---
title: "Rehinli alacakların takibi, rehinli alacaklıların takip hakkı ve cebrî satış — İcra Müdürlüğü Mevzuatı konu anlatımı"
course: "İcra Müdürlüğü Mevzuatı"
law: "Türk Ticaret Kanunu"
articles: "TTK m.1377–1388"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/rehinli-alacaklarin-takibi-rehinli-alacaklilarin-takip-hakki-ve-cebri-satis"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Rehinli alacakların takibi, rehinli alacaklıların takip hakkı ve cebrî satış

İcra Müdürlüğü Mevzuatı › TTK › Deniz ticareti › Cebrî icraya ilişkin özel hükümler — [İcra Müdürlüğü Mevzuatı](https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati)

## Kısaca

Gemi üzerindeki rehin ve hapis haklarının alacaktan ayrı ve bağımsız olarak yargılama veya icra konusu yapılamayacağı (fer'ilik ilkesi) ile bu hakların rehnin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı takibe konu olabilmesinin şartlarını düzenler. TTK m.1378, gemi üzerinde akdi veya kanuni bir rehin hakkı bulunsa bile alacaklının iflas yoluyla takip yapabilmesine olanak tanır.

## Kapsam

Bu konu, Türk Ticaret Kanunu m.1377–1388 hükümlerini kapsar: fer’ilik ilkesi, iflas yoluyla takip hakkı, diğer takip yolları, kanuni rehin hakkı sahiplerinin, ipotek sahiplerinin, haciz, paraya çevirme, yabancı sicile kayıtlı gemilerin satışı için hazırlıklar, artırmanın ilanı, vaktinden evvel satış, pazarlık suretiyle satış, satış ve ihalenin sonucu.

- [TTK m.1377 — Fer’ilik ilkesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1377)
- [TTK m.1378 — İflas yoluyla takip hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1378)
- [TTK m.1379 — Diğer takip yolları](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1379)
- [TTK m.1380 — Kanuni rehin hakkı sahiplerinin](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1380)
- [TTK m.1381 — İpotek sahiplerinin](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1381)
- [TTK m.1382 — Haciz](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1382)
- [TTK m.1383 — Paraya çevirme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1383)
- [TTK m.1384 — Yabancı sicile kayıtlı gemilerin satışı için hazırlıklar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1384)
- [TTK m.1385 — Artırmanın ilanı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1385)
- [TTK m.1386 — Vaktinden evvel satış](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1386)
- [TTK m.1387 — Pazarlık suretiyle satış](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1387)
- [TTK m.1388 — Satış ve ihalenin sonucu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1388)

## [TTK m.1377 — Fer’ilik ilkesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1377)

Gemi üzerindeki rehin ve hapis haklarının alacaktan ayrı ve bağımsız olarak yargılama veya icra konusu yapılamayacağı (fer'ilik ilkesi) ile bu hakların rehnin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı takibe konu olabilmesinin şartlarını düzenler. Kanun veya sözleşmeden doğan, ayrıca mahkemece tescili kararlaştırılan rehin ve hapis hakları bakımından uygulanır. Gemi alacaklısı hakkının ve hapis hakkının takip yollarını, yani iflas, haciz ve rehnin paraya çevrilmesi seçimini düzenlemez (m.1378-1381). Gemi ipoteğinin paraya çevrilmesinin özel usulünü ve ilamsız takipteki ayrıntıları düzenlemez (m.1381 ile İİK m.145 vd.). Rehin hakkından feragat ve kanuni rehin hakkının takip yolunda kullanılması sonucunu düzenlemez (m.1379).

### Fer’ilik ilkesi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Fer'ilik ilkesi**: Rehin ve hapis hakkının, teminat altına aldığı asıl alacağa bağlı olması ve onun tek başına takip veya yargı konusu olamaması ilkesidir. Hak, alacakla birlikte ileri sürülür ve alacaktan ayrı bir dava veya takip konusu yapılamaz.
- **Hapis hakkı**: Alacaklının, borçluya ait ve elinde bulunan gemi üzerindeki bir alacağı için o malı alıkoyabildiği, gemi üzerinde doğan kanuni nitelikli bir hak olarak metinde ayrıca anılan haktır. Madde bu hakkı da fer'ilik ilkesine bağlar.
- **Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip**: Rehin konusu malın satılarak bedelinden alacağın tahsil edildiği cebri icra yoludur. Metinde ilamlı takip için aranan yol olarak geçer; takibin ayrıntılı usulü İİK'da düzenlenir.
- **İlam niteliğindeki belge**: Mahkeme kararı olmamakla birlikte ilam gibi icra takibine elverişli sayılan belgedir. Maddenin ikinci fıkrasında, ilamlı takibe geçiş için alacağın bu tür bir belgede tespit edilmesi gerekir.
- **Gemi ipoteği sözleşmesi**: Gemi sicil müdürlüğünde düzenlenmiş, gemi üzerindeki ipotek hakkını kuran sözleşmedir. İkinci fıkrada, rehin hakkının ilamlı takibe konu olabilmesi için belgede yer alabileceği kaynaklardan biridir.

### Fer’ilik ilkesi: hangi şartlar aranır?

- Rehin veya hapis hakkının gemi üzerinde kanun veya sözleşme uyarınca doğmuş olması ya da mahkemece tesciline karar verilmiş bulunması gerekir.
- Rehin veya hapis hakkı, teminat altına aldığı alacaktan ayrı ve bağımsız olarak yargılama veya icra konusu yapılmamalıdır.
- Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı takip yapılabilmesi için alacağın bir ilam veya ilam niteliğindeki belgede tespit edilmiş olması gerekir.
- Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı takip yapılabilmesi için rehin veya hapis hakkının da aynı ilam, ilam niteliğindeki belge ya da gemi sicil müdürlüğünde düzenlenmiş gemi ipoteği sözleşmesinde tespit edilmiş olması gerekir.
- Alacak ve rehin ya da hapis hakkı bu belgelerde birlikte bulunmuyorsa, ilamlı takip yolu kapalıdır.

### Fer’ilik ilkesi: hangi sonuçları doğurur?

- Gemi üzerindeki rehin veya hapis hakkı, alacaktan ayrı olarak yargılama veya icra takibine konu olamaz.
- Alacak ve rehin ya da hapis hakkı ilam, ilam niteliğindeki belge veya gemi ipoteği sözleşmesinde birlikte tespit edilmişse, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı takip yapılabilir.
- Belgede alacak veya rehin hakkı eksikse ilamlı rehin takibi yapılamaz; alacak henüz kesinleşmemişse rehin takibe konu edilemez.
- Metinde açıkça ilamsız takibin hangi koşulda yapılabileceği yazmadığından, bu konu başka maddelere (m.1380, m.1381) ve İİK hükümlerine bırakılmıştır.

### Fer'i hak ile bağımsız takip konusu arasındaki fark nedir?

- Rehin veya hapis hakkı, teminat altına aldığı alacakla birlikte takip edilir.
- Rehin ya da hapis hakkı, alacaktan ayrı olarak dava veya icra konusu yapılamaz.

Sonuç: Hakkın tek başına icra edilmesi ya da yargıya taşınması birinci fıkra uyarınca mümkün değildir.

### İlamlı rehin takibi ile ilamsız rehin takibi arasındaki fark nedir?

- İlamlı takipte alacak ve rehin hakkı bir ilam, ilam niteliğindeki belge veya gemi ipoteği sözleşmesinde tespit edilmiş olmalıdır.
- İlamsız takipte ikinci fıkradaki belge şartı aranmaz; bu durum kanun metninde ayrıca düzenlenmemiştir.

Sonuç: Belge şartı yalnızca ilamlı rehin takibi bakımından ikinci fıkrayla getirilmiştir.

### Fer’ilik ilkesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Fer'ilik ilkesini yalnızca rehin için düşünüp hapis hakkını kapsam dışı saymak; birinci fıkra her iki hakkı da kapsar.
- İkinci fıkradaki belge şartını yalnızca alacağa ilişkin saymak; belgede hem alacağın hem rehin ya da hapis hakkının tespit edilmesi gerekir.
- Gemi ipoteği sözleşmesini her türlü sözleşme olarak okumak; metinde gemi sicil müdürlüğünde düzenlenmiş olması aranır.
- Birinci fıkradaki yasağı ilamlı takibin tamamen yasaklandığı biçiminde yorumlamak; ikinci fıkra ilamlı rehin takibine açık bir yol bırakır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Rehin alacaklısının rehne başvuru zorunluluğu (İİK m.45) kamu düzenine ilişkin kabul edilmekte ve bu kurala aykırı haciz veya iflas takibine karşı şikayetin süreye bağlı olmadığı benimsenmektedir.
- Rehinli alacak için rehin dışında kalan kısmın haciz veya iflas yoluyla takip edilebileceği, rehinle güvence altına alınan kısım için ise rehin yolunun zorunlu olduğu kabul edilmektedir.
- Rehinli alacak için tahsilde tekerrürü önleme kaydıyla dahi olsa haciz yoluyla takibin yapılamayacağı yönünde içtihat bulunmaktadır.

### Nasıl ispat edilir?

- İlamlı rehin takibini başlatan alacaklı, alacağın ve rehin ya da hapis hakkının ilam, ilam niteliğindeki belge veya gemi ipoteği sözleşmesinde tespit edildiğini belgeyle ispatlamak zorundadır.
- Gemi ipoteği sözleşmesinin gemi sicil müdürlüğünde düzenlenmiş olması, ipotek hakkının varlığının ispatında resmi belge niteliğini gösterir.
- Rehin ya da hapis hakkının kanun veya sözleşmeden doğduğu, ya da mahkemece tesciline karar verildiği alacaklı tarafından gösterilmelidir.
- Borçlunun, rehin hakkının alacaktan bağımsız takip konusu yapıldığını ileri sürmesi halinde, takibin dayanağı belgelerin bu şartları taşıdığını alacaklı ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1378](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1378): Gemi üzerinde rehin hakkı bulunsa bile alacaklının iflas yoluyla takip yapabileceğini düzenler; birinci fıkradaki fer'ilik kuralının takip yolu seçimindeki sınırını gösterir.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1379](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1379): Kanuni rehin hakkı sahibinin haciz yoluyla takip yapmasını ve bu durumda rehin hakkından feragat sayılmasını düzenler; fer'ilik ilkesinin takip yolu üzerindeki etkisini tamamlar.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1380](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1380): Gemi alacaklısı ve hapis hakkı sahibinin taşınır rehninin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapmasını düzenler; birinci fıkradaki rehin hakkının takibi bu yolla gerçekleşir.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1381](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1381): Akdi veya kanuni gemi ipoteği alacaklısının ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapmasını düzenler; ikinci fıkradaki gemi ipoteği sözleşmesi ibaresi bu hükümle bağlantılıdır.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.150: Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipte ilamlı takip şartlarını düzenler; TTK m.1377/II bu hükme gemiler bakımından istisna getirir.

## [TTK m.1378 — İflas yoluyla takip hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1378)

Bu madde, gemi üzerinde akdi veya kanuni bir rehin hakkı bulunsa bile alacaklının iflas yoluyla takip yapabilmesine olanak tanır. Düzenlediği konu, rehin hakkının varlığının iflas yoluna başvuruyu engellemeyeceği ilkesidir. Madde gemi üzerindeki rehin hakkı sahiplerinin, rehinli alacaklarını iflas yoluyla takip etmesi bakımından uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular şunlardır: rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takibin iflas karşısındaki durumu (İİK m.193/4 ile ilgili ayrı rejim), iflasın açılması halinde rehinli alacaklının masaya karşı hakları ve paylaştırma usulü (İİK m.206 ve devamı, İİK m.145 vd.), gemi ipoteğinin paraya çevrilmesi usulü ile gemi alacaklarının sıralaması (6102 sayılı Kanunun gemi alacaklarına ilişkin hükümleri), iflas yoluyla takibin şartları ve iflasa tabi kişiler (İİK m.43-44).

