; bu durumda resmi daire kabul edilmez. ### Resmi daire: hangi sonuçları doğurur? - Sayılan idarelerden biri, kağıt düzenleyen veya tarafı olan taraf olarak bulunduğunda resmi dairenin kanundaki ödev ve sorumluluklarına tabi olur. - Ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletme, bağlı olduğu idarenin resmi daire sıfatından yararlanmaz; ilgili kağıtlar bakımından resmi daire ödevleri ona uygulanmaz. - Maddede sayılmayan bir kurum resmi daire sayılmaz; bu nedenle resmi daireye tanınan sonuçlardan yararlanamaz ve resmi daire ödevini yüklenmez. - Madde resmi daire sıfatını genişletici yorumla değil, sayarak belirler. Bu nedenle sayılmayan kurum için kıyas yoluyla resmi daire sayılması mümkün değildir. ### Genel bütçeli idare ile ayrı tüzel kişiliği olan iktisadi işletme arasındaki fark nedir? - Genel veya özel bütçeli idare, bağlı olduğu idarenin bütçesi içinde yer alır ve kendi tüzel kişiliği yoktur. - Bir idareye bağlı olmakla birlikte kendi tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmedir. Sonuç: Birinci grup resmi daire sayılır; ikinci grup ikinci fıkra gereği resmi daire sayılmaz ve damga vergisi bakımından resmi daire muafiyetinden yararlanamaz. ### Maddede sayılan idare ile maddede sayılmayan kamu kurumu veya özel hukuk tüzel kişisi arasındaki fark nedir? - Birinci fıkrada açıkça sayılan idareler resmi dairedir. - Sayılmayan bir kurum, kamu kurumu niteliği taşısa veya kamu hizmeti yürütse bile birinci fıkrada yer almıyorsa resmi daire değildir. Sonuç: Sayılmayan kurum, resmi dairenin 26. maddedeki ödevlerine tabi olmaz; kendi kağıtları bakımından 27. maddedeki düzenlemeye göre değerlendirilir. ### Resmi daire: sık yapılan hatalar nelerdir? - Kamu kurumu niteliği taşıyan her kuruluşu resmi daire saymak; oysa madde yalnızca sayılan idareleri kapsar. - Bağlı olduğu idarenin resmi daire olması nedeniyle, ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmeyi de resmi daire saymak; ikinci fıkra bu işletmeleri açıkça dışarıda bırakır. - İcra dairesini ayrı tüzel kişilik gibi görerek istisnaya tabi tutmaya çalışmak; icra dairesinin ayrı tüzel kişiliği yoktur ve ikinci fıkra kapsamında değildir, genel bütçeli idare kısmında yer alır. - Sayım dışında kalan bir kurumu, kıyas yoluyla resmi daire saymak; resmi daire sıfatı sayarak belirlenir. - Özel hukuk tüzel kişisinin yaptığı ihalede, ihale kararı nedeniyle damga vergisini resmi daire ödevi kapsamında değerlendirmek. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Maddede sayılmayan kurum ya da özel hukuk tüzel kişisi, bir ihaleyi yapmış olsa bile resmi daire sayılmamakta ve bu nedenle ihale kararı üzerinden damga vergisi ödemekle yükümlü tutulmamaktadır. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2024/1032 E., 2025/630 K., 01.07.2025; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2026/252 E., 2026/335 K., 09.04.2026; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2023/1991 E., 2025/2315 K., 28.11.2025) - Uygulamada sayılmayan bir idarenin ihale kararı nedeniyle ödenen damga vergisinden yükleniciyi sorumlu tutmanın mümkün olmadığı, bu konunun istikrar kazanmış içtihatlarda açıkça belirtildiği kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2023/1609 E., 2025/1941 K., 17.10.2025) - Mahkemeler, resmi daire sıfatını kanunda sayılan idarelerle sınırlı tutmakta ve bu sayımı kıyasla genişletmemektedir. (Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2024/610 E., 2025/1594 K., 08.10.2025; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2023/1991 E., 2025/2315 K., 28.11.2025) - Bir kurumun kamu kurumu niteliği taşıyor olması, tek başına resmi daire sayılması için yeterli görülmemektedir. (Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2024/610 E., 2025/1594 K., 08.10.2025) - Kesinleşen idari yargı kararlarında resmi daire olmadığı belirtilen kurum hakkında, sonradan başka bir uyuşmazlıkta farklı değerlendirme yapılabilmesi tartışmalıdır. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/320 E., 2026/623 K., 01.06.2026) ### Nasıl ispat edilir? - Resmi daire sıfatını ileri süren taraf, kurumun maddede sayılan idarelerden birine girdiğini kuruluş kanunu, bütçe cetveli veya ilgili mevzuat ile ispatlamalıdır. - Kurumun ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletme olup olmadığı, tüzel kişiliğe dair kuruluş belgeleri ile ortaya konur; bu nitelik karşı tarafça ileri sürülüyorsa tüzel kişiliğin varlığı belgeyle gösterilmelidir. - Damga vergisinden muafiyet veya sorumluluk iddiası taşıyan taraf, bu iddiayı dayandığı kağıt ve ihale belgeleriyle ispatlamalıdır. - Resmi daire olmadığı yönünde kesinleşmiş idari yargı kararı varsa, bu karar ilgili uyuşmazlıkta delil olarak sunulabilir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2026/252 E., 2026/335 K., 09.04.2026) ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [488 sayılı Kanun m.26](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-26): Resmi dairenin ödevini (arama, tutanakla tespit ve vergi dairesine gönderme) düzenler; madde 8'in sayım sonucuna bağlanan asıl sonuç budur. - [488 sayılı Kanun m.27](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-27): Noter, banka, kamu iktisadi teşebbüsü ve iştirakleri ile 22. maddenin birinci fıkrası (a) bendi kapsamındakileri düzenler. Sayılmayan kurumlar bu maddenin kapsamına girer; resmi daire olarak 26. madde uygulanmaz. - [488 sayılı Kanun m.9](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-9): Damga vergisinden müstesna kağıtları düzenler. Resmi daire sıfatının muafiyet doğurup doğurmadığı bu maddeyle değil, madde 8 ve madde 9 birlikte okunarak belirlenir. - [488 sayılı Kanun m.24](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-24): Vergi ve cezadan sorumluluğu düzenler; resmi daire sıfatı bu sorumluluğun kime ait olduğunu belirlerken madde 8'e dayanılır. - 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu: Genel ve özel bütçeli idarelerin kapsamı bu kanuna ekli cetvellere göre belirlenir; 8. maddedeki bütçe kavramı bu cetvellere bağlıdır. ## [Damga Vergisi Kanunu m.9 — İstisnalar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-9) 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 9. maddesi, bu Kanuna ekli (2) sayılı tabloda yazılı kâğıtların damga vergisinden müstesna olduğunu düzenler. Hüküm, kâğıdın türüne bakılarak tablodaki istisnanın uygulanıp uygulanmayacağını belirleyen genel istisna normudur; tablo dışındaki istisnalar ayrı kanun maddelerinde yer alır. Madde, kâğıdı düzenleyen veya ibraz eden kişiler bakımından değil, kâğıdın tablodaki bir kategoriye girmesi bakımından uygulanır. Tablonun hangi kâğıtları kapsadığı, icra dairesi makbuzları gibi tek tek bentler, resmî daire tanımı (m.8), vergi nispeti ve azami tutar (m.14) bu maddede düzenlenmez; bunlar ilgili tablo ve maddelerde yer alır. Ek madde 1 ve ek madde 2 kapsamındaki istisnalar ile tebligat ve harç gibi usul kuralları da bu maddenin dışındadır. ### İstisnalar: hangi kavramlar bilinmeli? - **(2) sayılı tablo**: Kanuna ekli ve damga vergisinden müstesna kâğıtları beş bölüm halinde sayan listedir. Madde 9'daki istisnanın tek kaynağı bu tablodur; tablonun bir bendine girmeyen kâğıt, bu madde gereğince istisna kapsamında sayılamaz. - **Müstesna kâğıt**: Tablodaki bir bende uyan ve damga vergisi alınmayan kâğıttır. Kâğıdın mahiyeti, kanunda belirtilen adına ve üzerindeki yazının ifade ettiği hükme göre tespit edilir. - **Resmî daire**: Kanunun 8. maddesinde tanımlanan, genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları ile belediye ve köylerdir. Ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmeler bu kapsamda değildir; icra dairesi ayrı tüzel kişiliğe sahip olmadığı için istisnanın konusu olan kurumlardan sayılmaz. ### İstisnalar: hangi şartlar aranır? - Kâğıdın (2) sayılı tablonun beş bölümünden birinde yazılı bir kâğıt türüne girmesi gerekir. - Kâğıdın mahiyeti, kanunda belirtilen adına ve üzerindeki yazının ifade ettiği hükme göre belirlenmiş olmalıdır. - Tablodaki ilgili bent, kâğıdı düzenleyen veya kâğıtta taraf olan kurumun niteliğine göre ayrıca uygun düşmelidir; bu niteliğe ilişkin bir istisna kaydı varsa bu kayıt da karşılanmalıdır. - Kâğıdın tablo dışında kalan bir istisnaya (ek madde 1 veya ek madde 2) dayanması ayrıca hüküm ve şart gerektirir; bu madde tek başına bu istisnaları kapsamaz. - Tabloya giren kâğıt için istisna, kâğıdın sonradan dosyaya veya başka bir işleme konu olmasıyla değil, kâğıdın kendi türüne göre uygulanır. ### İstisnalar: hangi sonuçları doğurur? - Kâğıt (2) sayılı tablodaki bir bende uyuyorsa damga vergisinden müstesnadır ve bu kâğıt için vergi hesaplanmaz. - Kâğıt tabloda yer almıyorsa bu madde uygulanamaz; ayrıca bir kanun maddesinde istisna yoksa normal damga vergisi alınır. - Tablodaki istisna, kâğıdın türüne bağlıdır; takibe konu veya dosyaya sunulan başka bir belgenin vergisini ortadan kaldırmaz. - Kâğıdın bir kısmı istisna kapsamında, bir kısmı değilse, istisna kapsamındaki kısım için vergi alınmaz, diğer kısım tabloya göre vergilendirilir. - Madde 9, tablonun hangi bendinin hangi kâğıda uygulanacağını kendisi belirlemez; tabloya ve kâğıdın mahiyetine bakılması gerekir. ### Tablo içi istisna ile tablo dışı istisna arasındaki fark nedir? - (2) sayılı tabloda yazılı kâğıtlar, bu maddeye göre doğrudan müstesnadır. - Tablo dışındaki istisnalar, ek madde 1 ve ek madde 2 gibi ayrı hükümlerle getirilir ve kendi koşullarına bağlıdır. Sonuç: Bir kâğıt için istisna aranırken önce (2) sayılı tabloya bakılır; orada yoksa ek maddelerde ayrı bir istisna aranır. ### İcra dairesinin verdiği makbuz ile takibe konu belge arasındaki fark nedir? - İcra dairesinin tahsil ettiği parayı belgelemek için ilgiliye verdiği makbuz, tablodaki icra istisnası kapsamında müstesnadır. - Takibe konu bono, sözleşme veya kira mukavelesi ise tablonun başka bir bendine (ilgili kâğıt türü) tabidir ve kendi damga vergisini öder. Sonuç: İstisna, daire tarafından verilen makbuza ilişkindir; dosyaya ibraz edilen belgeye uygulanmaz. Belge üzerinden ayrıca vergi hesaplanır. ### Resmî daire ile ayrı tüzel kişiliği olan iktisadi işletme arasındaki fark nedir? - Genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler gibi kurumlar resmî daire sayılır ve tablodaki resmî işler istisnasından yararlanır. - Bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmeler resmî daire sayılmaz. Sonuç: Ayrı tüzel kişiliği olan işletmenin düzenlediği kâğıt, resmî işler bendine dayanarak istisna kapsamına alınamaz. ### İstisnalar: sık yapılan hatalar nelerdir? - Tablo dışındaki bir istisnayı, madde 9'un tablosunda aramak; istisna için önce (2) sayılı tabloya, yoksa ayrı ek maddelere bakılmalıdır. - Ayrı tüzel kişiliği olan iktisadi işletmeyi resmî daire sayarak tablodaki resmî işler bendinden yararlandırmak; kanun bu işletmeleri resmî daire tanımının dışında bırakmıştır. - İcra dairesinin verdiği makbuz istisnasını dosyaya ibraz edilen takip konusu belgeye uygulamak; istisna yalnız dairenin verdiği makbuza ilişkindir. - Kâğıdın adına değil, içeriğine ve mahiyetine bakılması gerekirken yalnız adına bakarak karar vermek. - Kâğıdın bir kısmının istisna kapsamında olmasını, diğer kısmın vergisinin de düşeceği biçiminde yorumlamak. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Kâğıdın istisna kapsamına girip girmediği, kâğıdın adına bakılmaksızın içeriğindeki hükme ve mahiyetine göre belirlenmektedir. (Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2023/1498 E., 2025/742 K., 08.10.2025) - Tablodaki istisnanın yorumunda, tablonun ilgili bendinin kapsamı dar yorumlanmakta ve bentte sayılmayan kâğıtlara genişletilmemektedir. (7. Daire, 1998/782 E., 1999/1073 K., 11.03.1999) - Resmî işler bendi kapsamında olup olmadığı tartışılan kurumlarda, kurumun resmî daire tanımına girip girmediği kanunun 8. maddesine göre değerlendirilmektedir. (9. Daire, 2023/1788 E., 2023/3912 K., 25.10.2023) - Kredi ve teminat sözleşmelerinde, sözleşmenin esas niteliğine bakılarak tablodaki istisnanın uygulanıp uygulanmayacağı incelenmektedir. (9. Daire, 2022/2786 E., 2023/4265 K., 02.11.2023) - Bazı kararlarda, (2) sayılı tablonun IV. bölümündeki ticari ve medeni işler kâğıtlarına ilişkin bentlerin, sonradan eklenen kanun hükümleriyle birlikte okunduğu görülmektedir. (9. Daire, 2022/3336 E., 2023/4718 K., 20.11.2023; 9. Daire, 2022/3771 E., 2023/4543 K., 14.11.2023) ### Nasıl ispat edilir? - İstisnadan yararlanmak isteyen taraf, kâğıdın (2) sayılı tablonun hangi bendine girdiğini ve bu bendin koşullarını ileri sürer ve ispatlar. - Kâğıdın mahiyeti, belgenin adı, içeriği ve düzenleyen kurumun niteliği ile ispatlanır; tek başına kâğıdın adı yeterli görülmeyebilir. - Düzenleyen kurumun resmî daire olduğu iddiası, ilgili kurumun kuruluş kanunu veya bütçe durumu belgesi ile ispatlanır. - Karşı taraf (vergi idaresi), kâğıdın tablodaki bentlere girmediğini veya kurumun resmî daire niteliğini taşımadığını ileri sürerse, bu savunmayı ilgili belgelerle ispatlamak zorundadır. - Takibe konu belge ile icra makbuzunun ayrı kâğıtlar olduğu, istisnanın yalnız makbuz için geçerli olduğu, dosyadaki belgeye uygulanmadığı belgeler üzerinden değerlendirilir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [488 sayılı Kanun m.8](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-8): Resmî daire tanımını verir. Tablodaki resmî işler bendinin kimlerce uygulanacağı bu tanıma göre belirlenir; ayrı tüzel kişiliği olan iktisadi işletmeler bu tanımın dışındadır. - [488 sayılı Kanun m.14](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-14): Vergi nispeti ve azami tutarı düzenler. Tabloda yer almayan, yani vergisi alınan kâğıtlarda hesaplama bu madde ile yapılır. - 488 sayılı Kanun: Tablo dışı istisnaları ayrıca düzenleyen ek maddeleri (ek madde 1 ve ek madde 2) içerir; bu madde yalnız (2) sayılı tabloyu kapsar. ## Konuda geçen kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2017/257 E., 2021/252 K., 11.03.2021 (m.5) - Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2023/1498 E., 2025/742 K., 08.10.2025 (m.9) - 9. Daire, 2024/1909 E., 2024/6023 K., 05.11.2024 (m.5) - 13. Daire, 2024/2427 E., 2024/3281 K., 12.09.2024 (m.2) - 9. Daire, 2022/630 E., 2024/695 K., 20.02.2024 (m.4) - 9. Daire, 2021/3004 E., 2023/4896 K., 29.11.2023 (m.4, m.6) - 9. Daire, 2022/3336 E., 2023/4718 K., 20.11.2023 (m.9) - 9. Daire, 2022/3771 E., 2023/4543 K., 14.11.2023 (m.9) - 9. Daire, 2022/2786 E., 2023/4265 K., 02.11.2023 (m.9) - 9. Daire, 2023/1788 E., 2023/3912 K., 