---
title: "Tebliğ evrakının nüshaları ve makbuz verilmesi — İcra Müdürlüğü Mevzuatı konu anlatımı"
course: "İcra Müdürlüğü Mevzuatı"
law: "Tebligat Kanunu"
articles: "Tebligat Kanunu m.8–17"
last_amended: "2011-01-11"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/teblig-evrakinin-nushalari-ve-makbuz-verilmesi"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Tebliğ evrakının nüshaları ve makbuz verilmesi

İcra Müdürlüğü Mevzuatı › Tebligat Kanunu › Umumi hükümler › Tebligat esasları — [İcra Müdürlüğü Mevzuatı](https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati)

## Kısaca

Tebligat Kanunu m.8, tebliğ olunacak evrakın kaç nüshadan oluşacağını, nüshalarda iş sahibi veya vekilinin imzasının bulunacağını, tebliğ için salahiyetli mercilere verilen evrakın her nüshasına verildiği tarihin yazılacağını ve istenirse makbuz verileceğini, ayrıca her nevi evrakın tebliğine ve davetiyelere ait tebliğ mazbatalarının dosyaya konulacağını düzenler. 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 9. maddesi, tebligat yoluyla çağrı yapılan davetiyenin zorunlu içeriğini düzenler.

## Kapsam

Bu konu, Tebligat Kanunu m.8–17 hükümlerini kapsar: tebliğ evrakının nüshaları ve makbuz verilmesi, davetiyenin ihtiva edeceği kayıtlar, bilinen adreste tebligat, vekile ve kanuni mümesile tebligat, hükmi şahıslara ve ticarethanelere tebligat, hükmi şahısların memur ve müstahdemlerine tebligat, askeri şahıslara tebligat, sefer hali, aynı konutta oturan kişilere veya hizmetçiye tebligat, belli bir yerde veya evde meslek ve sanat icrası.

- [Tebligat Kanunu m.8 — Tebliğ evrakının nüshaları ve makbuz verilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-8)
- [Tebligat Kanunu m.9 — Davetiyenin ihtiva edeceği kayıtlar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-9)
- [Tebligat Kanunu m.10 — Bilinen adreste tebligat](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-10)
- [Tebligat Kanunu m.11 — Vekile ve kanuni mümesile tebligat](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-11)
- [Tebligat Kanunu m.12 — Hükmi şahıslara ve ticarethanelere tebligat](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-12)
- [Tebligat Kanunu m.13 — Hükmi şahısların memur ve müstahdemlerine tebligat](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-13)
- [Tebligat Kanunu m.14 — Askeri şahıslara tebligat](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-14)
- [Tebligat Kanunu m.15 — Sefer hali](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-15)
- [Tebligat Kanunu m.16 — Aynı konutta oturan kişilere veya hizmetçiye tebligat](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-16)
- [Tebligat Kanunu m.17 — Belli bir yerde veya evde meslek ve sanat icrası](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-17)

## [Tebligat Kanunu m.8 — Tebliğ evrakının nüshaları ve makbuz verilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-8)

Madde, tebliğ olunacak evrakın kaç nüshadan oluşacağını, nüshalarda iş sahibi veya vekilinin imzasının bulunacağını, tebliğ için salahiyetli mercilere verilen evrakın her nüshasına verildiği tarihin yazılacağını ve istenirse makbuz verileceğini, ayrıca her nevi evrakın tebliğine ve davetiyelere ait tebliğ mazbatalarının dosyaya konulacağını düzenler. Kurala tebliğ çıkaran ve tebliğ isteyen taraflar ile tebliğ için mercilere verilen evrak bakımından uygulanır. Madde; tebligatın kimlere, hangi usulle yapılacağını (m.16, m.21), tebliğ mazbatasının içeriğini (m.23), davetiyenin kayıtlarını (m.9), ücret ve masrafın ödenmesini (m.5) ve tebligatın memur eliyle yapılmasını (m.2) düzenlemez; bu konular ilgili maddelerde yer alır. Tebligat yapılmasının sonuçları ve tebliğ tarihinin belirlenmesi de bu maddenin konusu değildir.

### Tebliğ evrakının nüshaları ve makbuz verilmesi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Nüsha**: Tebliğ olunacak evrakın örneklerinden her biri. Evrak, bir nüshası dosyada kalacak, diğeri tebliğ edilecek kişiye verilecek biçimde, gereken sayıda hazırlanır. Sayı kanunda sabit değildir, ihtiyaca göre belirlenir.
- **Tebliğ mazbatası**: Tebligatın usulüne uygun yapıldığını gösteren belge. Bu madde bakımından önemi, her nevi evrakın tebliğine ve davetiyelere ait mazbatanın dosyaya konulmasıdır; mazbatanın içeriği m.23'te düzenlenir.
- **Salahiyetli merci**: Tebliğ olunmak üzere evrak verilen yetkili makam. Bu mercilere verilen evrakın her nüshasına, verildiği tarih mercice yazılır.
- **İş sahibi veya vekili**: Tebligatı isteyen taraf ya da onun vekili. Nüshalardaki imza, evrakın bu kişiden çıktığını gösterir.
- **Davetiye**: Bir kimsenin mahkeme veya başka bir merci huzuruna çağrıldığı tebliğ türü. Madde, davetiyelere ait mazbatanın da dosyaya konulacağını söyler; davetiyenin kayıtları m.9'da yer alır.

### Tebliğ evrakının nüshaları ve makbuz verilmesi: hangi şartlar aranır?

- Tebliğ olunacak evrakın, biri dosyada kalacak, diğeri tebliğ edilecek kişiye verilecek biçimde ve lüzumu kadar nüshadan oluşturulması gerekir.
- Nüshaların iş sahibi veya vekilinin imzasını taşıması gerekir.
- Tebliğ için salahiyetli mercilere verilen evrakın her nüshasına, bu mercilerce verildiği tarihin yazılması gerekir.
- Tebliğ için salahiyetli mercilere verilen evrak için istenmesi hâlinde makbuz verilmesi gerekir.
- Her nevi evrakın tebliğine ve davetiyelere ait tebliğ mazbatasının dosyaya konulması gerekir.

### Tebliğ evrakının nüshaları ve makbuz verilmesi: hangi sonuçları doğurur?

- Evrakın nüshaları bu kurala uygun hazırlanmazsa tebliğ dosyasının eksiksiz tutulması sağlanamaz ve tebligatın usulüne uygunluğu tartışmalı hâle gelir.
- Nüshalarda iş sahibi veya vekilinin imzası bulunmazsa evrakın kimden çıktığı belli olmaz ve tebligat işlemi eksik kalır.
- Mercilere verilen evrakın nüshasında verilme tarihi yazılmazsa, bu tarih belgelenemez; makbuz istenmişse makbuz verilmesi gerekir.
- Mazbata dosyaya konmazsa tebligatın yapıldığı belgelenemez ve tebligatın usulüne uygunluğu denetlenemez.

### Dosya nüshası ile tebliğ edilecek nüsha arasındaki fark nedir?

- Dosyada kalan nüsha, tebligatın yapıldığının dosyadan izlenmesini sağlar.
- Tebliğ edilecek nüsha, muhataba verilen ve tebliğe esas alınan nüshadır.

Sonuç: İki nüsha da aynı içerikte ve imzalı olmalıdır; dosya nüshası tebliğ mazbatasıyla birlikte dosyada tutulur.

### Tebliğ için mercilere verilen evrak ile muhataba verilen evrak arasındaki fark nedir?

- Salahiyetli mercilere tebliğ için verilen evrakta, verildiği tarih merci tarafından yazılır ve istenirse makbuz verilir.
- Muhataba doğrudan yapılan tebligatta bu kayıt ve makbuz kuralı bu fıkra kapsamında değildir; tebligat mazbatasıyla belgelenir.

Sonuç: Mercilere verilen evrakta tarih kaydı ve makbuz, verilme tarihinin ispatı için aranır.

### Genel evrak ile davetiye arasındaki fark nedir?

- Her nevi evrakın tebliğine ilişkin mazbata dosyaya konur.
- Davetiyeler için de ayrıca tebliğ mazbatası düzenlenip dosyaya konulması öngörülmüştür.

Sonuç: Davetiyeler, genel evrak kuralına ek olarak açıkça anılmıştır; her iki durumda da mazbata dosyada bulunmalıdır.

### Tebliğ evrakının nüshaları ve makbuz verilmesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Tebliğ evrakının nüshalarını yalnız tebliğ edilecek kişiye göre hazırlayıp dosya nüshasını ayırmamak; her iki nüshanın da hazırlanması gerekir.
- Mercilere verilen evrakın nüshasına verilme tarihini yazmayı unutmak; tarih kaydı olmadan verilme tarihi ispatlanamaz.
- Davetiyeye ait mazbatayı genel tebliğ evrakının mazbatasından ayrı düşünüp dosyaya koymamak; davetiye için de mazbata dosyada bulunmalıdır.
- Fotokopi veya silik evrakla mazbatanın varlığını varsaymak; tebligatın usulü asıl evrak üzerinden denetlenmelidir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Tebliğ mazbatasının içeriğinin eksik olması hâlinde tebligatın usulsüz sayıldığı ve mahkemenin tebligat evrakının aslını getirtip denetlemesi gerektiği kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2020/852 E., 2023/474 K., 23.03.2023)
- Usulüne uygunluğu belirsiz bir tebligatın mazbatasıyla değil, tebligat evrakının asıl nüshasıyla denetlenmesi gerektiği kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2020/852 E., 2023/474 K., 23.03.2023)
- Tebligatın doğrudan muhatabın kendisine yapılmasının esas olduğu, mazbatanın bu esası belgelediği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2007/932 E., 2007/952 K., 05.12.2007)
- Tebliğ evrakının ve mazbatanın, tebligatın sonucunu doğrudan etkileyen belge olduğu ve dosyada bulunması gerektiği kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2017/403 E., 2018/570 K., 27.11.2018)

### Nasıl ispat edilir?

- Tebligatın usulüne uygun yapıldığını ileri süren taraf, bunu tebliğ mazbatası ile ispatlar; mazbatanın dosyada bulunması bu ispatın ilk adımıdır.
- Nüshaların hazırlanışı ve imzası, tebliğ dosyasındaki asıl evrak incelenerek denetlenir; fotokopi veya silik nüsha yeterli delil sayılmaz.
- Mercilere verilen evrakın verilme tarihi, merci tarafından nüshaya yazılan kayıtla ispatlanır; makbuz varsa ayrıca delil olur.
- Tebligatın usulsüzlüğünü ileri süren karşı taraf, eksik nüsha, imzasız evrak veya dosyada bulunmayan mazbatayı ortaya koyarak bu savunmayı yapar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [7201 sayılı Kanun m.9](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-9): Davetiyenin hangi kayıtları içermesi gerektiğini düzenler; bu madde ise davetiye nüshalarının ve mazbatanın dosyaya konulmasını düzenler.
- [7201 sayılı Kanun m.23](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-23): Tebliğ mazbatasının içeriğini belirler; m.8'de söz konusu olan mazbata dosyaya konulmasının ön koşuludur.
- [7201 sayılı Kanun m.5](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-5): Tebligat ücret ve masrafının peşin ödenmesini düzenler; tebligatın yapılması için ilk adımdır.

## [Tebligat Kanunu m.9 — Davetiyenin ihtiva edeceği kayıtlar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-9)

7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 9. maddesi, tebligat yoluyla çağrı yapılan davetiyenin zorunlu içeriğini düzenler. Davetiyede bulunması gereken kayıtlar (taraf kimlik ve adresleri, tebliğin kısa konusu, hazır bulunma yeri, gün ve saati, kanunen gerekli diğer hususlar ve düzenleyen merciin mührü ile yetkili memurun imzası) sayılır. Madde, mahkemelerin ve diğer yetkili mercilerin çıkardığı davetiyeler bakımından uygulanır. Davetiyenin tebliğ usulünü, tebliğ mazbatasını, zarf düzenini ve tebligatın hangi yolla yapılacağını düzenlemez; bunlar Tebligat Kanunu'nun 23-24. maddeleri ile 59. maddesinde ve Tebligat Yönetmeliği'nde yer alır. Davetiyenin dayanağı olan ara kararın içeriği ile davetiyenin elektronik tebligatla gönderilmesi de bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Davetiyenin ihtiva edeceği kayıtlar: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Davet**: Mahkemenin bir kişiyi taraf, taraf vekili, tanık veya bilirkişi sıfatıyla huzurunda hazır bulunmaya çağırmasıdır. Her tebligat bir davet içermez; davet, hazır bulunma yükümlülüğü doğuran ayrı bir işlemdir.
- **Davetiye**: Davetin yazılı şeklidir. Davetiyenin içeriği bu maddede sayılan kayıtlarla sınırlıdır ve bu kayıtların eksiksiz bulunması davetiyenin geçerliliği için aranır.
- **Mazbata**: Tebligatın usulüne uygun yapıldığını gösteren tebliğ belgesidir. Davetiyenin tebliği de mazbatayla belgelenir; mazbatanın düzenlenmesi 7201 sayılı Kanun'un 23. maddesinde gösterilir.
- **Yazı işleri müdürü imzası**: Mahkeme tarafından çıkarılan davetiyelerin imza yetkilisidir. Madde metni mahkeme başkâtibinin imzasını öngörür, uygulamada yazı işleri müdürünün imzası anılır; bu fark, bağlamdaki kaynak ile madde metni arasındaki bir uyumsuzluktur ve madde metni esas alınmalıdır.
- **Kanuni temsilci ve vekil**: Tarafın yerine hareket eden kişilerdir. Varsa davetiyede ad, soyad ve adresleri ayrıca yazılır; davetiye tarafa değil vekiline gönderilecekse adres bakımından bu bilgi belirleyicidir.

