--- title: "Taksiratlı ve hileli iflas, itibarın yerine gelmesi — İcra ve İflas Hukuku konu anlatımı" course: "İcra ve İflas Hukuku" law: "İcra ve İflas Kanunu" articles: "İİK m.310–316" last_amended: "1985-06-06" compiled: "2026-10-21" jurisdiction: "TR" source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/taksiratli-ve-hileli-iflas" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" --- # Taksiratlı ve hileli iflas, itibarın yerine gelmesi İcra ve İflas Hukuku — [İcra ve İflas Hukuku](https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku) ## Kısaca İİK m.310, iflas halinde müflisin kusuruna dayanan ve taksirli iflas sayılan on hâli sınırlı olarak sayar; bu hâllerde müflisin ceza sorumluluğunun şartlarını belirler. İİK m.311, iflastan önce veya sonra alacaklılara zarar vermek kastıyla yapılan hileli muameleleri ve bu muameleleri yapan kişilerin hileli müflis sayılmasını düzenler. İİK m.312, hileli müflisin itibarının yeniden kazanılmasının (itibarın iadesinin) yolunu ve bu yolda aranacak ön koşulu düzenler. ## Kapsam Bu konu, İcra ve İflas Kanunu m.310–316 hükümlerini kapsar: taksiratlı iflas halleri, hileli iflas halleri, hileli müflis, taksiratlı müflis, adi müflis, ilan, ölümden sonra itibarın yerine gelmesi. - [İİK m.310 — Taksiratlı iflas halleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-310) - [İİK m.311 — Hileli iflas halleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-311) - [İİK m.312 — Hileli müflis](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-312) - [İİK m.313 — Taksiratlı müflis](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-313) - [İİK m.314 — Adi müflis](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-314) - [İİK m.315 — İlan](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-315) - [İİK m.316 — Ölümden sonra itibarın yerine gelmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-316) ## [İİK m.310 — Taksiratlı iflas halleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-310) İİK m.310, iflas halinde müflisin kusuruna dayanan ve taksirli iflas sayılan on hâli sınırlı olarak sayar; bu hâllerde müflisin ceza sorumluluğunun şartlarını belirler. Düzenlenen konular: ziyan için makul sebep gösterememe, ev masrafının aşırılığı, kumar ve baht oyunları ile borsa muamelelerinde külliyetli para harcama, veresiye mal alımı veya borç para alımı, ticari defterleri tutmama, senet imzalama, iflas takibinde çağrıya uymama, işleri terk ederek kaçma, önceki konkordato şartlarını ifa etmeden yeniden iflas ve konkordato sonrası bir yıl içinde iflas. Madde, iflasın kusura dayanan taksirli türünü düzenler; uygulaması müflis sıfatındaki borçlu ve hakkında iflas kararı verilmiş tacir bakımındandır. Hileli iflası (İİK m.311 kapsamındaki eylemler) ve hileli iflas suçunun TCK m.161 karşılığını, taksirli iflasın TCK m.162'deki genel düzenlemesini, adi iflası ve iflasın itibarın iadesi ve adı iflas sonuçlarını bu madde düzenlemez. ### Taksiratlı iflas halleri: hangi kavramlar bilinmeli? - **Müflis**: Hakkında iflas kararı verilmiş borçlu. Maddenin uygulanabilmesi için bu sıfatın bulunması gerekir. - **Taksirli iflas**: Müflisin kusuruna dayanan, ancak hile düzeyine