### İflas yoluyla takip hakkı: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Akdi rehin hakkı**: Taraflar arasındaki sözleşmeye dayanan ve gemi üzerinde alacağın teminatı olarak kurulan rehin hakkıdır. Rehnin kaynağı sözleşme olduğundan kurulması yazılı şekle ve tescile bağlıdır.
- **Kanuni rehin hakkı**: Kanunun doğrudan tanıdığı ve tarafların iradesine bağlı olmayan rehin hakkıdır. Gemi alacakları bakımından kanuni rehin hakkı kanunda ayrıca düzenlenmiştir.
- **İflas yoluyla takip**: Alacaklının borçlunun bütün malvarlığının tasfiyesi amacıyla asliye ticaret mahkemesinden iflas talep etmesi yoludur. Bu madde bakımından rehinli alacaklının başvurduğu takip yolunu ifade eder.

### İflas yoluyla takip hakkı: hangi şartlar aranır?

- Gemi üzerinde akdi veya kanuni bir rehin hakkı bulunmalıdır; bu durum alacaklının iflas yoluyla takip yapma hakkını ortadan kaldırmaz.
- Alacaklının iflas yoluna başvurabilmesi için borçlunun iflasa tabi kişilerden olması gerekir; bu madde bu şartı ortadan kaldırmaz.
- Alacak para veya teminat alacağı niteliğinde olmalıdır; iflas yolu yalnız bu nitelikteki alacaklar için kullanılabilir.
- Rehin hakkı, alacaklının iflas yoluyla takip yapma hakkına engel teşkil etmemelidir; maddenin koruduğu alan budur.

### İflas yoluyla takip hakkı: hangi sonuçları doğurur?

- Gemi üzerinde rehin hakkı bulunan alacaklı, rehin hakkı gerekçesiyle iflas yoluna başvurmaktan alıkonulamaz.
- Rehin hakkının varlığı, alacaklının iflas yoluyla takip hakkını ortadan kaldırmaz.
- Rehinli alacaklının iflas yoluyla takip yapması, rehin hakkının sona ermesi anlamına gelmez; rehin hakkı devam eder.
- Maddenin düzenlemediği bir konuda, yani iflas açıldıktan sonra rehinli alacağın paylaştırılması bakımından, İİK hükümleri ayrıca uygulanır.

### Akdi rehin ile kanuni rehin arasındaki fark nedir?

- Sözleşmeye dayanan rehin hakkı, taraf iradesiyle doğar ve rehnin kuruluş şekli sözleşmeye bağlıdır.
- Kanunun doğrudan tanıdığı rehin hakkı, taraf iradesine bağlı olmadan doğar.

Sonuç: Madde iki rehin türünü birlikte sayar; her iki halde de iflas yoluyla takip yapılabilir.

### Rehin hakkı var ile rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip arasındaki fark nedir?

- Bu madde, gemi üzerinde rehin bulunması hâlinde alacaklının iflas yoluna başvurabilmesini düzenler.
- Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip, rehinli malın satışına yönelik ayrı bir icra yoludur.

Sonuç: İflas yoluyla takip, rehinli alacaklının rehinden bağımsız olarak başvurduğu bir yol olarak kalır; rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takibin iflastaki durumu ise İİK m.193/4 ile ayrıca belirlenmiştir.

### İflas yoluyla takip hakkı: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Gemi üzerinde rehin bulunduğu için iflas yolunun kapalı olduğunu düşünmek; madde bunun tersini açıkça öngörür.
- Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takibe ilişkin İİK m.193/4 hükmünü bu maddeyle karıştırmak; iki düzenleme farklı konuları düzenler.
- Rehinli alacaklının iflas yoluna başvurmasının rehin hakkını sona erdirdiğini sanmak; rehin hakkı varlığını korur.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Gemi üzerinde rehin bulunmasının iflas yoluna başvuruyu engellemediği, bu maddenin açık hükmü olarak uygulanmaktadır.

### Nasıl ispat edilir?

- İflas yoluyla takip yapan alacaklı, alacağın para veya teminat alacağı niteliğinde olduğunu ve borçlunun iflasa tabi kişi olduğunu ispatla yükümlüdür.
- Gemi üzerindeki rehin hakkının varlığı, tescil kaydı ya da sözleşme gibi belgelerle ispatlanır.
- Rehinli alacaklının iflas yoluna başvurmasına karşı savunma yapan taraf, rehin hakkının iflas yolunu engellediğini ileri sürmekle birlikte bu savunmanın dayanağı olan maddeyi açıkça aşmak zorundadır; madde bu savunmayı kabul etmez.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1378](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1378): Maddenin kendisidir; gemi üzerindeki rehin hakkı bulunsa dahi iflas yoluyla takibin yapılabileceğini düzenler.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.43: İflas yoluyla takibin genel şartlarını, iflasa tabi kişileri ve iflas yollarının türlerini düzenler.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.193: İflasın açılmasıyla takiplerin durmasını düzenler; rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipler bu kuraldan ayrılır (m.193/4).
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.206: İflas masasında rehinli alacaklının paylaştırma ve masaya karşı hakları bakımından ilgilidir; bu madde ayrı bir rejim öngörür.

## [TTK m.1379 — Diğer takip yolları](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1379)

Bu madde, gemi üzerinde kanuni rehin hakkı bulunan alacaklıların alacaklarını genel haciz yoluyla veya kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip edebilmelerini ve bu takip yolunu seçmenin kanuni rehin hakkından feragat sonucunu doğurmasını düzenler. Kime uygulandığı bakımından, gemi üzerinde kanuni rehin hakkı (gemi alacaklısı hakkı, hapis hakkı, tersane sahibinin kanuni ipotek hakkı) bulunan alacaklılar ilgilidir. Düzenlemediği konular: rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip ve taşınır rehni (m.1380), gemi ipoteğinin paraya çevrilmesi yoluyla takip (m.1381), iflas yoluyla takip (m.1378), rehin hakkının fer'iliği ve ilamlı takip şartları (m.1377), ve takibin iptali için şikâyet yolu ile ilgili İİK hükümleri.

### Diğer takip yolları: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Kanuni rehin hakkı**: Kanun gereği doğan ve gemi üzerinde alacağa teminat sağlayan rehin hakkıdır; sözleşmeye dayanmaz. Bu maddede gemi alacaklısı hakkı, hapis hakkı ve tersane sahibinin kanuni ipotek hakkı olarak sayılmaktadır.
- **Feragat**: Alacaklının kanuni rehin hakkından vazgeçmesidir. Bu madde bakımından feragat, alacaklının tercihine bağlı bir sonuç değil, haciz veya kambiyo yoluna başvurmanın kanunen doğurduğu bir sonuçtur.
- **Genel haciz yolu**: İcra ve İflas Kanunu'nda düzenlenen, alacaklının takip talebiyle icra dairesine başvurarak borçlunun malları üzerinde haciz yaptırdığı ilamsız takip yoludur.
- **Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu**: Bono, poliçe ya da çek gibi kambiyo senedine dayanan alacaklının, kambiyo senetlerine özel usullerle haciz yoluyla takip yapmasıdır. Alacağın kambiyo senedine bağlanmış ve senedin kambiyo niteliğini taşıması gerekir.

### Diğer takip yolları: hangi şartlar aranır?

- Alacaklının gemi üzerinde kanuni rehin hakkı bulunmalıdır; akdi rehin bu maddenin kapsamında değildir.
- Alacaklı, alacağının takibini genel haciz yoluyla veya kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla başlatmalıdır.
- Kambiyo senetlerine özgü yol seçilecekse alacağın kambiyo senedine bağlanmış olması ve senedin kambiyo senedi niteliğini taşıması gerekir.
- Alacaklının bu takip yolunu seçmesiyle kanuni rehin hakkından feragat etmiş olduğu kabul edilir; feragat ayrıca bir beyana bağlı değildir.

### Diğer takip yolları: hangi sonuçları doğurur?

- Kanuni rehin hakkı sahibi alacaklı genel haciz veya kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yaparsa kanuni rehin hakkından feragat etmiş olur.
- Feragat, alacaklının tercihine bağlı bir tasarruf değil, seçilen takip yolunun kanunen doğurduğu bir sonuçtur.
- Alacaklı rehin hakkını kaybetse de alacağı, alacaklının takip yoluna göre icra yoluyla tahsil edilebilir.
- Alacaklı rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takibi (m.1380 ve m.1381 bakımından) seçerse feragat sonucu doğmaz; rehin hakkı korunur.

### Kanuni rehin ile akdi rehin arasındaki fark nedir?

- Kanuni rehin hakkı sahibi alacaklı, kanun gereği doğan rehin hakkına sahiptir.
- Akdi rehin sahibi alacaklı, sözleşmeye dayanan rehin hakkına sahiptir ve gemi siciline tescille aleniyet kazanır.

Sonuç: Bu madde yalnız kanuni rehin hakkı sahibi için feragat sonucunu öngörür; akdi rehin sahibi bakımından bu sonuç doğmaz, rehinli alacak için m.1378 ve m.1381 uygulanır.

### Genel haciz yolu ile kambiyo senetlerine özgü haciz yolu arasındaki fark nedir?

- Genel haciz yolu, alacağın kambiyo senedine bağlı olup olmamasından bağımsız olarak kullanılabilir.
- Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu, alacağı bir kambiyo senedine dayanan ve yetkili hamil olan alacaklı için açıktır.

Sonuç: Her iki yol da feragat sonucunu doğurur; kambiyo senedi yoksa yalnız genel haciz yolu kalır.

### Bu madde ile m.1378 (iflas yolu) arasındaki fark nedir?

- Bu maddede alacaklı haciz yoluna başvurarak rehinden feragat eder.
- m.1378 uyarınca alacaklı iflas yoluyla takip yapabilir ve bu yolu seçmek rehinden feragat anlamına gelmez.

Sonuç: İflas yolu rehin hakkını korur; haciz veya kambiyo yolu ise rehinden feragat sonucu doğurur.

### Diğer takip yolları: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Kanuni rehin hakkı sahibi alacaklının iflas yolunu seçmesini de m.1379 kapsamında saymak; iflas yolu m.1378 uyarınca rehinden feragat sonucu doğurmaz.
- Feragatin ayrıca bir beyan ya da sözleşmeyle yapılması gerektiğini düşünmek; sonuç takip yolunun seçilmesiyle kanunen doğar.
- Akdi rehin sahibi alacaklı için de bu feragat sonucunu uygulamak; madde yalnız kanuni rehin hakkı sahiplerini kapsar.
- Kambiyo senedi bulunmayan alacaklının kambiyo senetlerine özgü haciz yolunu kullanabileceğini sanmak; senet yoksa yalnız genel haciz yolu açıktır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Haciz yoluyla veya kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla başlatılan takibin, alacaklının kanuni rehin hakkından feragat ettiği sonucunu doğurduğu, bu sonucun takip yolunun seçilmesiyle kendiliğinden oluştuğu kabul edilmektedir.
- Alacaklı genel haciz yoluyla takibe başladıktan sonra aynı alacak için rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yaparsa, borçlunun şikâyet yoluyla bu takibin iptalini isteyebileceği kabul edilmektedir.
- Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluna başvurulabilmesi için alacağın senede bağlanmış ve senedin kambiyo niteliğini taşıyor olması gerektiği kabul edilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Feragatin oluştuğunu ileri süren taraf, alacaklının haciz veya kambiyo yoluyla takip başlattığını icra dosyasındaki takip talebi ile kanıtlar.
- Alacaklının kambiyo senedine dayanıp dayanmadığı, senedin aslı ve borçlu sayısı kadar onaylı örneğiyle ispatlanır; senet aslı sunulmamışsa kambiyo yolu kapalıdır.
- Alacaklının aynı alacak için rehin yoluna da başvurduğunu ileri süren borçlu, bu takibin icra dosyasındaki kaydıyla ispat yükü altındadır.
- Alacaklının rehin hakkının kanuni nitelikte olduğu, gemi alacaklısı hakkı, hapis hakkı veya tersane kanuni ipoteği gibi kanuni rehin hakkına dayanan belgelerle gösterilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.1377](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1377): Rehin hakkının alacaktan ayrı ve bağımsız olarak takip edilemeyeceği, ilamlı takipte rehnin paraya çevrilmesi için ilam şartını düzenler; bu madde de bu fer'iliği dikkate alır.
- [6102 sayılı Kanun m.1378](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1378): Rehinli alacaklının iflas yoluyla takip yapabileceğini düzenler; m.1379'un feragat sonucunu doğurduğu takip yolları ile iflas yolunun ayrımını gösterir.
- [6102 sayılı Kanun m.1380](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1380): Gemi alacaklısı ve hapis hakkı sahibinin taşınır rehninin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapmasını düzenler; bu yol feragat sonucu doğurmaz.
- [6102 sayılı Kanun m.1381](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1381): Akdi veya kanuni gemi ipoteği alacaklısının ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibini düzenler; bu yol da feragat sonucu doğurmaz.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu: Genel haciz yolu ve kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takibin usulünü düzenler; bu madde takip yolunu belirlerken bu usullere yollama yapar.