### Davetiyenin ihtiva edeceği kayıtlar: hangi şartlar aranır?

- Davetiyede tarafların ve varsa kanuni temsilci ile vekillerinin ad ve soyadları ile ikametgâh, mesken veya iş adreslerinin yazılması gerekir.
- Davetiyede tebliğin mevzuunun anlaşılacak biçimde ve kısaca belirtilmesi gerekir.
- Davetiyede davet edilen kişinin hangi mercide, hangi gün ve saatte hazır bulunacağı ile bu merciin yerinin yazılması gerekir.
- Kanunlara göre davetiyede yer alması gereken diğer hususların da bulunması gerekir.
- Davetiyeyi çıkaran merciin mührü ile mahkeme başkâtibinin veya diğer mercilerde salahiyetli memurun imzasının bulunması gerekir.
- Yukarıdaki kayıtlardan birinin eksik olması, davetiyeyi usulsüz kılar; bu durumda davetiyenin tebliği geçerli bir davet sonucu doğurmaz.

### Davetiyenin ihtiva edeceği kayıtlar: hangi sonuçları doğurur?

- Davetiye bu maddede sayılan kayıtları taşımıyorsa usulsüz sayılır ve hazır bulunma yükümlülüğü doğurmaz.
- Usulsüz davetiye ile çağrılan kişinin gelmemesi, davetiyede belirtilen sonuçların (ikrar sayılma, aleyhine sabit sayılma gibi) doğması için yeterli değildir.
- Davetiyede yanlış veya eksik duruşma saati bulunması davetiyeyi hükümsüz kılar; taraflara yeni gün ve saatin tekrar bildirilmesi gerekir.
- Duruşma saati hiç yazılmamışsa, duruşmanın çalışma saati sonuna kadar beklenmesi gerekir.
- Davetiyedeki kayıtların tamamı eksiksiz ise davetiye geçerlidir ve tebliğ usulüne uygun yapıldığı sürece davetin hukuki sonuçları doğar.
- Kanunun yazdığı kayıtlar dışında kalan hususlar, kanunlarda ayrıca öngörülmüşse davetiyede yer alır; öngörülmemişse eksikliği davetiyeyi usulsüz kılmaz.

### Davetiye ile tebligat arasındaki fark nedir?

- Davetiye, ilgiliyi belirli bir yer, gün ve saatte mahkeme huzuruna çağıran yazılı işlemdir ve bu maddedeki kayıtları taşımak zorundadır.
- Tebligat ise belgenin muhataba ulaştırılması ve bunun belgelendirilmesidir. Her tebligat davet içermez; hükmün tebliği gibi davet içermeyen tebligatlar vardır.

Sonuç: Davet içeren tebligatta davetiye kayıtları aranır; davet içermeyen tebligatta bu maddenin kayıtları aranmaz, yalnız Tebligat Kanunu'nun usul hükümleri uygulanır.

### Mahkeme davetiyesi ile diğer mercilerin davetiyesi arasındaki fark nedir?

- Mahkemenin çıkardığı davetiyede mühür ile mahkeme başkâtibinin imzası bulunur.
- Diğer mercilerde salahiyetli memurun imzası yeterlidir.

Sonuç: İmza yetkilisinin kimliği merciye göre değişir; ancak mühür ve imza unsuru her merci için zorunludur.

### Duruşma davetiyesi ile sair davetiye arasındaki fark nedir?

- Duruşma davetiyesinde duruşmanın günü ve saati açıkça yazılmalıdır.
- Sair davetiyelerde (yemin, isticvap gibi) madde kayıtlarının genel çerçevesi geçerlidir.

Sonuç: Duruşma saati yazılmayan davetiye geçerli olmaz; bu yönde uygulamada katı bir yaklaşım benimsenmiştir.

### Davetiyenin ihtiva edeceği kayıtlar: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Davetiyede mahkeme başkâtibi imzası yerine yazı işleri müdürü imzası bulunduğunu yanlış değerlendirmek; madde metni başkâtip imzasını öngörür, uygulamada bu fark dikkatle incelenmelidir.
- Davetiyede duruşma saati yazılmamasını eksik kabul etmeyip geçerli saymak; duruşma saati yazılmazsa çalışma saati sonuna kadar beklenmesi gerekir.
- Davetiyedeki yanlış duruşma saatini düzeltilebilir bir yazım hatası saymak; yanlış saat davetiyeyi hükümsüz kılar ve yeni bildirim gerekir.
- Davet içermeyen bir tebligatı davetiye kayıtlarına tabi tutmak; yalnız davet içeren belgeler bu maddenin kayıtlarına bağlıdır.
- Vekil vasıtasıyla takip yapılan dosyada davetiyeyi asile göndermek; davetiye vekile gönderilmelidir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mahkeme davetiyesinde duruşma saatinin yanlış yazılmasının davetiyeyi hükümsüz kıldığı ve taraflara yeni duruşma gününün bildirilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2026/22 E., 2026/147 K., 05.02.2026)
- Davetiyede yazılı adresin kapsamının ikametgâh, yerleşim yeri, işyeri ve mesken olarak geniş yorumlandığı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/172 E., 2023/10 K., 01.02.2023)
- Davetiyede yer alması gereken kayıtların madde kapsamında sayıldığı ve bunların davetiyenin zorunlu unsurları olduğu kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2013/1046 E., 2014/495 K., 09.04.2014)
- Elektronik tebligatla gönderilen dava dilekçesi ve davetiye bakımından tebligat usulünün (7/A ve elektronik tebligat yönetmeliği) ayrıca incelendiği kabul edilmektedir. (İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2025/1104 E., 2026/124 K., 05.02.2026; İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2026/116 E., 2026/123 K., 05.02.2026; İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2021/636 E., 2026/122 K., 04.02.2026)
- Davetiyenin, vekil vasıtasıyla takip yapılmışsa asile değil vekile gönderilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2026/22 E., 2026/147 K., 05.02.2026)

### Nasıl ispat edilir?

- Davetiyenin usulüne uygun düzenlendiğini iddia eden taraf, davetiyenin kayıtlarını belgeyle ortaya koyar; davetiye metni dosyada bulunduğu için ilk delil bu belgedir.
- Davetiyede yer alan kayıtların eksikliği ileri sürülüyorsa, ileri süren taraf eksikliği davetiye metnine dayanarak ispatlar.
- Tebliğin usulüne uygun yapıldığı, tebliğ mazbatasıyla belgelenir; mazbatanın kayıtları tebligat açısından ayrıca incelenir.
- Duruşma saatinin yazılı olmadığı veya farklı yazıldığı iddiasında karşı taraf, davetiyenin dosyadaki nüshası ile tutanağı karşılaştırarak savunmasını ortaya koyar.
- Mahkeme davetiyesinde imza ve mühür unsurunun bulunup bulunmadığı, davetiye nüshasının incelenmesiyle belirlenir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [7201 sayılı Tebligat Kanunu m.8](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-8): Tebliğ evrakının nüshalarını ve bu nüshaların tebliğ mazbatasıyla dosyada bulunmasını düzenler; davetiyenin dosyada yer alması bu maddeyle ilgilidir.
- [7201 sayılı Tebligat Kanunu m.23](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-23): Tebliğin tek ispat aracı olan mazbatanın kayıtlarını düzenler; davetiyenin tebliğinin belgelenmesi bu madde ile sağlanır.
- [7201 sayılı Tebligat Kanunu m.24](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-24): İmza atamayan muhatap hakkında tebliğ usulünü düzenler; davetiyenin muhataba ulaştırılmasında uygulanır.
- [7201 sayılı Tebligat Kanunu m.36](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-36): Celse sırasında veya kalemde tebliğ usulünü düzenler; davetiyenin kalemde tebliği hâlinde bu maddenin kayıtları yine aranır.
- [7201 sayılı Tebligat Kanunu m.59](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-59): Tebliğ evrakının mazbatalı kapalı zarf içinde gönderilmesini düzenler; davetiyenin zarf ile gönderilmesi bu kuralla ilgilidir.
- [7201 sayılı Tebligat Kanunu m.32](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-32): Usulsüz tebliğin sonuçlarını düzenler; davetiyede eksik kayıt bulunması hâlinde tebliğ usulsüz sayılır ve bu madde devreye girer.

## [Tebligat Kanunu m.10 — Bilinen adreste tebligat](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-10)

Madde, tebligatın muhatabın bilinen en son adresine yapılmasının genel kuralını, bu adresin tebligata elverişli olmadığı veya tebligatın bu adrese yapılamadığı hâlde muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine yapılmasını ve muhatabın müracaatı veya kabulü şartıyla adresinden başka her yerde tebligat yapılabilmesini düzenler. Kurala, tebligatı isteyen ve çıkaran merci bakımından ve gerçek kişi ile tüzel kişi muhataplar bakımından uygulanır. Tebligatın adres kayıt sistemindeki adrese yapılmasının usulü, renkli zarf ve meşruhat, adresinin tespiti, ilanen tebligat ve tebligat zarfının teslimi düzenlemez (sırasıyla 7201 m.21, Tebligat Yönetmeliği m.16/2, 7201 m.28 ve m.21/2 kapsamındadır). Tebligatın tebliğ memuru tarafından yapılmasına ilişkin usul ile tebligat sonucundaki iade ve tebliğ tarihi kuralları ile ihbarname ve adres araştırması da bu maddede yer almaz (ilgili maddeleri 7201 m.20, m.21 ve m.35 kapsamındadır).

### Bilinen adreste tebligat: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Bilinen en son adres**: Tebligat yapılacak kişinin tebligat bakımından bilinen adresidir. Tebligat Kanunu'ndaki bu kavram, Türk Medeni Kanunu'ndaki yerleşim yeri ile aynı değildir ve daha geniştir. Tebliğ isteyenin beyanı, muhatabın veya diğer ilgililerin bildirimleri ve mevcut belgeler dikkate alınarak belirlenir.
- **Tebligata elverişli adres**: Muhatabın içinde oturduğu veya çalıştığı, adres bilgileri tam ve doğru olan ve tebligat yapılmasına imkân veren yerdir. Bildirilen yerde bina veya sokak bulunmaması ya da yerin inşaat hâlinde veya arsa olması hâlinde adres tebligata elverişli değildir.
- **Adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi**: Muhatabın adres kayıt sisteminde kayıtlı yerleşim yeri adresidir. Madde metnine göre bu adres, bilinen en son adresin tebligata elverişli olmaması veya tebligatın yapılamaması hâlinde ikinci sırada kabul edilir.
- **Müracaat veya kabul**: Tebliğ yapılacak kişinin tebligatı talep etmesi ya da kabul etmesidir. Bu iradeye bağlı olarak adresten başka bir yerde tebligat yapılabilir.

### Bilinen adreste tebligat: hangi şartlar aranır?

- Tebligatın öncelikle muhatabın bilinen en son adresine çıkarılması gerekir.
- Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya bu adrese tebligat yapılamaması gerekir; bu iki durumdan biri gerçekleşmeden adres kayıt sistemindeki adrese tebligat çıkarılamaz.
- Adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine tebligat yapılacaksa, bu adres muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi olmalıdır.
- Adresten başka bir yerde tebligat yapılabilmesi için tebliğ yapılacak şahsın müracaatı veya kabulü bulunmalıdır.
- Tebligatın bilinen en son adres dışında bir yere yapılabilmesi için, adres kayıt sistemi adresi yerine bu başka yerin kabul edildiği hâlde bile muhatabın iradesi aranır; kabul edilmeyen yerde tebligat yapılamaz.

### Bilinen adreste tebligat: hangi sonuçları doğurur?

- Bilinen en son adres tebligata elverişli değilse ya da tebligat orada yapılamıyorsa tebligat, muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine yapılır ve bu adres bilinen en son adres sayılır.
- Bu geçişte ayrıca başka bir adres araştırması yapılmaz.
- Bilinen en son adres tebligata elverişli ise ve tebligat orada yapılabiliyorsa adres kayıt sistemi adresine geçilemez.
- Muhatabın müracaatı veya kabulü yoksa adres dışında bir yerde tebligat yapılamaz; böyle bir tebligat usulsüzdür.
- Müracaat veya kabul varsa tebligat her yerde yapılabilir.

### Bilinen en son adres ile adres kayıt sistemindeki adres arasındaki fark nedir?

- Bilinen en son adres birinci sıradadır. Takip talebinde gösterilen adres, dosyadaki yazışmalardan anlaşılan adres veya sözleşmedeki adres bu kapsamdadır.
- Adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi ikinci sıradadır ve yalnızca bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığı anlaşıldığında ya da tebligat yapılamadığında kullanılır.

Sonuç: Mahkeme veya icra dairesi doğrudan adres kayıt sistemindeki adrese tebligat çıkaramaz; önce bilinen en son adrese çıkarılması gerekir. Sıra atlanırsa tebligat usulsüz olur.

### Adresten başka yerde tebligat ile adreste tebligat arasındaki fark nedir?

- Adreste tebligat, muhatabın bilinen en son adresine yapılan tebligattır ve kanunun genel kuralıdır.
- Adresten başka yerde tebligat, muhatabın müracaatı veya kabulü şartına bağlıdır.

Sonuç: Muhatabın kabulü olmadan adres dışında bir yerde tebligat yapılamaz; kabul varsa her yerde yapılabilir.

