---
title: "Haciz — İcra ve İflas Hukuku konu anlatımı"
course: "İcra ve İflas Hukuku"
law: "İcra ve İflas Kanunu"
articles: "İİK m.78–87"
last_amended: "2023-03-28"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/haciz"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Haciz

İcra ve İflas Hukuku › Haciz yoliyle takip — [İcra ve İflas Hukuku](https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku)

## Kısaca

İcra ve İflas Kanunu'nun 78. maddesi, ilamsız icra takibinde alacaklının haciz isteme hakkını, haciz talebinin şeklini, UYAP üzerinden mal ve alacak sorgulamasını, bu sorgulamanın bilgi paylaşımı sınırlarını, haciz isteme süresini, itiraz hâlinde bu sürenin işlemesini, sürenin geçmesinin sonucunu ve yenileme talebini düzenler.

## Kapsam

Bu konu, İcra ve İflas Kanunu m.78–87 hükümlerini kapsar: talep müddeti, hacze başlama müddeti, konutta haciz, haciz yapan memurun yetkisi, zabıta memurlariyle muhtarların vazifeleri, haczi caiz olmıyan mallar ve haklar, kısmen haczi caiz olan şeyler, önceden yapılan anlaşmalar, yavrulu hayvanların haczi, taşınmaz rehni kapsamındaki eklentinin haczi, yetişmemiş mahsullerin haczi, taşınır ve taşınmaz malların haczi, taşınır mallarda haczin neticeleri, kıymet takdiri.

- [İİK m.78 — Talep müddeti](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-78)
- [İİK m.79 — Hacze başlama müddeti](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-79)
- [İİK m.79/A — Konutta haciz](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-79a)
- [İİK m.80 — Haciz yapan memurun yetkisi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-80)
- [İİK m.81 — Zabıta memurlariyle muhtarların vazifeleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-81)
- [İİK m.82 — Haczi caiz olmıyan mallar ve haklar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-82)
- [İİK m.83 — Kısmen haczi caiz olan şeyler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-83)
- [İİK m.83/A — Önceden yapılan anlaşmalar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-83a)
- [İİK m.83/B — Yavrulu hayvanların haczi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-83b)
- [İİK m.83/C — Taşınmaz rehni kapsamındaki eklentinin haczi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-83c)
- [İİK m.84 — Yetişmemiş mahsullerin haczi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-84)
- [İİK m.85 — Taşınır ve taşınmaz malların haczi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-85)
- [İİK m.86 — Taşınır mallarda haczin neticeleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-86)
- [İİK m.87 — Kıymet takdiri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-87)

## [İİK m.78 — Talep müddeti](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-78)

İcra ve İflas Kanunu'nun 78. maddesi, ilamsız icra takibinde alacaklının haciz isteme hakkını, haciz talebinin şeklini, UYAP üzerinden mal ve alacak sorgulamasını, bu sorgulamanın bilgi paylaşımı sınırlarını, haciz isteme süresini, itiraz hâlinde bu sürenin işlemesini, sürenin geçmesinin sonucunu ve yenileme talebini düzenler. Madde, ödeme emrine itiraz edilmemiş ya da itiraz kaldırılmış ilamsız takiplerde uygulanır; ilamlı takipler bakımından doğrudan uygulanmaz. Maddede haczin nasıl ve hangi süre içinde yapılacağı düzenlenmez (m.79-m.80); haczin etkisi ve borçlunun tasarruf yasağı düzenlenmez (m.86); takibin kesinleşmesi ve itirazın iptali davası düzenlenmez (m.67-m.68). Haciz isteme hakkının zamanaşımı ile ilişkisi ve yenileme harcına ilişkin ayrıntılar da yalnızca bu maddenin bağlamında ele alınır."

### Talep müddeti: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Haciz isteme hakkı**: Alacaklının, takip kesinleştikten sonra icra dairesinden mal üzerine haciz konulmasını talep edebilme yetkisidir. Borçlunun mal beyanında bulunmuş olması bu hakkın şartı değildir.
- **Ödeme emrinin tebliği**: Bir yıllık haciz isteme süresinin başlangıç anıdır. Süre, takibin kesinleşme tarihinden değil, ödeme emrinin borçluya tebliğ tarihinden işler.
- **Yenileme talebi**: Süre geçtikten veya haciz talebi geri alındıktan sonra dosyanın yeniden işleme konulmasını sağlayan alacaklı talebidir. Borçluya tebliği ile hüküm doğar ve yeniden harç alınır.
- **Dosyanın işlemden kaldırılması**: Süresinde haciz istenmediğinde icra dairesinin dosyayı işlemden çıkarmasıdır. Takibin kendisi düşmez; yalnız haciz isteme hakkı işlemez hâle gelir.
- **UYAP sorgulaması**: Haciz talebi olmadan, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi ve entegre sistemler üzerinden borçlunun mal, hak veya alacağının varlığının araştırılmasıdır. Sorgulama sonucunda sistem ayrıntıları verebilir ve sistem üzerinden haciz talep edilebilir.
- **Entegre kurumlar**: Maddede sayılan kamu kurum ve kuruluşları ile 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 3. maddesindeki kredi kuruluşları ve finansal kuruluşlardır. Bunların UYAP ile sistemleri arasında entegrasyon sağlanır.

### Talep müddeti: hangi şartlar aranır?

- Takibin ilamsız olması ve ödeme emrinin borçluya tebliğ edilmiş olması gerekir.
- Ödeme emrindeki süre geçmiş olmalıdır; borçlu itiraz etmişse itirazın kaldırılması kararı verilmiş olmalı ya da itirazın iptali davası sonuçlanmış olmalıdır. Kesinleşme tek başına aranmaz; itiraz kaldırılmış olduğunda haciz istenebilir.
- Alacaklı haciz talebini icra dairesine yazılı olarak veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapmalıdır; haciz talebi için borçlunun mal beyanında bulunmuş olması gerekmez.
- Haciz talebi, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır; itiraz veya dava süreleri bu süreden sayılmaz.
- Alacaklı haciz talebinde bulunmadan UYAP üzerinden borçlunun mal, hak veya alacağını sorgulayabilir; sorgulamada elde edilen bilgilerin hukuka aykırı paylaşılmaması gerekir.
- Haciz talebinin dayandığı mal, hak veya alacak haczedilebilir nitelikte olmalıdır ve haciz talebi icra dairesince kabul edilmelidir.
- Haciz talebi yapılmış olsa dahi, haciz sürecinde alacaklının haciz giderlerini ödemesi gerekir (m.59 kapsamında; m.78 bu gideri düzenlemez).

### Talep müddeti: hangi sonuçları doğurur?

- Ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde haciz talebinde bulunulursa icra dairesi haciz işlemine geçer.
- Bir yıllık süre içinde haciz talebinde bulunulmaz veya talep geri alındıktan sonra aynı süre içinde yenilenmezse dosya işlemden kaldırılır.
- Dosyanın işlemden kaldırılması takibi düşürmez; alacaklı takibin devamını yenileme talebiyle sağlayabilir.
- Yenileme talebinin borçluya tebliğiyle yeniden haciz istenebilir; yenileme talebinde yeniden harç alınır.
- Yenileme masraf ve harçları borçluya yüklenemez.
- Bir yıllık süre itirazın kaldırılması talebinin icra mahkemesine yapıldığı veya itirazın iptali davasının açıldığı tarihten, bu talep veya dava hakkındaki kararın kesinleşmesine kadar işlemez.
- Taksit sözleşmesi yapılmışsa, sözleşmenin ihlaline kadar geçen süre de bir yıllık süreye dahil edilmez.
- UYAP sorgulamasında elde edilen bilgiler hukuka aykırı olarak paylaşılamaz; bu yasağa aykırılık hukuki ve cezai sorumluluk doğurur.
- Alacaklı isterse haciz talebinde bulunduğuna dair harç ve resme tabi olmayan bir vesika verilir.

### Haciz talebi ile UYAP sorgulaması arasındaki fark nedir?

- Haciz talebi, alacaklının icra dairesinden doğrudan haciz konulmasını istemesidir ve talep üzerine haciz işlemi başlar.
- UYAP sorgulaması, haciz talebi yapılmadan borçlunun mal veya alacaklarının araştırılmasıdır; kendiliğinden haciz doğurmaz.

Sonuç: Sorgulamada varlık tespit edilirse sistem üzerinden de haciz talep edilebilir; sorgulama tek başına haciz sonucu doğurmaz.

### Mal beyanı ile haciz talebi arasındaki fark nedir?

- Borçlunun mal beyanında bulunması, borçlunun yükümlülüğüdür ve haciz talebinin ön koşulu olarak gösterilemez.
- Alacaklının haciz talebi, borçlunun mal beyanında bulunmasını beklemeksizin yapılabilir.

Sonuç: Mal beyanı yapılmamış olsa dahi alacaklı haciz talebinde bulunabilir.

### Yenileme talebi ile yeni takip arasındaki fark nedir?

- Yenileme talebi, işlemden kaldırılmış dosyanın yeniden işleme konulmasıdır; takip dosyası sıfırdan açılmaz.
- Yeni takip, borçlunun yeniden ödeme emri ile takibe başlanmasıdır ve bu madde kapsamında değildir.

Sonuç: Yenileme talebinde yeniden harç alınır; yenileme masraf ve harçları borçluya yüklenmez.

### Dosyanın işlemden kaldırılması ile takibin düşmesi arasındaki fark nedir?

- Bir yıllık sürenin geçmesi, haciz isteme hakkını düşürür ve dosyanın işlemden kaldırılmasına yol açar.
- Takibin düşmesi ise ayrı bir hukuki sonuçtur; m.78 kapsamında takip düşmez.

Sonuç: Dosya işlemden kaldırılsa da alacaklı yenileme talebiyle haciz isteyebilir; takibin kendisi devam eder.

### Talep müddeti: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Haciz isteme süresini takibin kesinleşmesinden başlatmak; süre ödeme emrinin tebliğinden işler.
- İtirazın kaldırılması veya iptal davası sırasındaki süreyi bir yıllık süreye dahil etmek; bu süre hesaba katılmaz.
- Dosyanın işlemden kaldırılmasını takibin düşmesi olarak değerlendirmek; takip devam eder.
- Yenileme talebinde bulunmadan dosyayı yeniden işleme koymak; yenileme talebinin borçluya tebliği gerekir.
- Yenileme harcını borçluya yüklemek; yenileme masraf ve harçları borçluya yüklenmez.
- Mal beyanı yapılmadığı gerekçesiyle haciz talebini reddetmek; alacaklı mal beyanını beklemeden haciz isteyebilir.
- UYAP sorgulamasını haciz talebi sayarak haciz sonucu beklemek; sorgulama tek başına haciz doğurmaz.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Ödeme emrine itiraz edilmiş olsa da alacaklının itirazın kaldırılması veya iptali davası sürecinde bir yıllık süreyi kaçırmamak için icra mahkemesine başvurmasının bu süreyi durdurduğu kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2015/1048 E., 2017/380 K., 01.03.2017)
- Yenileme talebi üzerine dosyanın yeniden işleme konulmasının, takibe sıfırdan başlanmasını gerektirmediği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2017/1147 E., 2017/1304 K., 08.11.2017)
- Alacaklının süresi içinde yaptığı haciz talebi üzerine, bir yıl geçtikten sonra borçlunun mallarının haczini istemesinin yenileme talebi niteliğinde olmadığı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2017/1147 E., 2017/1304 K., 08.11.2017)
- Ödeme emrinin tebliğinden sonra kira alacağı için alacaklının kesinleşen alacak nedeniyle haciz isteyebileceği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/932 E., 2024/380 K., 10.07.2024; Hukuk Genel Kurulu, 2021/996 E., 2023/642 K., 21.06.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Haciz talebinde bulunan alacaklı, talebin ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde yapıldığını ve gerekli koşulların oluştuğunu ispatlamakla yükümlüdür; tebliğ tarihini gösteren tebliğ belgesi bu ispatın temelini oluşturur.
- Haciz talebinde bulunulduğunu ispat için alacaklı, talep üzerine verilen harç ve resme tabi olmayan vesikayı talep edebilir; bu vesika yazılı delil niteliğindedir.
- İtiraz nedeniyle bir yıllık sürenin işlemediğini iddia eden alacaklı, itirazın kaldırılması talebinin veya itiraz iptali davasının açılış tarihini ve bunun karar kesinleşmesine kadarki sürecini belgelemekle yükümlüdür.
- Taksit sözleşmesinin ihlali nedeniyle sürenin durduğunu iddia eden alacaklı, sözleşmenin varlığını ve ihlal tarihini icra dairesi kayıtlarından veya yazılı belgeden ispat etmelidir.
- Borçlunun, yenileme talebinin tebliğ edilmediğini ya da süresinde yapılmadığını iddia etmesi hâlinde, yenilemeyi yapan alacaklı tebliğ belgesi ve yenileme talebinin tarihi ile bu iddiayı çürütmekle yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [2004 sayılı Kanun m.79](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-79): Haciz talebinden itibaren icra müdürünün en geç üç gün içinde haczi yapmasını düzenler; m.78 haciz talebinin süresini, m.79 ise haczin yapılma süresini belirler.
- [2004 sayılı Kanun m.86](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-86): Haczedilen malın borçlu tarafından tasarrufuna ilişkin yasağı düzenler; m.78 ile haczin hukuki sonuçları bakımından bağlantılıdır.
- [2004 sayılı Kanun m.67](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-67): İtirazın iptali davasını düzenler; m.78 bu davanın açılmasını ve sonuçlanmasını haciz isteme süresinin durması bakımından ölçüt alır.
- [2004 sayılı Kanun m.68](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-68): İtirazın kaldırılmasını düzenler; m.78 itirazın kaldırılması talebinin yapıldığı tarihi süre durması bakımından ölçüt alır.
- 2004 sayılı Kanun m.68/a: İtirazın geçici olarak kaldırılmasına ilişkin hükümdür; itirazın kaldırılması kararı üzerine m.78 uyarınca haciz isteme yolu açılır.
- [2004 sayılı Kanun m.59](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-59): Alacaklının talep ettiği işlemin giderini peşin ödemesini düzenler; m.78 haciz talebinin giderlerini kendisi düzenlemez.
- 5411 sayılı Bankacılık Kanunu m.3: Kredi kuruluşu ve finansal kuruluş tanımını verir; m.78 UYAP entegrasyonunun bu kuruluşları kapsadığını belirtir.

## [İİK m.79 — Hacze başlama müddeti](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-79)

İcra dairesinin haciz talebi üzerine haczi hangi süre içinde yapacağını (birinci fıkra) ve mallar başka yerdeyse haczin istinabe yoluyla yapılmasını, bu halde şikâyetin hangi icra mahkemesine yapılacağını ve resmî sicile kayıtlı malların doğrudan haczini (ikinci fıkra ve ek cümle) düzenler. Hüküm, ilamsız icra takiplerinde haciz talep eden alacaklı ile icra dairesi bakımından uygulanır. Haciz talebinin şartları ve haciz istemesüresi (m.78), haczin yapılış usulü, borçlunun yerinde bulunması ve zor kullanma (m.80), kolluk yardımı (m.81), haciz tutanağı ve davet kâğıdı (İİKY m.41, m.45) düzenlemez. Haczedilemeyen mallar (m.82 ve devamı), istihkak iddiaları (m.96 ve devamı) ve haczin kaldırılması veya şikâyet süreleri (m.16 ve m.17 kapsamındaki genel usul kuralları) bu maddede yer almaz.

### Hacze başlama müddeti: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Haciz talebi**: Alacaklının, takibin kesinleşmesinden sonra icra dairesinden malın veya hakkın haczini istemesi işlemidir. Talepten itibaren üç günlük süre bu talebe bağlanır.
- **İstinabe yoluyla haciz**: Haczedilecek malın takibin yapıldığı icra dairesinin yetki bölgesi dışında bulunması hâlinde, malın bulunduğu yer icra dairesinin haczi yapmasını sağlayan usuldür. Bu yolda haciz talebini alan daire yazıyla yetkili daireye başvurur.
- **Nokta haczi ve talimat haczi**: Yargıtayın istinabe hâlindeki ayrımıdır. Alacaklı malı belirleyip haczini istemişse nokta haczi, haczin yapılmasını yetkili daireye bırakmışsa talimat haczi olarak nitelendirilir. Bu ayrım, şikâyetin hangi icra mahkemesine yapılacağını belirler.
- **Resmî sicile kayıtlı mal**: Tapu sicili gibi resmî bir sicilde kaydı bulunan taşınmaz ve benzeri malvarlığı değerleridir. Bu mallarda haciz, sicile şerh düşülmesi suretiyle yapılır ve kayıt işlemi yetkili daire tarafından gerçekleştirilir.

### Hacze başlama müddeti: hangi sonuçları doğurur?

- Haciz talebinden itibaren üç gün içinde haciz başlatılırsa işlem usulüne uygun kabul edilir.
- Üç günlük süre geçtikten sonra yapılan haciz de geçerlidir; süre hak düşürücü değildir.
- Geç haciz nedeniyle alacaklının veya başka bir kişinin zarara uğraması hâlinde, memurun kusurundan ötürü Devletin sorumluluğuna gidilebilir.
- Haczedilecek mallar başka yerdeyse, haciz malın bulunduğu yer icra dairesince istinabe yoluyla yapılır.
- Istinabe yoluyla yapılan hacizle ilgili şikâyet, istinabe olunan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesinde görülür.
- Resmî sicile kayıtlı mallarda haciz, takibin yapıldığı dairece kaydına işletilmek suretiyle doğrudan yapılabilir.