## [TTK m.1380 — Kanuni rehin hakkı sahiplerinin](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1380)

Bu madde, gemi alacaklılarının ve alacakları gemi üzerinde hapis hakkı ile temin edilmiş alacaklıların takip yollarından birini düzenler: alacağın, ihtiyati haczi tamamlamak veya alacağı doğrudan takip etmek amacıyla taşınır rehninin paraya çevrilmesi yoluyla takip edilebilmesini öngörür. Hükmün ikinci cümlesi, uygulamanın Türk ve yabancı bayraklı bütün gemilere yayıldığını belirtir. Madde, takibin ilamlı mı ilamsız mı yürütüleceğini, rehinli malın ve hapis hakkının sicil ya da belge ile tespitini düzenlemez; bu konular m.1377 (fer'ilik ve ilamlı takip koşulu) ve m.1398-1400 (hapis hakkında defter tutulması ve takip süreleri) ile ilgilidir. Gemi alacaklısının genel haciz veya iflas yoluyla takip imkânı (m.1378), kanuni rehin hakkı sahibinin haciz yoluna gitmesinin feragat sonucu (m.1379) ve gemi ipoteğinin paraya çevrilmesi (m.1381) da bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Kanuni rehin hakkı sahiplerinin: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Gemi alacaklısı**: Gemi alacaklısı hakkı (TTK m.1320 vd.) sahibi olan ve bu kanuni rehin hakkının teminatındaki alacağı bulunan kişidir. Bu hakkın kapsamı ve sıralaması ayrı maddelerde düzenlenmiştir.
- **Hapis hakkı**: Bir eşya üzerinde zilyetliğin devamı ile doğan ve o eşyadan doğan alacağın güvencesini oluşturan kanuni rehin hakkıdır. Bu maddede yer alan hapis hakkı, taşınır rehni niteliğinde olduğu için taşınır rehninin paraya çevrilmesi yolu ile takibe konu olur.
- **Taşınır rehninin paraya çevrilmesi**: Rehinli taşınır malın İcra ve İflas Kanunu m.145 vd. hükümlerine göre satılarak alacağın tahsil edilmesi yoludur. Bu madde, gemi alacaklısı ve hapis hakkı sahibi için bu takip yolunu öngörür.
- **İhtiyati haciz**: Para alacağının ileride haciz ve satış yoluyla alınabilmesini güvence altına alan geçici koruma tedbiridir. Bu maddede, ihtiyati hacizden sonra alacağın takibinin tamamlanması amacıyla rehin yolu kullanılabilir.
- **Doğrudan takip**: İhtiyati haciz ön şartı olmaksızın, alacağın rehin yoluyla doğrudan takip edilmesidir. Bu madde, alacaklıya takibi ihtiyati hacizden bağımsız olarak başlatma imkânı tanır.

### Kanuni rehin hakkı sahiplerinin: hangi şartlar aranır?

- Takip yapan kişinin gemi alacaklısı hakkına sahip olması veya alacağının gemi üzerinde hapis hakkı ile temin edilmiş olması gerekir.
- Takibin amacı, ihtiyati haczi tamamlamak veya alacağı doğrudan takip etmek olmalıdır.
- Takip, gemideki taşınır rehninin paraya çevrilmesi yoluyla yapılmalıdır; genel haciz veya iflas yolu bu hüküm kapsamında değildir.
- Gemi Türk bayraklı olabileceği gibi yabancı bayraklı da olabilir; bayrak ayrımı yapılmaz ve gemi siciline kayıtlı olup olmamasına bakılmaz.
- Alacağın ilamlı mı ilamsız mı takip edileceği ve hangi belgeye dayanılacağı m.1377 ve m.1398-1400 hükümlerine göre belirlenmelidir.

### Kanuni rehin hakkı sahiplerinin: hangi sonuçları doğurur?

- Gemi alacaklısı veya hapis hakkı sahibi, alacağını ihtiyati haczi tamamlamak için taşınır rehninin paraya çevrilmesi yoluyla takip edebilir.
- Aynı alacaklı, ihtiyati haciz koymadan alacağı doğrudan rehin yoluyla da takip edebilir.
- Bayrak Türk veya yabancı olsa da hüküm aynı şekilde uygulanır; bayrağa göre bir ayrım yapılmaz.
- Alacaklı rehin yolu yerine genel haciz yolunu seçerse, kanuni rehin hakkından feragat etmiş olur (m.1379); bu durumda rehin yolu ile takip edemez.
- Alacağın takibi için gereken ilamlı veya ilamsız koşullar sağlanmamışsa, rehin yoluyla takip bu koşulların yerine getirilmesine bağlıdır (m.1377).

### Gemi alacaklısı ile kanuni rehin hakkı sahibi (haciz yolu) arasındaki fark nedir?

- Gemi alacaklısı hakkı sahibi, bu maddeye göre rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapar.
- Aynı kanuni rehin hakkına sahip alacaklı genel haciz veya kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla da takip yapabilir.

Sonuç: Haciz yoluna başvuran alacaklı kanuni rehin hakkından feragat etmiş olur (m.1379). Bu nedenle rehin yolu ile haciz yolu arasındaki seçim alacaklının aleyhine sonuç doğurur.

### Gemi alacaklısı ile gemi üzerinde akdi veya kanuni rehin hakkı sahibi (iflas yolu) arasındaki fark nedir?

- Bu maddedeki alacaklı rehnin paraya çevrilmesi yolunu kullanır.
- Gemi üzerinde akdi veya kanuni rehin hakkı olan alacaklı, önce rehne başvurmadan iflas yoluyla takip yapabilir.

Sonuç: İflas yoluna gidilmesi kanuni rehin hakkından feragat sonucu doğurmaz; bu husus m.1378 ile ayrılır.

### Taşınır rehni (bu madde) ile gemi ipoteği (m.1381) arasındaki fark nedir?

- Bu madde, gemideki taşınır rehninin paraya çevrilmesi yolunu düzenler.
- m.1381, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibi düzenler ve akdi veya kanuni gemi ipoteği alacaklısına uygulanır.

Sonuç: Hangi rehin türünün paraya çevrileceği takip yolunu belirler; taşınır rehni için bu madde, ipotek için m.1381 uygulanır.

### Gemi üzerinde hapis hakkı (ilamlı takip) ile gemi üzerinde hapis hakkı (ilamsız takip) arasındaki fark nedir?

- Hapis hakkı ilam veya ilam niteliğindeki belgede tespit edilmişse ilamlı takip yapılır.
- Hapis hakkı belgede tespit edilmemişse ilamsız takip yapılır.

Sonuç: İlamlı ve ilamsız takibin süre ve itiraz usulleri farklıdır; bu ayrım m.1377 ve m.1398-1400 ile belirlenir.

### Kanuni rehin hakkı sahiplerinin: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Gemi alacaklısı hakkını ilamlı takip olarak değerlendirmek; hangi takip yolunun ilamlı olacağı m.1377 ve m.1398-1400 hükümlerine göre belirlenmelidir.
- Takibin bayrak nedeniyle yabancı gemilere uygulanmayacağını sanmak; hüküm Türk ve yabancı bayraklı bütün gemilere uygulanır.
- Taşınır rehni yolu ile gemi ipoteğini aynı şey saymak; ipotek için m.1381 uygulanır.
- Rehin yolu ile genel haciz yolunu karıştırmak ve haciz seçildiğinde feragat sonucunu gözden kaçırmak; m.1379 uyarınca kanuni rehin hakkı kaybedilir.
- Doğrudan takip ile ihtiyati haczi tamamlama amacını birbirinden ayırmamak; her iki durumda da takip yolu aynıdır, ancak amaç farklıdır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Gemi üzerindeki kanuni rehin hakkının takibinde, alacaklının rehin yoluna başvurmaksızın haciz yoluyla takip yapmasının kanuni rehin hakkından feragat sonucunu doğurduğu kabul edilmektedir.
- Taşınır rehni ile temin edilmiş alacaklar için önce rehne başvuru zorunluluğunun kamu düzenine ilişkin olduğu ve bu zorunluluğa aykırı takibe karşı yapılan şikâyetin süreye tabi olmadığı kabul edilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Gemi alacaklısı hakkına veya hapis hakkına dayanan alacaklı, alacağının ve rehin hakkının varlığını ispatla yükümlüdür.
- Gemi alacaklısı hakkının varlığı, gemi sicili kaydı, gemi üzerinde yapılan işlem veya kanun hükmüne dayanılarak ispatlanır.
- Hapis hakkı için eşya üzerinde zilyetliğin devamı ile alacağın ilişkisi ve gerekiyorsa defter kaydı delil olarak sunulur.
- Borçlu, alacağın ödendiğini veya rehin hakkının bulunmadığını ileri sürerek savunma yapar ve bu savunmasını ispatla yükümlüdür.
- Alacaklının bu maddeye dayalı takip yaptığını ve ihtiyati haciz ile bağlantısını ispatlaması gerekir; rehnin mevcudiyeti taşınır rehni belgesiyle gösterilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.1377](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1377): Gemi üzerindeki rehin ve hapis haklarının teminat altına alınan alacaktan ayrı olarak takibe konu yapılamayacağını ve ilamlı takip için alacak ile hakkın belgede tespit edilmesi gerektiğini düzenler.
- [6102 sayılı Kanun m.1378](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1378): Gemi üzerinde akdi veya kanuni rehin hakkı olan alacaklının önce rehin yoluna başvurmadan iflas yoluyla takip yapabileceğini belirtir; bu madde ile ayrım oluşturur.
- [6102 sayılı Kanun m.1379](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1379): Kanuni rehin hakkı sahibinin genel haciz veya kambiyo yoluyla takip yapmasının rehin hakkından feragat sonucunu doğurduğunu düzenler.
- [6102 sayılı Kanun m.1381](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1381): Gemi ipoteği alacaklısının ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapmasını düzenler; bu madde taşınır rehni için, m.1381 ipotek için uygulanır.
- [6102 sayılı Kanun m.1398-1400](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1398): Hapis hakkı sahibinin eşya üzerinde defter tutması ve ilamlı veya ilamsız takip yapmasına ilişkin usul ve süreleri düzenler; bu madde kapsamındaki hapis hakkı takibinin usulünü tamamlar.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.145-147: Taşınır rehninin paraya çevrilmesi yoluyla ilamsız takibin usulünü düzenler; bu madde ile birlikte uygulanır.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.153a: Bu madde ile birlikte, gemi alacaklısının taşınır rehninin paraya çevrilmesi yoluyla takibine ilişkin İİK hükmü olarak anılmaktadır.

## [TTK m.1381 — İpotek sahiplerinin](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1381)

Madde, gemi üzerindeki akdi veya kanuni ipotek alacaklısının, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabilmesini düzenler ve bu yolun Türk ve yabancı bayraklı bütün gemilere uygulanacağını belirtir. Madde ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibin ayrıntılı usulünü, ipotek akit tablosunun ibrazını ve takibin şerhini düzenlemez; bu hususlar icra hukukuna ilişkindir. Gemi üzerindeki diğer rehin hakları için takip yolları (iflas, haciz, taşınır rehninin paraya çevrilmesi) ayrı maddelerde düzenlenmiştir: iflas yolu (m.1378), kanuni rehin hakkı sahibinin haciz yolu ve feragat (m.1379), taşınır rehni (m.1380). Rehin ve hapis haklarının fer'iliği ve takip şartları (m.1377) ile ipoteğin tescili ve geçerliliği de bu maddenin kapsamı dışındadır.

### İpotek sahiplerinin: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Akdi gemi ipoteği**: Taraflar arasındaki sözleşmeye dayanarak, gemi siciline tescil edilmiş ipotek türüdür. Alacaklıya, gemi üzerinde ipotek hakkı sağlar.
- **Kanuni gemi ipoteği**: Kanun gereği doğan ve gemi siciline tescil edilmiş ipotek türüdür. Kanuni rehin hakkından farklı olarak tescile dayanır.
- **İpoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip**: Alacaklının, gemi üzerindeki ipotek hakkına dayanarak ipoteğe konu gemiyi paraya çevirtmesi yoludur. Genel haciz veya iflas yolundan ayrı bir takip türüdür.
- **Taşınır rehni**: Gemi üzerindeki kanuni rehin ve taşınır rehinlerini kapsayan ayrı bir rehin türüdür. Bu maddede düzenlenen ipotek takibinden farklı olarak m.1380 kapsamına girer.