### Gerçek kişi ile tüzel kişi arasındaki fark nedir?

- Gerçek kişi muhatapta bilinen en son adres öncelikle uygulanır ve adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine geçiş bu maddeye göre yapılır.
- Tüzel kişi muhatapta da bilinen en son adres kavramı geçerlidir, ancak iade hâlinde uygulanacak hüküm farklıdır.

Sonuç: Tüzel kişi için iade hâlinde ayrı bir hüküm (7201 m.35) uygulanır; gerçek kişi için 7201 m.21/2 uygulanır.

### Bilinen adreste tebligat: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Bilinen en son adresin tebligata elverişli olup olmadığını tebligatı isteyen tarafın beyanına dayanarak doğrudan kabul etmek; bu takdir tebligatı çıkaran merciye aittir.
- Bilinen en son adres yerine doğrudan adres kayıt sistemi adresine tebligat çıkarmak ve ilk aşamayı atlamak.
- Adres kayıt sistemi adresinin bilinen en son adresten farklı olması hâlinde, bilinen en son adrese çıkarılan tebligatın iadesini beklemeden geçişi yapmak.
- Muhatabın kabulü olmadan adresinden başka bir yerde tebligat yapmak.
- Avukat bürosu, vekil, veli veya vasi gibi muhatap adına kabule yetkili kişiler bakımından da muhatabın kabulü gerektiğini düşünmek; bu kişiler için ayrı kurallar uygulanır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Tebligatın hangi adrese çıkarılacağına karar verme yetkisi tebligatı çıkaran merciye aittir; tebligatı isteyen tarafın adresin tebligata elverişli olmadığını kendisinin takdir etmesi ve ilk tebligatın doğrudan adres kayıt sistemi adresine yapılmasını istemesi usulsüz kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/976 E., 2023/32 K., 08.02.2023; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi, 2022/787 E., 2025/2057 K., 30.12.2025)
- Bilinen en son adres tespit edilirken takip talebinde, dosyadaki yazışmalarda veya sözleşmede yer alan adres dikkate alınır; muhatabın bu adreslerden biri ile adres kayıt sistemindeki adresinin farklı olması hâlinde önce bilinen en son adrese tebligat çıkarılması gerektiği kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2022/351 E., 2023/509 K., 11.10.2023; Hukuk Genel Kurulu, 2013/1372 E., 2014/1065 K., 17.12.2014)
- Adres kayıt sistemindeki adrese geçişin koşulu, bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligatın orada yapılamamasıdır; bu koşullar gerçekleşmeden doğrudan adres kayıt sistemi adresine tebligat çıkarılması usulsüz kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/976 E., 2023/32 K., 08.02.2023; Ceza Genel Kurulu, 2016/77 E., 2019/388 K., 07.05.2019)
- Adresten başka yerde tebligat yapılabilmesi için muhatabın kabulünün bulunması gerektiği; bu istisnanın avukat bürosu, vekil, veli ve vasi gibi muhatap adına tebligatı kabule yetkili kişiler bakımından uygulanmadığı kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2021/312 E., 2021/628 K., 09.12.2021)

### Nasıl ispat edilir?

- Bilinen en son adrese tebligat çıkarılmadan doğrudan adres kayıt sistemi adresine tebligat yapıldığını ileri süren taraf, sıranın atlandığını kanıtlamakla yükümlüdür; tebligat zarfı ve mazbata kayıtları bu konuda ana delildir.
- Tebligatın bilinen en son adrese yapılması gerektiği durumda, tebligatı isteyen tarafın beyanı, dava dilekçesi veya icra takip talebindeki adres, sözleşme ve dosyadaki yazışmalar ilk delil olarak kullanılır.
- Adres kayıt sistemi adresine geçişin koşulu olan bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığı ya da tebligatın yapılamadığı, tebligatı çıkaran merciin işlemine ilişkin kayıtla ispatlanır; bu kayıt bulunmazsa tebligatın usulsüzlüğü ileri sürülebilir.
- Adresten başka yerde tebligat yapıldığını ileri süren taraf, muhatabın müracaatını veya kabulünü ispat yükü altındadır; muhatabın kabulünü yazılı belge, imza veya tutanakla göstermesi gerekir.
- Muhatap, adres kayıt sistemi adresine tebligatın usulüne uygun yapıldığını ve bilinen en son adresin elverişli olmadığını ileri süren merciin kayıtlarına karşı, adresinin o olmadığını veya tebligatı kabul etmediğini ispatlayabilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 7201 m.21: Adres kayıt sistemindeki adrese tebligatın usulünü düzenler. Bu maddenin ikinci fıkrası, madde 10 uyarınca adres kayıt sistemi adresine geçildiğinde uygulanır.
- 7201 m.35: Tüzel kişiler bakımından bilinen en son adresin iadesi hâlinde uygulanacak hükümdür.
- 7201 m.28: Adresi meçhul olanlara ilanen tebligatı düzenler. Madde 10 ile ilgili adres sırası tüketilmeden ilanen tebligata gidilemez.
- 7201 m.20: Muhatabın geçici olarak başka yere gitmesi ve tebellüğden kaçınma hâllerinde tebligatın yapılma şeklini düzenler.
- Tebligat Uygulama Yönetmeliği m.16: Bilinen en son adresin tespitinde dikkate alınacak kaynakları ve adres kayıt sistemi adresine tebligatta renkli zarf ve meşruhat zorunluluğunu düzenler.
- Tebligat Uygulama Yönetmeliği m.17: Adresten başka yerde tebligatın ancak muhatabın kabulü hâlinde mümkün olduğunu ve teslim usulünü düzenler.

## [Tebligat Kanunu m.11 — Vekile ve kanuni mümesile tebligat](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-11)

Madde, vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligatın kime yapılacağını, birden fazla vekil bulunması halinde hangi tebliğ tarihinin esas alınacağını ve avukatın bürosunda yapılacak tebligatın zamanını düzenler. Ayrıca kanuni mümessili bulunan veya bulunması gerekenlere yapılacak tebligatın kime yapılacağını belirler. Tebligatın kime yapılacağı, muhatap adresinde bulunmadığında yapılacak tebligat, tebliğ imkânsızlığı ve kanuni temsilcinin atanması gibi konuları düzenlemez; bunlar için 7201 sayılı Kanun m.16 (aynı konuttaki kişilere ve hizmetçiye tebligat), m.17 (meslek ve sanat icrasında tebligat), m.21 (tebliğ imkânsızlığı ve imtina) ve m.22 (tebligat yapılacak kişinin ehliyeti) hükümlerine bakılmalıdır. Kanuni temsilcinin atanmasına ilişkin usul Tebligat Yönetmeliği'nde yer alır. Vekilin yetkisinin tespiti ile vekâletnamenin kapsamı da bu maddenin konusu değildir.

### Vekile ve kanuni mümesile tebligat: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Vekil vasıtasıyla takip**: Tarafın bir avukat ya da vekil aracılığıyla icra veya dava işlemlerini yürütmesi durumudur. Bu halde tebligatın asıl tarafa değil vekile yapılması esastır. Vekilin, takibe vekil sıfatıyla katılmış olması gerekir.
- **Asıl tebliğ tarihi**: Birden fazla vekile tebligat yapılmışsa, bunlardan ilkine yapılan tebliğin tarihidir. Sürelerin başlangıcı bu tarihe göre hesaplanır.
- **Kanuni mümessil**: Muhatap adına hukuki işlem yapmaya kanun gereği yetkili olan temsilcidir. Kanun gereği bizzat muhataba yapılması gereken hallerde tebligat kanuni mümessile yapılmaz.
- **Avukatın bürosu**: Avukatın mesleki faaliyetini yürüttüğü yerdir. Bu yerde yapılacak tebligatların zamanı resmi çalışma gün ve saatleriyle sınırlıdır.

### Vekile ve kanuni mümesile tebligat: hangi şartlar aranır?

- Tebligatın vekil vasıtasıyla takip edilen bir işte yapılması gerekir; bu halde tebligat asıl tarafa değil vekile yapılmalıdır.
- Vekilin, takibe vekil sıfatıyla katılmış ve bu sıfatı belgelemiş olması gerekir.
- Vekil birden çoksa, bunlardan birine tebligat yapılması yeterlidir.
- Birden fazla vekile tebligat yapılmışsa, sürelerin başlangıcı için ilk yapılan tebliğ tarihinin esas alınması gerekir.
- Avukatın bürosunda yapılacak tebligatın resmi çalışma gün ve saatleri içinde yapılması gerekir.
- Kanuni mümessili bulunan ya da bulunması gereken kişiye tebligat, kanuna göre bizzat kendisine yapılması gerekmediği sürece mümessiline yapılmalıdır.
- Ceza Muhakemesi Kanunu'nun kararların sanıklara tebliğine ilişkin hükümleri saklı tutulmalıdır.

### Vekile ve kanuni mümesile tebligat: hangi sonuçları doğurur?

- Vekil vasıtasıyla takip edilen işte tebligat vekile yapıldığında tebligat geçerli olur ve süreler bu tarihten işlemeye başlar.
- Vekil varken asıl tarafa yapılan tebligat, Yargıtay uygulamasında usulsüz hatta yok hükmünde kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2025/80 E., 2025/471 K., 19.11.2025)
- Birden çok vekilin bulunması halinde ilk tebliğ tarihi asıl tebliğ tarihi sayılır; sonraki tebligatlar süreyi yeniden başlatmaz.
- Avukatın bürosunda resmi çalışma gün ve saatleri dışında yapılan tebligat, ikinci fıkra bakımından uygun değildir.
- Kanuni mümessile yapılan tebligat, kanuna göre bizzat muhataba yapılması gerekiyorsa geçerli değildir.
- Ceza Muhakemesi Kanunu'nun sanıklara karar tebliği hükümleri saklı olduğundan, ceza yargılamasındaki karar tebliğleri bu maddeye göre değil o kanuna göre yapılır.

### Vekil varlığı ile vekil yokluğu arasındaki fark nedir?

- Takibe vekil sıfatıyla katılan bir vekil bulunduğunda tebligat vekile yapılır.
- Vekil bulunmadığında tebligat, genel kurallara göre asıl muhataba yapılır.

Sonuç: Vekil varken asıla yapılan tebligat usulsüzdür; Yargıtay uygulamasında bu tebligatın yok hükmünde olduğu kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2025/80 E., 2025/471 K., 19.11.2025)

### Tek vekil ile birden çok vekil arasındaki fark nedir?

- Tek vekil varsa tebligat ona yapılır.
- Birden çok vekil varsa bunlardan birine tebligat yeterlidir.

Sonuç: Birden fazla vekile ayrı ayrı tebligat yapılmışsa süre, ilk tebliğ tarihinden işler.

### Avukat takibi ile diğer takip arasındaki fark nedir?

- Avukat tarafından takip edilen işte bürodaki tebligat resmi çalışma gün ve saatleri içinde yapılır.
- Avukat olmayan vekilin veya genel kuralın uygulandığı hallerde bu zaman sınırı ikinci fıkra kapsamında değildir.

Sonuç: Avukatın bürosuna resmi çalışma saatleri dışında yapılan tebligat, bu fıkra bakımından geçerlilik sorunu doğurur.

### Kanuni mümessili bulunan ile bulunması gereken kişi arasındaki fark nedir?

- Kanuni mümessili bulunan kişiye tebligat, kanuna göre bizzat kendisine yapılması gerekmediği sürece mümessiline yapılır.
- Kanuna göre bizzat kendisine yapılması gereken tebligat, mümessile değil muhataba yapılır.

Sonuç: Bizzat yapılması gereken hallerde mümessile yapılan tebligat geçerli sayılmaz.