### Hacze başlama müddeti: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Üç günlük süreyi hak düşürücü sanmak; süre geçtikten sonra yapılan haczi kendiliğinden geçersiz saymak yanlıştır, süre düzenleyicidir.
- Üç günü haczin tamamen bitirilmesi için bir süre saymak; süre yalnızca haczin başlaması içindir.
- Mallar başka yerdeyse haczi takibin yapıldığı dairenin kendisinin yapabileceğini varsaymak; yetki bölgesi dışında istinabe gerekir.
- İstinabe hâlinde şikâyet mahkemesini her zaman takibin yapıldığı dairenin bağlı olduğu mahkeme sanmak; nokta ve talimat haczi ayrımı bu konuda belirleyicidir.
- Resmî sicile kayıtlı mallarda da her zaman istinabe gerektiğini düşünmek; ek cümleye göre takibin yapıldığı daire doğrudan haciz yapabilir.
- Madde metni yerine eski ve değişiklik öncesi bir yorum esas alınarak ek cümlenin varlığını ihmal etmek.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Hukuk Genel Kurulu, icra dairesinin haciz talebinden itibaren en geç üç gün içinde haczi yapması gerektiğini, bu sürenin m.79/1 gereği olduğunu kabul etmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2017/347 E., 2019/837 K., 02.07.2019; Hukuk Genel Kurulu, 2013/223 E., 2013/469 K., 10.04.2013; Hukuk Genel Kurulu, 2012/1071 E., 2013/351 K., 13.03.2013)
- Yargıtay, üç günlük sürenin geçmesinin tek başına haczi geçersiz kılmayacağını, sürenin düzenleyici nitelikte olduğunu kabul etmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2017/347 E., 2019/837 K., 02.07.2019; Hukuk Genel Kurulu, 2013/223 E., 2013/469 K., 10.04.2013; Hukuk Genel Kurulu, 2012/1071 E., 2013/351 K., 13.03.2013)
- Yargıtay, istinabe hâlinde nokta haczi ile talimat haczini ayırarak şikâyet mahkemesini belirlemektedir. Kanun metni bu ayrımı açıkça yapmadığından, uygulamada bu ayrım eleştiri konusu olmaktadır.
- Yargıtay, sicile kayıtlı taşınmazlarda haczin tapu sicilindeki şerhle doğrudan yapılabileceğini kabul etmektedir.
- Yargıtay, üçüncü kişiye ait malın borçlu malı sanılarak haczedilebileceğini ve bu durumda üçüncü kişinin istihkak iddiasında bulunabileceğini kabul etmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/439 E., 2023/627 K., 14.06.2023)
- Yargıtay, Sosyal Güvenlik Kurumu gelir ve aylıklarının bazı durumlarda haczedilebilmesinin, m.79 hükmü uyarınca icra memurlarının mal veya hakkın haczinin mümkün olup olmadığını denetleyememesiyle bağlantılı olduğunu belirtmiştir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/52 E., 2024/29 K., 31.01.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Üç günlük sürenin uyulup uyulmadığını ileri süren taraf, haciz talebinin tarihini ve haciz tutanağının tarihini belgelerle ortaya koymalıdır; tutanak ve dosya kayıtları bu konuda temel delildir.
- Haczin istinabe yoluyla yapıldığını ileri süren taraf, yazışmaları ve istinabe belgesini sunmalıdır; istinabe edilen dairenin bağlı olduğu mahkeme, bu belgeye göre belirlenir.
- Nokta haczi mi talimat haczi mi olduğu iddiası, alacaklının haciz talebinin içeriğine (mal belirtilip belirtilmediğine) göre ispatlanır.
- Resmî sicile kayıtlı malın doğrudan haczinde, sicile işlenen kaydın tarih ve içeriği tapu veya ilgili sicil kaydıyla ispatlanır.
- Geç haciz nedeniyle zarar iddia eden taraf, zararı ve memurun kusurunu ispatlamakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [2004 sayılı Kanun m.78](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-78): Haciz talebinin koşullarını, takibin kesinleşmesini ve haciz istemesüresini düzenler; m.79/1'deki üç günlük sürenin başlangıcı bu talepten itibaren işler.
- [2004 sayılı Kanun m.80](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-80): Haczin yapılış usulünü, borçlunun yokluğunda haciz ve zor kullanmayı düzenler; m.79'da belirlenen haczin başlaması ile m.80'deki uygulama birlikte okunur.
- [2004 sayılı Kanun m.81](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-81): Haczin yerine getirilmesinde kolluğun yardım yükümlülüğünü düzenler; istinabe ile yapılan hacizlerde de uygulanır.
- [2004 sayılı Kanun m.51](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-51): Resmî tatil ve gece vakti haciz kurallarını düzenler; m.79/2 kapsamındaki istinabe yoluyla haciz de bu kurallara tabidir.

## [İİK m.79/A — Konutta haciz](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-79a)

İcra ve İflas Kanunu m.79/A, konutta haciz yapılmasının icra mahkemesinin onayına bağlanmasını düzenler. Düzenlenen konular; icra müdürünün konutta haciz kararı verip bunu icra mahkemesine sunması, mahkemenin dosya üzerinden inceleyerek kararı onaylaması veya kaldırması, onay veya kaldırma kararının icra dairesine bildirilmesinin sonucu ve borçlunun haczin yapılmasına rıza göstermemesi halinde haciz işlemine son verilmesidir. Madde, icra dairesinde talep edilen her haczin değil, haciz yapılması talep edilen yerin konut olduğu hallerin rejimini kurar. İhtiyati haciz hakkında uygulanmaz. Maddede düzenlenmeyen konular ise şunlardır: haczedilemezlik kapsamındaki meskeniyet iddiası ve haciz yasağı (m.82), haczedilemezlik şikâyeti süresi ve usulü (m.16), haczin yetkili icra dairesi ve istinabe yoluyla yapılması (m.79/1-2) ile haciz tutanağı ve haczin borçluya tebliği gibi genel haciz usulü (m.80).

### Konutta haciz: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Konut**: Haciz yapılması talep edilen yerin kişilerin yerleşip oturduğu mesken niteliğinde bulunmasıdır. Maddenin uygulanabilmesi için bu niteliğin haciz sırasında tespit edilmesi gerekir. Bu tespit icra müdürü tarafından yapılır ve icra mahkemesi tarafından dosya üzerinden denetlenir.
- **Onaylama kararı**: İcra müdürünün konutta haciz kararının icra mahkemesince kesin olarak onanmasıdır. Onay kararı icra dairesine bildirilmeden haciz işlemi yapılmaz.
- **Kaldırma kararı**: Yerin konut olmadığının anlaşılması üzerine icra mahkemesinin konutta haciz kararını kesin olarak ortadan kaldırmasıdır. Kaldırma sonrasında icra müdürü mevcut haciz talebi hakkında yeniden karar verir.
- **Dosya üzerinden inceleme**: Mahkemenin duruşma yapmadan, icra dosyasındaki belgeler üzerinden yaptığı değerlendirmedir. Bu inceleme, dosyanın mahkemeye tevdi tarihinden itibaren en geç üç gün içinde tamamlanmalıdır.
- **Borçlunun rızası**: Konut olduğu sonradan anlaşılan yerde haczin yapılmasına borçlunun açıkça razı olmasıdır. Bu rıza bulunduğunda mahkeme onayı aranmaksızın haciz sürdürülür.

### Konutta haciz: hangi şartlar aranır?

- Haciz yapılması talep edilen yerin konut olduğu icra müdürü tarafından tespit edilmelidir.
- İcra müdürü konutta haciz yapılmasına karar vermeli ve bu kararı derhal icra mahkemesinin onayına sunmalıdır.
- Mahkeme dosya üzerinden inceleme yapmalı ve konut niteliği anlaşılırsa kararı kesin olarak onaylamalıdır.
- Onay kararının icra dairesine bildirilmiş olması gerekir; haciz işlemleri ancak bu bildirimden sonra yapılabilir.
- Yerin konut olmadığı anlaşılırsa mahkeme konutta haciz kararını kesin olarak kaldırmalıdır.
- Onaylanmış bir haciz sırasında yerin konut olmadığı anlaşılırsa haciz işlemine devam edilir; yerin konut olduğu sonradan anlaşılır ve borçlu rıza göstermezse haciz işlemine son verilmelidir.
- İhtiyati haciz bakımından bu hükmün uygulanmadığı göz önünde tutulmalıdır.

### Konutta haciz: hangi sonuçları doğurur?

- Mahkeme yerin konut olduğunu anlarsa kararı kesin olarak onaylar ve bu karar icra dairesine bildirildikten sonra haciz işlemleri yapılır.
- Mahkeme yerin konut olmadığını anlarsa konutta haciz kararını kesin olarak kaldırır ve icra müdürü mevcut haciz talebi hakkında yeniden karar verir.
- Onaylanmış bir haciz işleminde yer konut olmadığı anlaşılırsa hacze devam edilir.
- Konut olmadığı kabul edilen yerde yapılan haciz sırasında yer konut olarak anlaşılır ve borçlu rıza göstermezse haciz işlemine son verilir.
- Haciz işlemine son verildikten sonra müteakip işlemlerde birinci ve ikinci fıkra hükümleri uygulanır; yani icra müdürü konutta haciz kararı verip mahkemenin onayına sunar.
- Borçlu konut olduğu anlaşılan yerde haczin yapılmasına rıza gösterirse mahkeme onayı beklenmeden haciz işlemine devam edilir.
- İhtiyati hacizde bu madde hükmü uygulanmaz.
- Madde onay olmaksızın konutta haciz yapılmasını yasaklamaktadır; bu yasağa aykırı yapılan haciz işlemi, borçlu tarafından şikâyet yoluyla ileri sürülebilir.

### Onay öncesi karar ile onay sonrası işlem arasındaki fark nedir?

- İcra müdürünün konutta haciz kararı verip mahkemeye sunduğu aşamada, mahkeme onayı verilmeden haciz işlemi yapılamaz.
- Mahkeme onayı icra dairesine bildirildikten sonra haciz işlemleri yürütülür.

Sonuç: Onaysız konut hacizi, yani çat kapı haczi, bu maddeye göre geçersizdir ve borçlunun şikâyet yoluna gitmesine yol açar.

### Konut olduğunun anlaşılması ile konut olmadığının anlaşılması arasındaki fark nedir?

- Mahkeme yerin konut olduğu kanaatine varırsa kararı kesin olarak onaylar.
- Mahkeme yerin konut olmadığı kanaatine varırsa konutta haciz kararını kesin olarak kaldırır.

Sonuç: Onayda haciz icra dairesince yapılır; kaldırmada icra müdürü mevcut haciz talebi hakkında yeniden karar verir.

### Onaylama sonrası konut olmadığının anlaşılması ile konut kabul edilen yerde sonradan konut olduğunun anlaşılması arasındaki fark nedir?

- Mahkemenin onayladığı hacizde yer konut olmadığı çıkarsa hacze devam edilir.
- Konut olmadığı kabul edilen yerde yapılan haciz sırasında yerin konut olduğu anlaşılır ve borçlu rıza göstermezse haciz durdurulur.

Sonuç: İkinci durumda icra müdürü yeniden konutta haciz kararı verir ve bu karar yine mahkemenin onayına sunulur.

### Borçlunun rızası var ile yok arasındaki fark nedir?

- Konut olduğu sonradan anlaşılan yerde borçlu haczin yapılmasına rıza gösterirse mahkeme onayı aranmaz.
- Borçlu rıza göstermezse haciz işlemine son verilir.

Sonuç: Rıza halinde haciz mahkeme onayı olmadan sürdürülür; rıza yoksa haciz durdurulup onay süreci işletilir.

### Konut hacizi ile ihtiyati haciz arasındaki fark nedir?

- Asıl haciz talebinde yerin konut olması halinde bu madde uygulanır.
- İhtiyati haciz bu maddenin kapsamı dışındadır.

Sonuç: İhtiyati hacizde konut olsa bile icra mahkemesi onayı bu madde uyarınca aranmaz.

### Konutta haciz: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Mahkeme onayını beklemeden konut haczine geçmek; madde onayı haciz işleminin ön koşulu olarak koymaktadır.
- Onay kararının icra dairesine bildirilmesini beklemeden haciz işlemine başlamak; bildirim sonrası işlem yapılması gerekir.
- Mahkemenin üç günlük süresini duruşma açmak ya da başka bir süre öngörerek hesaplamak; süre dosyanın tevdi tarihinden başlar.
- İhtiyati haciz için de onay aramak; madde ihtiyati hacizi kapsam dışında bırakır.
- Borçlunun rızasının haciz sonrasında alınmasını yeterli görmek; rıza, konut olduğu anlaşılan yerde haciz işlemi sırasında aranır ve rıza yoksa haciz durdurulur.

### Nasıl ispat edilir?

- Haciz yapılması talep edilen yerin konut olduğunu ileri süren taraf, tespiti yapan icra müdürünün tutanağı ve icra dosyasındaki belgelerle bu durumu gösterir.
- Yerin konut olmadığını ileri süren taraf, bu iddiasını dosya içeriği ve yerinde yapılan tespit tutanaklarıyla ispatlar.
- Borçlunun rızası, haciz sırasında açıkça verilmiş olmalıdır; rızanın varlığını ileri süren taraf bunu tutanak veya borçlunun beyanıyla ispatlar.
- Mahkemenin onay veya kaldırma kararının icra dairesine bildirildiği, dosyadaki yazı ve tebliğ belgeleriyle ortaya konur.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 2004 sayılı İİK m.82: Haczedilemezlik hükümlerini düzenler; konutun haline münasip olup olmadığı ve meskeniyet iddiası bu madde kapsamında değerlendirilir.
- 2004 sayılı İİK m.16: Haczedilemezlik şikâyetinin yapılacağı süre ve usul bakımından, konut hacizlerindeki şikâyet yolunun genel çerçevesini belirler.
- 2004 sayılı İİK m.79: Genel haciz talebinin icra dairesince yerine getirilmesini ve yetkili icra dairesini düzenler; m.79/A bu genel rejime konut hallerinde ek bir denetim ekler.
- 2004 sayılı İİK m.80: Haczin yapılması, borçlunun hazır bulunması ve haciz tutanağına ilişkin genel usulü düzenler; konut hacizlerinde m.79/A'nın onay şartı bu usule önkoşul olarak eklenir.

## [İİK m.80 — Haciz yapan memurun yetkisi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-80)

İİK m.80, haciz işleminin kimler tarafından yapılacağını, borçlunun haciz sırasında bulunmamasında hacizin gıyabında nasıl yapılacağını, kilitli yerlerin açtırılmasına ilişkin borç yükümlülüğünü ve borçlunun şahsına karşı zor kullanma yetkisini düzenler. Hacizde süre, yetki (istinabe), kıymet takdiri, haciz tutanağı ve kolluk yardımı gibi konular ayrı maddelerde düzenlenmiştir; bu maddede haciz süresi düzenlenmez (m.79), kıymet takdiri düzenlenmez (m.87), kolluğun yardım yükümlülüğü düzenlenmez (m.81). Madde, haciz işlemini yapan icra memuru ile borçlu ve üçüncü kişiler bakımından uygulanır; haciz yetkisi ve yapılış usulü için esas kuraldır.

### Haciz yapan memurun yetkisi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Haczi yapan memur**: Haczi bizzat icra müdürü ya da onun yardımcısı veya kâtiplerinden biri olarak yapan görevli. Madde, haczin bu kişilere devredilebileceğini öngörür; mübaşir ya da odacı bu kapsamda sayılmaz.
- **Gıyabında haciz**: Borçlunun haciz sırasında malın bulunduğu yerde bulunmaması ve hemen bulundurulamaması hâlinde borçlunun yokluğunda yapılan haciz. Borçlunun bulunmaması tek başına yeterli değildir; hemen bulundurulmasının mümkün olmaması aranır.
- **Kilitli yer ve dolap**: Borçlunun kapalı tuttuğu, içinde haczedilebilir mal bulunabilecek mekân veya muhafaza yeri. Borçlu talep üzerine bunları açmak ve eşyayı göstermek zorundadır.
- **Zor kullanma (kuvvet istimali)**: Haciz memurunun borçlunun şahsına karşı başvurabileceği zorlayıcı işlem. Yalnızca borçlunun şahsına karşı kullanılabilir; üçüncü kişinin malına veya şahsına karşı bu yetki doğmaz.

### Haciz yapan memurun yetkisi: hangi şartlar aranır?

- Haczin, takibin yapıldığı icra dairesinin icra müdürü tarafından ya da onun yardımcısı veya kâtiplerinden biri eliyle yapılmış olması gerekir.
- Borçlunun haciz sırasında malın bulunduğu yerde bulunması hâlinde haciz borçlunun huzurunda yapılmalıdır.
- Borçlu bulunmadığında, hemen bulundurulması mümkünse çağrılmalı; bulunamaz ya da hemen bulundurulması mümkün değilse haciz gıyabında yapılmalıdır.
- Kilitli yerlerin ve dolapların açılması için talep bulunmalıdır; talep üzerine borçlu bu yerleri açmak ve malları göstermek zorundadır.
- Borçlu talebe uymazsa bu yerler zorla açtırılabilir.
- Memurun borçlunun üzerinde para, kıymetli evrak, altın, gümüş veya diğer kıymetli şeyleri sakladığını anlaması ve borçlunun bunları vermekten kaçınması gerekir.
- Zor kullanma yalnızca borçlunun şahsına karşı yapılabilir; borçlunun malının üçüncü kişide bulunması hâlinde üçüncü kişiye karşı kuvvet kullanılamaz.