### İpotek sahiplerinin: hangi şartlar aranır?

- Takip yapan alacaklının akdi veya kanuni gemi ipoteği alacaklısı olması gerekir.
- İpoteğin gemi siciline tescil edilmiş olması gerekir; m.1377 ve m.1380 uyarınca ipoteğin ve alacağın ilamlı ya da ilam niteliğindeki belgelerle veya gemi sicil müdürlüğünde düzenlenmiş ipotek akit tablosuyla belgelenmesi gerekir.
- Takibin konusu ipoteğin paraya çevrilmesi olmalıdır; alacaklı bu yolu seçtiğinde gemi üzerindeki diğer rehin hakları için öngörülen yollar kendiliğinden uygulanmaz.
- Geminin bayrağı Türk veya yabancı olabilir; bayrak, bu takip yolunun uygulanmasına engel değildir.

### İpotek sahiplerinin: hangi sonuçları doğurur?

- Akdi veya kanuni gemi ipoteği alacaklısı, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabilir.
- Bu yol Türk ve yabancı bayraklı tüm gemiler için geçerlidir; bayrağa göre bir ayrım yapılmaz.
- Alacaklı bu yolu seçtiğinde, gemi üzerindeki ipotek geminin paraya çevrilmesi yoluyla satılır.
- Madde yalnızca ipotek alacaklısını düzenler; kanuni rehin hakkı sahibi için m.1379 geçerlidir.

### Akdi gemi ipoteği ile kanuni gemi ipoteği arasındaki fark nedir?

- Akdi gemi ipoteği, taraflar arasındaki sözleşmeyle kurulan ve gemi siciline tescil edilen ipotektir.
- Kanuni gemi ipoteği, kanun gereği doğan ve gemi siciline tescil edilen ipotektir.

Sonuç: Madde her iki ipotek türü için de aynı takip yolunu açar; ayrım takip yolunu değiştirmez.

### Türk bayraklı gemi ile yabancı bayraklı gemi arasındaki fark nedir?

- Türk bayraklı gemiler bakımından ipotek ve takip Türk sicili üzerinden işler.
- Yabancı bayraklı gemiler bakımından ipotek, o geminin tabi olduğu hukuka göre sicile tescil edilmiş olmalıdır.

Sonuç: Madde metni bayrak ayrımı yapmaz; her iki gemi için de ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılabilir.

### Ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip ile iflas yoluyla takip (m.1378) arasındaki fark nedir?

- Ipoteğin paraya çevrilmesi yolunda alacaklı, ipotek hakkına dayanarak geminin paraya çevrilmesini ister.
- İflas yolunda alacaklı, gemi üzerindeki rehin hakkına başvurmadan borçlunun iflasını talep eder.

Sonuç: Akdi veya kanuni gemi ipoteği alacaklısı, m.1381 uyarınca doğrudan ipoteği paraya çevirebilir; m.1378 uyarınca iflas yolunu da seçebilir.

### Akdi/kanuni gemi ipoteği ile kanuni rehin hakkı (m.1379) arasındaki fark nedir?

- Bu madde ipotek alacaklısına, ipoteğin paraya çevrilmesi yolunu açar.
- m.1379 uyarınca kanuni rehin hakkı sahibi, haciz veya kambiyo yoluyla takip yapabilir; ancak bu durumda kanuni rehin hakkından feragat etmiş olur.

Sonuç: Kanuni rehin hakkı sahibi haciz yolunu seçerse rehin hakkını kaybeder; ipotek alacaklısı ise ipoteği paraya çevirme yolunu seçmekte serbesttir.

### İpotek sahiplerinin: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Bayrak farkına göre takip yolunu değiştirmek; madde Türk ve yabancı bayraklı gemiler için aynı yolu açar.
- Akdi ve kanuni gemi ipoteği alacaklısını m.1379'daki kanuni rehin hakkı sahibiyle karıştırmak; m.1379'da feragat sonucu vardır, m.1381'de yoktur.
- İpoteğin paraya çevrilmesi yolunu, iflas veya haciz yolu ile aynı şartlara bağlamak; her yolun kendi şartları vardır.
- Ipotek akit tablosunun ve gemi siciline tescilin varlığını kontrol etmeden takibe başlamak.

### Nasıl ispat edilir?

- İpoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibi isteyen alacaklı, gemi üzerinde akdi veya kanuni ipotek bulunduğunu ispatlamakla yükümlüdür; bu ispat gemi siciline tescil ile yapılır.
- Alacaklı, alacağın ve ipoteğin varlığını m.1377 uyarınca ilam, ilam niteliğindeki belge veya gemi sicil müdürlüğünde düzenlenmiş ipotek akit tablosuyla belgelemelidir.
- Yabancı bayraklı gemilerde ipoteğin, geminin tabi olduğu hukuka göre sicile tescil edildiğini gösteren belge sunulmalıdır.
- Borçlu, ipoteğin geçersizliğini veya alacağın sona erdiğini ileri sürerse bu savunmasını kendisi ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 6102 m.1377: Rehin ve hapis haklarının fer'iliğini ve bunların ilamlı takip için ilam veya ilam niteliğindeki belgeyle ya da ipotek akit tablosuyla belgelenmesi şartını düzenler.
- 6102 m.1378: Gemi üzerindeki rehin hakkı sahibinin önce rehne başvurmadan iflas yoluyla takip yapabileceğini düzenler; m.1381 ile seçimlik bir yol oluşturur.
- 6102 m.1379: Kanuni rehin hakkı sahibinin haciz veya kambiyo yoluyla takip yapabileceğini ve bu durumda feragat sonucunu düzenler; m.1381 ipotek alacaklısını kapsar, kanuni rehin sahibini kapsamaz.
- 6102 m.1380: Gemi alacaklısı ve hapis hakkı sahibinin taşınır rehninin paraya çevrilmesi yoluyla takibini düzenler; m.1381 ise ipoteği konu alır.
- 6102 m.1377: Gemi üzerindeki rehinlerin bağımsız takip edilemeyeceği ilkesini koyar; m.1381 bu ilkenin uygulamasında ipotek alacaklısının takip yolunu açar.

## [TTK m.1382 — Haciz](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1382)

TTK m.1382, geminin kesin haczinde uygulanacak hükümleri ve gemilerin icra yoluyla haczinde alacağın niteliğine ilişkin şartı düzenler. Birinci fıkra, Türk ve yabancı bayraklı bütün gemilerin kesin haczinde ihtiyati hacze ilişkin 1364-1368. maddelerin uygulanacağını söyler. İkinci fıkra, gemilerin icra yoluyla haczinde alacağın 1352. maddedeki deniz alacaklarından olması şartının aranmayacağını belirtir. Madde, gemilerin satış usulünü (m.1383), yabancı sicilli gemilerde satış hazırlıklarını (m.1384), ilan ve bildirimleri (m.1385) ve satışın sonucunu (m.1388) düzenlemez. Ayrıca ihtiyati haciz için deniz alacağı şartı (m.1353), seferden men ve gemiyle ilgili koruma tedbirleri (m.1366) ve ihtiyati haczin kendisi (m.1364-1368) bu maddede yer almaz; bunlar ayrı maddelerde düzenlenmiştir.

### Haciz: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Kesin haciz**: Alacağın varlığı ve miktarı kesinleşmiş bir ilâma ya da icra takibine dayanarak, borçlunun gemisi üzerinde icra dairesi eliyle yapılan ve paraya çevirmeye hazırlayan el koyma işlemidir. Bu maddede yer alan kesin haciz, ihtiyati hacizden ayrıdır.
- **İhtiyati haciz**: Kesin hüküm veya ilâm bulunmayan alacak için geçici nitelikte konulan haczdir. Gemilerde ihtiyati haciz yalnızca deniz alacakları için mümkündür (m.1353); bu maddenin ikinci fıkrası bu sınırın kesin haczde aranmayacağını belirtir.
- **Deniz alacağı**: TTK m.1352'de sayılan, gemiyle ilgili belirli alacak türleridir. Bu şart yalnızca ihtiyati hacizde aranır; icra yoluyla kesin haczde aranmaz.
- **Gemi bayrağı**: Geminin hangi devletin bayrağını taşıdığını gösterir. Madde, Türk ve yabancı bayraklı gemileri aynı şekilde düzenler; bayrak ayrımı haciz rejimini değiştirmez.

### Haciz: hangi şartlar aranır?

- Haciz konusunun bir gemi olması gerekir; geminin Türk veya yabancı bayraklı olması, haciz rejimini değiştirmez.
- Kesin haciz yapılacaksa, ihtiyati hacze ilişkin 1364-1368. maddelerdeki kurallar uygulanır; bu kurallar gemi üzerindeki haciz işlemlerinin (seferden men, muhafaza, bildirim) dayanağıdır.
- Alacağın 1352. maddedeki deniz alacaklarından olması, gemilerin icra yoluyla haczinde aranmaz; ancak bu şart ihtiyati haciz için geçerlidir.
- Gemiye konulan haczin kesin haciz olması ve icra yoluyla yapılması gerekir; ihtiyati haciz için ayrı koşullar (m.1353) geçerlidir.

### Haciz: hangi sonuçları doğurur?

- Kesin haciz yapılan gemi hakkında ihtiyati haczin 1364-1368. maddelerindeki seferden men, muhafaza ve bildirim kuralları aynen uygulanır.
- Gemi icra yoluyla haczedilirken alacağın deniz alacağı olup olmadığı araştırılmaz; her borç için haciz mümkündür.
- Alacağın deniz alacağı olmaması, icra yoluyla haczin geçersizliği sonucunu doğurmaz.
- Kesinleşmiş bir ilâma bağlanmış alacak için gemi icra yoluyla satılabilir.
- Haciz yapılan geminin satışı için m.1383 ve İİK hükümleri ayrıca uygulanır.

### Kesin haciz ile ihtiyati haciz arasındaki fark nedir?

- Kesin haciz, kesinleşmiş ilâm veya takibe dayanır; alacağın deniz alacağı olması aranmaz.
- İhtiyati haciz, geçici nitelikte konulur ve yalnızca deniz alacağı için mümkündür (m.1353).

Sonuç: Kesin haczde deniz alacağı şartı aranmadığı için malik her borcu için gemi icra yoluyla haczedilebilir.

### Türk bayraklı ile yabancı bayraklı gemi arasındaki fark nedir?

- Türk bayraklı gemiler bu maddenin birinci fıkrası kapsamındadır.
- Yabancı bayraklı gemiler de aynı fıkra kapsamındadır.

Sonuç: Haciz rejimi bayrağa göre farklılaşmaz; ancak yabancı sicilli gemilerde satış hazırlığı m.1384'e göre ayrıca yapılır.

### Tüm gemiler ile sicile kayıtlı gemiler arasındaki fark nedir?

- Birinci fıkra bütün gemileri kapsar, sicil kaydı ayrımı yapmaz.
- Satış usulü bakımından sicil kaydı önem taşır (m.1383).

Sonuç: Haciz kuralı sicile bağlı değildir; satışta sicil kaydına göre farklı usul uygulanır.

### Haciz: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Kesin haczi de ihtiyati haciz gibi değerlendirip deniz alacağı şartını aramak; bu şart yalnızca ihtiyati haciz için geçerlidir (m.1353).
- İkinci fıkrayı tüm haciz türlerine genellemek; fıkra yalnızca icra yoluyla haczi kapsar.
- Birinci fıkrayı yalnızca Türk bayraklı gemilere uygulamak; fıkra yabancı bayraklı gemileri de kapsar.
- 1364-1368. maddeleri yalnızca ihtiyati haciz için uygulamak; bu maddeler kesin haczde de uygulanır.