### Vekile ve kanuni mümesile tebligat: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Vekil bulunduğu halde tebligatı asıl tarafa yapmak; oysa vekil vasıtasıyla takip edilen işte tebligat vekile yapılır.
- Vekilin takibe vekil sıfatıyla katılmadığı hâlde vekile tebligat yapmak; vekil sıfatının bulunmadığı yerde bu kural uygulanmaz.
- Birden çok vekile yapılan tebligatlarda son tebliğ tarihini esas almak; asıl tebliğ tarihi ilk tebliğ tarihidir.
- Avukat bürosuna resmi çalışma saatleri dışında yapılan tebligatı geçerli saymak; ikinci fıkra bu saatleri şart koşar.
- Kanuni mümessil bulunan kişiye, kanuna göre bizzat yapılması gereken tebligatı mümessiline yapmak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde asıl tarafa yapılan tebligatın usulsüz olduğu ve tebligatın vekile yapılmasının zorunlu olduğu kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2025/80 E., 2025/471 K., 19.11.2025; Ceza Genel Kurulu, 2023/231 E., 2024/254 K., 18.09.2024)
- Vekilin takibe vekil sıfatıyla katılmış olması gerektiği ve bu sıfatın bulunmadığı hallerde vekile yapılan tebligatın geçerli olmayacağı kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2024/209 E., 2024/168 K., 29.05.2024)
- Birden çok vekile yapılan tebligatlarda ilk tebliğ tarihinin asıl tebliğ tarihi olarak esas alınacağı kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2023/380 E., 2023/707 K., 26.12.2023)
- Vekilin istifa veya azlinin karşı tarafa bildirilmedikçe tebligat bakımından hüküm doğurmayacağı kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2023/234 E., 2023/633 K., 29.11.2023)
- Asıl tarafa yapılan tebligatla amaca ulaşılmış olsa dahi, vekile tebligat kuralının uygulanmasının gerektiği kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2023/49 E., 2023/277 K., 17.05.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Vekil vasıtasıyla takip iddiasını ileri süren taraf, takibe vekil olarak katılan kişinin vekâletnamesini ve takip işlemine katılım belgesini ortaya koymakla yükümlüdür.
- Tebligatın vekile yapıldığı, tebliğ mazbatası ve tebligat alındısı ile ispatlanır; tebliğ mazbatası resmi belge niteliğinde olup aksi ancak yazılı delille çürütülebilir.
- Vekilin azlini veya istifasını ileri süren taraf, bunu karşı tarafa dava tutanağına kayıt ya da tebliğ yoluyla bildirdiğini ispatla yükümlüdür.
- Asıl tarafa yapılan tebligatın geçerli sayılması için karşı tarafın, vekile tebligat yapılmadığını ve asıl tarafa tebliğin usulsüz olduğunu ispatlaması gerekir.
- Kanuni mümessilin bulunduğu veya bulunması gerektiği iddiasını ileri süren taraf, bu durumu mahkeme kayıtları veya tescil belgeleri ile göstermelidir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [7201 sayılı Tebligat Kanunu m.16](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-16): Muhatap adreste bulunmadığında aynı konuttaki kişilere tebligat yapılmasını düzenler; bu maddenin vekil ve kanuni mümessil dışındaki genel tebligat yolunu gösterir.
- [7201 sayılı Tebligat Kanunu m.17](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-17): Belirli bir yerde meslek veya sanat icra edenlere yapılacak tebligatı düzenler; avukat bürosu bakımından ayrı bir kural içermez ancak genel tebligat sırasını tamamlar.
- [7201 sayılı Tebligat Kanunu m.21](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-21): Muhatap veya önceki maddelere göre tebligat yapılabilecek kişilerin bulunmaması ya da imtina halinde tebligatın nasıl yapılacağını düzenler.
- [7201 sayılı Tebligat Kanunu m.22](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-22): Muhatap yerine tebligat yapılacak kişinin görünüşe göre ehliyet koşulunu belirler; kanuni mümessile tebligat bakımından da tamamlayıcı işlev görür.
- [7201 sayılı Tebligat Kanunu m.39](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-39): Tebliğ edilecek kişinin o davada hasım olması halinde muhatap adına tebligat yapılamayacağını düzenler; kanuni mümessile tebligat yapılırken de bu sınır gözetilir.

## [Tebligat Kanunu m.12 — Hükmi şahıslara ve ticarethanelere tebligat](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-12)

7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 12. maddesi, tüzel kişilere (hükmi şahıslara) yapılacak tebligatta muhatabın kim olacağını ve birden fazla yetkili temsilci bulunduğunda hangisine tebliğ yapılacağını düzenler. Ayrıca bir ticarethanenin işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ticari mümessile yapılan tebliğin geçerliliğini kurar. Madde özel hukuk ve kamu hukuku tüzel kişilerinin tamamı ile ticarethaneler bakımından uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular: yetkili temsilcilerin kimler olduğu ve bu kişilerin hangi yetkilere sahip olduğu (ilgili ticaret ve şirketler mevzuatı), yetkili temsilci bulunmadığında veya bulunmadığında memur ve müstahdeme tebliğ (m.13), tüzel kişinin adresinin belirlenmesi ve sicildeki adrese tebligat (m.35 ve TebYön m.20 bağlamında ayrı hükümler), tebligatın elektronik yolla yapılması ve yönetmelik düzeyindeki ayrıntılar.

### Hükmi şahıslara ve ticarethanelere tebligat: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Hükmi şahıs (tüzel kişi)**: Kendi adına hak edinebilen ve borç altına girebilen, gerçek kişiden ayrı hukuki varlık. Madde hem özel hukuk hem kamu hukuku tüzel kişilerini kapsar; her ikisi için tebliğ muhatabı tüzel kişidir ve tebligat temsilcisine yapılır.
- **Salahiyetli mümessil**: Tüzel kişiyi temsile yetkili kişi veya organ. Yetkinin kaynağı ilgili kanun ve tüzel kişinin ana sözleşmesi ya da tüzüğüdür; madde bu kişilerin kimler olduğunu saymaz.
- **Ticari mümessil**: Tacirin ticari işletmesini temsile ve işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda tacir adına hareket etmeye yetkili kişi. Gerçek kişi tacir de tüzel kişi tacir de bu kişiyi atayabilir.
- **Ticarethane**: Bir gerçek veya tüzel kişiye ait ticari işletme. Madde bakımından önemi, işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ticari mümessile tebliğin geçerli olmasıdır; tebligat ticarethanenin işlemleriyle sınırlıdır.

### Hükmi şahıslara ve ticarethanelere tebligat: hangi şartlar aranır?

- Tebligatın muhatabının bir tüzel kişi olması gerekir; tebligat tüzel kişinin kendisine çıkarılır, ancak fiilen tüzel kişinin salahiyetli mümessiline yapılır.
- Tebligatın salahiyetli mümessile yapılması gerekir; mümessil birden fazlaysa bunlardan yalnız birine tebliğ yapılması yeterlidir.
- Uyuşmazlığın bir ticarethanenin muamelelerinden doğmuş olması halinde, ticari mümessile yapılan tebliğ geçerli sayılmak için ticari mümessilin yetkili olması aranır.
- Tebligatın yapılabilmesi için salahiyetli mümessilin mutad iş saatlerinde işyerinde bulunmaması veya evrakı bizzat alamayacak durumda olmaması gerekir; bu hal m.13'ün uygulanmasını doğurur ve m.12 kapsamından çıkar.

### Hükmi şahıslara ve ticarethanelere tebligat: hangi sonuçları doğurur?

- Tüzel kişiye tebligat, salahiyetli mümessiline yapıldığında geçerli olur.
- Birden fazla salahiyetli mümessil varsa bunlardan yalnız birine yapılan tebligat yeterlidir; hepsine ayrı ayrı tebliğ gerekmez.
- Bir ticarethanenin işlemlerinden doğan uyuşmazlıkta ticari mümessile yapılan tebliğ geçerlidir.
- Ticari mümessil dışındaki bir kişiye, bu kişi salahiyetli mümessil değilse, m.12 gereğince yapılan tebliğ geçerli olmaz.
- Salahiyetli mümessil mutad iş saatlerinde işyerinde bulunmuyor veya evrakı bizzat alamayacak durumdaysa tebligat m.13 gereğince işyerindeki memur veya müstahdeme yapılır.
- Tüzel kişinin adresi ticaret sicilindeki kayıtlı adres ise ve tebligat orada yapılamıyorsa, tebligatın geçerliliği adres ve tebliğ usulü hükümlerine (m.35 ve ilgili yönetmelik hükümleri) bağlanır.

### Tüzel kişi ile ticarethane işlemi arasındaki fark nedir?

- Tüzel kişinin genel tebligatı; muhatap tüzel kişidir ve salahiyetli mümessile yapılır.
- Ticarethanenin işlemlerinden doğan uyuşmazlık; tebligat ticari mümessile de yapılabilir.

Sonuç: Ticarethane uyuşmazlığında ticari mümessile yapılan tebliğ de geçerlidir; genel kural tek başına salahiyetli mümessili öngörür.

### Salahiyetli mümessil ile ticari mümessil arasındaki fark nedir?

- Tüzel kişiyi genel olarak temsile yetkili organ ya da kişi; yetkisi kanun ve ana sözleşmeden doğar.
- Yalnız ticarethanenin işlemleri bakımından atanmış kişi; yetkisi tacirin atamasından doğar.

Sonuç: Ticari mümessile tebliğ yalnız ticarethanenin muamelelerinden doğan uyuşmazlıklarda geçerlidir; diğer uyuşmazlıklarda salahiyetli mümessile tebligat gerekir.

### Birden fazla mümessil ile tek mümessil arasındaki fark nedir?

- Birden fazla salahiyetli mümessil bulunan hal.
- Tek salahiyetli mümessil bulunan hal.

Sonuç: Birden fazla mümessil varsa yalnız birine tebliğ yeterlidir; birine yapılan tebliğ tüm mümessillere yapılmış sayılır.

### m.12 ile m.13 arasındaki fark nedir?

- Salahiyetli mümessilin işyerinde bulunduğu veya evrakı alabildiği hal; tebliğ doğrudan mümessile yapılır.
- Mümessilin mutad saatlerde işyerinde bulunmadığı veya evrakı alamayacak halde olduğu hal; tebliğ işyerindeki memur veya müstahdeme yapılır.

Sonuç: Hangi maddenin uygulanacağı mümessilin o andaki durumuna bağlıdır; m.13 yalnız m.12'deki mümessil erişilemediğinde devreye girer.

### Hükmi şahıslara ve ticarethanelere tebligat: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Ticari mümessile tebliği, ticarethane uyuşmazlığı olmayan bir davada da geçerli saymak; ticari mümessil yetkisi yalnız ticarethanenin muamelelerinden doğan uyuşmazlıkla sınırlıdır.
- Birden fazla salahiyetli mümessilin hepsine tebliğ yapılmasını aramak; yalnız birine yapılması yeterlidir.
- Mümessilin işyerinde bulunmadığı hallerde m.12'ye göre tebligatı doğrudan geçerli saymak; bu halde m.13 uygulanır ve tebligat mazbatasında durumun belirtilmesi gerekir.
- Tüzel kişiye tebligatı gerçek kişiye yapılan tebligatla aynı kurallara tabi saymak; tüzel kişi için temsilci ve adres ayrı değerlendirilir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Tüzel kişilere tebligatın yetkili temsilciye yapılması gerektiği, temsilcilerin birden fazla olması halinde birine tebligatın yeterli olduğu yerleşik olarak kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/1070 E., 2022/1646 K., 01.12.2022)
- Tebligat tüzel kişinin ticaret sicilindeki adresine çıkarılmış ve adreste muhatap bulunamamışsa, tebligatın 21/1. maddeye göre yapılması gerektiği kabul edilmektedir. (Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2023/1836 E., 2025/322 K., 17.02.2025; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2025/620 E., 2026/318 K., 07.04.2026)
- Tüzel kişilere yapılan tebligatta, muhatap adreste bulunmadığı için araştırma yapılması gerekmediği ve bu nedenle tebligatın usulsüz sayılmayacağı kabul edilmektedir. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2022/1823 E., 2025/773 K., 08.05.2025)
- Yetkili temsilciye veya m.13 kapsamındaki kişilere yapılmayan tebligat usulsüz sayılmakta ve bu durum davanın sonucunu etkilemektedir. (Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2023/2274 E., 2025/706 K., 21.04.2025; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi, 2020/709 E., 2022/465 K., 14.04.2022)

### Nasıl ispat edilir?

- Tebligatın geçerliliğini ileri süren taraf, tebligatın salahiyetli mümessile ya da ticarethane uyuşmazlığında ticari mümessile yapıldığını tebliğ evrakı ve mazbata ile ispatlar.
- Tebligatın yapıldığı kişinin salahiyetli mümessil ya da ticari mümessil olduğunu, tüzel kişinin ticaret sicil kayıtları ve ana sözleşme ya da tacirin atama belgesi ile ispat etmek gerekir.
- Tebligatın usulsüzlüğünü ileri süren taraf, tebliğ edilen kişinin yetkisiz olduğunu veya mutad saatlerde işyerinde bulunan salahiyetli mümessile yapılmadığını ispatlamakla yükümlüdür.
- Ticari mümessil dışında bir kişiye yapılan tebligatta, uyuşmazlığın ticarethanenin muamelelerinden doğduğunu gösteren belgelerin de bulunması gerekir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 7201 m.13: Salahiyetli mümessilin mutad iş saatlerinde işyerinde bulunmaması veya evrakı bizzat alamayacak halde olması durumunda tebligatın işyerindeki memur veya müstahdeme yapılmasını düzenler; m.12'nin tamamlayıcısıdır.
- 7201 m.35: Tüzel kişiler bakımından tebligatın resmi kayıtlardaki adrese yapılmasını ve adres değiştirilmişse tebligatın nasıl yürüyeceğini düzenler; m.12'deki muhataba tebliğin hangi adreste yapılacağı bakımından bağlantılıdır.
- 7201 m.21: Tebligat adreste yapılamadığında uygulanan kural; tüzel kişilerde adres kapalı olduğunda bu maddeye göre tebligat yapılabileceği yargı kararlarında kabul edilir.

## [Tebligat Kanunu m.13 — Hükmi şahısların memur ve müstahdemlerine tebligat](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-13)

Bu madde, hükmi şahıslar (tüzel kişiler) adına tebliğ yapılacak durumda, muhatap tüzel kişinin yetkilisinin mutad iş saatlerinde işyerinde bulunmaması ya da o sırada evrakı bizzat alamayacak halde olması hâlinde tebligatın kime yapılacağını düzenler. Tebligatın, orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerden birine yapılabileceğini kurar. Kişiye uygulanır: tüzel kişi adına tebligat alması gereken yetkililer ve işyerinde bulunan memur veya müstahdemler bakımından geçerlidir. Düzenlemediği konular: yetkili mümessilin kim olduğu ve birden fazla mümessil hâlinde tebliğin kime yapılacağı (TebK m.12), ticari mümessil ve ticari ihtilaflar (TebK m.12), tüzel kişinin adresi ve adres değişikliği (TebK m.35 ve ilgili kurallar), vekil ve kanuni temsilciye tebligat (TebYön m.18-19), aynı konutta oturanlara ya da hizmetçiye tebligat (TebYön m.25) ve meslek ve sanat erbabına tebligat (TebK m.17).