### Haciz yapan memurun yetkisi: hangi sonuçları doğurur?

- Borçlu haciz sırasında borcunu hemen öderse haciz yapılmaz.
- Borçlu bulunmaz ve hemen bulundurulması mümkün olmazsa haciz borçlunun yokluğunda yapılır ve geçerlidir.
- Talep üzerine borçlu kilitli yer ve dolapları açmazsa bunlar zorla açtırılır.
- Kıymetli şeyleri vermekten kaçınan borçlunun şahsına karşı kuvvet kullanılabilir.
- Zor kullanma yetkisi, borçlunun şahsıyla sınırlıdır; üçüncü kişiye karşı kuvvet kullanılamaz.
- Haciz memuru, borçlunun şahsına karşı zor kullanırken kolluk yardımına başvurabilir; kolluğun yükümlülüğü m.81'de düzenlenmiştir.

### Haczi icra müdürü ile yardımcı veya kâtip arasındaki fark nedir?

- İcra müdürünün haczi bizzat yapması, en doğrudan yetkili şekildir.
- Müdür, haczi yardımcısı veya kâtiplerinden birine yaptırabilir; mübaşir ve odacıya yaptırılamaz.

Sonuç: Yetki kanunda sayılı kişilere tanınmıştır; görevlendirme dışındaki kişinin yaptığı haciz yetkisiz işlem olur.

### Borçlu huzurunda haciz ile gıyabında haciz arasındaki fark nedir?

- Borçlu haciz malının bulunduğu yerdeyse haciz onun huzurunda yapılır.
- Borçlu bulunmaz ve hemen bulundurulamazsa haciz gıyabında yapılır.

Sonuç: Borçlunun bulunmaması hacizi geçersiz kılmaz; gıyabında haciz de geçerli ve kanuna uygundur.

### Kilitli yer açma talebi ile zorla açtırma arasındaki fark nedir?

- Borçlu talep üzerine kilitli yer ve dolapları açmak ve eşyayı göstermek zorundadır.
- Borçlu açmazsa bu yerler icabında zorla açtırılır.

Sonuç: Zorla açtırma, borçlunun yükümlülüğe uymamasının sonucudur ve yalnızca gerektiğinde uygulanır.

### Borçlunun şahsına karşı zor ile üçüncü kişiye karşı zor arasındaki fark nedir?

- Borçlunun üzerindeki kıymetli şeyleri vermemesi hâlinde borçlunun şahsına karşı kuvvet kullanılabilir.
- Malın üçüncü kişide bulunduğu anlaşılırsa o kişiye karşı kuvvet kullanılamaz.

Sonuç: Zor yetkisinin kapsamı yalnızca borçlunun şahsıyla sınırlıdır; üçüncü kişiye yönelik zor kullanımı yetkisizdir.

### Haciz yapan memurun yetkisi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Haczi kolluk görevlisi, mübaşir ya da odacı eliyle yaptırmak; m.80/1'de sayılmayan kişilere haciz yetkisi tanımak.
- Borçlunun haciz sırasında bulunmamasını hacizi geçersiz saymak; hemen bulundurulamadığı hâlde gıyabında haciz yapılabileceğini gözden kaçırmak.
- Kilitli yerlerin zorla açtırılmasını talep olmadan uygulamak; talebin yapılmasını ön koşul olarak atlamak.
- Zor kullanma yetkisini üçüncü kişiye karşı kullanmak; malın üçüncü kişide bulunduğunu anlayınca yine de kuvvet uygulamak.
- Madde 80/4'teki zor kullanma yetkisini, borçlunun yalnızca kıymetli şeyi vermekten kaçınması dışında genel bir zorlama yetkisi gibi yorumlamak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Haciz memurunun kendi işi olarak bir kişiye (kolluk, mübaşir vb.) yaptırabileceği haciz işleminde, yetkisiz kişinin yaptığı haciz kabul edilmemektedir. (5. Ceza Dairesi, 2012/7786 E., 2013/5146 K., 15.05.2013; 5. Ceza Dairesi, 2012/7440 E., 2013/5092 K., 14.05.2013; 5. Ceza Dairesi, 2012/6555 E., 2013/5094 K., 14.05.2013)
- Haczin kolluk eşliğinde ve yazılı talep üzerine yapılması gerektiği, kilitli yerin açılması işleminin de bu sınırda kalması gerektiği kabul edilmektedir. (5. Ceza Dairesi, 2014/5882 E., 2016/5913 K., 06.06.2016; 5. Ceza Dairesi, 2013/13743 E., 2015/16274 K., 16.11.2015)
- Kıymetli şeylerin sakladığı iddiasının yalnızca borçlunun şahsına karşı zor kullanımına imkân tanıdığı; mal sahibinin üçüncü kişi olması hâlinde zorun kullanılamayacağı kabul edilmektedir. (5. Ceza Dairesi, 2014/5882 E., 2016/5913 K., 06.06.2016)

### Nasıl ispat edilir?

- Hacizde yetkisiz kişi ileri süren taraf, yapılan işlemin m.80/1 kapsamında olmadığını (yetki veren yazının veya görevlendirmenin bulunmadığını) ispatlamakla yükümlüdür; haciz tutanağı ve icra dosyası asıl delildir.
- Gıyabında haciz iddiasında alacaklı, borçlunun malın bulunduğu yerde bulunmadığını ve hemen bulundurulamayacağını haciz tutanağı ile ispatlamalıdır; borçlu bu savunmayı yapıyorsa aksini ispatlaması gerekir.
- Zor kullanılmasına ilişkin iddiada, ileri süren taraf zor kullanılan kişinin borçlunun şahsı olduğunu ve kıymetli şeyin borçlunun üzerinde bulunduğunu ispatlamakla yükümlüdür; tutanaktaki kayıtlar ve tanık beyanları kullanılır.
- Kilitli yerin zorla açtırılmasında, borçlunun talebe rağmen açmadığını ve talebin yapıldığını ileri süren taraf ispat yükü altındadır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [2004 sayılı Kanun m.79](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-79): Haciz talebinin yapılış süresi ve yetkili icra dairesi ile istinabe usulünü düzenler; m.80 ile birlikte haczin yapılış çerçevesini oluşturur.
- [2004 sayılı Kanun m.81](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-81): Kolluk kuvvetlerinin ve köy muhtarlarının icra memurunun yazılı talebi üzerine yardım etme ve emirleri yerine getirme yükümlülüğünü düzenler; m.80/4'teki zor kullanma yetkisinin uygulanmasını tamamlar.
- [2004 sayılı Kanun m.87](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-87): Haczedilecek malların kıymet takdirini düzenler; m.80'deki haciz memurunun mal inceleme yetkisi ile birlikte uygulanır.
- [2004 sayılı Kanun m.102](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-102): Haciz tutanağının düzenlenmesini düzenler; m.80 uyarınca yapılan hacizlerin tutanağa bağlanmasında uygulanır.
- [2004 sayılı Kanun m.357](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-357): Haklı sebep olmadan kolluk ve muhtarın emri yerine getirmemesi hâlinde doğrudan soruşturma açılmasını düzenler; m.81'in yaptırımını tamamlar.

## [İİK m.81 — Zabıta memurlariyle muhtarların vazifeleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-81)

İcra müdürünün zor kullanma yetkisini kullanırken zabıta memurlarından ve köylerde muhtarlardan yardım istemesi ile bu görevlilerin yardım yükümlülüğünü düzenler. Madde, zabıta memurlarının icra memurunun yazılı müracaatı üzerine muavenet ve emirlerini yerine getirme yükümlülüğünü, köylerde haczi yapan memurun emirlerinin muhtarlarca ifasını kurar. Kolluk ve muhtar, icra müdürünün emri altında yardımcı konumda hareket eder; maddenin uygulanması haciz ve zor kullanma işlemleri bakımındandır. Zor kullanmanın kapsamını ve sınırlarını düzenlemez (m.80, m.24-32). Haciz sırasında borçlunun kilitli yerleri açtırılması, dolap ve eşyanın gösterilmesi gibi borçlu yükümlülükleri (m.24-32 bölümü) ile haczi kapsamı ve sınırlamaları (m.82-83) bu maddenin konusu değildir. Zabıtanın kendi görev ve yetkileri ile sorumluluğu, icra dairesinin genel işleyişi de bu madde ile düzenlenmez.

### Zabıta memurlariyle muhtarların vazifeleri: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Zor kullanma**: İcra müdürünün, borçlunun veya üçüncü kişilerin direnci karşısında icra işlemini yerine getirmek için başvurabileceği fiziksel güç kullanımıdır. Yetkinin dayanağı ve sınırı ayrı maddelerdedir (m.80, m.24-32).
- **Muavenet**: Yardım anlamında, zabıta memurunun icra memurunun talebi üzerine icra işlemine fiilen destek vermesini ifade eder. Bağımsız bir karar yetkisi değil, icra memurunun işlemine bağlı yardım yükümlülüğüdür.
- **Yazılı müracaat**: Zabıtanın yardım yükümlülüğünün doğması için icra memurunun zabıtaya yönelttiği yazılı talep anlamına gelir. Zabıtaya yönelik yardım talebinin biçimsel koşuludur.
- **Muhtar**: Köy yönetiminin başı olan ve köylerde haczi yapan memurun emirlerini ifa ile yükümlü tutulan kişidir. Madde, muhtarlar bakımından yazılı müracaat koşulu aramaz.

### Zabıta memurlariyle muhtarların vazifeleri: hangi şartlar aranır?

- Zor kullanmanın gerektiği bir icra işleminin, icra memuru tarafından yerine getirilmekte olması gerekir.
- Zabıta memurlarının yardımı için icra memurunun yazılı müracaatı bulunmalıdır; yazılı müracaat olmadan zabıta bu yükümlülükle bağlı değildir.
- Yardım talep edilen kişi zabıta memuru olmalıdır; madde zabıta memurlarını kapsar.
- Köylerde haczi yapan memurun emirleri bakımından muhtarların ifa yükümlülüğü doğmuş olmalıdır; bu yükümlülük için ayrıca yazılı müracaat koşulu maddede yer almaz.
- Zabıta ve muhtar, icra memurunun emirlerinin hukuka uygunluğu çerçevesinde hareket etmelidir; zor kullanma yetkisinin koşulları yerine getirilmiş olmalıdır (m.80, m.24-32).

### Zabıta memurlariyle muhtarların vazifeleri: hangi sonuçları doğurur?

- Zabıta memurları, icra memurunun yazılı müracaatı üzerine icra memuruna yardım etmek ve emirlerini yerine getirmekle yükümlüdür.
- Köylerde haczi yapan memurun emirlerini muhtarlar ifa etmekle yükümlüdür; bu emirlere uymayan muhtar için maddede ayrı bir yaptırım yazılı değildir.
- Yazılı müracaat yapılmadan zabıta memurunun icra memuruna kendiliğinden yardım etme yükümü maddeden doğmaz.
- Zor kullanma yetkisinin kendisi bu maddeden doğmaz; yetki m.80 ve m.24-32 uyarınca belirlenir ve zabıtanın yardımı bu çerçevededir.

### Zabıta memuru ile köy muhtarı arasındaki fark nedir?

- Zabıta memurları, icra memurunun yazılı müracaatı üzerine muavenet ile yükümlüdür. Şehir ve ilçelerdeki genel yardım yükümlülüğü budur.
- Köy muhtarları, yalnızca köyde haczi yapan memurun emirlerini ifa ile yükümlüdür. Maddenin ikinci fıkrası yalnız bu kişileri kapsar.

Sonuç: Muhtarın yükümlülüğü için maddede yazılı müracaat koşulu aranmaz; yükümlülük köydeki haciz işlemi ile sınırlıdır. Zabıta için yazılı müracaat koşulu vardır.

### Muavenet yükümlülüğü ile emir ifa yükümlülüğü arasındaki fark nedir?

- Zabıtanın yükümlülüğü, icra memurunun talebi üzerine fiilî yardım sağlamaktır (muavenet).
- Muhtarın yükümlülüğü, haczi yapan memurun verdiği emirleri yerine getirmektir.

Sonuç: Zabıtaya yardım için yazılı müracaat gerekirken, muhtar için maddede bu koşul yer almaz; iki yükümlülüğün kapsamı ve talep biçimi farklıdır.

### Zabıta memurlariyle muhtarların vazifeleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Zabıtanın yardımını, icra memurunun yazılı müracaatı olmadan da talep edilebilir saymak; madde yazılı müracaatı açıkça şart koşar.
- Muhtarlar için de yazılı müracaat koşulunu aramak; bu koşul yalnızca zabıta memurları için geçerlidir.
- Madde metninde yer alan muhtar yükümlülüğünü şehir ve ilçelerde de uygulamak; ikinci fıkra yalnızca köyde haczi yapan memurun emirleri ile sınırlıdır.
- Zor kullanma yetkisinin dayanağını m.81 ile karıştırmak; yetkinin kaynağı m.80 ve m.24-32'dir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Zabıta ve muhtarların icra müdürünün emir ve talimatlarına uygun hareket etmesi gerektiği, bu çerçevede icra müdürünün onların amiri konumunda bulunduğu kabul edilmektedir. (5. Hukuk Dairesi, 2025/8223 E., 2025/10678 K., 07.07.2025)
- Haciz sırasında borçlunun direnmesi halinde kolluk kuvvetlerinin icra müdürünün talebi üzerine müdahale etmesi, zor kullanmanın bir parçası olarak değerlendirilmektedir. (5. Hukuk Dairesi, 2025/8223 E., 2025/10678 K., 07.07.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Zabıtanın yardım yükümlülüğünü ileri süren icra memurunun, yazılı müracaatın yapıldığını belgelemesi gerekir.
- Muhtarın yükümlülüğü bakımından, köyde haczi yapan memurun verdiği emrin yazılı kayıt altına alınıp alınmadığı pratikte delil olarak önem taşır; maddede yazılı müracaat koşulu aranmaz.
- Zabıtanın yardım yapmadığı iddiasında bulunan taraf, bu iddiasını ilgili icra tutanağı ve yazılı talep ile ispatlar.
- Zabıta veya muhtarın yükümlülüğe aykırı davrandığını savunan taraf, bu savunmasını icra tutanağı ile destekler; icra memurunun emrinin hukuka uygun olduğunu savunan taraf ise zor kullanmanın koşullarını belgeler.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [2004 sayılı Kanun m.80](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-80): Zor kullanma yetkisinin dayanağıdır; m.81 bu yetkinin kullanılmasında yardım yükümlülüğünü düzenler.
- [2004 sayılı Kanun m.24-32](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-24): Zor kullanmanın hukuki çerçevesi ve borçlunun direnci halinde uygulanacak usuller bu maddelerde yer alır.
- [2004 sayılı Kanun m.13](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-13): İcra dairesinin icra mahkemesi hâkiminin gözetimi ve denetimi altında olduğunu belirtir; zor kullanma emirlerinin denetimi bakımından bağlantılıdır.

## [İİK m.82 — Haczi caiz olmıyan mallar ve haklar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-82)

Madde, borçlunun ve ailesinin geçimini korumak amacıyla haczi tamamen veya kısmen yasaklanan mal ve hakları sayar. Bu kapsamda devlet malları, meslek eşyası, kişisel ve ev eşyası, çiftçinin arazi ve hayvanları, geçim için zorunlu yiyecek ve yakacak, bağ-bahçe, hayvancılığa dayalı geçim araçları, ömür boyu gelirler, kanuni maaş ve tazminatlar, hâline münasip ev ve öğrenci bursları yer alır. Maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları değerli malların kısmi haczini ve icra memurunun haczedilebilirlik değerlendirmesini düzenler. Madde, borçlunun kişiye bağlı hakları, aile yurdu, intifa hakkı gibi maddi hukuktan kaynaklanan devir yasaklarını ayrıca düzenlemez; bunlar TMK ve BK hükümlerine tabidir. Ücret ve maaş haczinin sınırları (m.83), şirket payı ve kıymetli evrak haczi (m.88, m.94) ile intifa hakkının kullanım gelirlerinin haczi (m.83) bu maddede yer almaz ve kendi maddelerinde düzenlenmiştir. Haczedilemezlik şikayeti ve süresi ile icra mahkemesine başvuru usulü de bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Haczi caiz olmıyan mallar ve haklar: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Tamamen haczedilemez mal**: Hiçbir koşulla haczedilemeyen, madde metninde sayılan mal ve haklardır. Kanunun açıkça saydığı haller dışında bu niteliğin genişletilmesi mümkün değildir.
- **Kısmen haczedilebilir mal**: Birinci fıkranın (2), (4), (7) ve (12) numaralı bentlerindeki malların kıymetinin fazla olması hâlinde, bedelinden borçlunun ihtiyacını karşılayacak kısmı borçluya bırakılarak haczedilip satılan mallardır.
- **Meslek eşyası**: Ekonomik faaliyeti sermayeden çok bedeni çalışmaya dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli eşyadır. Faaliyet sermayeye dayanıyorsa bu nitelik taşınmaz; araçlar haczedilebilir.
- **Hâline münasip ev**: Borçlunun sosyal durumu ve aile ihtiyaçlarına göre belirlenen, borçlu için yeterli nitelikteki konuttur. Uygunluk takdirinin icra memuruna ait olduğu madde metninden anlaşılır.
- **Borç malın bedelinden doğmuşsa**: Birinci fıkranın (2), (4), (5), (7) ve (12) numaralı bentlerindeki istisnanın uygulanmadığı hâldir. Borç, haczedilmezlik korunan malın bedelinden doğmuş ise bu koruma geçerli olmaz.
- **Kişisel eşya**: Borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait, kişisel kullanıma yönelik eşyadır. Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası bu kapsamın dışındadır.