### Nasıl ispat edilir?

- Gemi üzerinde kesin haciz talep eden alacaklı, alacağın kesinleşmiş bir ilâma veya icra takibine dayandığını belgelerle ispat eder.
- Alacağın deniz alacağı olması gerekmediği için alacaklının bu niteliği ayrıca ispatlaması aranmaz.
- Borçlu, haczin dayandığı alacağın ödendiğini veya kesinleşmediğini savunursa, bu savunmanın ispat yükü borçludadır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 6102 m.1364: Kesin haczde uygulanan ihtiyati haciz kurallarından biridir; gemi üzerinde haciz uygulanmasının ilk adımını düzenler.
- 6102 m.1368: Kesin haczde uygulanan ihtiyati haciz kurallarından biridir; bildirim ve muhafazaya ilişkin hükümleri içerir.
- 6102 m.1352: Deniz alacaklarını sayar; ikinci fıkra bu şartın kesin haczde aranmayacağını belirtir.
- 6102 m.1353: İhtiyati haczin yalnızca deniz alacağı için mümkün olduğunu düzenler; kesin haciz için bu şart aranmaz.
- 6102 m.1383: Haczedilen geminin satış usulünü (taşınmaz veya taşınır hükümleri) belirler.
- 6102 m.1384: Yabancı sicilli gemilerin satışı için hazırlık işlemlerini düzenler.
- 6102 m.1385: Satış ilanına ilişkin kuralları düzenler.
- 6102 m.1388: Satışın sonucunu ve mülkiyetin geçişini düzenler.

## [TTK m.1383 — Paraya çevirme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1383)

Bu madde, cebrî icrada haczedilmiş gemilerin paraya çevrilmesinde hangi satış usulünün uygulanacağını düzenler; ayrım gemilerin bir sicile kayıtlı olup olmamasına göre yapılır. Sicile kayıtlı Türk ve yabancı bayraklı gemiler taşınmaz satış hükümlerine, sicile kayıtlı olmayan Türk ve yabancı bayraklı gemiler taşınır satış hükümlerine tabidir. Madde, Türk ve yabancı bayraklı gemilerin tümü bakımından uygulanır. Madde gemilerin haczini, ihtiyati haczi, deniz alacağı şartını ve paraya çevirme sürecinin ayrıntılı kurallarını düzenlemez; haciz için m.1382, ihtiyati haciz için m.1353 ve m.1364-1368 ile İcra ve İflas Kanunu'nun ilgili hükümleri gerekir.

### Paraya çevirme: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Paraya çevirme**: Haczedilmiş malın cebrî icra yoluyla paraya dönüştürülmesidir. Madde bu işlemin hangi usulle yapılacağını belirler.
- **Sicile kayıtlı gemi**: Bir sicile kaydı bulunan gemidir. Bu niteliğin varlığı, paraya çevirmede taşınmaz satış usulünün uygulanmasının ölçütüdür.
- **Taşınmaz satış hükümleri**: İcra ve İflas Kanunu'nun taşınmazların satışına ilişkin hükümleridir. Sicile kayıtlı gemiler bu hükümlere tabi tutulur.
- **Taşınır satış hükümleri**: İcra ve İflas Kanunu'nun taşınırların satışına ilişkin hükümleridir. Sicile kayıtlı olmayan gemiler bu hükümlere tabi tutulur.

### Paraya çevirme: hangi şartlar aranır?

- Haczedilen şeyin Türk veya yabancı bayraklı bir gemi olması gerekir.
- Geminin bir sicile kayıtlı olup olmadığı belirlenmelidir; bu ayrım usulü belirleyen tek ölçüttür.
- Sicile kayıtlı gemi için İcra ve İflas Kanunu'nun taşınmazların satışına ilişkin hükümleri uygulanmalıdır.
- Sicile kayıtlı olmayan gemi için İcra ve İflas Kanunu'nun taşınırların satışına ilişkin hükümleri uygulanmalıdır.
- Geminin haczedilmiş olması ve paraya çevirme aşamasına gelinmiş olması gerekir.

### Paraya çevirme: hangi sonuçları doğurur?

- Sicile kayıtlı gemi, haciz sonrasında taşınmaz satış hükümlerine göre paraya çevrilir.
- Sicile kayıtlı olmayan gemi, haciz sonrasında taşınır satış hükümlerine göre paraya çevrilir.
- Madde yalnız satış usulünü belirler; haczin hangi koşullarda yapılacağını düzenlemez.
- Sicil kaydının varlığı, paraya çevirme usulünü belirleyen tek ölçüt olarak kabul edilmiştir.

### Sicile kayıtlı gemi ile sicile kayıtlı olmayan gemi arasındaki fark nedir?

- Bir sicile kayıtlı olan Türk veya yabancı bayraklı gemiler, sicil kaydı ile ayırt edilir.
- Bir sicile kayıtlı olmayan Türk veya yabancı bayraklı gemiler, sicil kaydının bulunmaması ile ayırt edilir.

Sonuç: Sicile kayıtlı gemiler taşınmaz satış hükümlerine, kayıtlı olmayanlar taşınır satış hükümlerine göre paraya çevrilir.

### Taşınmaz satış usulü ile taşınır satış usulü arasındaki fark nedir?

- Taşınmaz satış usulü, tapu sicilini dikkate alan İcra ve İflas Kanunu hükümlerine dayanır.
- Taşınır satış usulü, taşınırların açık artırma gibi genel satış hükümlerine dayanır.

Sonuç: Sicile kayıtlı gemide satış, sicil kaydına uygun taşınmaz usulüyle; kayıtsız gemide taşınır usulüyle yapılır.

### Paraya çevirme: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Sicile kayıtlı gemiyi taşınır satış hükümlerine göre satmak; bu durumda taşınmaz satış usulü uygulanmalıdır.
- Sicile kayıtlı olmayan gemiyi taşınmaz satış hükümlerine göre satmak; bu durumda taşınır satış usulü uygulanmalıdır.
- Paraya çevirme usulünü, haczin koşulları ile karıştırmak; m.1383 yalnız satış usulünü belirler, haczin koşullarını değil.
- Deniz alacağı şartını paraya çevirme aşamasında aramak; bu şart ihtiyati haciz için geçerlidir.

### Nasıl ispat edilir?

- Sicile kayıtlı olup olmadığı, geminin sicil kaydı ile ispatlanır; ilgili sicilden alınacak belge bu konuda belirleyicidir.
- Geminin Türk veya yabancı bayraklı olduğu, bayrak belgesi ile ispatlanır.
- Paraya çevirme usulüne itiraz eden taraf, geminin sicil durumunun yanlış belirlendiğini iddia ediyorsa bunu sicil kaydı ile ispat etmelidir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.1382](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1382): Gemilerin kesin ve ihtiyati haczine ilişkin hükümleri içerir; bu madde ise haczedilmiş geminin satış usulünü belirler. m.1382/1 kesin hacizde ihtiyati hacze ilişkin m.1364-1368 hükümlerinin uygulanacağını söyler.
- [6102 sayılı Kanun m.1353](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1353): İhtiyati haciz için deniz alacağı şartını düzenler; bu şart kesin haciz için aranmadığından paraya çevirme usulünü etkilemez.
- [6102 sayılı Kanun m.1364-1368](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1364): Kesin hacizde de uygulanan, seferden men, yedieminlik ve bildirim zincirine ilişkin hükümlerdir; paraya çevirme öncesi gemi üzerindeki tedbirleri düzenler.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu: Taşınmaz ve taşınır satışına ilişkin hükümlerin kaynağıdır; m.1383 bu hükümlere atıf yaparak gemilerin satış usulünü belirler.

## [TTK m.1384 — Yabancı sicile kayıtlı gemilerin satışı için hazırlıklar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1384)

TTK m.1384, yabancı bir sicile kayıtlı geminin icra yoluyla satışında icra müdürünün izleyeceği usulü düzenler: bayrak devletinin konsolosluğuna bildirim, geminin sicil kaydının istenmesi, alacaklının onaylı sicil suretini sunma seçeneği, mükellefiyetler listesinin hangi kayda göre hazırlanacağı ile ikinci ve üçüncü fıkrada ilanın ve yazılı bildirimin kimlere, hangi yollarla yapılacağı. Maddenin uygulandığı kişi ve ilişki, yabancı sicile kayıtlı geminin Türkiye'deki cebri icra satışıdır; alacaklı, borçlu, sicil makamı ve rehin alacaklıları bu usulün tarafları olarak ilgilidir. Madde, Türk sicilindeki gemilerin yurt dışında satışını (m.1350), artırma ilanının içeriğini ve yurt dışı ilanını (m.1385), satış bedelinin ve mülkiyetin intikalini (m.1388), gemi haczini ve satış usulünü (m.1382, m.1383) düzenlemez; bu konular ilgili maddelerde yer alır. Ayrıca satışın ertelenmesi ya da vaktinden önce satış (m.1386, m.1387) ile terkin işlemi bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Yabancı sicile kayıtlı gemilerin satışı için hazırlıklar: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Yabancı sicile kayıtlı gemi**: Bayrak devletinin ya da sicilin tutulduğu ülkenin gemi siciline kayıtlı olan gemidir. Türk gemi siciline kayıtlı gemiler bu hükmün kapsamı dışındadır.
- **Mükellefiyetler listesi**: Geminin üzerindeki aynî ve kişisel haklar, külfetler ve sınırlandırmalar ile ilgili bilgilerin toplandığı listedir. Liste, sicil kaydına göre hazırlanır ve satış ilanının dayanağını oluşturur.
- **Sicil kaydı**: Geminin bayrak devletinin ya da sicilin tutulduğu ülkenin siciline yapılmış kayıttır. Liste, hangi kayıt önce gelirse ona göre hazırlanır; alacaklının sunduğu onaylı sureti de bu kayıt niteliğini taşır.
- **Tescil edilmiş akdî rehin alacaklısı**: Geminin sicilinde akdî rehin hakkı tescil edilmiş alacaklıdır. İlan ve yazılı bildirim bu alacaklılara yapılır; sicilde tescil edilmemiş rehin alacaklısı bu kapsamda değildir.
- **Kanuni rehin alacaklısı**: Kanundan doğan rehin hakkı sahibi alacaklıdır. Bildirim yükümlülüğü, ancak alacaklı bu hakkını icra dairesine bildirmişse doğar.
- **Yazılı bildirim**: İlan dışında, ilgili kişilere iadeli taahhütlü mektup, muhataba ulaştığını doğrulayan elektronik iletişim araçları ya da başka uygun bir yol ve araçla yapılan bildirimdir.

### Yabancı sicile kayıtlı gemilerin satışı için hazırlıklar: hangi şartlar aranır?

- Satışın yabancı sicile kayıtlı bir gemi hakkında istenmiş olması gerekir.
- Icra müdürü, geminin bayrağını taşıdığı devletin konsolosluğuna satış hususunu bildirmelidir.
- Icra müdürü, mükellefiyetler listesinin hazırlanması için geminin sicil kaydını istemelidir; alacaklı da onaylı bir sureti icra dairesine sunabilir ve bu durumda hangi kayıt önce gelirse liste ona göre hazırlanır.
- İcra ve İflas Kanunu m.126 uyarınca yapılacak ilan, sicil devletinde sicili tutan makama, tescilli akdî rehin alacaklılarına, icra dairesine bildirilmiş kanuni rehin alacaklılarına ve sicile kayıtlı maliğe yazılı bildirim yapılarak ilan edilmiş olmalıdır.
- İlan, bir internet haber sitesi ile tirajı ellibin üzerinde olan ve sicilin fiilen tutulduğu ülke düzeyinde dağıtılan gazetelerden biriyle yapılmalıdır; bu ilanın giderleri ilgililer tarafından karşılanmalıdır.
- Yazılı bildirim iadeli taahhütlü mektupla, bildirimin muhataba ulaştığını doğrulayan elektronik iletişim araçlarıyla ya da başka uygun bir yol ve araçla yapılmalıdır.

### Yabancı sicile kayıtlı gemilerin satışı için hazırlıklar: hangi sonuçları doğurur?

- Yabancı sicilli geminin satışı istenildiğinde icra müdürü bayrak devletinin konsolosluğuna bildirimde bulunmak zorundadır.
- Sicil kaydı istenmiş ve alacaklı onaylı sureti sunmuşsa, hangi kayıt önce gelirse mükellefiyetler listesi o kayda göre hazırlanır.
- Ilan ve yazılı bildirim şartları yerine getirilmezse, satış ilanı m.126 ve bu maddenin gerektirdiği usule uygun olmamış sayılır ve geminin satışı usulsüz hale gelir.
- Bildirim giderleri ilgililer tarafından karşılanmak şartıyla, ilan ve bildirim yapılabilir; giderlerin karşılanmaması ilanın yapılmasını engeller.