### Hükmi şahısların memur ve müstahdemlerine tebligat: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Hükmi şahıs**: Tüzel kişilik olarak kendi adına hak ve borç edinebilen, ancak fiilen organları aracılığıyla hareket eden kişi topluluğu veya mal topluluğudur. Bu maddede tebliğ, hükmi şahsın kendisine değil, onun adına tebliği alacak kişilere yapılır.
- **Salahiyetli mümessil**: Tüzel kişiyi temsile yetkili kişidir ve tebligatın öncelikle yapılması gereken muhataptır. Yetkili temsilci bulunduğu sürece tebligat başka kişiye yapılamaz.
- **Mutad iş saatleri**: Tüzel kişinin işyerinin olağan olarak açık ve çalışır durumda olduğu zaman dilimidir. Yetkilinin bu saatlerde işyerinde bulunmaması, sıradaki kişiye geçiş için ön koşuldur.
- **Müstahdem**: Tüzel kişinin işyerinde sürekli olarak çalışan personelidir. Maddenin yan kişisi olarak, yalnızca o işyerinde hazır bulunan ve tüzel kişi adına çalışan kişiler arasından seçilir.
- **Mazbata**: Tebligatın nasıl yapıldığını gösteren tebligat evrakı üzerindeki kayıttır. Tebligat yapılan kişinin neden seçildiğinin ve yetkilinin neden alınamadığının bu kayıtta belirtilmesi uygulamada önemlidir.

### Hükmi şahısların memur ve müstahdemlerine tebligat: hangi şartlar aranır?

- Muhatap tüzel kişinin tebliğ alabilecek yetkilisinin mutad iş saatlerinde işyerinde bulunmaması ya da o sırada evrakı bizzat alamayacak bir halde olması gerekir; bu durum her ne sebeple olursa olsun aranan koşuldur.
- Tebligatın, hazır bulunan memur veya müstahdemlerden birine yapılması için bu kişinin tüzel kişi adına işyerinde hazır bulunması zorunludur.
- Tebligatın yapılacağı kişi, tüzel kişinin işyerinde hazır bulunan memur veya müstahdemi olmalıdır; işyeri dışındaki kişilere yapılan tebliğ bu madde kapsamında geçerli değildir.
- Yetkili temsilci ile birlikte aranan sıra gözetilmelidir: önce yetkiliden sonra gelen yetkili memur veya evrak müdürü gibi görevli kişi, o da yoksa diğer hazır memur veya müstahdem seçilmelidir.

### Hükmi şahısların memur ve müstahdemlerine tebligat: hangi sonuçları doğurur?

- Yetkili temsilci mutad iş saatlerinde işyerinde bulunuyorsa ve evrakı alabilecek durumdaysa, tebligat bu madde yerine doğrudan yetkiliye yapılmalıdır.
- Yetkili kişinin bulunmadığı veya evrakı alamadığı hâlde işyerinde hazır bulunan memur veya müstahdemlerden birine yapılan tebligat geçerli olur.
- Yetkili kişinin orada bulunmadığı, yetkili olmadığı ya da alamayacak durumda olduğu tespit edilmeden yapılan tebligat usulsüzdür ve hukuki sonuç doğurmaz.
- Tebligatın kime yapıldığının ve neden yetkiliye yapılamadığının tebliğ evrakına veya mazbataya yazılması gerekir; bu kayıt bulunmazsa tebligat usulsüz sayılır.
- Yetkili kişinin yokluğu hâlinde de tebligat, tüzel kişinin işyerinde sürekli çalışan kişisine yapılır; işyeri dışındaki kişiler, komşu veya başka işyerindeki çalışanlar muhatap yerine geçmez.
- Sıralı kişilere yapılan tebligatta mazbatada sıranın izlendiği belirtilmezse usulsüzlük doğar. Bu sonuç ilgili tebligat kanunundaki usulsüzlük rejimine bağlanır.

### Yetkili mümessil ile memur veya müstahdem arasındaki fark nedir?

- Tüzel kişinin yetkili temsilcisine yapılan tebligat, asıl muhataba yapılan tebligattır ve yetkili bulunduğu sürece öncelikle aranır.
- Bu maddedeki memur veya müstahdeme tebligat, yalnızca yetkili kişinin iş saatlerinde bulunmaması veya evrakı alamaz durumda olması hâlinde yapılan istisnai tebligattır.

Sonuç: Yetkili varken doğrudan memur veya müstahdeme yapılan tebligat usulsüzdür. Yetkilinin orada bulunmadığı tespit edilmeden yapılan tebliğ de geçersiz sayılır.

### Yetkilinin sırası ile memur veya müstahdemin sırası arasındaki fark nedir?

- Yetkilinin yokluğunda önce, yetkiliden sonra gelen yetkili memur veya evrak müdürü gibi görevli kişiye tebligat yapılır.
- Bu kişi de yoksa, işyerinde hazır bulunan diğer memur veya müstahdeme tebligat yapılabilir.

Sonuç: Sıra gözetilmeden yapılan tebligat usulsüz olur; sıranın atlanması mazbatada açıklanmazsa geçerlilik sorunu doğar.

### Tüzel kişi ile ticari mümessil ayrımı arasındaki fark nedir?

- Bu madde, hükmi şahıs adına yapılacak genel tebligatı düzenler.
- Ticarethanenin muamelelerinden doğan ihtilaflarda ticari mümessile yapılan tebliğ TebK m.12 kapsamında geçerlidir.

Sonuç: Ticari uyuşmazlıkta ticari mümessile yapılan tebliğ, bu maddenin sıralı kişi kuralı uygulanmadan da geçerli sayılabilir.

### Hükmi şahısların memur ve müstahdemlerine tebligat: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Tüzel kişinin yetkilisinin işyerinde bulunmadığını tespit etmeden doğrudan çalışana tebligat yapmak; bu durumda tebligat yetkiliye yapılmamış sayılır.
- Yetkiliden sonra gelen kişinin ya da evrak müdürünün bulunup bulunmadığını araştırmadan diğer memur veya müstahdeme tebligat yapmak.
- Tebligatın işyeri dışındaki bir kişiye, örneğin iş ortağına, komşuya veya başka işyerindeki bir çalışana yapılmasını bu madde kapsamında saymak.
- Sigortalı olmayan daimi çalışana yapılan tebligatı kendiliğinden geçersiz saymak; sigortasızlık tek başına geçerliliği ortadan kaldırmaz, daimilik aranır.
- Mazbataya tebligatın neden yetkiliye yapılamadığını ve kime yapıldığını yazmamak; bu eksiklik tebligatı usulsüz kılabilir.
- Ticari mümessile yapılan tebliğin ticari uyuşmazlık dışında da bu madde yerine geçerli sayılmasını kabul etmek.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yetkili temsilcinin tebligat anında işyerinde bulunmadığının tespit edilmeden, doğrudan işyerindeki daimi çalışana tebligat yapılmasının usulsüz olduğu kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/728 E., 2025/261 K., 30.04.2025; Hukuk Genel Kurulu, 2024/513 E., 2025/2 K., 05.02.2025)
- Tebligatın yetkili temsilciden sonra gelen kişi, evrak müdürü ya da görevli bir personele yapılmasının sırası gözetilmediğinde usulsüz sayıldığı kabul edilmektedir. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2022/1823 E., 2025/773 K., 08.05.2025)
- İşyerinde sürekli çalışanın sigortalı olup olmamasının tebligatın geçerliliğini etkilemediği; asıl aranan koşulun daimi çalışan statüsü olduğu kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2023/222 E., 2023/392 K., 05.07.2023)
- Muhatabın işyeri dışındaki iş ortağına, komşusuna veya başka bir işyerindeki çalışanına tebligat yapılamayacağı yönünde uygulama yerleşmiştir. (Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2023/2274 E., 2025/706 K., 21.04.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Tebligatın usulsüz olduğunu ileri süren taraf, yetkili temsilcinin işyerinde bulunmadığını ya da alamayacak durumda olmadığını ispat etmekle yükümlüdür; bu ispat, tebligat mazbatası ve tanık beyanı ile yapılabilir.
- Tebligatı yapan memurun düzenlediği mazbata en önemli belgedir; mazbatada yetkilinin neden bulunmadığı ve tebligatın kime yapıldığı yazılı olmalıdır.
- Tebligatın yapıldığı kişinin tüzel kişinin işyerinde sürekli çalışan biri olduğunu ileri süren taraf bunu ispatlamakla yükümlüdür; işveren kaydı, SGK bildirimi veya iş yeri tanığı bu konuda delil olabilir.
- Tebligatın sıraya uygun yapıldığını savunan tebligat yapan veya tüzel kişi, mazbatadaki kayıt ile bunu ispatlar; mazbatada sıra açıklanmamışsa bu ispat zorlaşır.
- Sigortasız çalışmanın tebligatı etkilemediği yönündeki kararlar nedeniyle, işçinin sigortasının bulunmamasını tek başına ileri süren karşı taraf, asıl daimi çalışan olma koşulunu çürütmekle yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [7201 sayılı Tebligat Kanunu m.12](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-12): Tüzel kişiye tebligatın öncelikle yetkili mümessile yapılması ve birden fazla mümessil varsa tek birine yapılmasının yeterli olması kuralını koyar; bu madde ise yetkili yokken devreye girer.
- [7201 sayılı Tebligat Kanunu m.12](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-12): Ticari mümessile yapılan tebliğin ticarethanenin muamelelerinden doğan ihtilaflarda geçerli sayılması kuralını içerir.
- [7201 sayılı Tebligat Kanunu m.35](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-35): Tüzel kişinin adresine ilişkin kuralları düzenler; bu madde tebligatın kime yapılacağını belirler, adres belirlemez.
- [7201 sayılı Tebligat Kanunu m.17](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-17): Meslek ve sanat icra edenlere ilişkin tebligat kuralını düzenler; tüzel kişi işyeri için bu madde özel kural olarak uygulanır.

## [Tebligat Kanunu m.14 — Askeri şahıslara tebligat](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-14)

Madde, askeri şahıslara yapılacak tebligatın kime yapılacağını düzenler. Birinci fıkra astsubaylar hariç erata yapılacak tebligatı kıta kumandanı ve müessese amiri gibi en yakın üste yönlendirir. İkinci fıkra bunun dışındaki askeri şahıslara birlik veya müessesede tebligat gerektiğinde nöbetçi amir veya subayın tebligatı temin etmesini ve son çare olarak tebligatın nöbetçi amir veya subaya yapılmasını öngörür. Kapsam, birlik ya da müessesede bulunan askeri şahıslardır. Madde, sefer halindeki askeri şahıslara tebligatı (m.15), cezaevindeki mevkuf ve hükümlülere tebligatı (m.19), yabancı ülkedeki memur ve askeri şahıslara tebligatı (m.27) ve tebligatın memur eliyle yapılmasını (m.2) düzenlemez. Ayrıca adres araştırması ve ilanen tebligat (m.28) ile tebligatın hangi kişiye yapılacağına dair genel kurallar (m.16 ve devamı) ile tebligat masrafı (m.5) bu maddenin dışındadır.

### Askeri şahıslara tebligat: hangi şartlar aranır?

- Tebliğ edilecek kişinin askeri şahıs olması ve tebligatın birlik veya müessesede yapılması gerekmelidir.
- Muhatap erat ise tebligat astsubay olmayan erata yapılmalı ve kıta kumandanı veya müessese amiri gibi en yakın üste yapılmalıdır; astsubaylara bu fıkra uygulanmaz.
- Muhatap astsubay, subay veya diğer askeri şahıs ise tebliğin temini için nöbetçi amir veya subay devreye girmelidir.
- Muhatabın derhal bulundurulması mümkün olmalı ve tebligat bizzat muhataba yapılmalıdır.
- Muhatabın derhal bulundurulması veya tebliğin temini mümkün olmazsa tebligat nöbetçi amir veya subaya yapılmalıdır; bu ikinci yol yalnızca son çare olarak kullanılabilir.
- Nöbetçi amir veya subaya yapılan tebligat için muhatabın aranıp bulunamadığının veya evrakın kendisine tebliğ edilemediğinin tebliğ mazbatasında gösterilmesi gerekir.

### Askeri şahıslara tebligat: hangi sonuçları doğurur?

- Erata yapılacak tebligat en yakın üste yapıldığında usulüne uygun sayılır; bu kurala uyulmadan yapılan tebligat usulsüzdür.
- Astsubaya veya diğer askeri şahsa tebligat, muhatabın derhal bulundurulamaması veya tebliğin temin edilememesi halinde nöbetçi amir veya subaya yapılır.
- Muhatap askeri şahıs derhal bulundurulamazsa veya tebliğ evrakını almaktan kaçınırsa tebligat nöbetçi amir veya subaya yapılır.
- Muhatabın birlikte bulunmaması nedeniyle tebligat nöbetçi amir veya subaya yapılmadan önce nöbetçi amir veya subayın muhatabı bulundurma yükümlülüğü vardır.
- Tebligatın bu madde uyarınca yapılmadığı hallerde tebligat hukuka aykırı olur ve sonucu olarak yargılamaya katılım sağlanmamış olabilir.

### Erat ile astsubay arasındaki fark nedir?

- Erat, birinci fıkra kapsamındadır ve tebligat kıta kumandanı veya müessese amiri gibi en yakın üste yapılır.
- Astsubay, birinci fıkranın dışında tutulmuştur ve ikinci fıkra hükmüne tabidir.

Sonuç: Astsubaya en yakın üste tebligat yapılamaz; nöbetçi amir veya subay yoluyla işlem yapılır.