ulaşmayan iflas türüdür. Madde bu hâli sınırlı sayıda fiile bağlar. - **Külliyetli para**: Kumar, baht oyunu veya borsa işlemlerinde harcanan, borçlunun mali durumuna göre önemli sayılan tutar. Somut eşik madde metninde yoktur, olayın koşullarına göre belirlenir. - **Veresiye mal satın alma ve borç para alma**: Borçlunun, borcunun malvarlığını aştığını bildiği hâlde, bu durumdan habersiz kişilerden ehemmiyetli miktarda mal almasını ya da borç para almasını ifade eder. - **Konkordato şartlarını ifa etmeme**: Önceki konkordatonun gerektirdiği edimlerin yerine getirilmeden yeniden iflasa karar verilmesidir. Madde 9 bakımından tek başına iflasın varlığı yeterlidir. ### Taksiratlı iflas halleri: hangi şartlar aranır? - Kişinin müflis sıfatında bulunması ve hakkında iflas kararının verilmiş olması gerekir. - Müflisin, madde metninde sayılan on hâlden en az birini gerçekleştirmiş olması gerekir. - Ziyan veya ev masrafı hâllerinde, müflisin makul sebep göstermemesi ya da masrafın hadden fazla olması ayrıca tespit edilmelidir. - Kumar, baht oyunu veya borsa işlemlerinde külliyetli para harcanmış olması gerekir. - Veresiye mal veya borç para alımında, borcun mevcut ve alacaktan fazla olduğunun müflis tarafından bilinmesi ve karşı tarafın bu durumdan habersiz olması birlikte bulunmalıdır. - Defterlerin TTK m.66/1 kapsamındaki defterlerin hiç ya da kanunun emrettiği biçimde tutulmamış olması gerekir. - İflas takibi sırasında çağrıya makbul mazeret olmaksızın uyulmamış olması gerekir. - Maddenin 9 ve 10. bentlerinde ise önceki konkordato ve 178. madde son fıkrasına aykırılık ile iflasın bir yıl içinde gerçekleşmesi aranır. ### Taksiratlı iflas halleri: hangi sonuçları doğurur? - Sayılan hâllerden birinin bulunması hâlinde müflis taksirli sayılır ve TCK hükümlerine göre cezalandırılır. - Sayılan hâllerden hiçbirinin bulunmaması hâlinde iflas adi iflas olarak kalır ve bu madde uyarınca ceza verilmez. - Makul sebep gösterilmesi halinde ziyan hâli oluşmaz. - Ev masrafının hadden fazla olmaması halinde 2. bent uygulanmaz. - Konkordato ihlali hâlinde yeniden iflas, müflisin taksirli sayılmasına yol açar. ### Taksirli iflas ile hileli iflas arasındaki fark nedir? - Taksirli iflasta müflisin kusuru vardır ancak hile düzeyinde değildir ve madde sınırlı sayıda hâlleri tutar. - Hileli iflasta borçlu mal kaçırma, defter gizleme veya sahte belge düzenleme gibi kasıtlı eylemler yapar. Sonuç: Bu madde yalnız taksirli hâlleri düzenler; hileli iflas İİK m.311 ve TCK m.161 kapsamında kalır. ### Ziyan ve masraf hâlleri ile veresiye alım hâli arasındaki fark nedir? - Ziyan ve ev masrafı hâllerinde ölçüt, müflisin makul sebep gösterip gösteremediği ve masrafın aşırılığıdır. - Veresiye alım hâlinde ölçüt, borçlunun bilgisi ve karşı tarafın habersizliğidir. Sonuç: Her bentin ispat ölçütü farklıdır; biri olgusal, diğeri kasıt bilgisine dayanır. ### Konkordato ihlali (9 ve 10. bent): fark nedir? - 9. bentte önceki konkordato şartlarının yerine getirilmemesi ve yeniden iflasa hükmedilmesi aranır. - 10. bentte 178. maddenin son fıkrasına uyulmaması ve bir yıl içinde iflas gerekir. Sonuç: İki bent farklı koşullara ve farklı süre sınırlarına