2.3. İlamsız İcra - GHY - 3

Konu Özeti: Önemli Nokta 1: Somut olayda çözümlenmesi gereken hukuki sorun, borçlu tarafından süresi içinde itiraz edilmeyen hesap özetinin itirazın kaldırılması yargılamasındaki delil niteliğidir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 68/b maddesinin üçüncü fıkrası bu durumu özel olarak düzenlemiştir. İlgili fıkra, "Kredi sözleşmeleri ve bunlarla ilgili süresinde itiraz edilmemiş hesap özetleri ile ihtarnameler ve krediyi kullandıran tarafından usulüne uygun düzenlenmiş diğer belge ve makbuzlar bu Kanunun 68 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen belgelerden sayılırlar." hükmünü amirdir. Bu hüküm uyarınca, kanunda belirtilen usule uygun olarak (noter aracılığıyla tebliğ vb.) borçluya gönderilen ve borçlunun bir aylık süre içinde itiraz etmediği hesap özetleri, İİK m. 68'de sayılan ve itirazın 'kesin' kaldırılmasını sağlayan belgelerden kabul edilir. Dolayısıyla, icra mahkemesi, diğer koşulların da varlığı halinde bu belgelere dayanarak itirazın kesin kaldırılmasına karar verir. A seçeneği yanlıştır çünkü İİK m. 68/b, bu belgeleri özel olarak İİK m. 68 kapsamına alarak itirazın kaldırılması yolunu açmıştır. B seçeneği, İİK m. 68/b, f.3'teki "Krediyi kullanan taraf, itiraz etmediği hesap özetinin dayandığı belgelerde kendisine izafe edilen imzayı kabul etmiş sayılır." hükmü nedeniyle yanlıştır. Süresinde hesap özetine itiraz etmeyen borçlu, dayanak kredi sözleşmesindeki imzayı da kabul etmiş sayılır. D seçeneği yanlıştır çünkü İİK m. 68/b'de sayılan belgeler, itirazın 'geçici' değil, 'kesin' kaldırılmasına imkân tanır. E seçeneği yanlıştır çünkü kanun, süresinde itiraz edilmemiş hesap özetine, itirazın kaldırılması yargılaması için tek başına yeterli bir ispat gücü tanımıştır. Önemli Nokta 2: Çözüm, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 65. maddesinde düzenlenen "Gecikmiş itiraz" kurumuna dayanmaktadır. Maddeye göre, borçlu kusuru olmaksızın bir mani (engel) sebebiyle müddeti içinde itiraz edememiş ise, paraya çevirme muamelesi bitinceye kadar itiraz edebilir. Ancak bu hakkın kullanılabilmesi için İİK m. 65/2'de özel bir usul öngörülmüştür. Buna göre borçlu, "maniin kalktığı günden itibaren üç gün içinde, mazeretini gösterir delillerle birlikte itiraz ve sebeplerini" bildirmekle yükümlüdür. Bu başvurunun yapılacağı merci ise icra dairesi değil, icra mahkemesidir (İİK m. 65/3). Somut olayda borçlu (B)'nin bilincinin kapalı olması, kusuru olmaksızın ortaya çıkan bir engeldir. Bu engelin kalktığı tarih olan taburcu olduğu 12.03.2023'ten itibaren üç gün içinde mazeretini ve itirazlarını delilleriyle birlikte icra mahkemesine sunarak gecikmiş itiraz hakkını kullanabilir. Diğer seçenekler şu nedenlerle yanlıştır: - Yedi günlük süre ve icra dairesine başvuru, İİK m. 62'de düzenlenen normal itiraz usulüne aittir ve gecikmiş itiraz durumuna uygulanamaz. - Paraya çevirme işlemi bitene kadar itiraz edilebilmesi genel bir üst sınır olmakla birlikte, İİK m. 65/2'deki engelin kalkmasından itibaren başlayan üç günlük hak düşürücü süreyi ve başvurunun icra mahkemesine yapılması zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. - Mazeretin kabulünden itibaren yedi günlük süre, İİK m. 65/5 uyarınca borçluya değil, alacaklıya itirazın kaldırılmasını istemesi için tanınan süredir. - Beş günlük süre, kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunda itiraz süresidir (İİK m. 172) ve bu hukuki yolun adı 'itiraz' olup 'şikâyet' değildir. Ayrıca olayda genel haciz yoluyla takip söz konusudur.