### Sicil kaydı ile alacaklının onaylı sureti arasındaki fark nedir?

- İcra müdürü, sicil kaydını konsolosluktan ya da sicil makamından ister.
- Alacaklı, sicil kaydının onaylı bir suretini icra dairesine kendisi sunabilir.

Sonuç: Hangi kayıt önce gelirse liste ona göre hazırlanır. Konsolosluk yanıtı gecikirse alacaklının sureti süreci hızlandırabilir.

### Ilan ile yazılı bildirim arasındaki fark nedir?

- Ilan, İcra ve İflas Kanunu m.126 uyarınca internet haber sitesi ve tirajı yüksek gazete ile yapılır.
- Yazılı bildirim, m.1384/2 kapsamındaki kişilere iadeli taahhütlü mektup vb. yollarla yapılır.

Sonuç: İkisi birlikte uygulanır; bildirim ilanın yerine geçmez. Her iki yükümlülük de yerine getirilmeden satış ilanı tamamlanmış sayılmaz.

### Tescilli akdî rehin alacaklısı ile kanuni rehin alacaklısı arasındaki fark nedir?

- Tescilli akdî rehin alacaklısına bildirim, sicile göre doğrudan yapılır.
- Kanuni rehin alacaklısına bildirim, yalnızca icra dairesine bildirilmiş olması kaydıyla yapılır.

Sonuç: Kanuni rehin alacaklısı icra dairesine bildirmediyse bu kişiye bildirim yapılması zorunlu değildir.

### Yabancı sicil için ilan yeri ile türk gemisi için ilan yeri arasındaki fark nedir?

- Yabancı sicilli gemide ilan, sicilin fiilen tutulduğu ülke düzeyinde dağıtılan gazetede yapılır.
- Türk bayraklı gemilerin yurt dışı satışında ilan, m.1350 ve m.1385 uyarınca Türkiye düzeyinde dağıtılan gazeteyle yapılır.

Sonuç: Ilanın yapılacağı ülke sicilin fiilen tutulduğu yerdir; bayrak değil sicil yeri ölçüttür.

### Yabancı sicile kayıtlı gemilerin satışı için hazırlıklar: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Yabancı sicilli geminin ilanını bayrak devletinin gazetesinde yapmak; ilan yeri sicilin fiilen tutulduğu ülke olarak belirlenmelidir.
- Yazılı bildirimi ilanın yerine geçen bir işlem saymak; her iki yükümlülük ayrı ayrı yerine getirilmelidir.
- Kanuni rehin alacaklısına, icra dairesine bildirmediği halde bildirim yapmak zorunlu saymak; bu bildirim şartı sicilde tescile değil icra dairesine bildirime bağlıdır.
- Alacaklının onaylı sureti sunmasını zorunlu görmek; bu bir seçimlik haktır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yabancı sicilli geminin satışında ilanın yapılacağı yerin, bayrak yerine sicilin fiilen tutulduğu ülke olarak alınması kabul edilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Satışı isteyen alacaklı ya da icra müdürü, konsolosluğa bildirimin ve sicil kaydının isteminin yapıldığını belgelerle ortaya koymalıdır.
- Alacaklı onaylı sicil suretini sunarak listenin hazırlanmasında kayıt önceliğini kendisi sağlayabilir; bu belge sicil kaydının içeriğini gösterir.
- Ilanın yapıldığı gazetenin nüshası ve yazılı bildirimlerin iadeli taahhüt belgesi ya da elektronik iletişim kaydı, usulün yerine getirildiğini gösteren başlıca delillerdir.
- Bildirimin muhataba ulaştığını gösteren belge eksikse, ilgilinin bildirim yapılmadığını ileri sürmesi halinde yükümlü olan taraf bildirimin ulaştığını ispatlamakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.126: Maddenin ikinci fıkrası, satış ilanının bu hükme göre yapılmasını öngörür. Ilanın içeriği ve yayım usulü buradan belirlenir.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1385](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1385): Artırma ilanının yurt dışında dünya çapında dağıtılan denizcilik gazetesinde de yayımlanmasını ve gemide ipotek alacaklısının rızası dışında tüm hakların silinmesini düzenler; m.1384 ilanın ilk aşamasını kurar.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1350](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1350): Gemi üzerindeki cebri icra işlemlerinde uygulanacak hukukun, işlemin yapıldığı ülkenin hukuku olmasını ve yer ölçütünü belirler; m.1384 bu ilkenin yabancı gemi için uygulamasıdır.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1388](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1388): Satış bedelinin icra dairesine ödenmesiyle mülkiyetin intikalini ve yüklerden arınmayı düzenler; m.1384 bu aşamadan önceki hazırlık sürecini kapsar.

## [TTK m.1385 — Artırmanın ilanı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1385)

Madde, icra yoluyla satışa çıkarılan bir geminin artırma ilanının nerede ve hangi gazetelerde yayımlanacağını ve ilanda gemi üzerindeki yüklerden arınmış satışın belirtilmesini düzenler. Hükmün uygulanacağı ilişki, yabancı sicile kayıtlı gemilerin icra yoluyla satışıdır. Düzenlemediği konular: ilanın İcra ve İflas Kanunu'na göre yapılacak genel şekli ve ilan süresi (İİK m.126 ve m.114 kapsamında), artırmanın tebliği ve tebliğ edilecek kişiler, yabancı gemilerde mükellefiyetler listesinin hazırlanması ve bildirimler, ayrıca satış sonrası ihalenin feshi ve alıcının mülkiyet kazanımı.

### Artırmanın ilanı: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Artırma ilanı**: Satışın yeri, günü, saat aralığı ve satılacak geminin temel bilgilerini alıcı adaylarına duyuran resmi ilandır. Bu madde, ilanın hangi basın organlarında yayımlanacağını belirler.
- **Ayni ve kişisel haklar, külfetler, sınırlandırmalar**: Geminin üzerindeki rehin, ipotek, intifa gibi aynî haklar; kira, kullanım gibi kişisel haklar ve diğer yükler ile tasarruf kısıtlamalarıdır. İlanda bunlardan arınmış satış bildirilir.
- **İpotek alacaklısının rızası**: Gemi üzerindeki ipoteğin satıştan sonra da devam etmesi için ipotek alacaklısının verdiği onaydır. Bu onay varsa ilanda ilgili yük alıcıya yüklenmiş olarak belirtilir.
- **Denizcilikle ilgili günlük gazete**: Yurt dışında dünya çapında dağıtılan, denizcilik konularını izleyen günlük yayındır. Bu gazete tirajına değil, dağıtım kapsamına ve konusuna göre seçilir.

### Artırmanın ilanı: hangi şartlar aranır?

- Yabancı sicile kayıtlı bir geminin icra yoluyla satışına karar verilmiş ve artırma ilanının yayımlanması gerekmiş olmalıdır.
- İlan, İcra ve İflas Kanunu'nun 126. maddesi uyarınca yapılmalı ve bir internet haber sitesi ile tirajı elli binin üzerinde olup yurt düzeyinde dağıtılan gazetelerden biriyle yayımlanmalıdır.
- İlan ayrıca yurt dışında dünya çapında dağıtılan denizcilikle ilgili günlük bir gazetede de yayımlanmalıdır.
- İlanda, ipotek alacaklısının rızasıyla alıcının üstlendikleri dışında, geminin tüm ayni ve kişisel haklardan, külfetlerden ve sınırlandırmalardan arınmış olarak satılacağı belirtilmelidir.

### Artırmanın ilanı: hangi sonuçları doğurur?

- İlan, bu maddenin öngördüğü yayın organlarında yapılmazsa satış ilanının usulüne uygun yapılmadığı sonucu doğar ve bu durum ihalenin feshi sebebi olabilir.
- İlan metninde ipotek alacaklısının rızası ile alıcının üstlendiği yükler dışındaki tüm ayni ve kişisel haklar, külfetler ve sınırlandırmalar satış dışı bırakılmış sayılır.
- İpotek alacaklısının rızası bulunduğu hâlde, rızaya konu yükler alıcıya geçer ve ilanda bu yüklerin alıcıya ait olduğu belirtilir.
- Madde metninde ilanın hangi kıstasla ayrıntılandığı düzenlenmediği için ilanın içeriği ayrıca İİK ve yönetmelik hükümlerine tabidir.

### Genel ilan ile gemi ilanı arasındaki fark nedir?

- İİK m.126 uyarınca yapılan genel artırma ilanında, icra dairesi ilanın şeklini ve gazete ile yapılıp yapılmayacağını alakalıların menfaatine göre belirler.
- Gemi satışında ilan, bu maddenin öngördüğü iki koldan (internet haber sitesi ve tirajı elli bin üzerinde ulusal gazete ile denizcilik gazetesi) yapılmalıdır.

Sonuç: Gemi satışında icra dairesinin ilan yeri konusunda takdiri ortadan kalkar; bu iki yayın organı zorunlu hale gelir.

### İpotekli ile arınmış satış arasındaki fark nedir?

- İpotek alacaklısı rıza vermişse, rızası ile alıcı tarafından yüklenilen yükler ilanda ayrıca belirtilir.
- Rıza yoksa ilanda gemi tüm ayni ve kişisel haklardan arınmış olarak satılacağı bildirilir.

Sonuç: Rıza olmadan satılan gemide ilanın bu bildirimi yapması gerekir; bildirilmeyen yük, ilan açısından arınmış satış ilkesine aykırı kabul edilir.

### Artırmanın ilanı: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Gemi satışında da icra dairesinin takdirine bırakılan genel gazete seçimini uygulamak; bu maddenin zorunlu iki yayın organını göz ardı etmek.
- Tirajı elli bin üzerinde ulusal gazete koşulunu, yalnızca yerel gazete ile ilanın yeterli sayılması biçiminde yorumlamak.
- İpotek alacaklısının rızasını, ilanda yüklerin belirtilmemesini haklı kılacak genel bir gerekçe saymak; rıza ile alıcıya geçen yükün ilanda gösterilmesi gerektiğini gözden kaçırmak.
- Denizcilikle ilgili gazeteyi sıradan ulusal gazete ile karıştırmak; yurt dışı dağıtımın bu maddeye göre aranan bir ölçüt olduğunu unutmak.

### Nasıl ispat edilir?

- Gemi satışında ilanın bu maddedeki yayın organlarında yapıldığını gösteren gazete nüshaları ve internet yayın kayıtları, ilanın yapıldığını ileri süren tarafça sunulmalıdır.
- İlanda arınmış satış bildirimi yapıldığı, ilanın metninden ortaya çıkar; bildirimin yapılmadığını ileri süren taraf bu eksikliği ilan metniyle ispatlar.
- Rızanın varlığını ileri süren taraf, ipotek alacaklısının yazılı rızasını ispatlamakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- İcra ve İflas Kanunu m.126: Artırma ilanının genel şeklini ve içeriğini düzenler. Bu madde, İİK m.126 uyarınca yapılacak ilanın gemiye özgü yayın organlarını belirler.
- İcra ve İflas Kanunu m.114: Artırma ilanının süresi ve ilan metninin içeriğiyle ilgili genel kuralları içerir; bu madde ile birlikte uygulanır.
- [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1384](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1384): Yabancı sicile kayıtlı geminin satışı için icra müdürünün bayrak devleti konsolosluğuna bildirimde bulunmasını ve sicil kaydı istemesini düzenler; ilan işleminden önceki hazırlık aşamasıdır.

## [TTK m.1386 — Vaktinden evvel satış](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1386)

Madde, Türk ve yabancı bayraklı gemilerin cebri icrada vaktinden evvel satışını ve satış bedelinin bankada değerlendirilmesini düzenler. Malik kendi istemiyle satışı, ikinci fıkra uyarınca değer kaybı veya masraf hâlinde, üçüncü fıkra uyarınca güvenlik tehlikesi hâlinde satış talebini ve dördüncü fıkrada bedelin bankaya yatırılmasını kapsar. Madde, geminin ihale ve satış sonucunda mülkiyetin geçmesini, ipotek ve diğer hakların sona ermesini düzenlemez (m.1388). Pazarlık yoluyla satış ile ihale usulü de düzenlemez (m.1387). Paylaştırmanın kendisi ile İcra ve İflas Kanunu'ndaki genel vaktinden evvel satış hükümleri de bu maddenin dışında kalır.