bağlıdır. ### Taksiratlı iflas halleri: sık yapılan hatalar nelerdir? - İİK m.310'u hileli iflas maddesiyle (m.311) karıştırmak; taksirli ve hileli iflas arasındaki kusur derecesi farkını göz ardı etmek. - Madde metnini eski bir sürümle yorumlamak ya da değişikliklerden habersiz olmak; metin 1965 değişikliğinden sonraki hâliyle esas alınmalıdır. - Kumar veya borsa harcamasında ‘külliyetli’ eşiğini somut olay dışında kesin bir tutarla belirlemeye çalışmak. - Bir yıllık süreyi 10. bent dışında bir hâl için uygulamak ya da başlangıç anını yanlış belirlemek. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - İİK m.310 ile hileli iflası düzenleyen m.311 hükümleri, TCK m.161-162 ile birlikte değerlendirilmekte ve taksirli iflas suçu bakımından bu ayrımın dikkate alındığı kabul edilmektedir. (8. Ceza Dairesi, 2017/9489 E., 2018/7471 K., 25.06.2018; 15. Ceza Dairesi, 2017/15249 E., 2017/7381 K., 13.03.2017; 15. Ceza Dairesi, 2016/3889 E., 2016/9973 K., 27.12.2016) - Tasfiye dosyasında teslim edilen ticari defterlerin incelenmesi, taksirli veya hileli iflas şüphesinin değerlendirilmesinde esas alınmaktadır. (8. Ceza Dairesi, 2017/9489 E., 2018/7471 K., 25.06.2018; 15. Ceza Dairesi, 2017/15249 E., 2017/7381 K., 13.03.2017) - Müflisin defterlerini belirlenen süre içinde teslim etmemesi, bu maddenin ilgili bendine göre değerlendirilmektedir. (2. Ceza Dairesi, 2023/12338 E., 2023/2889 K., 22.05.2023) - Konkordato ihlali nedeniyle yeniden iflas kararı verilen hâllerde 9. bendin uygulanabileceği kabul edilmektedir. (6. Hukuk Dairesi, 2023/674 E., 2023/861 K., 06.03.2023) - Hileli iflasın kanıtlanması için iflastan önceki mal kaçırma veya sahte kayıt eylemlerinin araştırıldığı görülmektedir. (11. Ceza Dairesi, 2012/8177 E., 2012/22116 K., 20.12.2012) ### Nasıl ispat edilir? - Taksirli iflası ileri süren taraf, müflisin sayılan hâllerden birini gerçekleştirdiğini ispatlamakla yükümlüdür; delil olarak ticari defterler, tasfiye dosyası, iflas idaresi raporları ve ilgili yazışmalar kullanılır. - Ziyan ve ev masrafı hâllerinde müflisin makul sebep gösterdiğini savunması hâlinde bu savunmanın doğruluğu, belgeler ve olağan yaşam koşullarıyla değerlendirilir. - Veresiye mal veya borç alımında borcun durumunun bilindiği ve karşı tarafın habersiz olduğu hususu, yazılı belgeler ve tanık beyanıyla ispatlanır. - Defter tutma yükümlülüğünün yerine getirilmediği iddiası, defterlerin fiziksel durumu ve bilirkişi incelemesiyle ispatlanır. - Konkordato ihlali ve bir yıllık süre, mahkeme kararları ve iflas dosyası kayıtlarıyla ispatlanır. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.178](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-178): Konkordatonun son fıkrasındaki yükümlülük, 10. bentteki bir yıllık süre ve sayılan hâlin oluşumu bakımından bu maddeye bağlıdır. - [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.311](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-311): Hileli iflasın düzenlendiği maddedir; bu madde ile ayrım bakımından önemlidir. - 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.162: Taksirli iflas suçunun genel düzenlemesidir; İİK m.310 ile birlikte okunmaktadır. - 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.161: Hileli iflas suçunu düzenler; İİK m.310 ile sınır ayrımı bakımından bağlantılıdır. - 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.66: 5. bentte sayılan defterlerin tutulma yükümlülüğünü belirler. ## [İİK m.311 — Hileli iflas halleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-311) İİK m.311, iflastan önce veya sonra alacaklılara zarar vermek kastıyla yapılan hileli muameleleri ve bu muameleleri yapan kişilerin hileli müflis sayılmasını düzenler. Düzenlenen konular; müşterek rehin konusu malların kaçırılması, gizlenmesi veya tahribi, hakikata aykırı borç ikrarı ve makbuzları, muvazaalı işlemler ve bağışlar, evlenme sözleşmesinde gerçekte getirilmeyen çeyizin getirilmiş gibi gösterilmesi, malın gerçek değerinin altında satışla mevcudun israfı, konkordato dışında alacaklıya özel menfaat sağlanması ve hakikate aykırı muhasebe ile sahte bilanço yoluyla aktifin gösteriminin yanlış yapılmasıdır. Kişi bakımından madde, müflisin yanında müflisin evi halkını ve müflisin aktifini azaltmak amacıyla hareket eden üçüncü kişileri de kapsar. Maddenin yaptırımı ağırlaştırılmış cezayı düzenlemez; cezanın türü ve miktarı için TCK m.161 ve m.162 hükümleri, iflasın açılmasına ilişkin koşullar için İİK m.165 ve taksirli iflas için İİK m.310 esas alınır. Muvazaalı işlemlerin iptali (İİK m.280 ve devamı) ile iflas idaresinin iptal davası ve tasfiye usulü ceza hükmünün konusu değildir. ### Hileli iflas halleri: hangi kavramlar bilinmeli? - **Hileli müflis**: Maddenin birinci fıkrasında sayılan hileli muamelelerden birini alacaklılara zarar verme kastıyla yapan borçlu kişidir. Bu sıfat, iflastan önce veya sonra yapılan işlemler için aynı şekilde doğar. - **Müşterek rehin makamındaki mallar**: Alacaklıların ortaklaşa yararlandığı teminat niteliğindeki mallardır. Birinci bentteki kaçırma, gizleme ve tahrip fiilleri bu malları hedef alır. - **Muvazaalı muamele**: Tarafların gerçek iradesi ile açıklanan irade arasında bilinçli bir uyumsuzluk bulunan işlemdir. Üçüncü ve beşinci bentte, görünüşte yapılan satış, muamele veya bağış bu kapsamda değerlendirilir. - **Müflisin evi halkı**: Müflisle aynı konutta yaşayan ve müflisin ailesinden olan kimselerdir. Birinci bentteki fiilleri işlediklerinde madde bunlara müflis gibi ceza verilmesini öngörür. - **Müstear ad**: Kişinin gerçek adı yerine kullandığı takma addır. Son fıkradaki ticari faaliyetin kendi adına veya müstear ad ile yapılması, borçlunun tediye kabiliyetini azaltmak için yapılan ticari faaliyet olarak sayılır. - **Konkordato dışı hususi menfaat**: Konkordato sözleşmesi dışında bir alacaklıya diğer alacaklılara kıyasla sağlanan avantajdır. Yedinci bentte bu avantajın sağlanması suçu oluşturur. ### Hileli iflas halleri: hangi şartlar aranır? - Failin müflis sıfatına sahip olması veya iflastan önce ya da sonra bu sıfatı kazanacak kişi olması gerekir; iflas kararı, hileli iflas suçunun varlığı için iflasın açılmış olmasını gerektirir. - Failin alacaklılara zarar verme kastıyla hareket etmesi ve hileli muamelenin bu kasıtla yapılması gerekir; madde metninde ‘kasdiyle ve hususiyle’ ibaresi bu kastı açıkça aramaktadır. - Fiilin birinci fıkranın sekiz