### Haczi caiz olmıyan mallar ve haklar: hangi şartlar aranır?

- Haczi istenen malın, birinci fıkranın bentlerinden birinde sayılan bir mal olması gerekir.
- Mal, madde metninde kısmi haczedilebilirlik öngörülen bentlerden biri değilse tamamen haczedilemez niteliktedir ve haczi yapılamaz.
- Birinci fıkranın (2), (4), (5), (7) ve (12) numaralı bentlerindeki malların haczinde, borcun bu eşyanın bedelinden doğmamış olması gerekir.
- Kişisel ve ev eşyasında haczedilemezlik, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden eşya bakımından aranır; kıymetli şeyler bu korumanın dışındadır.
- Birinci fıkranın (2), (4), (7) ve (12) numaralı bentlerindeki malların kıymeti fazla ise, borçluya bırakılması gereken haline münasip kısmın belirlenmesi ve geri kalanın haczedilip satılması gerekir.
- Haczi talep edilen mal veya hakkın haczinin caiz olup olmadığı icra memuru tarafından değerlendirilmeli ve talebin kabulü ya da reddine karar verilmelidir.

### Haczi caiz olmıyan mallar ve haklar: hangi sonuçları doğurur?

- Birinci fıkradaki mallar haczedilemez; bu mallara yönelik haciz işlemi yapılmamalı ve yapılmışsa icra memurunun kararıyla kaldırılmalıdır.
- Birinci fıkranın (2), (4), (7) ve (12) bentlerindeki malların kıymeti fazla ise, haline münasip kısım borçluya bırakılır, kalan kısım haczedilip satılır.
- Birinci fıkranın (2), (4), (7) ve (12) bentlerindeki malların haczi, borcun bu eşyanın bedelinden doğması hâlinde mümkün olur.
- Kişisel eşya ve ev eşyası bakımından ailenin ortak kullanımına hizmet eden birden fazla eşya varsa bunlardan hiçbiri haczedilemez.
- Kıymetli şeyler, yani para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika ve süs eşyası, birinci fıkra (3) bendi kapsamında haczedilebilir.
- Ömür boyu gelir sözleşmesinde devri kararlaştırılmamışsa, kanunen devredilemeyen mal ve haklar haczedilemez.
- Ölünceye kadar gelir sağlanan ömür boyu gelirler (8. bent) tamamen haczedilemez; yalnızca sözleşmede devredilemezlik kararlaştırılmışsa bu hak zaten haczedilemezdir.
- Haczedilemezlik kararı icra memurunca verilir ve gerekçesi tutanağa yazılmalıdır; talebin reddi halinde haciz yapılmaz.
- Madde haczedilebilir malları sınırlı biçimde sayar; sayılmayan bir mal kendiliğinden haczedilemez sayılamaz, icra memuru kanunun amacına göre değerlendirme yapar.

### Meslek eşyası ile mesleki araç ve teşebbüs arasındaki fark nedir?

- Ekonomik faaliyeti bedeni çalışmaya dayanan borçlunun mesleğini sürdürmek için gerekli eşya haczedilemez. Avukatın bilgisayarı, kuaförün koltuğu gibi.
- Faaliyet sermayeye dayanıyorsa araçlar mesleki değil teşebbüs eşyasıdır. Otel eşyası, nakliyecinin kamyonu gibi.

Sonuç: Bu tür teşebbüs araçları haczedilebilir. Sermayeye dayanan faaliyette birinci fıkra (2) bendi uygulanmaz.

### Birinci fıkra (2), (4), (7), (12) bentleri ile diğer bentler arasındaki fark nedir?

- Bu dört bentteki mallar, kıymetleri fazla ise borçluya ihtiyacı kadar bırakılarak kısmen haczedilebilir.
- Diğer bentlerdeki mallar, örneğin maaş, tazminat ve burslar, kıymetine bakılmaksızın tamamen haczedilemez.

Sonuç: Kıymetli bir meslek eşyası ya da ev bedelinde kısmi haciz ve satış yapılabilir; maaş ya da burs bakımından bu yol yoktur.

### Borcun malın bedelinden doğması ile diğer borçlar arasındaki fark nedir?

- Borç, haczedilemez mal olarak korunan eşyanın bedelinden doğmuşsa (satın alım fiyatı gibi), istisna geçerli değildir.
- Borç başka bir sebepten doğmuşsa, birinci fıkra (2), (4), (5), (7) ve (12) bentlerindeki koruma geçerlidir.

Sonuç: Eşyanın bedelinden doğan borçta mal haczedilebilir; diğer borçlarda haczedilemez kalır.

### Kişisel eşya ile kıymetli eşya arasındaki fark nedir?

- Borçlu ve aile bireylerine ait kişisel ve ortak kullanım eşyası haczedilemez.
- Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası bu korumanın dışındadır.

Sonuç: Kıymetli eşya haczedilebilir; ortak kullanım eşyasının birden fazla olması hâlinde ise yalnızca biri korunur.

### Devlet malı ile kamu iktisadi teşebbüsü arasındaki fark nedir?

- Devletin malları haczedilemez (birinci fıkra 1. bent).
- Kamu iktisadi teşebbüslerinin malları haczedilebilir.

Sonuç: Kamu iktisadi teşebbüsüne karşı yapılan takipte haciz mümkündür.

### Kanundan doğan devir yasağı ile sözleşmeyle devir yasağı arasındaki fark nedir?

- Kanunen devredilemeyen mal ve haklar (kişiye bağlı haklar, intifa hakkı gibi) maddi hukuk gereği haczedilemez.
- Tarafların sözleşmeyle devredilemez kıldığı alacak gibi haklar kanuni yasak taşımaz.

Sonuç: Sözleşmeyle devri kapatılan alacak haczedilebilir; kanunen devredilemeyen hak haczedilemez. Ömür boyu gelir sözleşmesi istisnadır (birinci fıkra 8. bent).

### Haczi caiz olmıyan mallar ve haklar: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Kıymetli eşyayı kişisel eşya gibi korumak; para, altın, gümüş, değerli taş, antika ve süs eşyası birinci fıkra (3) bendi kapsamında haczedilebilir.
- Sermayeye dayanan teşebbüs araçlarını meslek eşyası saymak; nakliyecinin kamyonu ya da otel eşyası haczedilebilir.
- Birinci fıkranın (2), (4), (7) ve (12) bentlerindeki malları, kıymeti fazla olsa bile tamamen haczedilemez saymak; bu hâllerde ihtiyaç kadarı bırakılarak kısmen haciz yapılır.
- Borcun malın bedelinden doğduğu hâlde istisnayı uygulamaya devam etmek; bu durumda birinci fıkra (2), (4), (5), (7) ve (12) bentlerindeki korumaya dayanılamaz.
- Ömür boyu gelir sözleşmesinde devredilemezlik kaydını kanuni devir yasağı gibi değerlendirmek; sözleşmesel kayıt tek başına haczi engellemez, bu sözleşmeye özgü istisnadır.
- Ailenin ortak kullanımına hizmet eden eşyanın birden fazla olduğu hâlde hepsini haczedilemez saymak; yalnızca biri korunur.
- Hâline münasip konutta borçlunun evde bizzat oturmasını şart saymak; kiraya verilmiş tek konut da korunabilir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Haczedilemezlik değerlendirmesinde ailenin ortak kullanım eşyası dışında, birden fazla aynı tür eşya bulunması hâlinde yalnızca birinin korunduğu kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2018/135 E., 2022/104 K., 10.02.2022)
- Hâline münasip konutun haczedilemezliğinde borçlunun evde bizzat oturmasının şart olmadığı; kiraya verilmiş tek konutun da korunabileceği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/591 E., 2025/103 K., 05.03.2025)
- Aile konutunun, malik eşin borcu nedeniyle icra yoluyla satışı mümkündür; aile konutu şerhi bulunması bu sonucu engellemez ancak haciz yasağını etkileyen bir durumdur. (Genel Kurul, 2016/10454 E., 12.12.2019)
- Haczedilemezlik itirazının süresiz olarak ileri sürülebileceği ve kanundan doğan yasak nedeniyle haczin her zaman kaldırılabileceği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/52 E., 2024/29 K., 31.01.2024)
- Haczedilemezlik itirazında, hâline münasip konut için borçlunun sosyal durumunun ve ailesinin ihtiyaçlarının somut olarak değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/575 E., 2024/16 K., 24.01.2024; Hukuk Genel Kurulu, 2022/73 E., 2023/1119 K., 22.11.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Haczedilemezliğe dayanan borçlu, hakkını ileri süren taraf olarak mal ya da hakkın birinci fıkradaki bentlerden birine girdiğini ispatlamakla yükümlüdür.
- Hâline münasip ev ya da kişisel eşya iddiasında tapu kaydı, aile nüfus kaydı ve eşyanın kullanım durumunu gösteren belgeler delil olarak sunulabilir.
- Eşyanın kıymetinin fazla olması ya da hâline münasip kısmın tespiti gerektiğinde bilirkişi incelemesi ile belirleme yapılır; tarafların anlaşamaması hâlinde bilirkişiye başvurulur.
- Alacaklı, borcun malın bedelinden doğduğunu ileri sürdüğünde bu iddiayı kendisi ispatlamak zorundadır.
- Hayvan sayısı ya da yiyecek miktarı gibi ihtiyacın tespitinde borçlunun sosyal durumu ve aile bireylerinin sayısı, icra memurunun takdirini dayandırdığı delillerle ortaya konulur.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 sayılı Kanun m.607: Ömür boyu gelir sözleşmesinin hukuki çerçevesini çizer; 8. bentteki kayıtlı hayat iratlarının kapsamı bu hükümle belirlenir.
- 4721 sayılı Kanun m.610: Ömür boyu gelirlerde devredilemezlik kaydının niteliğini düzenler ve 8. bentte istisna oluşturur.
- 4721 sayılı Kanun m.619: Ölünceye kadar bakma alacaklısının hakkının devredilemezliğini düzenler, kanundan kaynaklanan haczedilemezlik sınırını belirler.
- [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.83](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-83): Maaş, ücret ve intifa hakkının kullanım gelirleri gibi kısmen haczedilebilir hakları düzenler; bu maddedeki tamamen haczedilemez korumanın tamamlayıcısıdır.
- [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.88](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-88): Kıymetli evrak niteliğindeki pay senetlerinin haczini düzenler; birinci fıkranın kıymetli evrak istisnasıyla bağlantılıdır.
- [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.94](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-94): Çıplak pay haczinin usulünü düzenler; bu maddedeki malların haczedilemezliğinden ayrı bir hacizdir.
- 4721 sayılı Kanun m.807: Birinci fıkranın saklı tutulan hükmüdür; miras bırakanın hukuki ve benzeri atıfları için ayrı bir koruma kuralı içerir.
- [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.103](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-103): Haczedilemezlik şikâyetinin ve icra memurunun kararına karşı yolların usulünü düzenler.

## [İİK m.83 — Kısmen haczi caiz olan şeyler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-83)

İİK m.83, maaş, tahsisat, her nevi ücret, intifa hakkı ve hasılatı, ilama bağlı olmayan nafakalar, sigortalar ve emekli sandıkları tarafından tahsis edilen iratlar gibi gelir niteliğindeki alacakların kısmen haczedilebilen niteliğini düzenler. Hangi gelirin ne ölçüde haczedileceğini, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktarın icra memurunca takdirini ve haczedilecek asgari payı (dörtte bir) belirler. Ayrıca birden fazla haciz bulunduğunda sıralamayı ve kesinti kuralını düzenler. Hükmü, gelirin sahibi olan borçlu ve haciz koyduran alacaklılar bakımından uygulanır. Tamamen haczedilemeyen malları (m.82), haczedilebilirlik konusunda önceden yapılan anlaşmaların geçersizliğini (m.83/a), ücret dışındaki alacakların haczini ve haczedilmezlikten feragati (m.83 kapsamı dışında kalan genel ilkeler) bu maddede aramamak gerekir; bunlar m.82 ve m.83/a ile ilgili uygulamalardır. Ayrıca ilama bağlı nafakaların tamamen haczedilemezliği (m.82) ve haciz şikâyeti (m.16) bu maddeden ayrı değerlendirilir."

### Kısmen haczi caiz olan şeyler: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Kısmen haczedilemez gelir**: Borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli miktarın haczedilemediği, kalan kısmın haczedilebildiği gelir türleridir. Maddede sayılan gelirler bu niteliktedir.
- **Geçim için zorunlu miktar**: Borçlunun ve ailesinin sosyal, sağlık ve öğrenim durumuna göre icra memurunca takdir edilen tutardır. Bu miktar gelirden çıkarıldıktan sonra kalan kısım haczedilebilir.
- **Dörtte bir asgari payı**: Geçim miktarı düşüldükten sonra bile, gelirin en az dörtte birinin her halde haczedilmesi gerektiğini ifade eden alt sınırdır. Geçim zorunluluğu bu payı ortadan kaldırmaz.
- **Sıra kuralı**: Birden fazla haciz konulduğunda hacizlerin konuluş tarihine göre sıralanmasıdır. Sıra kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesinti yapılamaz.

### Kısmen haczi caiz olan şeyler: hangi şartlar aranır?

- Haczedilecek gelirin maddede sayılan gelir türlerinden biri olması gerekir.
- Haczedilecek gelirden borçlunun ve ailesinin geçimi için icra memurunca takdir edilen miktarın düşülmesi gerekir.
- Geçim miktarı düşüldükten sonra kalan tutarın en az dörtte biri haczedilebilir olarak ayrılmalıdır; geçim takdiri bu asgari payın altına inmemelidir.
- Birden fazla haciz varsa hacizler sıraya konulmalıdır.
- Sırada önde olan haczin kesintisi bitmeden sonraki haciz için kesintiye geçilmemelidir.

### Kısmen haczi caiz olan şeyler: hangi sonuçları doğurur?

- Geçim için zorunlu miktar gelirden düşüldükten sonra kalan kısım haczedilebilir.
- Geçim miktarının takdiri gelirin dörtte birinin altına inemeyecek şekilde yapılamaz; gelirin en az dörtte biri her halde haczedilir.
- Borçlunun gelirinin tamamı geçim için yeterli olmasa bile icra memuru gelirin dörtte birini haczetmek zorundadır.
- Geçim için zorunlu miktar icra memurunca borçlunun ve ailesinin durumuna göre takdir edilir.
- Birden fazla haciz varsa hacizler sıraya konur ve sırada önde olan haczin kesintisi bitmeden sonraki haciz için kesintiye geçilemez.
- Maddede sayılmayan ve tamamen haczi yasak olan gelirlerde bu madde ile haciz yapılamaz.

### Kısmen haczedilebilen gelir ile tamamen haczedilemeyen gelir arasındaki fark nedir?

- Maddede sayılan maaş, ücret, emekli iratı gibi gelirlerdir; geçim miktarı düşülerek kalan kısım haczedilir.
- Ilama bağlı nafaka ve kanunen tamamen haczi yasaklanan haklar gibi gelirlerdir; bunlar m.82 kapsamındadır.

Sonuç: Maddedeki gelirlerde geçim payı korunur ve kalan kısım haczedilir; tamamen haczi yasak olanlarda hiçbir kısım haczedilemez.

### İlama bağlı olmayan nafaka ile ilama bağlı nafaka arasındaki fark nedir?

- Maddede yer alan, mahkeme ilamına dayanmayan nafaka alacaklarıdır; bunların bir kısmı haczedilebilir.
- Bir mahkeme kararına dayanan nafakadır; mahkeme nafakayı alacaklının geçimi için zorunlu miktarda belirlediği için haczedilemez.

Sonuç: İlama dayanmayan nafakada geçim payı düşülür ve kalan kısım haczedilir; ilama dayanan nafakada haciz yapılamaz.

### Birinci haciz ile sonraki haciz arasındaki fark nedir?

- Sıraya göre önde olan haciz, konuluş tarihine göre önceliklidir.
- Sonraki haciz, öndeki haczin kesintisi bitene kadar kesintiye geçemez.

Sonuç: Sonraki alacaklı, öndeki haciz sona ermeden gelirden pay alamaz.

### Kısmen haczi caiz olan şeyler: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Geçim miktarını gelirin tamamından düşüp dörtte birlik asgari payı uygulamamak; dörtte bir her halde haczedilmelidir.
- İlama dayanan nafakayı ilama dayanmayan nafaka gibi kısmen haczedilebilir saymak; ilama dayanan nafaka tamamen haczedilemez.
- İşçi ücretine dörtte bir oranını doğrudan m.83 metninden çıkarmak; metinde işçiye özgü bir oran yer almamaktadır.
- Sıra kuralını uygulamayıp sonraki haciz için kesinti yapmak; öndeki haczin kesintisi bitmeden sonraki haciz için kesintiye geçilmez.
- Haciz öncesi haczedilmezlik iddiasından feragat edilebileceğini varsaymak; önceden yapılan anlaşmalar geçersizdir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Maaş ve ücret hacizlerinde icra memurunun geçim miktarını borçlunun ve ailesinin sosyal, sağlık ve öğrenim durumuna göre takdir ettiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/475 E., 2023/638 K., 21.06.2023)
- Borçlunun hem maaşına hem de ek ders ücretine haciz konulduğunda, bu gelirlerin her birinin m.83 uyarınca kısmen haczedilebilir olduğu kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/475 E., 2023/638 K., 21.06.2023)
- Yabancı ülkeden alınan maaşın haczinde m.82 ve m.83 birlikte değerlendirilerek tamamen haczin mümkün olup olmadığının ayrıca incelendiği görülmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2009/166 E., 2009/254 K., 10.06.2009)
- Haczedilemezlik konusunda önceden yapılan anlaşmaların geçersiz olduğu, emekli maaşının haczine ilişkin bir sözleşme kaydına dayanılamayacağı kabul edilmektedir. (Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi, 2024/1057 E., 2025/1293 K., 25.11.2025; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2022/428 E., 2024/1672 K., 07.10.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Haczin kısmen caiz olduğunu veya geçim payının korunması gerektiğini ileri süren borçlu, gelirin türünü ve geçim durumunu belgelerle ispatlar; gelir bordrosu, aylık döküm ve aile durumunu gösterir belgeler bu amaçla kullanılabilir.
- Haciz alacaklısı, haczedilen gelirin m.83 kapsamında olduğunu ve dörtte birin altında kesinti yapılmadığını ispat etmekle yükümlüdür.
- Geçim miktarının yeterliliği konusunda icra memuru takdir yetkisini kullanır; memurun takdiri gerekçeli tutanağa yazılmalıdır.
- Ilama dayanan nafaka iddiasında, ilamın varlığı ve nafaka miktarı mahkeme kararıyla ispatlanır; ilam bulunmuyorsa ilama dayanmama durumu alacaklıya değil icra dosyasının belgelerine göre değerlendirilir.
- Önceden yapılan haciz rızası iddiasında, rızanın haciz öncesinde verildiğini ileri süren taraf bu durumu yazılı belgeyle ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [2004 sayılı Kanun m.82](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-82): Tamamen haczedilemeyen mal ve hakları düzenler. Ilama bağlı nafaka gibi gelirlerin tamamen haczi yasağı bu maddeden çıkar.
- 2004 sayılı Kanun m.83/a: Haczedilebilirliğe ilişkin önceden yapılan anlaşmaların geçersiz olduğunu düzenler; m.83 gelirlerinde haciz konusunda önceden verilen rıza bu hükümle sınırlanır.
- 2004 sayılı Kanun m.82/3: Değeri yüksek eşyanın bedelinden borçluya bırakılacak pay ilkesini düzenler; m.83'ün geçim payı mantığıyla benzer bir koruma amacı taşır.