### Birinci fıkra ile ikinci fıkra arasındaki fark nedir?

- Birinci fıkra yalnızca erata uygulanır ve en yakın üst muhatap sayılır.
- İkinci fıkra, erat dışındaki askeri şahıslar için nöbetçi amir veya subay mekanizmasını düzenler.

Sonuç: Erata yapılacak tebligat en yakın üste; diğerlerine nöbetçi amir veya subaya yapılır.

### Birlik veya müessese içinde tebligat ile sefer halinde tebligat arasındaki fark nedir?

- Madde 14 birlik veya müessesede bulunan askeri şahıslara uygulanır.
- Sefer halinde olan askeri şahıs için kanun m.15 ayrı bir yol öngörür; bağlı bulunduğu kuvvet komutanlığı aracılığıyla yapılır.

Sonuç: Sefer halinde olan kişiye m.14 uygulanmaz, m.15 uygulanır.

### Askeri şahıs ile mevkuf veya hükümlü arasındaki fark nedir?

- Askeri şahıs birlik veya müessesede bulunuyorsa m.14 uygulanır.
- Cezaevinde bulunan mevkuf veya hükümlü için m.19 ayrı bir kişi belirler.

Sonuç: Cezaevindeki kişiye tebligat m.19 uyarınca müessese müdürü veya memuru aracılığıyla yapılır.

### Askeri şahıslara tebligat: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Astsubay için en yakın üste tebligat yapmak; kanunda astsubaylar birinci fıkranın dışında tutulmuştur ve bu yol astsubaya uygulanmaz.
- Birinci fıkra ile ikinci fıkrayı birbirine karıştırmak; erat için en yakın üst, diğer askeri şahıslar için nöbetçi amir veya subay yolu öngörülmüştür.
- Muhatabın birlikte bulunmadığı hallerde doğrudan nöbetçi amir veya subaya tebligat yapmak; bu yol ancak muhatabın bulundurulamadığı veya tebliğin temin edilemediği hallerde kullanılabilir.
- Sefer halindeki askeri şahsa m.14 uygulamak; bu hal m.15 kapsamındadır.
- Mevkuf veya hükümlü için m.14 uygulamak; bu kişilere m.19 uygulanır.
- Tebliğ mazbatasında muhatabın bulunamadığı sebebini yazmamak; bu eksiklik tebligatın usulsüzlüğüne yol açar.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Erata yapılacak tebligatın en yakın üste yapılmadan doğrudan erata yapılmasının usulsüz olduğu kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2021/1930 E., 2022/1596 K., 14.12.2022; 10. Ceza Dairesi, 2024/4651 E., 2025/3612 K., 26.03.2025)
- Askeri şahsa tebligatın kapıdaki nöbetçi eratın beyanına dayanılarak yapılmasının m.14'e uygun düşmediği ve kararın bozulmasını gerektirdiği kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2021/1930 E., 2022/1596 K., 14.12.2022)
- Muhatap erat birlikte bulunmuyorsa durumun tebliğ evrakına yazılması ve bu durumun sebebine göre hareket edilmesi gerektiği kabul edilmektedir. Firar halinde evrakın mercie iade edileceği, başka birliğe sevk halinde ise evrakın kendisine ulaştırılabileceği belirtilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Tebligatın m.14 uyarınca yapıldığını iddia eden taraf, tebliğ mazbatasında muhatabın erat mı yoksa astsubay mı olduğunu, en yakın üst veya nöbetçi amir veya subaya yapılıp yapılmadığını ve gerekçesini göstermek zorundadır.
- Tebliğ mazbatasında muhatabın birlikte bulunmadığı, derhal bulundurulamadığı veya evrakı almaktan kaçındığı belirtilmemişse nöbetçi amir veya subaya yapılan tebligatın usulüne uygun olduğu ileri sürülemez.
- Askeri şahsın birlikte bulunup bulunmadığı ve statüsü, birlik kayıtları ve askerlik şubesi yazıları ile ispatlanabilir; tarafların iddiası bu belgelerle karşılaştırılır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [7201 sayılı Kanun m.15](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-15): Sefer halindeki birlik mensubuna tebligatın bağlı bulunduğu kuvvet komutanlığı aracılığıyla yapılmasını düzenler; m.14 bu hali kapsamaz.
- [7201 sayılı Kanun m.19](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-19): Mevkuf ve hükümlülere tebligatın bulundukları müessesenin müdürü veya memuru tarafından yapılmasını öngörür; m.14 ile karıştırılmamalıdır.
- [7201 sayılı Kanun m.27](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-27): Yabancı ülkedeki askeri şahıslara tebligatın hangi makam aracılığıyla yapılacağını düzenler; m.14 kapsamında değildir.
- [7201 sayılı Kanun m.2](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-2): Tebligatın memur veya zabıta eliyle yapılmasını düzenler; m.14 bu yöntemi değil, birlik içi amir aracılığını öngörür.

## [Tebligat Kanunu m.15 — Sefer hali](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-15)

Madde, sefer halinde bulunan birlik veya müesseseye mensup askeri şahıslara yapılacak tebligatın muhatabını ve tebligatın hangi makam aracılığıyla yapılacağını düzenler. Tebligat, muhatabın bağlı olduğu Kara, Deniz veya Hava kuvvetleri komutanlığı vasıtasıyla yapılır. Kapsam, sefer halindeki askeri şahıslarla sınırlıdır; sefer dışındaki erat ve diğer askeri şahıslara tebligat (m.14), mevkuf ve mahkûmlara tebligat (m.19), yabancı ülkedeki askeri şahıslara tebligat (TebYön m.27 ve TebK m.27 kapsamı) ve muhatabın geçici olarak başka yere gitmesi hali (m.20) bu maddede düzenlenmez. Tebligatın geçerlilik ve tebliğ tarihine ilişkin kurallar ile tebligat usulünün ayrıntıları da bu maddenin kapsamına girmez.

### Sefer hali: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Sefer halinde birlik veya müessese**: Askeri birliğin veya müessesenin sefer, yani savaş ya da seferberlik durumunda görev yaptığı hali ifade eder. Madde bu halin varlığına bağlı olarak uygulanır; sefer dışındaki barış düzeni için m.14 geçerlidir.
- **Askeri şahıs**: Silahlı kuvvetlere mensup kişiler olup, madde kapsamında sefer halindeki birlik veya müesseseye bağlı olanlardır. Madde, askeri şahısların tamamını değil, sefer halinde birlik veya müessesede bulunan mensuplarını düzenler.
- **Bağlı bulunulan kuvvet komutanlığı**: Muhatabın mensup olduğu Kara, Deniz veya Hava kuvvetlerinden ilgili olanın komutanlığıdır. Tebligat bu komutanlık aracılığıyla yapılır; birlik komutanı veya kurum amiri bu maddede doğrudan muhatap olarak belirtilmemiştir.

### Sefer hali: hangi şartlar aranır?

- Muhatabın askeri şahıs olması ve bu şahsın sefer halinde bulunan bir birlik veya müessesenin mensubu olması gerekir.
- Sefer halinin fiilen mevcut olması gerekir; barış düzeninde bu madde değil m.14 uygulanır.
- Tebligatın muhatabın bağlı bulunduğu Kara, Deniz veya Hava kuvvetleri komutanlığı vasıtasıyla yapılması gerekir.

### Sefer hali: hangi sonuçları doğurur?

- Tebligat, muhatabın bağlı bulunduğu Kara, Deniz veya Hava kuvvetleri komutanlığı vasıtasıyla yapılır.
- Sefer halinde olan birlik mensubuna bu maddeye aykırı biçimde doğrudan birlik komutanına, kıta komutanına veya nöbetçi amire yapılan tebligat, maddenin öngördüğü usule uygun olmaz.
- Muhatap sefer halinde değilse bu madde uygulanmaz ve m.14 hükmüne göre işlem yapılır.

### Sefer halindeki birlik mensubu ile sefer dışındaki askeri şahıs arasındaki fark nedir?

- Sefer halinde birlik veya müessesede bulunan askeri şahıs, bu maddeye tabidir ve tebligat bağlı olduğu kuvvet komutanlığı vasıtasıyla yapılır.
- Sefer dışında bulunan askeri şahıs, m.14 kapsamında kalır; erata en yakın üste, diğer askeri şahıslara ise nöbetçi amiri veya subaya yapılır.

Sonuç: Hangi tebligat makamının devreye gireceği, muhatabın sefer halinde olup olmadığına göre değişir.

### Seferdeki erat ile seferdeki subay veya astsubay arasındaki fark nedir?

- Sefer halinde olan erat da bu maddeye göre bağlı bulunduğu kuvvet komutanlığı vasıtasıyla tebliğ alır.
- Barış düzeninde erata en yakın üste yapılan tebligat kuralı (m.14) yalnız sefer dışı hal için geçerlidir.

Sonuç: Sefer halinde erat ile astsubay ya da subay arasında tebligat makamı açısından bir ayrım yapılmaz; m.14'teki erat-astsubay ayrımı burada uygulanmaz.

### Sefer hali: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Sefer halindeki erata m.14'teki kıta komutanı veya en yakın üst usulünü uygulamak; m.15 uygulanması gerekirken m.14 esas alınır.
- Sefer halinin varlığını araştırmadan m.15 usulünü veya m.14 usulünü seçmek; önce durumun saptanması gerekir.
- Kuvvet komutanlığı yerine birlik komutanına veya kurum amirine doğrudan tebligat yapmak; madde bu yolu öngörmez.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Sefer dışındaki askeri personele yapılan tebligatta en yakın üst ve nöbetçi amir ayrımının gözetilmesi, sefer halinde bağlı kuvvet komutanlığı yolunun tercih edilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2013/377 E., 2014/35 K., 22.01.2014)
- Erata en yakın üste yapılan tebligatın kanuna uygun olmadığı, muhatabın tebliğ tarihinde askerlik görevini yaptığı hal için de m.14 yerine doğru usulün uygulanması gerektiği belirtilmektedir. (2019/93 E., 2023/87 K., 04.05.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Tebligatın usulüne uygun yapıldığını ileri süren taraf veya tebligatı yapan makam, muhatabın sefer halinde birlik veya müessesede bulunduğunu ve tebligatın bağlı kuvvet komutanlığı vasıtasıyla yapıldığını ispatlamakla yükümlüdür.
- Sefer halinin varlığı resmi belge ve birlik kayıtlarıyla ispatlanır; bu durumun yokluğunu ileri süren taraf, muhatabın barış düzeninde olduğunu ve m.14 usulünün izlendiğini gösterir.
- Tebliğ evrakının kuvvet komutanlığına gönderildiği ve bu komutanlık aracılığıyla muhataba ulaştığı tebliğ mazbatasında belirtilmelidir; mazbatada bu yolun kullanıldığı görünmüyorsa usulsüzlük iddiası güçlenir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [7201 sayılı Kanun m.14](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-14): Sefer dışındaki askeri şahıslara tebligatı düzenler; erata en yakın üste, diğer askeri şahıslara nöbetçi amiri veya subaya tebligatı öngörür. Bu madde ile sefer ve barış ayrımını oluşturur.
- [7201 sayılı Kanun m.19](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-19): Mevkuf ve mahkûmlara tebligatı düzenler; askeri şahıs olsa dahi cezaevi müdürü veya memuru aracılığıyla yapılır, bu maddeyle ilgisi yoktur.
- [7201 sayılı Kanun m.27](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-27): Yabancı ülkedeki askeri şahıslara tebligatı düzenler; kuvvet komutanlıkları ve Jandarma Genel Komutanlığı yoluyla yapılır. Bu madde ile sınırı belirleyen kurallardan biridir.
- [7201 sayılı Kanun m.20](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-20): Muhatabın geçici olarak başka yere gitmesi halinde tebligatı düzenler. Madde 15'te bu hal yer almaz, ancak tebliğ tarihini etkileyen ayrı bir kuraldır.

## [Tebligat Kanunu m.16 — Aynı konutta oturan kişilere veya hizmetçiye tebligat](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-16)

Kanun, muhatabın tebliğ yapılacak adreste bulunmaması hâlinde tebliğin kime yapılabileceğini düzenler; buna göre tebliğ, muhatapla aynı konutta oturan kişilere veya hizmetçilerinden birine yapılabilir. Madde, muhatabın adreste bulunmadığı hâlleri ve bu durumda tebliğ alabilecek üçüncü kişileri kapsar. Maddenin uygulanması, tebliğ alan kişinin muhatapla aynı konutta oturduğunun veya muhatabın konutunda hizmetçi olarak çalıştığının tespitine bağlıdır. Madde; belli bir yerde veya evde meslek ya da sanat icra edenlere yapılacak tebliği (m.17), otel, hastane, fabrika, okul ve yurt gibi yerlerde tebliği (m.18), tebliğ alacak kişinin ehliyet ve yaşını (m.22), muhatabın davadaki hasmı olan kişiye tebliğ yasağını (m.39) düzenlemez. Adres tespiti ve bilinen en son adrese tebliğ (TebY m.16 ve Tebligat Yönetmeliği hükümleri), tebliğ imkânsızlığı ve tebellüğden imtina hâlinde yapılacak tebliğ (m.21) ile tebliğ usulüne aykırılığa karşı şikâyet yolu da bu maddede yer almaz.