bentten birinde sayılan muamelelerden biri olması gerekir; sayılanın dışındaki muameleler bu madde kapsamında değerlendirilmez. - Birinci bentteki fiillerde malın müşterek rehin makamında bulunması gerekir; kaçırma, gizleme veya tahrip fiilinin mal üzerinde gerçekleşmesi aranır. - Dördüncü bentte evlenme sözleşmesinde gerçekte getirilmemiş bir çeyizin getirilmiş gibi tanınması ve karının bu sözleşmeyi kocanın alacaklılarına karşı kullanmaya kalkışması gerekir. - Altıncı bentte failin borcunun mevcudu ile alacağından fazla olduğunu bilmesi ve ehemmiyetli ticari malı ya da fabrika mahsulünü satış günü piyasasının ve malolduğu veya satın alındığı değerin pek altında satması gerekir. - Sekizinci bentte hakikate aykırı muhasebe veya sahte bilanço ile aktifin hakikatte olduğundan fazla ya da eksik gösterilmesi gerekir. - Son fıkrada sayılan kişiler bakımından, müflisin aktifini azaltmak veya tediye kabiliyetini azaltmak amacının bulunması ve hareketin bu kasıt ile yapılması gerekir. ### Hileli iflas halleri: hangi sonuçları doğurur? - Birinci fıkrada sayılan muamelelerden birini kasıtla yapan kişi hileli müflis sayılır ve TCK'ya göre cezalandırılır. - Birinci bentte yazılı malların değerine göre TCK m.522 uygulanır. - Birinci bentte yazılı suçları müflisin evi halkından kimseler işlerse müflis gibi cezalandırılırlar. - Son fıkrada sayılan üçüncü kişiler, TCK iştirak hükümleri dışında kalsa dahi aynı cezalara tabi tutulur. - Sayılan fiiller işlenmemişse madde kapsamında suç oluşmaz; bu durumda adi iflas ya da başka bir hüküm değerlendirilir. - Fiilin kasıt olmadan yapılması halinde hileli iflas hükmü uygulanmaz; taksirli iflas hükümleri ayrıca değerlendirilir. - Maddenin hükmü emredicidir ve sayılan suçlar bakımından taraflar aksini kararlaştıramaz. ### Birinci fıkra bendleri ile son fıkra arasındaki fark nedir? - Birinci fıkra müflisin kendi hileli muamelesini düzenler. Bu bendleri müflis ya da müflisin evi halkı işler. - Son fıkra müflis dışındaki üçüncü kişileri, yani yataklık, tavassut, asılsız alacak kaydettirme ve müstear adla ticaret yapanları kapsar. Sonuç: Son fıkradaki kişilere, TCK'nın iştirak hükümleri dışında kalsa bile birinci fıkradaki cezalar uygulanır. Maddenin ayrı bir hüküm olarak uygulanmasına imkân verir. ### Birinci bent ile diğer bentler arasındaki fark nedir? - Birinci bent, müşterek rehin makamındaki malların kaçırılması, gizlenmesi veya tahribini düzenler ve mal değerine göre cezanın hesaplanmasını öngörür. - Diğer bentler belirli muamele türlerini düzenler ve mal değerine bağlı bir hesap öngörmez. Sonuç: Birinci bentte yazılı mallar için TCK m.522 uygulanır. Bu hesap yalnızca birinci bent için geçerlidir. ### Müflis ile müflisin evi halkı arasındaki fark nedir? - Müflis, kendi hileli muamelesini bizzat yapan kişidir. - Müflisin evi halkından kimse, birinci bentte yazılı fiili işleyen üçüncü kişidir. Sonuç: Evi halkından birinci bentteki fiili işleyen kişiler müflis gibi cezalandırılır. ### Muvazaalı muamele ile sahte kayıt arasındaki fark nedir? - Üçüncü bent muvazaalı satış, muamele veya bağışlamayı düzenler. Bu işlemler gerçek bir irade olmadan görünüşte yapılır. - Sekizinci bent hakikate aykırı