## [İİK m.83/A — Önceden yapılan anlaşmalar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-83a)

İİK m.83/a, haczedilmezlik niteliğindeki mal ve hakların haczedilebileceğine dair, haciz öncesinde borçlu ile alacaklı arasında yapılan önceden anlaşmaların geçersizliğini düzenler. Hüküm, İİK m.82 ve m.83'te sayılan mal ve haklar ile özel kanunlarda haczedilemeyeceği öngörülen mal ve haklar bakımından uygulanır. Hükmün amacı, geçimini maaş veya ücretle sağlayan borçluyu korumaktır. Madde, borçlunun haciz sırasında veya haciz sonrasında verdiği rızayı, haczedilmezliğin kaldırılması için icra mahkemesine başvurmama tutumunu ya da borçlu yararına yapılan daha sınırlı bir kararlaştırmayı düzenlemez. Haczedilemezliğin kapsamı (m.82, m.83) ile haciz ve takip usulü (m.85 vd.) ayrı maddelerde düzenlenmiştir.

### Önceden yapılan anlaşmalar: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Önceden yapılan anlaşma**: Haciz gerçekleşmeden önce borçlu ile alacaklının, haczedilmezlik niteliğindeki bir mal veya hakkın haczedilebileceğini kararlaştırmasıdır. Haciz sırasında ya da sonrasında verilen açık rıza bu kapsamda değildir.
- **Haczedilmezlik**: İİK m.82 ve m.83 ile özel kanunlarda, belirli mal ve hakların cebri icrada haczedilememesi kuralıdır. Madde, bu korumadan vazgeçişi sınırlamaktadır.
- **Haciz sırasındaki durum**: Bir mal veya hakkın haczedilip haczedilemeyeceğinin, borçlunun ve ailesinin haciz anındaki koşullarına göre belirlenmesidir. Bu nedenle haciz öncesindeki beyan bu tespite etki etmez.
- **Borçlu yararına kararlaştırma**: Borçlunun durumunu iyileştiren, haczedilebilirliği daraltan veya sınırlayan anlaşmalardır. Madde, tersini kararlaştırma imkanı tanıdığı için bu tür düzenlemeler geçerli kalır.

### Önceden yapılan anlaşmalar: hangi şartlar aranır?

- Haciz öncesinde borçlu ile alacaklı arasında bir anlaşma bulunmalıdır.
- Anlaşmanın konusu İİK m.82 ve m.83 ile özel kanunlarda haczedilemeyeceği öngörülen bir mal veya hak olmalıdır.
- Anlaşma, bu mal ya da hakkın ileride haczedilebileceğini öngörmelidir.
- Anlaşma borçlu yararına olmayan, haczedilmezlik korumasını daraltan nitelikte olmalıdır; borçlu yararına tersini kararlaştırmalar bu yasağın dışındadır.

### Önceden yapılan anlaşmalar: hangi sonuçları doğurur?

- Haciz öncesinde yapılan ve haczedilemez bir mal veya hakkın haczine izin veren anlaşma muteber değildir ve hiçbir hukuki sonuç doğurmaz.
- Geçersiz anlaşmaya dayanılarak haciz yapılamaz; böyle bir haciz, haczedilmezlik kuralına aykırı olur.
- Borçlu, haciz sırasında veya sonrasında açıkça izin verirse ya da haczin kaldırılması için şikayet yoluna gitmezse, bu tutum hacze karşı koymama olarak değerlendirilebilir ve geçersizlik kuralı doğrudan uygulanmaz.
- Borçlu yararına olan sınırlı kararlaştırmalar, örneğin borç vadesinde ödenmezse yalnız taşınır mallar ya da belirli taşınmazların haczedilebileceğine ilişkin anlaşma, geçerli kalır.
- Geçersiz anlaşmanın hükmü emredicidir; taraflar aksini kararlaştıramaz.

### Haciz öncesi anlaşma ile haciz sırasında veya sonrasında verilen rıza arasındaki fark nedir?

- Haciz öncesinde yapılan ve haczedilemez malın ileride haczine izin veren anlaşma geçersizdir. Borçlunun bu konudaki gelecek tarihli beyanı hüküm ifade etmez.
- Haciz sırasında icra tutanağına geçirilen açık beyan veya haciz sonrası şikayet yoluna gitmeme tutumu, haciz anındaki durum esas alınarak değerlendirilir.

Sonuç: Haciz öncesi anlaşma yok hükmündedir; haciz anındaki rıza ve sessizlik ise borçlunun tutumu olarak sonuç doğurabilir.

### Takip bazında yetki ile diğer takipler arasındaki fark nedir?

- Borçlunun bir takipte haczedilmezlik iddiasında bulunmaması yalnızca o takip için hüküm ifade eder.
- Başka takiplerde borçlu haczedilmezlik iddiasını yeniden ileri sürebilir.

Sonuç: Borçlunun bir takipteki tutumu, sonradan başlatılan diğer takiplerde ileri sürülecek haczedilmezlik savunmasını ortadan kaldırmaz.

### Borçlunun kendi hakkı ile ailesinin hakkı arasındaki fark nedir?

- Haciz bağışıklığı borçlu ve ailesinin yararı için kabul edilmiştir; borçlunun feragati bu bakımdan bağlayıcılık taşıyabilir.
- Borçlunun feragati ailesinin fertlerini bağlamaz.

Sonuç: Aile fertleri, borçlunun feragatine rağmen haczedilmezlik iddiasını ileri sürebilir.

### Genel düzenleme ile özel kanunlardaki haczedilmezlik arasındaki fark nedir?

- Madde doğrudan İİK m.82 ve m.83'e atıf yapar.
- Özel kanunlarla haczedilemeyeceği öngörülen mal ve haklar da madde kapsamına girer.

Sonuç: Özel kanundaki haczedilmezlik de aynı geçersizlik rejimine tabidir.

### Kesin yasak ile borçlu yararına tersini kararlaştırma arasındaki fark nedir?

- Alacaklı ile borçlu, haczedilmezlik korumasını genişletmeyen anlaşmalarda serbesttir.
- Haczedilemeyecek malların haczedilebileceğini öngören anlaşma geçersizdir.

Sonuç: Borçlu yararına olan sınırlı kararlaştırmalar, örneğin yalnız taşınırların veya belirli taşınmazların borç ödenmezse haczedilebileceği kaydı, geçerli sayılır.

### Önceden yapılan anlaşmalar: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Haciz öncesi anlaşmayı, haciz sırasında verilen açık rızayla aynı rejime tabi saymak; haciz anındaki beyanın geçerliliğini haciz öncesi anlaşmaya bağlamak.
- Borçlunun bir takipteki feragatini tüm takiplerde bağlayıcı kabul etmek.
- Borçlunun feragatini ailesi fertleri bakımından da geçerli saymak.
- Borçlu yararına yapılan sınırlı kararlaştırmayı da bu maddedeki geçersizlik yasağı kapsamında görmek.
- Haczedilemez malın haciz öncesi beyanla haczedilebilir hâle geleceğini varsaymak; haciz anındaki durumun esas alındığını gözden kaçırmak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Borçlunun bir takipte haczedilmezlik iddiasında bulunmamasının yalnızca o takip için sonuç doğurduğu, başka takiplerde haczedilmezlik savunmasının ileri sürülebildiği kabul edilmektedir.
- Borçlunun feragatinin ailesi fertlerini bağlamadığı, haciz bağışıklığının borçlu ve ailesinin yararı için tanındığı kabul edilmektedir.
- Bir malın haczedilip haczedilemeyeceğinin borçlunun haciz sırasındaki durumuna göre belirleneceği, bu nedenle önceki beyanın önem taşımayacağı kabul edilmektedir.
- Taksitle ödeme sözleşmesinin hacizden önce yapılması hâlinde, alacaklının rızası ve icra müdürünün tutanağa geçirip imzalaması gerektiği belirtilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Anlaşmanın haciz öncesinde yapıldığını ileri süren taraf, bu tarihi ve anlaşmanın içeriğini yazılı belge veya icra dairesi tutanağı ile ispatlamalıdır.
- Haczedilemez bir mal veya hakkın haczine ilişkin anlaşmanın varlığını iddia eden alacaklı, bu iddiayı ispatla yükümlüdür.
- Haciz sırasında borçlunun açık beyanı varsa, bu beyanın tutanağa geçirildiği ve imzalandığı belgeyle ispatlanır.
- Borçlu, haciz öncesinde haczedilebilirliğe ilişkin bir beyan verdiğini ileri sürerse, bu beyanın haciz anındaki durum ile karşılaştırılarak değerlendirilmesi gerektiği ileri sürülebilir; ispat yükü bu savunmayı yapan tarafa aittir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 2004 sayılı İİK m.82: Haczedilemeyecek mal ve hakları sayar; m.83/a'nın geçersizlik yasağının asıl konusunu oluşturur.
- 2004 sayılı İİK m.83: Maaş, ücret ve benzeri gelirler ile diğer haczedilemez malları düzenler; m.83/a bu düzenlemeye bağlı anlaşmaları sınırlar.

## [İİK m.83/B — Yavrulu hayvanların haczi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-83b)

İİK m.83/b, hayvan hacizlerinde anne ile yavrusu arasındaki bağı koruyan bir ayrık haciz yasağı düzenler. Hüküm, anaları tarafından beslenmeye ve bakılmaya muhtaç olan yavruların anasından ayrı haczedilemeyeceğini, aynı şekilde ananın da yavrusundan ayrı haczedilemeyeceğini öngörür. Kuralın konusu yalnızca hayvan hacizleridir; hayvanın değeri, türü veya borçlunun meslek ve geçim durumu hükmün uygulanmasında ayrıca aranmaz. Madde, hangi hayvanların ve miktarlarının haczedilemeyeceğini düzenlemez; bu konu İİK m.82'dedir. Hayvanların yem ve yataklıklarının haczi de m.82'nin kapsamındadır. Haczin usulü ve kıymet takdiri m.79-81 ile, hacizde kalan hayvanın muhafazası ise ilgili icra hükümleri ile düzenlenmiştir.

### Yavrulu hayvanların haczi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Beslenme ve bakılmaya muhtaç yavru**: Anasının sütü, bakımı veya korunması olmaksızın yaşamını sürdüremeyecek durumdaki genç hayvandır. Yavrunun bağımsız olarak beslenebilecek yaşta olması, hükmün kapsamını dışarıda bırakır.
- **Ayrı haciz yasağı**: Anne ile yavrunun birbirinden ayrılarak haczedilmesinin yasaklanmasıdır. Yasak, iki hayvanın birlikte kalmasını sağlamak amacıyla konmuştur ve her iki yönde işler.

### Yavrulu hayvanların haczi: hangi şartlar aranır?

- Haciz konusu malın hayvan olması gerekir.
- Haczedilmek istenen hayvanın, anası tarafından beslenme ve bakılmaya muhtaç bir yavru olması gerekir; bu durumda yavru analarından ayrı haczedilemez.
- Haczedilmek istenen hayvanın bir yavrunun anası olması gerekir; bu durumda anası yavrusundan ayrı haczedilemez.
- Yavrunun ya da ananın bağımsız beslenme durumda olması, hükmün uygulanmasını engeller; bu durumda ayrı haciz yasağı doğmaz.

### Yavrulu hayvanların haczi: hangi sonuçları doğurur?

- Bakıma muhtaç yavru, anasından ayrı haczedilemez; haciz yalnızca yavru ile ananın birlikte yapılabilir.
- Ana hayvan, yavrusundan ayrı haczedilemez; yavrunun haczi ile birlikte anası da haczedilebilir ya da hiç haczedilemez.
- Yavrunun bakıma muhtaç olmadığı hallerde hükmün uygulanması söz konusu değildir ve hayvanlar ayrı ayrı haczedilebilir.
- Hükme aykırı yapılan ayrı haciz, icra memurunun işleminin şikayet yoluyla iptaline konu olabilir.

### Yavru ile ana arasındaki fark nedir?

- Haczedilmek istenen hayvan, anası tarafından beslenme ve bakılmaya muhtaç bir yavrudur.
- Haczedilmek istenen hayvan, bu yavrunun anasıdır.

Sonuç: Her iki durumda da hayvan, birlikte bulunduğu hayvandan ayrı haczedilemez. Hüküm iki yönlü işler.

### Bakıma muhtaç yavru ile bağımsız yavru arasındaki fark nedir?

- Yavru, anasının beslemesi ve bakımı olmadan yaşayamayacak durumdadır.
- Yavru, yaşı ve gelişimi nedeniyle kendi kendine beslenebilmektedir.

Sonuç: Yalnızca birinci durumda ayrı haciz yasağı uygulanır; ikinci durumda yavru anasından bağımsız haczedilebilir.

### Yavrulu hayvanların haczi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Hayvanları tür ya da sayı üzerinden değerlendirip anne-yavru bağını hiç araştırmadan haciz yapmak; bağın varlığını haciz sırasında tespit etmemek.
- Yavrunun yaşını ve bağımsız beslenme durumunu dikkate almadan hükmü her genç hayvana genel olarak uygulamak.
- Hükmü yalnızca yavruya uygulayıp anasının ayrı haczedilemeyeceğini gözden kaçırmak; iki yönlü korumayı tek yönlü okumak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Hayvan hacizlerinde icra memurunun, haczedilecek hayvanın anası ya da yavrusu olup olmadığını haciz sırasında tespit etmesi gerektiği yönünde uygulama bulunmaktadır.

### Nasıl ispat edilir?

- Ayrı haciz yasağından yararlanmak isteyen borçlu veya üçüncü kişi, hayvanın anne-yavru ilişkisinde bulunduğunu ve yavrunun bakıma muhtaç olduğunu ileri sürer ve bunu ispatlamakla yükümlüdür.
- Hayvanın yaşı, sağlık durumu ve anasıyla birlikte bulunduğu hususu, veteriner raporu, tanık beyanı ya da hayvanın bulunduğu yerde yapılacak inceleme ile ispat edilebilir.
- Alacaklı, yavrunun bağımsız beslenebilir durumda olduğunu ileri sürerse bu savunmayı ispatlamak alacaklıya düşer.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.82](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-82): Hayvanların ve yem ve yataklıklarının haczedilemeyeceği hallerin asıl düzenlemesidir; m.83/b bu düzenlemeye hayvanların birlikte kalmasına ilişkin ayrı bir kural ekler.

## [İİK m.83/C — Taşınmaz rehni kapsamındaki eklentinin haczi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-83c)

İİK m.83/c, taşınmaz rehninin kapsamında bulunan eklentilerin, ipotek akit tablosunda sayılı olmaları hâlinde taşınmazdan ayrı olarak haczedilemeyeceğini düzenler. Hükmün sonundaki saklı tutma, Türk Medeni Kanunu'nun eklentiye ilişkin hükmünün (862. madde) ayrıca uygulanabileceğini belirtir. Kural, taşınmaz rehnine konu eklentiler bakımından alacaklılar ile borçlu ve ipotek sahibi arasındaki haciz ilişkisine uygulanır. Madde, eklentinin ipotek akit tablosunda yer almadığı hâlleri, eklentinin taşınmazdan ayrı haczinin genel koşullarını, haczedilen taşınırın şikâyet yoluyla ileri sürülmesinin usulünü ve haciz yapılmasına ilişkin işlemleri düzenlemez. Taşınmazın kendisinin haczi ile ipotek paraya çevirme usulü (m.149 vd.) bu maddenin kapsamı dışındadır. Eklentinin mülkiyetinin üçüncü kişiye ait olduğu iddiasının yolu (m.96 vd.) ve haczin şikâyet süresi de ayrı maddelerdedir.