### Vaktinden evvel satış: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Vaktinden evvel satış**: Haciz altındaki geminin, cebri icranın normal satış aşamasına gelinmeden, icra mahkemesinin kararıyla satılmasıdır. Malik istemi, değer kaybı, masraf veya tehlike gibi hâllere bağlanmıştır.
- **Kişisel borçlu malik**: Malikin aynı zamanda deniz alacağının kişisel olarak borçlusu olmasıdır. Birinci fıkradaki malik istemli satış bu sıfatın bulunmasına bağlıdır.
- **İhtiyaten haciz**: Alacağın henüz kesinleşmediği durumda konulan geçici haciz türüdür. Bu maddede vaktinden evvel satışa konu olabilen haciz türlerinden biridir.
- **Kesin haciz**: Alacağın icraen takibinde konulan ve satışa esas olan haciz türüdür. Bu madde kapsamında ihtiyaten haciz ile birlikte sayılmıştır.
- **Üçer aylık vadeli hesap**: Satış bedelinin paylaştırmaya kadar nemalandırılması için bankada açılan, her biri üç aylık vadeli hesaptır. Hesap hak sahipleri adına açılır.
- **Liman başkanı**: Üçüncü fıkra uyarınca, gemi veya içindeki eşya güvenlik tehlikesi gösterdiğinde vaktinden evvel satış için icra mahkemesine başvurabilen kamu makamıdır.

### Vaktinden evvel satış: hangi şartlar aranır?

- Geminin Türk veya yabancı bayraklı olması ve satışa konu geminin ihtiyaten veya kesin olarak haczedilmiş bulunması gerekir.
- Malik istemli satışta malikin aynı zamanda deniz alacağının kişisel borçlusu olması gerekir.
- İkinci fıkra satışında geminin değerinin hızla düşmesi, korunmasının fazla masraflı olması veya yeni gemi alacaklarının doğması veya sayısının artması gibi hâllerden birinin bulunması gerekir.
- Üçüncü fıkra satışında geminin veya içindeki eşyanın insan, eşya ve çevre güvenliği açısından tehlike göstermesi gerekir.
- Başvuru, ikinci fıkrada icra müdürü veya alacaklı, üçüncü fıkrada icra müdürü veya liman başkanı tarafından icra mahkemesine yapılmalıdır.
- İkinci fıkra uyarınca mahkeme, dosyadan anlaşılan ilgililerin görüşünü aldıktan sonra karar vermelidir.
- Satış kararının verilmesinden sonra satış bedeli icra müdürlüğüne ödenmeli ve dördüncü fıkraya göre bankaya yatırılmalıdır.

### Vaktinden evvel satış: hangi sonuçları doğurur?

- Malik aynı zamanda deniz alacağının kişisel borçlusuysa, malikin istemiyle geminin satışı yapılabilir.
- Malik kişisel borçlu değilse, malikin istemiyle satış bu madde ile yapılamaz.
- İkinci fıkradaki hâllerde icra müdürü veya alacaklı icra mahkemesine başvurabilir ve mahkeme ilgililerin görüşünü aldıktan sonra karar verir.
- İkinci fıkra kararına karşı kanun yolu açıktır ve kanun yoluna başvurma satış kararının uygulanmasını durdurur.
- Üçüncü fıkra başvurusunda kanun yoluna başvurma satış kararının uygulanmasını durdurmaz.
- Satış bedeli, hak sahipleri adına, üçer aylık vadeli hesaba dönüştürülerek icra mahkemesince belirlenen bankaya yatırılır ve paylaştırmaya kadar nemalandırılır.
- Tehlike hâlinde satış, güvenlik gerekçesiyle liman başkanının talebi üzerine de istenebilir.

### Malikin istemiyle satış ile alacaklı veya icra müdürü talebiyle satış arasındaki fark nedir?

- Birinci fıkraya göre malik, aynı zamanda deniz alacağının kişisel borçlusuysa, kendi istemiyle geminin satışını talep edebilir.
- İkinci ve üçüncü fıkrada satış, icra müdürü, alacaklı veya liman başkanının başvurusuyla icra mahkemesinin kararına bağlanır.

Sonuç: Malik istemli satışta mahkeme kararı aranmaz; ikinci ve üçüncü fıkra satışlarında icra mahkemesinin karar vermesi gerekir.

### İkinci fıkra satışı ile üçüncü fıkra satışı arasındaki fark nedir?

- İkinci fıkra, geminin değerinin hızla düşmesi veya korunmasının aşırı masraflı olması ve yeni gemi alacaklarının doğması hâlinde satışı düzenler.
- Üçüncü fıkra, geminin veya içindeki eşyanın insan, eşya ve çevre güvenliği açısından tehlike göstermesi hâlinde satışı düzenler.

Sonuç: Kanun yoluna başvurmanın satışı durdurup durdurmadığı farklıdır: ikinci fıkrada durdurur, üçüncü fıkrada durdurmaz.

### Icra müdürü / alacaklı başvurusu / liman başkanı başvurusu: fark nedir?

- İkinci fıkrada başvuru yetkisi icra müdürü ile alacaklıya tanınmıştır.
- Üçüncü fıkrada başvuru yetkisi icra müdürü ile liman başkanına tanınmıştır; alacaklı bu fıkrada yetkili sayılmamıştır.

Sonuç: Güvenlik tehlikesine dayalı satış talebini alacaklı değil liman başkanı da yapabilir.

### Ihtiyaten haciz ile kesin haciz arasındaki fark nedir?

- Ihtiyaten haczedilmiş gemi, ikinci ve üçüncü fıkra kapsamındadır.
- Kesin olarak haczedilmiş gemi de aynı fıkralar kapsamındadır.

Sonuç: Her iki haciz türü de vaktinden evvel satışa konu olabilir; fıkralar hacz türü ayırmamaktadır.

### Satış bedelinin paylaştırmaya kadar nemalandırılması ile sonraki paylaştırma arasındaki fark nedir?

- Dördüncü fıkraya göre satış bedeli, üçer aylık vadeli hesaba dönüştürülerek icra mahkemesince belirlenen bankaya yatırılır.
- Paylaştırma henüz yapılmamış olduğundan bedel hak sahipleri adına bankada tutulur.

Sonuç: Bedel doğrudan dağıtılmaz; paylaştırma aşamasına kadar nemalandırılır.

### Vaktinden evvel satış: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Malik istemli satışı, malikin kişisel borçlu olup olmadığına bakmadan uygulamak; bu madde yalnızca kişisel borçlu malik için malik istemine izin verir.
- Üçüncü fıkra başvurusunu alacaklının da yapabileceğini saymak; bu fıkrada yetkili başvuru sahipleri icra müdürü ve liman başkanıdır.
- İkinci fıkra kararına karşı kanun yolunun satışı durduracağını, üçüncü fıkrada da aynı sonucun doğacağını varsaymak; üçüncü fıkrada kanun yolu satışı durdurmaz.
- Satış bedelini hak sahiplerine doğrudan dağıtmak; dördüncü fıkra uyarınca bedel paylaştırmaya kadar bankada tutulur.
- Vaktinden evvel satışı yalnızca ihtiyaten haczedilmiş gemilere uygulamak; fıkralar her iki haciz türünü kapsar.
- Mülkiyetin satış anında mı yoksa bedelin ödenmesiyle mi geçtiği sorusunu bu maddeye bağlamak; bu konu m.1388'de düzenlenmiştir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Gemi satışında mahkeme kararı, ikinci fıkra başvurusu için kanun yoluna başvurma satış kararının uygulanmasını durdurur; bu nedenle satış kararına karşı yapılan itirazın satışı erteleyeceği göz önünde tutulmalıdır.

### Nasıl ispat edilir?

- İkinci fıkra başvurusunda değerin hızla düştüğünü veya korumanın aşırı masraflı olduğunu, ya da yeni gemi alacaklarının doğduğunu ileri süren icra müdürü veya alacaklı bu hâlleri ispatlar; karşı taraf, geminin değerinin korunduğunu ve masrafın makul olduğunu ileri sürerek savunma yapabilir.
- Üçüncü fıkrada insan, eşya veya çevre güvenliği açısından tehlikenin varlığını ileri süren icra müdürü veya liman başkanı bu tehlikeyi ispatlar; tehlikenin yokluğu ileri süren malik ilgili belgeleri sunarak karşı delil getirebilir.
- İlgililerin görüşü dosyadan anlaşılmalıdır; mahkemenin ilgililerin görüşünü almadan karar vermesi usul eksikliği oluşturur.
- Malikin istemli satışında, malikin aynı zamanda deniz alacağının kişisel borçlusu olduğunu gösteren belge ve kayıtlar başvuranca sunulmalıdır.
- Satış bedelinin üçer aylık vadeli hesaba yatırılması, icra müdürlüğünün kayıtlarında ve banka belgesinde ispatlanır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6102 sayılı Kanun m.1387](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1387): Vaktinden evvel satış kararı verildikten sonra satışın pazarlık yoluyla yapılabilmesine ilişkindir; bu madde satışın usulünü tamamlar.
- [6102 sayılı Kanun m.1388](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1388): Satış bedeli icra dairesine ödendiğinde mülkiyetin alıcıya geçtiğini ve gemideki hakların sona erdiğini düzenler; dördüncü fıkrada bu maddenin ikinci fıkrasının 1386 m.4'e yaptığı atıf vardır.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.113: Gerekçede, vaktinden evvel satış hâllerinin genel icra hukukunda sınırlı tutulduğu ve bu maddenin ikinci fıkrasının bu düzenlemeden uyarlandığı belirtilmektedir.

## [TTK m.1387 — Pazarlık suretiyle satış](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1387)

Bu madde, deniz ticaretinde cebri icra kapsamında gemilerin pazarlıkla satışını düzenler; hangi hallerde gemi için açık artırma yerine pazarlık yolunun kullanılabileceğini belirler. Hüküm, gemi üzerindeki cebri satış sürecinde ilgililere ve icra müdürüne uygulanır. Düzenlemediği konular ise şunlardır: vaktinden önce satış ile ihalenin sonucu ve mülkiyetin geçişi (m.1388), satış ilanı (m.1385), yabancı sicilli gemilerin satış hazırlığı (m.1384), gemi haczi ve gemiyi satışa çıkaran haller (m.1386), ve pazarlıkla satışın ayrıntılı usulü ile iptali (İİK m.113, m.118, m.119, m.134 hükümleri).

### Pazarlık suretiyle satış: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Pazarlıkla satış**: Açık artırma yerine, alıcı ile satıcının karşılıklı görüşme ve önerileriyle bedelin belirlendiği satış biçimidir. Taşınır mallarda istisnai bir yoldur ve kural olarak açık artırma uygulanır.
- **İlgililer**: Alacaklılar, borçlu, rehin alacaklıları ve geçici haciz sahibi alacaklılar gibi satış sonucundan doğrudan etkilenen kişilerdir. Bunların tamamının onayı aranır.
- **Vaktinden önce satış**: Gemi cebri icrada henüz nihai ihale aşamasına gelmeden, 1386. maddede sayılan hallerde yapılan satıştır. Bu madde ile bağlantılı olarak değerlendirilir ve kendisi bu maddenin konusu değildir.

### Pazarlık suretiyle satış: hangi şartlar aranır?

- Bütün ilgililerin, satışın pazarlık suretiyle yapılmasını istemesi gerekir; ya da 1386. maddede gösterilen hallerden birinin gerçekleşmesi gerekir.
- Pazarlıkla satışın, icra dairesinin gemiyi satışa çıkarma yetkisi kapsamında yapılması gerekir.
- Birinci ve dördüncü fıkralarda düzenlenen haller, gemiler bakımından da geçerli olduğundan, malın değerinin hızla düşmesi veya korunmasının masraflı olması durumunda da pazarlık yolu açılır.
- Gemi için tahmin edilen değer üzerinden parasal sınır uygulanmaz; ayrıca beşinci bent olan düşük değerli mal hali gemi için sayılmamıştır.

### Pazarlık suretiyle satış: hangi sonuçları doğurur?

- İlgililer istediğinde ya da kanunda sayılan hal gerçekleştiğinde gemi pazarlıkla satılabilir.
- Bu hallerden hiçbiri gerçekleşmezse gemi pazarlıkla satılamaz ve açık artırma yoluna gidilir.
- Kıymeti hızla düşen veya muhafazası masraflı olan gemi için pazarlık yolu açılır.
- Gemi için tahmin edilen değerin parasal sınırı geçmemesi pazarlık yolunu açan bir neden olarak sayılmamıştır.