### Aynı konutta oturan kişilere veya hizmetçiye tebligat: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Muhatap yerine tebliğ**: Tebliğ yapılacak kişinin adreste bulunmaması hâlinde, tebliğin ona değil, kanunda sayılan üçüncü kişilere yapılmasıdır. Muhatabın bizzat kendisine yapılmadığı için istisnai bir usuldür.
- **Aynı konutta oturan kişi**: Muhatapla aynı konutu devamlı olarak paylaşan kişidir. Aynı binada ayrı dairede oturmak bu kapsamda değildir; konut, muhatabın yaşadığı ev ya da daireyi ifade eder. Akrabalık veya hısımlık aranmaz.
- **Hizmetçi**: Muhatabın konutunda çalışan ve bu konutta yaşayan kişidir. Günlük veya kısa süreli hizmet veren kişi, yemek ya da temizlik için ayda birkaç gün gelen kişi bu kapsamda değildir.
- **Konut**: Muhatabın yaşadığı ev veya daireyi ifade eder. İşyeri adresi bu kavramın kapsamına girmez; işyerine bu hükme göre tebligat çıkarılamaz.

### Aynı konutta oturan kişilere veya hizmetçiye tebligat: hangi şartlar aranır?

- Tebliğ yapılacak kişinin, tebliğ adresinde bulunmaması gerekir.
- Tebliğ alan kişinin, muhatapla aynı konutta devamlı olarak oturması ya da muhatabın konutunda hizmetçi olarak çalışması gerekir.
- Tebliğ alan kişinin muhatapla aynı konutta oturduğu veya hizmetçi olduğu, tebliğ mazbatasında açıkça belirtilmelidir.
- Tebliğ, muhatap yerine yalnızca bu koşulları taşıyan kişilere yapılabilir; komşu, apartman görevlisi ya da aynı binada başka dairede oturan kişi bu kapsamda değildir.
- Muhatabın adreste bulunmamasının sebebinin araştırılması gerekmez; tebliğ alacak kişinin muhatapla birlikte oturması yeterlidir.

### Aynı konutta oturan kişilere veya hizmetçiye tebligat: hangi sonuçları doğurur?

- Muhatap adreste bulunmadığında ve aynı konutta oturan bir kişi ya da hizmetçi varsa, tebliğ bu kişilere geçerli olarak yapılır.
- Aynı konutta oturan birden fazla kişi veya hizmetçi varsa, tebliğ bunlardan herhangi birine yapılabilir; muhatabın tercihi aranmaz.
- Tebliğ alan kişi muhatapla aynı konutta oturmuyorsa veya hizmetçi değilse, tebligat usulsüz olur ve bu tebligata dayanan işlemler de etkisiz kalır.
- Tebliğ alan kişinin aynı konutta oturduğu, tebliğ mazbatasında belirtilmemişse tebligat usulsüz hâle gelir.
- Muhatap adreste bulunmuyor diye komşuya, apartman görevlisine veya işyerindeki kişiye bu madde uyarınca tebliğ yapılamaz.
- Aynı konutta oturan kişinin muhatapla birlikte yaşamadığı, tebliğ alan tarafından ya da ilgili kişi tarafından icra mahkemesinde her türlü delille kanıtlanabilir; bu hâlde tebligat usulsüz sayılır.
- Tebliğ, muhatabın adreste bulunmamasının sebebi araştırılmadan yapılabilir; ancak tebliğ alan kişinin konutta oturduğunun bilinmesi zorunludur.
- Madde emredicidir; tebliğ yapılacak kişinin sıfatı konusunda tarafların sözleşmeyle farklı bir kişiyi kabul etmesi, tebliğ usulünü değiştirmez.

### Aynı konutta oturan kişi ile aynı binada başka dairede oturan kişi arasındaki fark nedir?

- Muhatapla aynı konutu devamlı paylaşan kişi, tebliğ alabilir.
- Aynı apartman veya binada ayrı dairede oturan kişi, muhatapla aynı konutta olmadığından tebliğ alamaz.

Sonuç: Ayrı dairede oturan kişiye yapılan tebligat usulsüz olur; kişinin tebliği almaya yetkisi bulunmaz.

### Aynı konutta oturan kişi ile geçici olarak konutta bulunan kişi arasındaki fark nedir?

- Muhatapla devamlı olarak birlikte yaşayan kişi, tebliğ alabilir.
- Geçici olarak evde bulunan, konuk veya misafir durumundaki kişi, devamlılık aranması nedeniyle tebliğ alamaz.

Sonuç: Konuk veya misafire yapılan tebligat geçerli olmaz.

### Hizmetçi ile günlük veya kısa süreli hizmet veren kişi arasındaki fark nedir?

- Muhatabın konutunda uzun süre yaşayarak hizmet veren kişi, hizmetçi sayılır.
- Ayda birkaç gün gelen temizlikçi, aşçı veya kısa süreli hasta bakıcısı konutta devamlı yaşamadığından hizmetçi sayılmaz.

Sonuç: Bu kişilere tebligat yapılamaz; yatılı bebek bakıcısı ya da uzun süreli hasta bakıcısı ise tebliğ alabilir.

### Madde metninin eski hali ile değişiklik sonrası hali arasındaki fark nedir?

- Değişiklikten önce tebliğ alacak kişinin yaşı ile sınırlanmış bir ölçüt bulunuyordu.
- Değişiklik sonrası madde, aynı konutta oturan herkese ve hizmetçiye tebliğ imkânı tanır.

Sonuç: Tebliğ alacak kişinin yaşına ilişkin sınırlar m.22 üzerinden değerlendirilir; m.16 bakımından ise ailenin dışındaki aynı konuttakilere de tebliğ yapılabilir.

### Aynı konutta oturan kişilere veya hizmetçiye tebligat: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Aynı binada ayrı dairede oturan komşuyu veya apartman görevlisini aynı konutta oturan kişi saymak; bu kişilere yapılan tebligat geçerli değildir.
- Muhatabın adreste bulunmamasının sebebini araştırmadan ve tebliğ alan kişinin konutta oturduğunu saptamadan tebligatı geçerli saymak.
- Tebliğ mazbatasında tebliğ alan kişinin muhatapla aynı konutta oturduğunu ve kim olduğunu yazmamak; bu eksiklik tebligatı usulsüz hâle getirir.
- Günlük veya kısa süreli hizmet veren kişiyi hizmetçi saymak; hizmetçilik için muhatabın konutunda devamlı çalışması ve yaşaması gerekir.
- Eski metindeki yaş sınırını m.16 bakımından uygulamak; yaş ve ehliyet sınırı m.22'de düzenlenir, m.16 bakımından ayrıca aranmaz.
- Tebliğ alan kişinin davada muhatabın hasmı olduğunu gözden kaçırarak m.16'ya dayanmak; bu durumda m.39 yasağı uygulanır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Muhatapla birlikte oturan kişiye tebligat yapılabilmesi için, tebliğ alan kişinin muhatapla aynı konutta devamlı yaşadığının tebliğ mazbatasında açıkça belirtilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/60 E., 2023/270 K., 29.03.2023; Hukuk Genel Kurulu, 2015/781 E., 2019/338 K., 21.03.2019)
- Aynı binada ancak ayrı dairelerde oturan kişilere yapılan tebligatın m.16 şartlarına aykırı olduğu ve usulsüz sayıldığı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/345 E., 2022/1820 K., 21.12.2022)
- Muhatabın adreste bulunmamasının sebebinin ayrıca araştırılmasına gerek olmadığı; aynı konutta oturan kişiye tebligatın bu nedenle geçerli olduğu kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/60 E., 2023/270 K., 29.03.2023)
- Tebligatı alan kişinin muhatapla birlikte oturduğu iddiasının aksinin her türlü delille kanıtlanabileceği ve bu hâlde tebligatın usulsüz sayılabileceği kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2023/222 E., 2023/392 K., 05.07.2023; Ceza Genel Kurulu, 2022/437 E., 2022/650 K., 20.10.2022)
- Eşe tebliğ yapılmasının, tebliğ alan kişinin aynı konutta oturduğu tespit edildiğinde geçerli sayıldığı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/681 E., 2024/269 K., 22.05.2024)
- Ceza yargılamasında da 16. maddedeki tebliğ usulünün aynı konutta oturan kişiler bakımından uygulandığı kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2023/222 E., 2023/392 K., 05.07.2023; Ceza Genel Kurulu, 2022/437 E., 2022/650 K., 20.10.2022)

### Nasıl ispat edilir?

- Tebligatın usulüne uygun yapıldığını ileri süren taraf veya tebliği yapan memur, tebliğ alan kişinin muhatapla aynı konutta oturduğunu tebliğ mazbatası ile ispatlamakla yükümlüdür.
- Tebligat mazbatasında tebliğ alan kişinin muhatapla birlikte oturduğu ve kim olduğu açıkça yazılmamışsa, tebligat usulsüz sayılır; bu hususun sonradan başka delille tamamlanması kolay değildir.
- Tebligatın usulsüzlüğünü ileri süren taraf, tebliğ alan kişinin aynı konutta oturmadığını veya hizmetçi olmadığını tanık, kira sözleşmesi, nüfus kaydı, mahalle muhtarlığı ya da zabıta araştırması gibi delillerle ispatlamakla yükümlüdür.
- Tebligat belgesindeki bilgilerin aksi her türlü delille ispatlanabilir; mahkeme, tarafların bu delilleri toplamasına imkân vermek zorundadır.
- Tebliğ alan kişinin muhatapla birlikte yaşadığı iddiası, tebligatın geçerliliği bakımından mahkemece somut olayın özelliğine göre değerlendirilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [7201 sayılı Kanun m.10](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-10): Tebligatın kural olarak muhatabın kendisine yapılacağını düzenler; m.16 bu kuralın istisnasıdır.
- [7201 sayılı Kanun m.17](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-17): Belli bir yerde veya evde meslek ya da sanat icra edenlere yapılacak tebliği düzenler; m.16 ile birlikte uygulanan özel bir hâldir.
- [7201 sayılı Kanun m.21](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-21): Muhatap veya m.16 kapsamındaki kişilerin adreste bulunmaması ya da tebellüğden imtina hâlinde tebliğin nasıl yapılacağını düzenler; m.16 uygulanamadığında devreye girer.
- [7201 sayılı Kanun m.22](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-22): Muhatap yerine tebliğ alacak kişinin yaşı ve ehliyeti bakımından sınır koyar; m.16 kapsamındaki kişiler için ayrıca uygulanır.
- [7201 sayılı Kanun m.39](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-39): Tebliğ alacak kişinin davada muhatabın hasmı olması hâlinde, muhatap adına kendisine tebligat yapılamayacağını düzenler; m.16 ile çakışan durumlarda yasak olarak uygulanır.

## [Tebligat Kanunu m.17 — Belli bir yerde veya evde meslek ve sanat icrası](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-17)

7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 17. maddesi, belli bir yerde devamlı olarak meslek veya sanatını icra edenlere, muhatap o yerde bulunmadığında tebligatın hangi kişilere yapılacağını düzenler. Madde iki hali ayırır: işyeri gibi belli bir yerde icra edilen meslek ve sanat ile meslek veya sanatın evde icra edilmesi. Maddenin kapsamı, muhatabın adreste bulunmadığı ve tebligatın yardımcı kişilere yapılması gereken hallerle sınırlıdır. Madde, tebligatın yapılacağı kişilerin yaşı ve ehliyeti şartını düzenlemez (m.22). Muhatap yerine tebligatı kabul edemeyecek kişilerin sınırını (m.18) ve davada karşı taraf olan kişiye tebligat yasağını (m.39) düzenlemez. Adres tespiti ve bilinen son adrese tebligat (m.16 ve Tebligat Yönetmeliği m.16) bu maddenin konusu değildir. Ücret ve masraf ödenmesi (m.5) ile tebligat usulünün ayrıntıları da bu maddede yer almaz.

### Belli bir yerde veya evde meslek ve sanat icrası: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Belli bir yerde devamlı olarak meslek veya sanat icrası**: Kişinin bir işyeri, büro veya benzeri sabit bir yerde sürekli biçimde mesleğini veya sanatını yürütmesidir. Geçici veya dönemsel faaliyet bu kapsamda değerlendirilmez.
- **Daimi memur veya müstahdem**: Meslek veya sanat icra edilen yerde sürekli olarak çalışan kişidir. Muhatabın emri altında, o yerde daimi statüde çalışması aranır; yalnızca o an orada bulunan kişi bu sıfatı taşımaz.
- **Evde meslek veya sanat icrası**: Meslek veya sanatın muhatabın konutunda yürütülmesidir. Bu halde tebligat işyeri hükmü yerine konut hükmüne göre yapılır.
- **Aynı konutta oturan kişi**: Muhatapla aynı konutta sürekli olarak yaşayan kişidir. Aynı konutta geçici olarak bulunan veya misafir kişi bu kapsama girmez.
- **Hizmetçi**: Muhatabın konutunda hizmet ilişkisi içinde çalışan kişidir. Hizmet ilişkisinin süreklilik taşıması ve muhatabın konutuyla bağlantılı olması aranır.

### Belli bir yerde veya evde meslek ve sanat icrası: hangi şartlar aranır?

- Tebligatın muhatabın belli bir yerde devamlı olarak meslek veya sanatını icra ettiği bir adrese yapılması gerekir.
- Tebligat yapılacağı sırada muhatabın o yerde bulunmaması gerekir; muhatabın orada bulunmadığı araştırılmadan doğrudan çalışanına tebligat yapılamaz.
- Tebligatı alacak kişinin, tebligat yapıldığı tarihte o yerde daimi memur veya müstahdem olması gerekir.
- Muhatap meslek veya sanatını evinde icra ediyorsa, önce konutta bulunmayan muhatabın memur veya müstahdeminin bulunmaması gerekir; bu kişi de yoksa tebligat aynı konutta oturan kişiye veya hizmetçiye yapılabilir.
- Tebligatı alacak kişi muhatabın emri altında çalışan bir kişi olmalıdır; kişinin muhatap adına hareket etme yetkisinin bulunması aranmaz, ancak daimi çalışan olması şarttır.