### Taşınmaz rehni kapsamındaki eklentinin haczi: hangi şartlar aranır?

- Haczedilmek istenen taşınır malın bir taşınmaz rehni kapsamında bulunan eklenti olması gerekir.
- Eklentinin ipotek akit tablosunda sayılı bulunması gerekir; tabloda yer almayan eklenti bu yasağın dışında kalır.
- Taşınmaz ile birlikte haczedilmesi hâlinde ayrı haciz yasağı uygulanmaz; yasak, taşınmazdan ayrı haczi kapsar.
- Türk Medeni Kanunu m.862 hükmünün gerektirdiği hâller saklıdır; bu hükmün koşulları varsa haciz yasağı bu durumda ayrıca değerlendirilir.

### Taşınmaz rehni kapsamındaki eklentinin haczi: hangi sonuçları doğurur?

- Tabloda sayılı eklenti taşınmazdan ayrı olarak haczedilemez.
- Eklenti taşınmazla birlikte haczedilirse yasak uygulanmaz ve haciz geçerli kalır.
- Tabloda sayılmayan eklenti taşınmazdan ayrı olarak haczedilebilir.
- Yasağa aykırı ayrı haciz yapılırsa bu haciz şikâyet yoluyla kaldırılabilir; maddede yaptırım ayrıca belirtilmemiştir.
- Yasak, eklentinin rehin kapsamına girmesi hâlinde ipotekli alacaklının teminatını korumaya yöneliktir.

### Tabloda sayılı eklenti ile tabloda sayılı olmayan eklenti arasındaki fark nedir?

- İpotek akit tablosunda sayılan eklenti, taşınmazdan ayrı haczedilemez.
- Eklenti niteliğinde olmakla birlikte tabloda sayılmayan taşınır, madde kapsamında değildir.

Sonuç: Tabloda sayılmayan eklenti taşınmazdan ayrı olarak haczedilebilir. Bu ayrım uygulamada, eklentinin tek başına haczi için en belirleyici ölçüttür.

### Taşınmazla birlikte haciz ile taşınmazdan ayrı haciz arasındaki fark nedir?

- Taşınmaz ve eklentisi birlikte haczedildiğinde yasak işlemez.
- Taşınmaz haczedilmeden yalnız eklentiye haciz konulduğunda yasak devreye girer.

Sonuç: Yasağın uygulandığı hâl, yalnız taşınmazdan ayrı haczdir.

### Madde 83/c ile TMK m.862 saklı hükmü arasındaki fark nedir?

- İİK m.83/c, tabloda sayılı eklentiler için ayrı haciz yasağını koyar.
- Saklı tutulan TMK m.862, eklentinin rehin kapsamına ilişkin genel hükmünü ve bu kapsamın sınırlarını belirler.

Sonuç: Yasağın kapsamı TMK hükmüne göre de belirlenir; tabloda sayılı olmak tek başına yeterli sayılmaz.

### Taşınmaz rehni kapsamındaki eklentinin haczi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Tabloda sayılı olmanın yanında eklenti niteliğinin aranmadığını varsaymak; uygulamada her iki koşulun birlikte araştırılması gerekir.
- Tabloda yer almayan her taşınırı ayrı haczedilemez saymak; tabloda sayılmayan eklenti taşınmazdan ayrı haczedilebilir.
- Taşınmazla birlikte yapılan hacizde de ayrı haciz yasağını uygulamak; yasak yalnız taşınmazdan ayrı haczi kapsar.
- TMK m.862 saklı tutmasını yok saymak; eklentinin rehin kapsamı bu hükme göre de belirlenir.
- Tabloda sayılı eklentinin ayrı haczine karşı şikâyet süresini tanınmış bir süreyle sınırlamak; metinde bu konuda süre öngörülmemiştir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yargıtay'ın eski ve yeni kararlarında, tabloda sayılan eklentinin ayrı haczi için hem tabloda yazılı olmanın hem de eklenti niteliğinin bilirkişi incelemesiyle belirlenmesi gerektiği kabul edilmektedir.
- Bazı kararlarda, ipotek akit tablosunda yer almayan ancak eklenti niteliği taşıyan taşınırın taşınmazdan ayrı haczedilebileceği kabul edilmektedir.
- Yargıtay'ın daha yeni bir yaklaşımında, taşınmazın bütünleyici parçaları ve eklentilerin ipoteğin kapsamına dahil olduğu ve tabloda sonradan eklenen menkullerin de kapsama girebileceği belirtilmektedir.
- Bazı kararlarda, tabloda sayılı eklentinin ayrı haczine karşı şikâyetin süresiz yoluyla ileri sürülebileceği ifade edilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Ayrı haciz yasağına dayanan şikâyeti ileri süren borçlu veya ipotekli alacaklı, eklentinin ipotek akit tablosunda sayılı olduğunu tabloyla ispatlamalıdır.
- Eklentinin TMK m.686 anlamında eklenti niteliğini taşıdığı, uygulamada bilirkişi raporu ile ispat edilir; tek başına tabloda yazılı olması yeterli görülmeyebilir.
- Haciz alacaklısı, eklentinin tabloda sayılmadığını veya eklenti niteliğinin bulunmadığını ileri sürerse bu savunmasını tabloyla ve bilirkişi incelemesiyle ispatlamalıdır.
- Taşınmazla birlikte haciz yapıldığı iddiası, haciz tutanağı ve icra dosyası belgeleriyle ortaya konur.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 sayılı Kanun m.686: Eklentinin tanımını verir. Madde 83/c'de eklenti niteliğinin varlığı, TMK'nın bu tanımına göre belirlenir.
- 4721 sayılı Kanun m.862: İİK m.83/c'nin saklı tuttuğu hükümdür. Rehin kapsamındaki eklentiye ilişkin genel kuralı içerir ve yasağın sınırını etkiler.
- [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.149](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-149): Taşınmazın ipotek paraya çevirme usulünü düzenler; madde 83/c ile birlikte taşınmaz rehninin icradaki işleyişini tamamlar.

## [İİK m.84 — Yetişmemiş mahsullerin haczi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-84)

İİK m.84, yetişmemiş toprak ve ağaç mahsullerinin haczini hangi zaman sınırı içinde yapılabileceğini düzenler; ayrıca bu mahsullerin borçlu tarafından devrinin haciz alacaklısına karşı durumunu ve taşınmaz rehinli alacaklının mahsuller üzerindeki hakkının korunmasını ve bu hakkın şartını belirler. Hüküm, taşınmaz malikinin alacaklılarının ve taşınmaz üzerinde yetişmemiş mahsul bulunan her türlü hak sahibinin takip ilişkisinde uygulanır. Yetişmemiş mahsullerin borçluya bırakılacak miktarı (m.93/II), olgunlaşan mahsullerin toplanması (m.93/I) ve yetişmemiş mahsullerin satışı (m.112/II) ayrı maddelerdedir; taşınmaz haczinin kapsamı ve hasılatı (m.92), taşınmazın haczi ve şerhi (m.91) ile taşınmaz rehninin paraya çevrilmesi takibi (m.148 vd.) de m.84 dışındadır.

### Yetişmemiş mahsullerin haczi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Yetişmemiş mahsul**: Henüz olgunlaşmamış, yetiştikleri toprak veya ağaçtan ayrılmamış toprak ve ağaç ürünleridir. Hükmün konusu bu mahsullerdir; yetişmiş ve toplanmış ürünler kapsam dışıdır.
- **Yetişme zamanı**: Mahsulün olgunlaşıp toplanabilecek duruma geldiği andır. Kanun bu tarihi takvimle belirlemez; her yerin coğrafi koşullarına göre icra müdürü veya bilirkişi tarafından tespit edilir.
- **Mütemmim cüz**: Taşınmazın ayrılmaz parçası olan, taşınmazla birlikte rehnin kapsamında bulunan unsurdur. Yetişmemiş mahsuller, yetişmeden önce bu niteliğe sahip olarak rehinli alacaklının hakkına konu olur.
- **Mürtehin**: Taşınmaz üzerinde ipotek ile alacağı teminat altına alan alacaklıdır. Yetişmemiş mahsuller üzerindeki korunan hak bu sıfatı taşıyana aittir.

### Yetişmemiş mahsullerin haczi: hangi şartlar aranır?

- Haczedilecek mahsulün yetişmemiş toprak veya ağaç mahsulü olması gerekir.
- Haciz, mahsullerin yetişme zamanından en çok iki ay önce yapılmalıdır; iki aydan daha erken yapılan haciz bu hükme göre geçerli değildir.
- Mahsulün yetişme zamanının icra müdürü veya bilirkişi tarafından yerin koşullarına göre belirlenmiş olması gerekir.
- Mahsullerin borçlu tarafından başkasına devredilmiş olması halinde, devir haciz alacaklısına karşı hükümsüzdür ve icranın devamına engel değildir.
- Taşınmaz rehinli alacaklının korunması için, mahsullerin yetişmesinden önce rehinin paraya çevrilmesi için takip talebinde bulunulmuş olması gerekir.

### Yetişmemiş mahsullerin haczi: hangi sonuçları doğurur?

- Yetişme zamanından iki aydan daha önce yapılan haciz, bu madde bakımından geçerli değildir.
- Yetişme zamanından en çok iki ay önce yapılan haciz geçerlidir.
- Haczedilen mahsulün borçlu tarafından başkasına devri, haciz alacaklısına karşı hükümsüzdür ve icranın devamına engel olmaz.
- Taşınmaz rehinli alacaklı, mahsullerin yetişmesinden önce rehinin paraya çevrilmesi için takip talebinde bulunmuşsa, mahsuller üzerindeki hakkı korunur.
- Rehinli alacaklı bu talepte bulunmamışsa, mahsulün yetişmesiyle birlikte hakkı bu madde ile korunmaz.

### Taşınmazın haczi ile yetişmemiş mahsulün ayrı haczi arasındaki fark nedir?

- Taşınmazın haczi, hasılat ve menfaatlerini kapsar ve mahsuller taşınmazla birlikte haczedilmiş sayılır.
- m.84 uyarınca yetişmemiş mahsuller taşınmazdan ayrı olarak da haczedilebilir ve bu ayrı haciz iki ay sınırına tabidir.

Sonuç: Taşınmaz haczi genel olarak mahsulü de kapsar, ancak mahsul ayrıca haczedilecekse iki ay sınırı aranır.

### Mahsul malikinin alacaklısı ile mahsul sahibi başka bir kişi (ör. kiracı) arasındaki fark nedir?

- Taşınmaz ve mahsul aynı kişiye aitse, taşınmaz haczi ile mahsul birlikte haczedilmiş sayılır.
- Mahsul taşınmaz sahibinden başka bir kişiye aitse, o kişinin alacaklısı yalnız mahsulün haczini isteyebilir ve m.84 uygulanır.

Sonuç: Mahsul sahibi ayrı olduğunda taşınmaz malikinin alacaklısı mahsulü haczettiremez; kiracının mahsulü ancak kiracının alacaklısı haczettirebilir.

### Borçlunun elinde mahsul ile üçüncü kişinin elinde mahsul arasındaki fark nedir?

- Borçlunun devri, haciz alacaklısına karşı hükümsüzdür.
- Devrin hükümsüzlüğü, mahsulün borçlu tarafından başkasına devrinde söz konusudur; hacizden sonra yapılan devirler de bu hükme tabidir.

Sonuç: Haciz alacaklısı, devri ancak m.278-280 hükümlerine göre iptal ettirebilir (dipnot ifadesi).

### Genel haciz ile taşınmaz rehinli alacaklının hakkı arasındaki fark nedir?

- Genel alacaklı, yetişmemiş mahsulü ancak yetişme zamanından iki ay önce haczettirebilir.
- Taşınmaz rehinli alacaklı, rehinin paraya çevrilmesi için mahsullerin yetişmesinden önce takip talebinde bulunmuşsa mahsuller üzerindeki hakkını koruyabilir.

Sonuç: Rehinli alacaklı, mahsullerin yetişmesinden önce takip talebinde bulunmamışsa hakkını korumak için bu imkandan yararlanamaz.

### Yetişmemiş mahsullerin haczi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Yetişme zamanını takvim tarihiyle sabit saymak; oysa yerin coğrafi koşullarına göre icra müdürü veya bilirkişi tarafından belirlenmesi gerekir.
- İki aylık sınırı taşınmazın haczine de uygulamak; taşınmaz haczi mahsulü kapsadığından, mahsulün ayrı haczi söz konusu değilse bu sınır doğrudan aranmaz.
- Taşınmaz malikinin alacaklısının mahsulü haczettirebileceğini varsaymak; mahsul başka kişiye aitse ancak mahsul sahibinin alacaklısı haczettirebilir.
- Rehinli alacaklının mahsuller üzerindeki hakkını, takip talebi olmadan korunmuş saymak; takip talebinin mahsullerin yetişmesinden önce yapılmış olması şarttır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yetişmemiş mahsulün yetişme zamanının takvimle değil, yerel koşullara göre icra müdürü veya bilirkişi tarafından belirlenmesi kabul edilmektedir.
- Ziraî ürün kirası nedeniyle alacaklı olan kişinin, taşınmazın haczi mümkün olmasa da ürünleri haczettirebilmesi kabul edilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Yetişmemiş mahsulün haczinin geçerliliğini ileri süren haciz alacaklısı, haczin yetişme zamanından en çok iki ay önce yapıldığını ispatlamakla yükümlüdür; bu ispat için yetişme zamanını gösteren bilirkişi raporu veya icra müdürünün tespiti kullanılır.
- Rehinli alacaklının mahsuller üzerindeki hakkını ileri sürmesi için mahsullerin yetişmesinden önce takip talebinde bulunduğunu ispatlaması gerekir; takip dosyasındaki talep tarihi bu ispatın temel belgesidir.
- Mahsulün borçlu tarafından yapılan devrinin hükümsüzlüğünü ileri süren alacaklı, devrin haciz tarihinden sonra yapıldığını ve haciz alacaklısına karşı bağlayıcı olmadığını ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [2004 sayılı Kanun m.92](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-92): Taşınmaz haczinin hasılat ve menfaatleri kapsadığını ve kiracıya haciz bildirilmesini düzenler; m.84 ile birlikte uygulanarak mahsullerin taşınmazla birlikte haczedilip edilmediğini belirler.
- [2004 sayılı Kanun m.93](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-93): Haczedilen mahsuller yetişince toplanmasına ilişkin tedbirleri ve borçluya bırakılacak geçim payını düzenler.
- [2004 sayılı Kanun m.112](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-112): Haczedilen yetişmemiş mahsullerin, yetişmeden önce borçlunun izni olmadıkça satılamayacağını belirtir.
- [2004 sayılı Kanun m.148](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-148): Rehinin paraya çevrilmesi takibine ilişkindir; m.84 uyarınca rehinli alacaklının mahsuller üzerindeki hakkını koruyabilmesi için yapılması gereken takip talebinin dayanağıdır.
- [2004 sayılı Kanun m.82](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-82): Haczedilemeyen mallar arasında çiftçinin arazi ve tarım araçlarını düzenler; yetişmemiş mahsullerin haczinde borçlunun çiftçi olup olmadığı ayrıca değerlendirilir.
- 4721 sayılı Kanun m.684: Bütünleyici parça kavramını tanımlar; yetişmemiş mahsullerin taşınmazın bütünleyici parçası sayılmasının dayanağıdır.
- 4721 sayılı Kanun m.862: İpotek hakkının kapsamını belirler; rehinli alacaklının mahsuller üzerindeki hakkının dayanağıdır.

## [İİK m.85 — Taşınır ve taşınmaz malların haczi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-85)

İİK m.85, haciz yapılırken borçlunun hangi mal ve haklarının, hangi miktarda haczedileceğini ve haciz sırasında borçlu, üçüncü kişi ile icra memurunun uyacağı beyan ve sıra kurallarını düzenler. Düzenlenen konular: haczin miktar sınırı (alacağa yetecek miktar, aşkın haciz yasağı), taşınmazdan önce taşınır ve alacakların haczi, rehin, haciz veya istihkak iddiası bulunan malların en sona bırakılması, taşınmazın artırmaya çıkarılmasından önce yapılan taşınır veya alacak haczi, taşınmazın hasılatına ilişkin müdahale sınırı, değeri masrafı karşılamayacak malların haczedilmemesi ve memurun menfaat dengeleme görevi. Madde borçlu, üçüncü kişi ve icra memuru bakımından uygulanır. Haczedilemeyen mal ve haklar (m.82 ve devamı), taşınır malların fiilen el konulması ve muhafaza usulü (m.88 ve devamı), taşınmaz haczinin tapuya bildirilmesi (m.79, m.91) ile istihkak ve ihtiyaten haciz süreçleri (m.96 ve devamı) bu maddede düzenlenmez; bunlar ilgili maddelerde yer alır.

### Taşınır ve taşınmaz malların haczi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Aşkın haciz**: Borç miktarını, yani ana para, faiz ve masrafları aşacak biçimde yapılan haczdir. Madde metni bu miktarı aşan haczi açıkça yasaklar.
Aşkın haczin tespitinde haczin değeri, alacağın o andaki toplam tutarıyla karşılaştırılır.
- **Çekişmesiz mal**: Borçluya ait olduğu bilinen ve üzerinde üçüncü kişinin mülkiyet, rehin veya istihkak iddiası bulunmayan mal ya da haktır.
Maddenin ikinci fıkrasına göre rehinli, üçüncü kişi hacizli ve istihkak iddiası olan mallar bu niteliği taşımaz ve en sona bırakılır.
- **Çekişmeli mal**: Üzerinde üçüncü kişinin mülkiyet veya rehin hakkı gibi sınırlı ayni hak iddiası bulunan, üçüncü kişi tarafından haczedilmiş ya da ihtiyaten haciz veya istihkak iddiasına konu olan mallardır.
Bu mallar çekişmesiz mallar tükenmeden haczedilmez.
- **Hasılat**: Taşınmazın kira, ürün veya benzeri gelirleridir.
Madde, taşınmaz haczedildikten sonra icra dairesinin bu gelirlerin idare ve işletmesine müdahale etmemesini öngörür.
- **Muhafaza ve idare masrafı**: Haczedilen malın saklanması, korunması ve yönetilmesi için yapılan giderlerdir.
Madde, hasılatın paraya çevrilmesi masrafları ile bu giderler malın değerini aşacaksa o malın haczedilmeyeceğini öngörür.