muhasebe kaydı ve sahte bilanço ile aktifin gösterimini düzenler. Sonuç: Her iki hal ayrı bentte hileli muamele olarak sayılır ve farklı fiil tanımlarına dayanır. ### Hileli iflas halleri: sık yapılan hatalar nelerdir? - Sekizinci bentte geçen hakikate aykırı muhasebe ile TCK m.161/1-d arasındaki ilişkiyi kurmamak; bentteki fiilin suç tanımına uyup uymadığını ayrı ayrı değerlendirmek gerekir. (2. Ceza Dairesi, 2022/8425 E., 2023/3487 K., 12.06.2023) - Birinci bentteki cezanın mal değerine göre TCK m.522 ile hesaplandığını unutup genel ceza hükmünü uygulamak; bu hesap yalnız birinci bent için geçerlidir. - Son fıkradaki üçüncü kişileri iştirak hükümleri çerçevesinde değerlendirip maddenin ayrı cezalandırma hükmünü göz ardı etmek. - Taksirli iflas ile hileli iflası karıştırmak; kasıt unsurunun varlığı ayırt edici ölçüttür. - İflas kararı verilmeden hileli iflas hükmünü uygulamaya çalışmak; İİK m.165'teki iflas kararı ön koşul niteliğindedir. - Muvazaalı muamelenin iptal davası (İİK m.280) ile ceza hükmünü birbirine karıştırmak; iptal davası ceza hükmü değildir. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Mahkemeler, iflas soruşturmalarında ticari defter ve bilançoların incelenmesini, hileli muamelenin kasıtla yapılıp yapılmadığının belirlenmesi için esas aldığı kabul edilmektedir. (8. Ceza Dairesi, 2017/9489 E., 2018/7471 K., 25.06.2018; 15. Ceza Dairesi, 2017/15249 E., 2017/7381 K., 13.03.2017) - Şikayet üzerine başlatılan soruşturmalarda, tasfiye dosyasında teslim edilen ticari defterlerin İİK m.310 ve m.311 bakımından değerlendirildiği görülmektedir. (8. Ceza Dairesi, 2017/9489 E., 2018/7471 K., 25.06.2018; 15. Ceza Dairesi, 2017/15249 E., 2017/7381 K., 13.03.2017; 15. Ceza Dairesi, 2016/3889 E., 2016/9973 K., 27.12.2016) - Hileli iflas nedeniyle açılan davalarda, iflasa neden olan fiillerin hileli muamele niteliğinde olup olmadığının somut olayda araştırılması gerektiği kabul edilmektedir. (11. Ceza Dairesi, 2012/8177 E., 2012/22116 K., 20.12.2012) - Sekizinci bent için kararlar, hakikate aykırı muhasebe ve sahte bilançoyla aktifin gösteriminin bu bent kapsamında değerlendirildiğini gösterir; ancak TCK m.161/1-d ile birlikte uygulandığı belirtilmektedir. (2. Ceza Dairesi, 2022/8425 E., 2023/3487 K., 12.06.2023) - Maddenin dayanağı olan TCK hükmünde değişiklik yapılmış olması, eski bentlerin ceza hükmü olarak uygulanmasını sınırlandırdığı kabul edilmektedir. (2. Ceza Dairesi, 2023/24676 E., 2024/10577 K., 01.07.2024; 2. Ceza Dairesi, 2022/8425 E., 2023/3487 K., 12.06.2023) ### Nasıl ispat edilir? - Hileli iflas suçunu ileri süren taraf, yani savcılık veya şikayetçi alacaklı, fiilin varlığını ve failin kastını ispatlamakla yükümlüdür. (8. Ceza Dairesi, 2017/9489 E., 2018/7471 K., 25.06.2018; 15. Ceza Dairesi, 2017/15249 E., 2017/7381 K., 13.03.2017) - Ticari defterler, bilançolar, tasfiye dosyasındaki belgeler ve iflas idaresi raporları, muamelelerin varlığını ve gerçek durumu göstermede temel delil niteliğindedir. (8. Ceza Dairesi, 2017/9489 E., 2018/7471 K., 25.06.2018; 15. Ceza Dairesi, 2016/3889 E., 2016/9973 K., 27.12.2016) - Kastın varlığı, borçlunun malvarlığı ile borç durumu, işlemlerin zamanı ve