25.10.2023 (m.9) - 9. Daire, 2020/3466 E., 2022/5944 K., 29.11.2022 (m.4) - 10. Ceza Dairesi, 2021/13934 E., 2021/13708 K., 15.12.2021 (m.7) - 15. Hukuk Dairesi, 2016/5654 E., 2018/1103 K., 21.03.2018 (m.5) - 15. Hukuk Dairesi, 2015/5924 E., 2016/2142 K., 06.04.2016 (m.5) - 7. Daire, 2005/5234 E., 2008/843 K., 12.02.2008 (m.6) - 7. Daire, 2005/874 E., 2006/2875 K., 03.10.2006 (m.6) - 7. Daire, 1999/70 E., 1999/4120 K., 14.12.1999 (m.4) - 7. Daire, 1998/3463 E., 1999/2433 K., 08.06.1999 (m.4) - 7. Daire, 1998/2262 E., 1999/1793 K., 27.04.1999 (m.4) - 7. Daire, 1998/782 E., 1999/1073 K., 11.03.1999 (m.9) - 7. Daire, 1998/1221 E., 1999/601 K., 17.02.1999 (m.6) - 7. Daire, 1997/3631 E., 1998/4306 K., 03.12.1998 (m.6) - 9. Daire, 1996/835 E., 1996/1805 K., 20.05.1996 (m.6) - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/320 E., 2026/623 K., 01.06.2026 (m.8) - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2026/252 E., 2026/335 K., 09.04.2026 (m.3, m.8) - Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2025/292 E., 2026/90 K., 12.02.2026 (m.7) - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/32 E., 2026/127 K., 06.02.2026 (m.3) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2019/2684 E., 2026/110 K., 28.01.2026 (m.3) - Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/1011 E., 2025/1625 K., 29.12.2025 (m.7) - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2023/1991 E., 2025/2315 K., 28.11.2025 (m.8) - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2023/1225 E., 2025/1184 K., 19.11.2025 (m.3) - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2023/1609 E., 2025/1941 K., 17.10.2025 (m.8) - Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2024/610 E., 2025/1594 K., 08.10.2025 (m.1, m.8) - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2024/1032 E., 2025/630 K., 01.07.2025 (m.8) - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2023/733 E., 2025/1007 K., 09.05.2025 (m.1, m.3) - Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2023/815 E., 2025/134 K., 26.02.2025 (m.7) - Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/377 E., 2025/62 K., 11.02.2025 (m.2) - Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/351 E., 2025/44 K., 04.02.2025 (m.2) - Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/93 E., 2024/752 K., 03.12.2024 (m.2) - Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2023/808 E., 2024/1257 K., 03.12.2024 (m.7) - İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2024/691 E., 2024/650 K., 02.05.2024 (m.5) - İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2021/1615 E., 2024/589 K., 24.04.2024 (m.5) - Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/47 E., 2024/208 K., 29.03.2024 (m.2) - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, 2021/1764 E., 2024/264 K., 18.03.2024 (m.1) - Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2018/622 E., 2024/16 K., 15.01.2024 (m.2) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2023/1473 E., 2023/1880 K., 27.12.2023 (m.1) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2020/2239 E., 2023/1783 K., 20.12.2023 (m.1) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2021/1053 E., 2023/1735 K., 08.11.2023 (m.1) - Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2022/620 E., 2023/286 K., 09.05.2023 (m.7) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi, 2020/1118 E., 2022/1066 K., 15.06.2022 (m.3) --- Bu konudaki maddelerde bilinen en yeni değişiklik: 15.07.2016 (m.5). Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin. Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/mukellefiyet-ve-istisnalar