### Taşınır ve taşınmaz malların haczi: hangi şartlar aranır?

- Haciz, borçlunun kendi yedinde veya üçüncü kişide bulunan taşınır mal, taşınmaz, alacak ve haklarından yapılmalıdır.
- Haczedilen miktar, alacaklının ana para, faiz ve masraflarına yetecek düzeyi aşmamalıdır; bu miktarı aşan haciz yapılamaz.
- Taşınır mal üzerinde üçüncü kişinin mülkiyet veya rehin gibi sınırlı ayni hakkı bulunuyorsa ya da mal üçüncü kişi tarafından haczedilmişse, borçlu veya malı elinde bulunduran kişi bu hususu haciz memuruna beyan edip tutanağa geçirilmesini istemelidir.
- Üçüncü kişi tarafından ihtiyaten haciz veya istihkak iddia edilmiş mallar ile rehinli ve üçüncü kişi hacizli mallar, diğer çekişmesiz mallar tüketilmeden haczedilmemelidir.
- Taşınmaz artırmaya çıkarılmadan önce borçlu, borca yetecek taşınır mal veya vadesi gelmiş sağlam alacak gösterirse, bunlar taşınmaz haczi devam ederken ayrıca haczedilmelidir.
- Taşınmaz haczi bakımından icra dairesi, bu taşınmazın idare ve işletmesine, hasılat ve menfaatlerine müdahale etmemelidir.
- Hasılatı paraya çevirme masraflarını ve gerektiğinde muhafaza ve idare masraflarını karşılamayacağı kesin olan mallar haczedilmemelidir.
- Haciz memuru, borçlu ile alacaklının menfaatlerini mümkün olduğu kadar uzlaştırmakla yükümlüdür.

### Taşınır ve taşınmaz malların haczi: hangi sonuçları doğurur?

- Alacağa yetecek miktardan fazla haciz yapılırsa bu aşkın haciz kanuna aykırı olur ve şikayet konusu edilebilir.
- Borçlu, rehin veya üçüncü kişi hakkını beyan etmediği için haczin içinde kalan malı hukuka aykırı olarak yapılmış sayılabilir; beyan yükümlülüğü memura da düşer.
- Borçlu, taşınmaz artırmaya çıkarılmadan taşınır veya sağlam alacak gösterirse taşınmazın haczi kalkmaz, ayrıca mal da haczedilir.
- Taşınmaz haczedildikten sonra icra dairesinin hasılat ve menfaatlere müdahale etme yetkisi yoktur.
- Masraflarını karşılamayacağı açık olan mallara haciz yapılamaz.
- Çekişmeli mallar, çekişmesiz mallar yetmezse ancak sonra haczedilebilir.
- Memurun takdir yetkisini kullandığı durumda gerekçesini tutanağa yazması gerekir.

### Çekişmesiz mal ile çekişmeli mal arasındaki fark nedir?

- Borçluya ait olduğu bilinen, üzerinde üçüncü kişi iddiası bulunmayan mallardır.
- Üçüncü kişinin mülkiyet, rehin veya istihkak iddiasına konu olan ya da üçüncü kişi tarafından haczedilmiş mallardır.

Sonuç: Çekişmesiz mallar alacağı karşılamaya yetmezse ancak o zaman çekişmeli mallara geçilebilir.

### Taşınır mal ile taşınmaz arasındaki fark nedir?

- Taşınır mallar ve borçlunun üçüncü kişideki alacakları, sıra bakımından taşınmazdan önce haczedilir.
- Taşınmaz, taşınır ve alacaklar yetmezse ikinci sırada haczedilir.

Sonuç: Taşınmaz haczi ancak çekişmesiz taşınır ve alacaklar borcu karşılamadığında yapılır.

### Borçlunun kendi yedinde mal ile üçüncü kişinin yedinde mal arasındaki fark nedir?

- Borçlunun kendi yedinde bulunan malda, bu malın borçluya bırakılması alacaklının onayına bağlıdır.
- Üçüncü kişinin yedinde bulunan malda, yediemin olarak bırakılması üçüncü kişinin onayına bağlıdır.

Sonuç: Onay veren kişi değiştiği için aynı mal bakımından farklı onay sahibi bulunur.

### Taşınmaz haczi öncesi taşınır ekleme ile taşınmaz artırma sonrası arasındaki fark nedir?

- Artırma öncesinde borçlu borca yetecek taşınır veya sağlam alacak gösterebilir.
- Artırmaya çıkarılmış taşınmazda bu gösterim artık sonuç doğurmaz.

Sonuç: Önce gösterilen taşınır veya alacak haczedilir ve taşınmaz haczi baki kalır.

### Hasılatı masrafı karşılayan mal ile karşılamayan mal arasındaki fark nedir?

- Satışla elde edilecek bedel masrafları karşılayacak mallar haczedilebilir.
- Paraya çevirme masraflarını karşılamayacağı kesin olan mallar haczedilemez.

Sonuç: Bu mallara haciz yapılması mümkün değildir.

### Taşınır ve taşınmaz malların haczi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Haciz miktarını yalnızca asıl alacak üzerinden hesaplamak; faiz ve masrafların da dahil edilmesi gerektiğini gözden kaçırmak.
- Taşınmaz haczinden önce çekişmesiz taşınır malların bulunup bulunmadığını araştırmadan doğrudan taşınmaza geçmek.
- Artırma sonrasında borçlunun sunduğu taşınır veya alacağın hâlâ haczi doğurabileceğini varsaymak; bu imkan artırma öncesiyle sınırlıdır.
- Üçüncü kişinin elindeki mal için alacaklının onayını aramak; bu hâlde onay üçüncü kişinin kendisine aittir.
- Hasılatın masraflarını karşılamayacağı açık olan mala haciz yapmak ve bunun sonucunu göz ardı etmek.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mahkemeler, haczin alacağı aşıp aşmadığını ana para, faiz ve masrafları birlikte alarak değerlendirmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/475 E., 2023/638 K., 21.06.2023; Hukuk Genel Kurulu, 2023/366 E., 2023/530 K., 31.05.2023; Hukuk Genel Kurulu, 2022/62 E., 2023/464 K., 17.05.2023)
- Yargıtay, haczedilen malların borç miktarına yetecek kadar olup olmadığını dosya kapsamına göre değerlendirmek gerektiğini kabul etmektedir. (Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, 2024/1600 E., 2024/1432 K., 28.11.2024)
- Hukuk Genel Kurulu, İİK m.85 hükümlerini ve haciz tertibini icra mahkemesinin denetimi kapsamında uygulamaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/114 E., 2025/563 K., 24.09.2025)
- Yargıtay, borçlunun alacağı karşılayacak taşınır malı bulunduğu hâlde taşınmaz haczine geçilmesini aykırılık olarak değerlendirmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/683 E., 2024/131 K., 28.02.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Aşkın haciz iddiasını ileri süren borçlu veya alacaklı, haczedilen malların değerini ve alacak tutarını ispatlamakla yükümlüdür.
- Malların değeri, icra dairesinin tutanağı, bilirkişi raporu ve ekspertiz belgesi ile ispatlanır.
- Borçlunun üçüncü kişinin mülkiyet veya rehin hakkı bulunduğunu beyan etme yükümlülüğü, tutanağa geçirilmesini talep etmesi ile yerine getirilir; bu beyanın yapılmadığını ileri süren taraf bunu tutanak ile ispatlar.
- Borçlunun artırma öncesinde gösterdiği taşınır veya sağlam alacağın varlığını gösterme yükü borçludadır; alacağın vadesinin geldiği ve sağlam olduğu belgelerle ortaya konur.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [2004 sayılı Kanun m.82](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-82): Haczedilemeyen mal ve hakları düzenler; m.85 haczedilebilir malların sınırını çizerken bu istisnalar dışındaki malları kapsar.
- [2004 sayılı Kanun m.88](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-88): Taşınır malların fiilen el konulması, muhafazası ve yediemin usulünü düzenler; m.85 ikinci fıkrasında geçen haczin sırası bu maddeyle birlikte uygulanır.
- [2004 sayılı Kanun m.79](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-79): Taşınmaz ve sicile kayıtlı malların kaydi haczini düzenler; m.85 ile birlikte haciz sırası ve türü belirlenir.
- [2004 sayılı Kanun m.91](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-91): Taşınmaz haczinin tapuya şerh edilmesini düzenler; m.85 üçüncü fıkrasındaki taşınmaz haczinin devamına ilişkin hükümle bağlantılıdır.
- [2004 sayılı Kanun m.92](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-92): Taşınmazın hasılat ve menfaatlerinin haczini ve kiracı ile rehinli alacaklılara bildirimi düzenler; m.85 üçüncü fıkrasıyla birlikte uygulanır.
- [2004 sayılı Kanun m.96](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-96): İstihkak ve ihtiyaten haciz hallerini düzenler; m.85 ikinci fıkrasında bu malların en sona bırakılmasının dayanağıdır.

## [İİK m.86 — Taşınır mallarda haczin neticeleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-86)

İİK m.86, haczedilmiş taşınır malın borçlu tarafından tasarrufunun kısıtlanmasını, bu kısıtlamaya aykırı tasarruflara karşı alacaklının korunmasını ve üçüncü kişinin iyi niyetle kazandığı haklara ilişkin hükümleri düzenler. Hüküm borçlu ile haczedilmiş taşınır mal arasındaki ilişkiye ve haczedilmiş taşınır mal üzerinde tasarruf eden üçüncü kişilere uygulanır. Maddenin düzenlediği başlıklar, borçlunun tasarruf yasağı, icra memurunun ihtarı, iyi niyetli üçüncü kişinin kazanımı ve iyi niyet kurallarına aykırı kazanımın batıllığıdır. Madde, taşınır malların haciz işleminin nasıl yapılacağını, hangi malların fiilen el konulmasına tabi olduğunu düzenlemez (m.88 ve m.85 gibi haciz ve muhafaza hükümleri). Taşınmaz ve tapu siciline kayıtlı malların haczi (m.79, m.83) ile istihkak davası ve istihkak prosedürü (m.96-99) bu maddenin kapsamı dışındadır. Tasarrufun TCK karşısındaki cezai yönü de bu maddede değil, Türk Ceza Kanunu hükümlerinde aranır.

### Taşınır mallarda haczin neticeleri: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Mahcuz taşınır mal**: Haciz işlemi sonucunda haczedilmiş olan, borçlunun malvarlığındaki taşınır eşya niteliğindeki maldır. Bu nitelik, malın haciz anındaki hukuki durumuna göre belirlenir.
- **Tasarruf yetkisinin kısıtlanması**: Haciz ile borçlunun mahcuz taşınır mal üzerindeki tasarruf yetkisinin sınırlanmasıdır. Bu kısıtlama mutlak bir yasak değildir; alacaklının onayı ve icra memurunun izni ile tasarrufa izin verilebilir.
- **İyi niyetli üçüncü kişi**: Haczedilmiş taşınır mal üzerinde zilyetlik hükümlerine dayanarak hak kazanan kişidir. Bu kişinin iyi niyeti, iktisap anında malın haczedildiğini bilmemesi anlamına gelir ve iyi niyet kurallarına uygunluk aranır.
- **Zilyetlik hükümleri**: Taşınır malın zilyetliğe dayalı olarak iktisabını düzenleyen Medeni Kanun hükümleridir. Madde bu hükümlere dayanan iyi niyetli iktisabı korur.
- **Alacaklının hacizle taallük eden hakkı**: Haciz sayesinde alacaklının mahcuz mal üzerinde kazandığı, malın paraya çevrilmesini sağlayan hukuki konumdur. Tasarrufun geçersizliği bu hakkın ihlal edildiği ölçüde sınırlıdır.
- **Batıl iktisap**: Üçüncü kişinin iyi niyet kurallarına aykırı olarak mahcuz mal üzerinde elde ettiği haklardır. Bu haklar, alacaklının hakkını ihlal ettiği ölçüde batıl sayılır; tam bir hükümsüzlük değildir.

### Taşınır mallarda haczin neticeleri: hangi şartlar aranır?

- Taşınır malın icra dairesince geçerli olarak haczedilmiş bulunması gerekir.
- Borçlunun mahcuz taşınır mal üzerinde tasarrufta bulunması için alacaklının muvafakatinin ve icra memurunun müsaadesinin alınmamış olması gerekir; bu iki onay birlikte aranır.
- Haczi koyan memurun borçluya, hilafına hareketin cezai sorumluluk doğuracağını ihtar etmiş olması gerekir; ihtarın yapılmamış olması tasarrufun geçersizliğini değiştirmez, ancak ihtar yükümlülüğü kaldırılmaz.
- Hacizden sonra üçüncü kişinin zilyetlik hükümlerine dayanarak mahcuz taşınır mal üzerinde hak iktisap etmiş olması ve bu iktisabın iyi niyetle yapılmış bulunması gerekir; iyi niyetli iktisap saklıdır.
- İyi niyet kurallarına aykırı olarak yapılan iktisap, alacaklının haciz ile malla ilgili haklarını ihlal ettiği ölçüde batıl sayılır; bu ölçüt dışında iktisap geçerli kalır.

### Taşınır mallarda haczin neticeleri: hangi sonuçları doğurur?

- Borçlu alacaklının muvafakati ve icra memurunun müsaadesi olmadan mahcuz taşınır malda tasarrufta bulunursa, bu tasarruf haczi koyan alacaklının hakkını ihlal ettiği ölçüde alacaklıya karşı geçersiz olur.
- Tasarruf başka alacaklılar bakımından geçerliliğini korur; geçersizlik yalnızca hacizle ilgili alacaklının hakkını ihlal ettiği ölçüdedir.
- İcra memuru borçluya hilafına hareketin cezai sorumluluk doğuracağını ihtar eder; bu ihtar, borçlunun cezai sorumluluğu bakımından ayrıca önem taşır.
- Üçüncü kişi zilyetlik hükümlerine dayanarak mahcuz taşınır üzerinde iyi niyetle hak iktisap etmişse, bu hak saklı kalır ve korunur.
- Üçüncü kişinin iyi niyet kurallarına aykırı olarak iktisap ettiği haklar, alacaklının haciz ile ilgili haklarını ihlal ettiği ölçüde batıl olur.
- Tasarruf yetkisinin kısıtlanması mutlak bir yasak anlamına gelmez; alacaklının onayı ve icra memurunun izni ile borçlunun tasarrufu mümkündür ve bu durumda geçersizlik sonucu doğmaz.

### Borçlunun tasarrufu ile üçüncü kişinin tasarrufu arasındaki fark nedir?

- Borçlunun mahcuz taşınır mal üzerinde yaptığı tasarruf, borçlunun tasarruf yetkisinin kısıtlandığı bir alanda gerçekleşir.
- Üçüncü kişinin tasarrufu, malın zilyetliğine dayanarak iktisap ettiği hakları ileri sürdüğü bir durumdur ve ayrıca iyi niyet aranır.

Sonuç: Borçlunun izinsiz tasarrufu alacaklıya karşı geçersiz olur; üçüncü kişinin iyi niyetli iktisabı ise saklı kalır.

### İyi niyetli üçüncü kişi ile iyi niyet kurallarına aykırı üçüncü kişi arasındaki fark nedir?

- İyi niyetli üçüncü kişi, malın haczedildiğini bilmeden zilyetlik hükümlerine dayanarak hak kazanır.
- İyi niyet kurallarına aykırı üçüncü kişi, haczi bildiği ya da bilmesi gerektiği halde iktisap yapar.

Sonuç: İyi niyetli iktisap korunur; iyi niyet kurallarına aykırı iktisap alacaklının hakkını ihlal ettiği ölçüde batıl olur.

### Alacaklıya karşı geçersizlik ile başka alacaklılara karşı geçerlilik arasındaki fark nedir?

- Borçlunun izinsiz tasarrufu, haczi koyan alacaklının hakkını ihlal ettiği ölçüde geçersizdir.
- Aynı tasarruf, haciz yapmamış diğer alacaklılar bakımından geçerliliğini korur.

Sonuç: Tasarrufun geçersizliği tam değil, alacaklının hakkını ihlal ettiği ölçüde ve yalnız o alacaklı yönünden geçerlidir.

### Mahcuzun borçlu zilyetliğinde kalması ile üçüncü kişiye yediemin olarak bırakılması arasındaki fark nedir?

- Mahcuz taşınır malın borçlu zilyetliğinde kalması, borçlunun tasarruf fiilini mümkün kılar.
- Malın yediemin olarak üçüncü kişiye bırakılması halinde borçlunun malı devretmesi pratikte mümkün değildir.

Sonuç: Borçlunun izinsiz tasarrufu esas olarak malın borçluda bırakıldığı hallerde söz konusu olur; yediemin halinde tasarruf durumu farklı değerlendirilir.