### Bütün ilgililerin istemi ile 1386. madde halleri arasındaki fark nedir?

- Bütün ilgililer birlikte pazarlık yolunu isterse satış pazarlıkla yapılabilir.
- Bütün ilgililerin istemi yoksa, 1386. maddede sayılan hallerden biri gerçekleşmelidir.

Sonuç: İki yoldan biri yeterlidir; ilgililer isterse ya da kanunda sayılan hal varsa pazarlık yolu açılır.

### Gemi için pazarlık ile taşınır mal için pazarlık arasındaki fark nedir?

- Bu madde gemiler için geçerlidir ve İİK m.119'un birinci ve dördüncü bentlerindeki hallere atıf yapar.
- İİK m.119 ise genel olarak taşınır malları düzenler ve beşinci bent gibi parasal sınır içerir.

Sonuç: Gemilerde beşinci bentteki parasal sınır uygulanmaz; yalnızca birinci ve dördüncü bentler gemilere uygulanır.

### Pazarlık suretiyle satış: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Gemi için de İİK m.119/5'teki parasal sınırın uygulanacağını varsaymak; bu madde gemiler bakımından yalnızca birinci ve dördüncü bentleri uygular.
- Bütün ilgililerin onayı yerine yalnızca alacaklının isteğini yeterli saymak.
- Gemi satışında pazarlık yolunu kural sanmak; kural açık artırmadır, pazarlık istisnadır.
- Pazarlıkla satışın mülkiyet geçişini teslime bağlamak; gemide mülkiyet ihale anında geçer, bu hüküm m.1388'dedir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Pazarlıkla satışta ilgililer arasında oybirliği aranır; bu, bir ilgilinin itirazıyla satışın pazarlıkla yapılamayacağı anlamına gelir.
- Pazarlıkla satışta icra müdürünün kararından sonra satışın şartları ilgililerce belirlenebilir; bu şartlara uyulmaması satışın iptalini doğurur ve iptal şikayet yoluyla icra mahkemesinden istenir.

### Nasıl ispat edilir?

- Pazarlıkla satışı isteyen taraf, bütün ilgililerin onayını ya da 1386. maddedeki halin gerçekleştiğini ileri sürer ve ispat eder.
- İlgililerin onayı yazılı belgeyle kanıtlanmalıdır; onay bulunmaması satışın pazarlıkla yapılamayacağı sonucunu doğurur.
- Kıymetin hızla düştüğü ya da muhafazanın masraflı olduğu iddiası bilirkişi raporu ve fiyat bilgisiyle kanıtlanır.
- Karşı taraf, halin gerçekleşmediğini ya da onayın eksik olduğunu ileri sürerek bu savunmayı kendisi ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 6102 m.1386: Gemi satışının pazarlıkla yapılabileceği halleri, yani ilgililerin isteminin yanında kanunda sayılan hali belirler; bu maddedeki ikinci koşul oradan gelir.
- 6102 m.1388: Pazarlıkla yapılan satışta ve ihalede mülkiyetin alıcıya geçişini ve satış bedelinin ödenmesinin sonuçlarını düzenler.
- 6102 m.1385: Satışın ilanını düzenler; pazarlıkla satışta da ilan yükümlülüğü bu maddeye bağlı olarak değerlendirilir.
- 4721 sayılı Kanun m.119: Taşınır mallarda pazarlıkla satışın kaynağıdır; gemiler bakımından birinci ve dördüncü bentlerin uygulanacağı burada öngörülmüştür.

## [TTK m.1388 — Satış ve ihalenin sonucu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1388)

Bu madde, icra dairesince paraya çevrilen gemilerde ihale veya satış anında mülkiyetin alıcıya geçmesini ve satış bedelinin ödenmesiyle gemi üzerindeki ayni ve kişisel hakların, külfetlerin ve sınırlandırmaların sona ermesini düzenler. Ayrıca bu kuralın bayrağı ve sicile kayıtlı olup olmadığı dikkate alınmaksızın bütün gemiler hakkında uygulanacağını belirtir. Kurallar, icra yoluyla paraya çevrilen gemilere ve bu gemilerin alıcılarına uygulanır. Madde, satış bedelinin ne zaman ve nasıl ödeneceğini, bedelin nemalandırılmasını, teminat ve tescil işlemlerini düzenlemez; bunlar için ihale ve ödeme düzenine (TTK m.1386, m.1387) ve İcra ve İflas Kanunu'nun taşınmaz satışına ilişkin hükümlerine (İİK m.130-135) bakılmalıdır. Gemi sicilindeki terkin ve nakil işlemleri, yabancı sicil bildirimi ile satışın iptaline ilişkin şikâyet yolu da bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Satış ve ihalenin sonucu: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Mülkiyetin iktisabı (ihale anı)**: Alıcının gemi üzerinde mülkiyet hakkını kazanmasıdır. Birinci fıkraya göre gemi alıcıya ihale edildiği veya satıldığı anda gerçekleşir; bedelin ödenmesi bu anı değiştirmez.
- **Satış bedeli ödeme anı**: Bedelin icra dairesine fiilen ödendiği andır. Bu an, gemi üzerindeki yük ve hakların sona erdiği andır; mülkiyet geçişinden ayrı bir andır.
- **Ayni ve kişisel haklar, külfetler ve sınırlandırmalar**: Gemi üzerinde bulunan ve satış bedeli ödenince sona erecek olan tüm yükleri ifade eder. Alıcının ipotek alacaklısının rızasıyla üstlendiği yükümlülükler bu kapsamın dışında kalır.
- **Alıcının rızasıyla yüklenilenler**: Alıcının, ipotek alacaklısının rızasıyla gemi üzerinde kalmasını kabul ettiği haklardır. Bunlar satışla sona ermez ve alıcı bakımından devam eder.
- **Bayrak ve sicil kaydı ayrımı**: Geminin hangi bayrağı taşıdığı veya gemi siciline kayıtlı olup olmadığı, bu maddedeki kuralın uygulanmasında ölçüt değildir.

### Satış ve ihalenin sonucu: hangi şartlar aranır?

- Gemi, icra dairesi tarafından paraya çevrilmiş olmalıdır; satış icra yoluyla gerçekleşmiş olmalıdır.
- Gemi alıcıya ihale edilmiş veya satılmış olmalıdır; mülkiyet bu andan itibaren alıcıya geçer.
- Satış bedeli icra dairesine ödenmiş olmalıdır; yükler ancak bu anda sona erer.
- Ayni ve kişisel haklar, külfetler ve sınırlandırmalar sona ermemelidir; ipotek alacaklısının rızasıyla alıcı tarafından yüklenilenler bu sonuçtan çıkarılmıştır.
- Geminin bayrağı veya sicil kaydının bulunup bulunmadığı kuralın uygulanmasını engellememelidir.

### Satış ve ihalenin sonucu: hangi sonuçları doğurur?

- Alıcı, gemi kendisine ihale edildiği veya satıldığı anda mülkiyeti kazanır.
- Satış bedeli icra dairesine ödendiğinde, ipotek alacaklısının rızasıyla alıcı tarafından yüklenilenler dışındaki tüm ayni ve kişisel haklar, külfetler ve sınırlandırmalar sona erer.
- Bedel ödenmediği sürece gemi üzerindeki yükler sona ermez; alıcı mülkiyeti kazanmış olsa bile yükler devam eder.
- Alıcının rızasıyla üstlendiği haklar satıştan sonra da alıcı üzerinde kalır.
- Bu kural bayrak ve sicil kaydından bağımsız olarak tüm gemiler hakkında geçerlidir.
- Fıkra 2'deki 1386. maddenin dördüncü fıkrasına yapılan yollama, yükten arınma sonrası işlemlere ilişkin o maddedeki kuralı bu gemiler için de uygulanabilir kılar.

### Mülkiyetin geçişi ile yüklerden arınma arasındaki fark nedir?

- Mülkiyet, ihale veya satış anında alıcıya geçer; bu, ihalenin gerçekleştiği andır.
- Yüklerden arınma, satış bedelinin icra dairesine ödendiği andır; bedel ödenmeden yükler sona ermez.

Sonuç: Alıcı bedeli ödemeden mülkiyeti kazanır, ancak gemi üzerindeki yükler ödeme anına kadar devam eder. İki an birbirinden ayrıdır ve karıştırılmamalıdır.

### Alıcının üstlendiği yük ile sona eren yük arasındaki fark nedir?

- İpotek alacaklısının rızasıyla alıcı tarafından yüklenilen haklar, satışla sona ermez.
- Bu rıza olmaksızın gemi üzerindeki diğer ayni ve kişisel haklar, külfetler ve sınırlandırmalar bedel ödenince sona erer.

Sonuç: Rızayla üstlenilen haklar alıcıda kalır; diğer yükler bedel ödemesiyle birlikte gemiden silinir.

### Bayraklı-sicilli gemi ile sicile kayıtlı olmayan gemi arasındaki fark nedir?

- Gemi siciline kayıtlı gemilerde bu madde, sicil ve bayrak ayrımı yapılmaksızın uygulanır.
- Sicile kayıtlı olmayan gemilerde de bu madde aynı şekilde uygulanır; üçüncü fıkra açıkça tüm gemileri kapsar.

Sonuç: Sicil kaydı veya bayrak, yükten arınma ve mülkiyet geçişi bakımından farklılık yaratmaz.

### Satış ve ihalenin sonucu: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Mülkiyet geçişi ile yüklerden arınma anını birbirine karıştırmak; mülkiyetin bedelin ödenmesiyle geçtiğini sanmak.
- Alıcının rızasıyla üstlendiği hakları, satışla sona eren yükler arasında saymak.
- Bu maddeyi yalnızca bayraklı veya sicilli gemilere uygulamak; üçüncü fıkranın tüm gemiler için geçerli olduğunu göz ardı etmek.
- Bedel ödenmeden yüklerin sona erdiğini varsaymak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Gemi satışlarında, icra dairesince paraya çevrilen gemilerin İİK taşınmaz hükümlerine göre satılabileceği ve bayrak ayrımının bu sonucu değiştirmediği kabul edilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Mülkiyetin alıcıya geçtiğini ileri süren taraf, ihale tutanağı veya satış kaydıyla ihale ya da satış anını ispatlar.
- Satış bedelinin icra dairesine ödendiğini ileri süren taraf, icra dairesinin makbuzu veya hesap kaydıyla ödeme anını ispatlar; ödeme anı yükten arınma sonucunu doğurduğu için bu ispat önemlidir.
- Gemi üzerindeki bir hakkın alıcının rızasıyla yüklenildiğini savunan taraf, ipotek alacaklısının yazılı rızasını belgeyle ispatlar; rıza belgesi yoksa yük satışla sona erer.
- Bir hakkın satıştan sonra da devam ettiğini iddia eden taraf, bu hakkın alıcının rızasıyla yüklenilen haklardan olduğunu ispatlamak zorundadır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 6102 m.1386: İkinci fıkra bu maddenin dördüncü fıkrasına yollama yapar; satış bedelinin nemalandırılması ve paylaştırılmasına ilişkin kurallar bu yollamayla bu gemiler için de geçerlidir.
- 6102 m.1385: Satış bedelinin icra dairesine yatırılması ve ilanı ile ilgili olarak bu madde ile birlikte okunur; madde metninde açıkça anılmamakla birlikte yükten arınma ve bedel işlemlerinde bağlantılıdır.
- 6102 m.1387: Pazarlık yoluyla satışa imkân tanıyan hükümdür; bu madde, 'satıldığı anda' ibaresiyle pazarlıkla yapılan satışları da kapsamaktadır.
- 6102 m.1383: Gemilerin icra yoluyla paraya çevrilmesine ilişkin genel hükümdür; sicil ve bayrak ayrımına göre İİK hükümlerinin uygulanmasını belirler.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu: Taşınmaz satışına ilişkin kurallar (m.130-135) gemiler için kıyasen uygulanabilir; gemi sicilindeki terkin ve nakil işlemleri bu kanunun taşınmaz hükümlerinden etkilenir.

---

Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/rehinli-alacaklarin-takibi-rehinli-alacaklilarin-takip-hakki-ve-cebri-satis