### Belli bir yerde veya evde meslek ve sanat icrası: hangi sonuçları doğurur?

- Muhatap işyerinde veya konutunda bulunmadığı halde tebligat, kanunda sayılan sıra ile yardımcı kişiye yapıldığında geçerli sayılır.
- Tebligat daimi çalışana değil, muhatabın iş ortağına, komşusuna veya başka bir işyerindeki çalışanına yapılırsa usulsüz olur.
- Muhatabın işyerinde bulunmadığı araştırılmadan doğrudan çalışanına tebligat yapılırsa tebligat usulsüz sayılır.
- Muhatap evde meslek icra ediyorsa ve memur veya müstahdemi yoksa tebligat konutta oturan kişiye veya hizmetçiye yapılabilir.
- Tebligatın hangi sebeple muhatap yerine yapıldığı tebliğ mazbatasında belirtilmezse tebligat usulsüz sayılabilir.
- Tebligat yapılan kişinin muhatabın daimi çalışanı olup olmadığı tespit edilmeden yapılan tebligat geçersiz kabul edilebilir.
- Tebligatın usulsüzlüğü, tebligat parçasının aksinin her türlü delille ispatlanabilmesi sonucunu doğurur.

### İşyeri ile konut arasındaki fark nedir?

- Meslek veya sanatın belli bir yerde (işyeri) devamlı olarak icra edildiği hal. Tebligat önce aynı yerdeki daimi memur veya müstahdeme yapılır.
- Meslek veya sanatın evde icra edildiği hal. Önce muhatabın memur ve müstahdemine, bunlar yoksa aynı konutta oturan kişiye veya hizmetçiye yapılır.

Sonuç: İki halde yardımcı kişilerin sırası ve sınıfı farklıdır. İşyerinde daimi çalışan aranırken konutta aynı konutta oturan kişi de yeterli görülür.

### Daimi çalışan ile geçici çalışan arasındaki fark nedir?

- Muhatabın işyerinde sürekli çalışan memur veya müstahdemi. Tebligat bu kişiye yapılabilir.
- Muhatabın işyerinde geçici olarak çalışan, iş ortağı, meslektaşı veya başka bir işyerindeki kişi. Bu kişilere tebligat yapılamaz.

Sonuç: Daimi statü aranmadığında tebligat usulsüz olur; yapılan tebligat geçersiz sayılır.

### m.17 ile m.16 arasındaki fark nedir?

- Madde 17: muhatabın belli bir yerde meslek veya sanat icra etmesi. Tebligat o yerdeki daimi çalışana veya konut hükmüne göre yapılır.
- Madde 16: muhatabın adreste bulunmaması ve meslek icrasının bu halle ilgili olmaması. Tebligat aynı konutta oturan kişiye veya hizmetçiye yapılır.

Sonuç: Meslek icrası belli bir yerde ise m.17 uygulanır; yoksa m.16 uygulanır. Hangi maddenin uygulanacağı tebligatın yapıldığı adresin niteliğine bağlıdır.

### Belli bir yerde veya evde meslek ve sanat icrası: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Muhatabın adreste bulunup bulunmadığını araştırmadan doğrudan işyerindeki çalışana tebligat yapmak; önce muhatabın bulunmadığı tespit edilmelidir.
- Muhatabın iş ortağına, meslektaşına veya başka bir işyerindeki çalışanına tebligat yapılabileceğini sanmak; bu kişiler daimi memur veya müstahdem sayılmaz.
- SGK kaydının olmamasını, tebligatı alanın daimi çalışan olmadığı sonucuna bağlamak; kayıt tek başına belirleyici değildir.
- Meslek icrası belli bir yerde olduğu hâlde m.16'yı uygulamak; bu halde önce m.17'deki daimi memur veya müstahdem aranır.
- Konutta meslek icra edilen hâlde memur ve müstahdemi bulunmadığı halde doğrudan konuttaki kişiye tebligat yapmak; önce memur ve müstahdem aranmalıdır.
- Tebligat mazbatasında, tebligatın hangi nedenle muhatap yerine yapıldığını ve kişinin kimliğini belirtmemek.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Tebligatın daimi çalışana yapılabilmesi için önce muhatabın o yerde bulunmadığının araştırılması ve bu durumun tebliğ mazbatasında gösterilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2016/1115 E., 2018/174 K., 17.04.2018; Ceza Genel Kurulu, 2016/1384 E., 2018/176 K., 17.04.2018)
- Muhatap adreste bulunmadığında tebligatın neden daimi çalışana yapıldığının ve adreste bulunmamasının nedeninin tebliğ belgesinde açıklanmamasının usulsüzlük sayıldığı kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2016/1115 E., 2018/174 K., 17.04.2018)
- Tebligatı alan kişinin daimi çalışan olup olmadığı tespit edilmeden tebligat yapılmasının usulsüzlük olduğu kabul edilmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2016/1326 E., 2018/147 K., 03.04.2018; Ceza Genel Kurulu, 2016/1119 E., 2018/105 K., 20.03.2018)
- Tebligatı alan kişinin SGK kayıtlarında görünmemesinin, o işyerinde daimi çalışmadığı anlamına gelmediği kabul edilmektedir. Bu nedenle çalışıp çalışmadığının ayrıca araştırılması gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2020/548 E., 2021/279 K., 16.03.2021)
- Tebligat parçasında yazılı olan hususun aksinin her türlü delille ispatlanabileceği ve mahkemenin çalışanın daimi olup olmadığını somut olayda araştırması gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2020/548 E., 2021/279 K., 16.03.2021)
- Muhatap meslek veya sanatını konutunda icra ettiğinde ve adreste bulunmadığında önce memur veya müstahdeme, onlar da yoksa konuttaki kişilere yapılabileceği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2020/548 E., 2021/279 K., 16.03.2021)

### Nasıl ispat edilir?

- Tebligatın usulüne uygun yapıldığını tebliği çıkaran taraf veya tebligat yapan memur ortaya koymakla yükümlüdür; tebliğ mazbatası ve tutanak asıl delildir.
- Tebligatın daimi çalışana yapıldığı iddiasında, muhatabın adreste bulunmadığını ve tebligatı alanın daimi çalışan olduğunu gösteren belge veya tanık beyanı gerekir.
- Tebligatın usulsüzlüğünü ileri süren taraf, tebligatı alan kişinin daimi çalışan olmadığını ispat etmekle yükümlüdür; tebligat parçasındaki işlemin aksi her türlü delille ispatlanabilir.
- SGK kaydının bulunmaması tek başına çalışmadığını göstermez; işyerindeki çalışma fiilen araştırılmalıdır.
- Tebliğ mazbatasında muhatabın bulunmama nedeni ve tebligatı alan kişinin kimliği yazılmamışsa, bu eksiklik karşı tarafça ileri sürülebilir ve tebligatın usulsüzlüğü değerlendirmesinde esas alınır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 7201 m.16: Muhatap adreste bulunmadığında aynı konutta oturan kişiye veya hizmetçiye tebligat yapılmasını düzenler. m.17, meslek icrasının belli bir yerde olduğu hallerde bu genel kuralın özel hâlini oluşturur.
- 7201 m.18: Otel, hastane, fabrika ve benzeri yerlerde tebligatın o yeri idare eden veya amirine yapılmasını düzenler. Bu yerlerde meslek icrası ile ilgili m.17 değil, m.18 uygulanır.
- 7201 m.22: Muhatap yerine tebligat alacak kişinin görünüşe göre on sekiz yaşından aşağı olmaması ve açıkça ehliyetsiz bulunmaması şartını düzenler. m.17'deki kişilerin de bu şartı taşıması gerekir.
- 7201 m.39: Davada karşı taraf olan kişiye muhatap namına tebligat yapılamayacağını düzenler. Muhatabın daimi çalışanı da olsa, o davada hasım olan kişiye m.17 kapsamında tebligat yapılamaz.

## Konuda geçen kararlar

- 2019/93 E., 2023/87 K., 04.05.2023 (m.15)
- Ceza Genel Kurulu, 2025/80 E., 2025/471 K., 19.11.2025 (m.11)
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/728 E., 2025/261 K., 30.04.2025 (m.13)
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/513 E., 2025/2 K., 05.02.2025 (m.13)
- Ceza Genel Kurulu, 2021/222 E., 2024/360 K., 20.11.2024 (m.14)
- Ceza Genel Kurulu, 2023/231 E., 2024/254 K., 18.09.2024 (m.11)
- Ceza Genel Kurulu, 2024/209 E., 2024/168 K., 29.05.2024 (m.11)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/681 E., 2024/269 K., 22.05.2024 (m.16)
- Ceza Genel Kurulu, 2023/380 E., 2023/707 K., 26.12.2023 (m.11)
- Ceza Genel Kurulu, 2023/234 E., 2023/633 K., 29.11.2023 (m.11)
- Ceza Genel Kurulu, 2022/351 E., 2023/509 K., 11.10.2023 (m.10)
- Ceza Genel Kurulu, 2023/222 E., 2023/392 K., 05.07.2023 (m.13, m.14, m.16)
- Ceza Genel Kurulu, 2023/49 E., 2023/277 K., 17.05.2023 (m.11)
- Hukuk Genel Kurulu, 2021/60 E., 2023/270 K., 29.03.2023 (m.16)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/976 E., 2023/32 K., 08.02.2023 (m.10)
- Hukuk Genel Kurulu, 2021/172 E., 2023/10 K., 01.02.2023 (m.9)
- Hukuk Genel Kurulu, 2021/345 E., 2022/1820 K., 21.12.2022 (m.16)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/1070 E., 2022/1646 K., 01.12.2022 (m.12)
- Ceza Genel Kurulu, 2022/437 E., 2022/650 K., 20.10.2022 (m.16)
- Ceza Genel Kurulu, 2021/312 E., 2021/628 K., 09.12.2021 (m.10)
- Hukuk Genel Kurulu, 2020/548 E., 2021/279 K., 16.03.2021 (m.17)
- Ceza Genel Kurulu, 2016/77 E., 2019/388 K., 07.05.2019 (m.10)
- Hukuk Genel Kurulu, 2015/781 E., 2019/338 K., 21.03.2019 (m.16)
- Ceza Genel Kurulu, 2017/403 E., 2018/570 K., 27.11.2018 (m.8)
- Ceza Genel Kurulu, 2016/1115 E., 2018/174 K., 17.04.2018 (m.17)
- Ceza Genel Kurulu, 2016/1384 E., 2018/176 K., 17.04.2018 (m.17)
- Ceza Genel Kurulu, 2016/1111 E., 2018/175 K., 17.04.2018 (m.17)
- Ceza Genel Kurulu, 2016/1326 E., 2018/147 K., 03.04.2018 (m.17)
- Ceza Genel Kurulu, 2016/1119 E., 2018/105 K., 20.03.2018 (m.17)
- Ceza Genel Kurulu, 2014/751 E., 2018/25 K., 23.01.2018 (m.14)
- Hukuk Genel Kurulu, 2013/1372 E., 2014/1065 K., 17.12.2014 (m.10, m.14)
- Hukuk Genel Kurulu, 2013/1046 E., 2014/495 K., 09.04.2014 (m.9)
- Hukuk Genel Kurulu, 2013/377 E., 2014/35 K., 22.01.2014 (m.15)
- Hukuk Genel Kurulu, 2007/932 E., 2007/952 K., 05.12.2007 (m.8)
- Hukuk Genel Kurulu, 2007/713 E., 2007/736 K., 17.10.2007 (m.8)
- Hukuk Genel Kurulu, 2007/714 E., 2007/737 K., 17.10.2007 (m.8)
- Hukuk Genel Kurulu, 2007/715 E., 2007/738 K., 17.10.2007 (m.8)
- 7. Ceza Dairesi, 2022/4777 E., 2025/17236 K., 24.12.2025 (m.15)
- 1. Ceza Dairesi, 2025/1192 E., 2025/2814 K., 14.04.2025 (m.15)
- 10. Ceza Dairesi, 2024/4651 E., 2025/3612 K., 26.03.2025 (m.14)
- 8. Ceza Dairesi, 2022/5425 E., 2024/6357 K., 09.09.2024 (m.15)
- 8. Ceza Dairesi, 2024/14835 E., 2024/3437 K., 24.04.2024 (m.15)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2025/620 E., 2026/318 K., 07.04.2026 (m.12)
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2026/22 E., 2026/147 K., 05.02.2026 (m.9)
- İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2025/1104 E., 2026/124 K., 05.02.2026 (m.9)
- İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2026/116 E., 2026/123 K., 05.02.2026 (m.9)
- İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2021/636 E., 2026/122 K., 04.02.2026 (m.9)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi, 2022/787 E., 2025/2057 K., 30.12.2025 (m.10)
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2022/1823 E., 2025/773 K., 08.05.2025 (m.12, m.13)
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2023/2274 E., 2025/706 K., 21.04.2025 (m.12, m.13)
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2023/1836 E., 2025/322 K., 17.02.2025 (m.12, m.13)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2020/852 E., 2023/474 K., 23.03.2023 (m.8)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2021/1930 E., 2022/1596 K., 14.12.2022 (m.14)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi, 2020/709 E., 2022/465 K., 14.04.2022 (m.12)

---

Bu konudaki maddelerde bilinen en yeni değişiklik: 11.01.2011 (m.10).
Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/teblig-evrakinin-nushalari-ve-makbuz-verilmesi