### Taşınır mallarda haczin neticeleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddenin ilk fıkrasındaki tasarruf yasağını mutlak bir yasak gibi yorumlamak; oysa alacaklının muvafakati ve icra memurunun izni ile tasarruf mümkündür.
- Borçlunun izinsiz tasarrufunu tamamen geçersiz saymak; geçersizlik yalnızca alacaklının hakkını ihlal ettiği ölçüdedir ve diğer alacaklılara karşı geçerlidir.
- İyi niyetli üçüncü kişinin kazanımını da batıl saymak; zilyetlik hükümlerine dayanan iyi niyetli iktisap saklıdır.
- Alacaklının onayı ile icra memurunun izninin birbirinin yerine geçebileceğini düşünmek; her ikisinin birlikte aranması gerekir.
- Mahcuz taşınır mal ile taşınmaz ya da eklentilerin haczini karıştırmak; m.86 yalnızca taşınır mallar için geçerlidir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Hacizli taşınır mal üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması, borçlunun mutlak yasağı değil, alacaklının onayı ve icra memurunun izni ile aşılabilen bir kısıtlama olarak yorumlanmaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/225 E., 2025/333 K., 21.05.2025)
- Borçlunun izinsiz tasarrufunun geçersizliği, alacaklının hakkını ihlal ettiği ölçüde kabul edilmekte; tasarruf diğer alacaklılar bakımından geçerli sayılmaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/225 E., 2025/333 K., 21.05.2025)
- Haczedilen taşınır malın borçludan alınarak üçüncü kişiye bırakılmasında, bu mal üzerinde borçlunun tasarruf yetkisinin kısıtlanmış olduğu ve sonuçlarının bu kısıtlamaya bağlı olduğu kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/366 E., 2023/530 K., 31.05.2023)
- Mahcuz taşınır üzerinde tasarrufun geçersizliği yönünden, malın haczedildiği bilgisine göre iyi niyetin değerlendirilmesi gerektiği yönündeki uygulama, kararlarda ortaya konmaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/225 E., 2025/333 K., 21.05.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Asıl talebi ileri süren alacaklı, borçlunun mahcuz taşınır mal üzerinde izinsiz tasarrufta bulunduğunu ispatlamakla yükümlüdür; bu ispat tasarrufun varlığını ve alacaklının onay vermediğini kapsar.
- Tasarrufun varlığı tanık, belge ya da keşif gibi delillerle ispatlanır; alacaklının onayının bulunmadığı ise alacaklının beyanı ve icra dosyasındaki kayıtlarla ortaya konur.
- İyi niyetli üçüncü kişi, zilyetlik hükümlerine dayanarak iktisap ettiğini ve iktisabı sırasında haczi bilmediğini ispatlamakla yükümlüdür; bu savunmanın kabulü için iyi niyetin varlığı gösterilmelidir.
- Haciz yapıldığına dair icra dosyasındaki haciz tutanağı ve memurun ihtarı, borçlunun bilgisi ve tasarrufun kapsamının belirlenmesinde temel belgedir.
- Üçüncü kişinin iyi niyet kurallarına aykırılığını ileri süren alacaklı, bu aykırılığı ispatlamakla yükümlüdür; iyi niyetsizlik bilgi ve koşullara dayanılarak değerlendirilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [2004 sayılı Kanun m.79](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-79): Haczin yetkili daire ve yöntem bakımından yapılmasını düzenler; mahcuz malın hacizle ilgili bu hükümlere uygun olarak haczedilmiş olması gerekir.
- [2004 sayılı Kanun m.88](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-88): Taşınır malların fiilen haczini ve muhafazasını düzenler; mahcuz malın borçluda ya da yediemin olarak üçüncü kişide bırakılmasıyla ilgili hükümleri içerir.
- [2004 sayılı Kanun m.83](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-83): Taşınmazdan ayrı eklentilerin haczini düzenler; taşınır ile taşınmaz arasındaki ayrımı belirleyerek bu maddenin uygulama alanını sınırlar.
- [2004 sayılı Kanun m.96](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-96): İstihkak davası ve istihkak prosedürünü düzenler; üçüncü kişinin mal üzerindeki hakkını ileri sürmesi halinde bu hükümler devreye girer.
- 5237 sayılı Kanun m.289: Borçlunun hacizli taşınır mal üzerinde izinsiz tasarrufunu suç olarak düzenler; m.86'daki cezai ihtarın arka planını oluşturur.

## [İİK m.87 — Kıymet takdiri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-87)

İcra ve İflas Kanunu'nun haciz edilen malın kıymet takdirini düzenleyen 87. maddesi, haczi yapan memurun sicile kayıtsız malların kıymetini kendisinin takdir edebileceğini, gerektiğinde bilirkişiye başvurabileceğini belirler. Madde ayrıca sicile kayıtlı malların kıymet takdirinin bilirkişilere yaptırılmasının zorunluluğunu ve bu bilirkişilerin belirlenme sırasını düzenler. Maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların Adalet Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceğini de kapsar. Madde, kıymet takdirinin satış aşamasında yenilenmesini, kıymet takdirine itirazı, takdir edilen kıymetin satış muhammen bedeline dönüşmesini ve ihalenin feshini düzenlemez (İİK m.128, m.128/a, m.363). Kıymet takdirinin hangi tarihte kesinleşeceği ve iki yıllık sürenin başlangıcı da bu maddenin kapsamı dışındadır (İİK m.128/a). Haczin usulü ve haciz tutanağı da bu maddede yer almaz (İİK m.79 vd.).

### Kıymet takdiri: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Kıymet takdiri**: Haciz konulan malın paraya çevrilmeden önce ekonomik değerinin belirlenmesi işlemidir. Madde, bu değerin piyasa değerine uygun olarak tespit edilmesini öngörür ve takdir eden kişiye göre farklı usul öngörür.
- **Sicile kayıtlı mal**: Tescil veya sicile kayıt yoluyla hukuki varlığı ve devri belirlenen mallardır; taşınmazlar ve sicile kayıtlı taşıtlar bu kapsamdadır. Bu mallarda kıymet takdiri haczi yapan memur tarafından değil, madde metninde belirlenen bilirkişilerce yapılır.
- **Bilirkişilik bölge kurulu listesi**: Bilirkişilik bölge kurulu tarafından düzenlenen ve bilirkişilerin kayıtlı olduğu listedir. Sicile kayıtlı mallarda kıymet takdiri öncelikle bu listede kayıtlı ve Adalet Bakanlığınca bu işe özgü izin verilen bilirkişilere, bunların bulunmaması hâlinde listede kayıtlı diğer bilirkişilere yaptırılır.
- **İzin verilen bilirkişi**: Bilirkişilik bölge kurulu listesinde kayıtlı olmak ve Adalet Bakanlığınca sicile kayıtlı mallarda kıymet takdiri yapmak üzere ayrıca izin verilmiş bilirkişidir. Listede kayıtlı olmak tek başına yeterli değildir; izin ayrıca aranır.
- **Bilirkişi**: Haczi yapan memurun, malın kıymetinin özel bilgi gerektirdiği hallerde başvurabileceği uzman kişidir. Sicile kayıtsız mallarda başvuru isteğe bağlıdır; sicile kayıtlı mallarda ise başvuru zorunludur.

### Kıymet takdiri: hangi şartlar aranır?

- Haczedilen malın sicile kayıtlı olmadığı hallerde, haczi yapan memurun malın kıymetini bizzat takdir etmesi gerekir.
- Sicile kayıtsız mallarda memur, icabında bilirkişiye başvurabilir; bu başvuru zorunlu değildir.
- Sicile kayıtlı bir malın kıymet takdirinin yapılması için, takdirin bilirkişilik bölge kurulu listesinde kayıtlı olan ve bu konuda Adalet Bakanlığınca izin verilen bilirkişilere yaptırılması şarttır.
- Bu tür izinli bilirkişi bulunmadığında, takdir listede kayıtlı diğer bilirkişilere yaptırılır; haczi yapan memurun kendisinin takdir yapması bu durumda yetkili değildir.
- Usul ve esasların Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlendiği hallerde, yönetmelik hükümleri de uygulanmalıdır.

### Kıymet takdiri: hangi sonuçları doğurur?

- Sicile kayıtlı bir malın kıymet takdiri bilirkişiye yaptırılmadan yapılırsa, bu takdir maddenin zorunlu usulüne aykırı olur.
- Sicile kayıtsız bir malda memur, takdiri kendisi yapabilir; icabında bilirkişiye başvurabilir; bu başvuru isteğe bağlıdır.
- Sicile kayıtlı malda izinli bilirkişi bulunursa, takdir listede kayıtlı diğer bilirkişilere yaptırılamaz.
- Yönetmelikte düzenlenen usul ve esaslara uyulmaması, kıymet takdirinin usulünü etkiler.
- Madde emredici niteliktedir; sicile kayıtlı mallar için bilirkişi zorunluluğu tarafların anlaşmasıyla değiştirilemez.

### Sicile kayıtsız mal ile sicile kayıtlı mal arasındaki fark nedir?

- Sicile kayıtsız mallarda haczi yapan memur kıymeti bizzat takdir eder, gerekirse bilirkişiye başvurabilir.
- Sicile kayıtlı mallarda kıymet takdiri bilirkişiye yaptırılmak zorundadır ve bu bilirkişi listede kayıtlı ve izinli olmalıdır.

Sonuç: Sicile kayıtlı malda memurun kendi takdiri geçerli değildir; takdirin usulüne uyulmaması kıymet takdirini zayıflatır.

### İzinli bilirkişi ile listede kayıtlı diğer bilirkişi arasındaki fark nedir?

- Öncelikle, bilirkişilik bölge kurulu listesinde kayıtlı olan ve Adalet Bakanlığınca bu işe özgü izin verilen bilirkişiler yetkilidir.
- Bu bilirkişiler bulunmadığında, listede kayıtlı diğer bilirkişilere başvurulur.

Sonuç: Sıra korunmadan doğrudan listede kayıtlı başka bilirkişiye başvurulması, izinli bilirkişi mevcutken yapılmışsa usule aykırılık oluşturur.

### Kıymet takdiri: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Sicile kayıtlı bir taşınmazın kıymetini haczi yapan memurun kendisinin takdir etmesi; madde bu hâlde bilirkişiyi zorunlu kılar.
- Bilirkişi listede kayıtlı olduğu için izinli sayılmak; izin ayrıca aranır.
- İzinli bilirkişi bulunmasına rağmen doğrudan listede kayıtlı diğer bilirkişiye başvurmak; sıra gözetilmelidir.
- Sicile kayıtsız malda da bilirkişi başvurusunu zorunlu saymak; bu hâlde başvuru isteğe bağlıdır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yargıtay uygulamasında, kıymet takdirinin hangi tarihte yapıldığı ve kesinleşme sürecinin ne zaman başladığı tartışmalıdır; bu konuda kesinleşen takdirin geçerlilik süresine ilişkin yorum ayrı bir sorudur. (Hukuk Genel Kurulu, 2019/809 E., 2022/708 K., 24.05.2022)
- Kıymet takdirinin dayanağı olan taşınmazın üzerindeki yükümlülüklerin ve mükellefiyetlerin satış aşamasında etkisi kararlarda değerlendirilmektedir. (2022/6 E., 2024/225 K., 25.12.2024)
- Sicile kayıtlı malların kıymet takdirinde bilirkişi kullanımının zorunlu olduğu, 2021 değişikliğinden sonraki kararlarda esas alınmaktadır. (2022/6 E., 2024/225 K., 25.12.2024)
- Haciz tutanağının mahallinde tutulmasına ilişkin eski kararlar, değişiklik öncesi metne dayandığından bu maddenin güncel hâlini yansıtmamaktadır. (5. Ceza Dairesi, 2012/7786 E., 2013/5146 K., 15.05.2013; 5. Ceza Dairesi, 2012/7440 E., 2013/5092 K., 14.05.2013)

### Nasıl ispat edilir?

- Kıymet takdirinin usulüne uygun yapıldığını ileri süren taraf, sicile kayıtlı malda bilirkişinin listede kayıtlı ve izinli olduğunu belgelerle ortaya koymalıdır.
- Sicile kayıtlı malda takdirin izinli bilirkişiye yaptırıldığı, bilirkişi listesi ve Adalet Bakanlığı izin belgesi ile ispat edilir.
- Karşı taraf, bilirkişinin izinli olmadığını veya izinli bilirkişi bulunmasına rağmen diğer bilirkişiye başvurulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispatlamakla yükümlüdür.
- Sicile kayıtsız malda memurun kendi takdiri, icra dosyasındaki haciz ve kıymet takdiri tutanağı ile ispatlanır.
- Bilirkişi raporunun teknik gerekliliklere uygun hazırlandığını ileri süren taraf, bu hususu rapor üzerinden ispatlar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [2004 sayılı Kanun m.128](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-128): Satış aşamasında kıymet takdirinin yenilenmesi ve ihalenin feshi koşullarını düzenler; bu madde ile birlikte yorumlanır.
- 2004 sayılı Kanun m.128/a: Kesinleşen kıymet takdirinin geçerlilik süresini düzenler; haciz aşamasında yapılan takdirin satışta kullanılabilirliğini belirler.
- [2004 sayılı Kanun m.363](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-363): Kıymet takdirine yönelik şikâyet üzerine icra mahkemesinin kararının kesinliğini düzenler.
- [2004 sayılı Kanun m.79](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-79): Haczin genel usulünü düzenler; haciz işleminin yapılması bakımından bu maddenin ön koşulunu oluşturur.

## Süreler

| Süre | Madde | Hüküm |
|---|---|---|
| bir sene | [m.78](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-78) | (Değişik:6/6/1985-3222/9 md.) Haciz istemek hakkı, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren bir sene geçmekle düşer. |
| üç gün | [m.79](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-79) | İcra dairesi talepten nihayet üç gün içinde haczi yapar. |
| üç gün | [m.79/A](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-79a) | Mahkeme, dosyanın tevdi edildiği tarihten itibaren en geç üç gün içinde dosya üzerinden yapacağı inceleme sonunda haciz yapılması talep edilen yerin konut olduğunun anlaşılması halinde kararın onaylanmasına kesin olarak karar verir. |
| üç aylık | [m.82](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-82) | Borçlu ve ailesinin idareleri için lüzumlu ise borçlunun tercih edeceği bir süt veren mandası veya ineği veyahut üç keçi veya koyunu ve bunların üç aylık yem ve yataklıkları, 6. |
| iki aylık | [m.82](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-82) | Borçlunun ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacakları ve borçlu çiftçi ise gelecek mahsül için lazım olan tohumluğu, 7. |
| iki ay | [m.84](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-84) | Yetişmemiş her nevi toprak ve ağaç mahsulleri yetişmeleri zamanından en çok iki ay evvel haczolunabilir. |

## Konuda geçen kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2024/114 E., 2025/563 K., 24.09.2025 (m.79, m.85)
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/225 E., 2025/333 K., 21.05.2025 (m.86)
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/591 E., 2025/103 K., 05.03.2025 (m.82)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/683 E., 2024/131 K., 28.02.2024 (m.85)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/52 E., 2024/29 K., 31.01.2024 (m.79, m.82)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/575 E., 2024/16 K., 24.01.2024 (m.82)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/73 E., 2023/1119 K., 22.11.2023 (m.82)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/475 E., 2023/638 K., 21.06.2023 (m.83, m.85)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/439 E., 2023/627 K., 14.06.2023 (m.79, m.83)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/366 E., 2023/530 K., 31.05.2023 (m.85, m.86)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/62 E., 2023/464 K., 17.05.2023 (m.85)
- Hukuk Genel Kurulu, 2018/135 E., 2022/104 K., 10.02.2022 (m.82)
- Hukuk Genel Kurulu, 2017/347 E., 2019/837 K., 02.07.2019 (m.79)
- Hukuk Genel Kurulu, 2013/223 E., 2013/469 K., 10.04.2013 (m.79)
- Hukuk Genel Kurulu, 2012/1071 E., 2013/351 K., 13.03.2013 (m.79)
- Hukuk Genel Kurulu, 2009/166 E., 2009/254 K., 10.06.2009 (m.83)
- 5. Hukuk Dairesi, 2025/8223 E., 2025/10678 K., 07.07.2025 (m.80, m.81, m.84)
- 11. Hukuk Dairesi, 2023/1253 E., 2024/4694 K., 05.06.2024 (m.84)
- 6. Hukuk Dairesi, 2022/2928 E., 2023/2298 K., 12.06.2023 (m.84)
- 6. Hukuk Dairesi, 2023/1688 E., 2023/1914 K., 18.05.2023 (m.84)
- 6. Hukuk Dairesi, 2022/1125 E., 2023/1094 K., 20.03.2023 (m.84)
- 5. Ceza Dairesi, 2014/5882 E., 2016/5913 K., 06.06.2016 (m.80)
- Danıştay 15. Daire Başkanlığı, 2013/2007 E., 2016/940 K., 16.02.2016 (m.86)
- Danıştay 15. Daire Başkanlığı, 2013/6573 E., 2016/937 K., 16.02.2016 (m.86)
- Danıştay 15. Daire Başkanlığı, 2013/13417 E., 2016/939 K., 16.02.2016 (m.86)
- Danıştay 15. Daire Başkanlığı, 2013/1933 E., 2016/756 K., 09.02.2016 (m.86)
- 5. Ceza Dairesi, 2013/13743 E., 2015/16274 K., 16.11.2015 (m.80)
- 5. Ceza Dairesi, 2012/7786 E., 2013/5146 K., 15.05.2013 (m.80)
- 5. Ceza Dairesi, 2012/7440 E., 2013/5092 K., 14.05.2013 (m.80)
- 5. Ceza Dairesi, 2012/6555 E., 2013/5094 K., 14.05.2013 (m.80)
- Genel Kurul, 2016/10454 E., 12.12.2019 (m.82)
- Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, 2025/1217 E., 2026/638 K., 25.03.2026 (m.83)
- Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi, 2024/1057 E., 2025/1293 K., 25.11.2025 (m.83)
- Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, 2024/1600 E., 2024/1432 K., 28.11.2024 (m.85)
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2022/428 E., 2024/1672 K., 07.10.2024 (m.83)

---

Bu konudaki maddelerde bilinen en yeni değişiklik: 28.03.2023 (m.79/A).
Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/haciz