muamelenin mahiyeti gibi emarelerle ispatlanır. (11. Ceza Dairesi, 2012/8177 E., 2012/22116 K., 20.12.2012) - Failin, muamelenin gerçek olduğunu veya kasıt bulunmadığını ileri sürmesi halinde, bunu ispat yükü failde değil, savunma yapan kişide kalmaktadır; mahkeme dosyadaki tüm delilleri birlikte değerlendirir. (11. Ceza Dairesi, 2012/8177 E., 2012/22116 K., 20.12.2012) ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 4 2004 m.165: İflasın açılmış olması, hileli iflas suçunun ön koşuludur; iflas kararı verilmemişse madde uygulanmaz. - 4 2004 m.310: Taksirli iflas hükmüdür; hileli iflas ile kusurlu iflas arasındaki ayrımı belirler. - 5237 m.161: Hileli iflas suçunu düzenleyen Türk Ceza Kanunu hükmüdür; ceza miktarı ve maddi unsurlar bu maddeye göre belirlenir. - 5237 m.162: Taksirli iflas suçunu düzenler; kasıtsız iflas hallerinde bu hüküm uygulanır. - 5237 m.522: Birinci bentte yazılı malların değerine göre cezanın belirlenmesinde uygulanan hükümdür. - 4 2004 m.280: Zarar verme kastıyla yapılan tasarrufların iptalini düzenler; ceza hükmünden ayrı bir usul yoludur. ## [İİK m.312 — Hileli müflis](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-312) İİK m.312, hileli müflisin itibarının yeniden kazanılmasının (itibarın iadesinin) yolunu ve bu yolda aranacak ön koşulu düzenler. Hükmün birinci kısmı, hileli müflisin itibarını Ceza Muhakemesi Kanunu'ndaki memnu hakların iadesi hükümleriyle elde edebileceğini bağlar. İkinci kısmı, bu yoldaki şartlara ek olarak masaya kabul edilmiş bütün alacaklıların alacaklarının tamamen ödendiğini gösteren belgelerin dilekçeye eklenmesi gerektiğini öngörür. Hüküm hileli iflasa uğramış borçlular hakkında uygulanır. Adi ve taksirli müflisin itibarının iadesini (m.313, m.314), iadenin ilanını (m.315) ve mirasçıların talebini (m.316) düzenlemez; bunlar ilgili maddelerde yer alır. Memnu hakların iadesinin Adli Sicil Kanunu'ndaki koşulları ve Ceza Muhakemesi Kanunu'ndaki karşılığı bu maddenin kendisinde ayrıntılı olarak yazılı değildir. ### Hileli müflis: hangi kavramlar bilinmeli? - **Hileli müflis**: Türk Ceza Kanunu m.161'de sayılan hileli tasarruf hallerinden biriyle iflasa sebep olan veya iflastan önce ya da sonra bu eylemleri yapan borçludur. Kusurun hile düzeyinde olması bu kavramın ayırt edici ölçütüdür; ihmal düzeyindeki kusur taksirli müflisliğe girer. - **İtibarın iadesi**: Müflis sıfatının kaldırılması ve müflisin avukat, noter, memur gibi yasaklardan kurtulmasını sağlayan hukuki kurumdur. Bu madde bakımından iade, hileli müflis için ceza yargılamasındaki memnu hakların iadesi yoluyla gerçekleşir. - **Memnu hakların iadesi**: Mahkûmiyetin doğurduğu yasaklanmış hakların geri verilmesidir. Usulü, Ceza Muhakemesi Kanunu'nda değil Adli Sicil Kanunu m.13/A'da düzenlenmiş koşullara bağlıdır; bu madde ona yollama yapar. - **Masaya kabul edilmiş alacaklı**: İflas masasına alacağını kaydettirmiş alacaklılardır. Elinde borç ödemeden aciz belgesi bulunan alacaklılar da bu kapsamda değerlendirilir. - **İtfa makbuzu veya sair vesika**: Alacağın tamamen ödendiğini gösteren belgelerdir. Hileli müflis, bütün masaya kabul edilmiş alacaklılar bakımından bu belgeleri dilekçesine eklemek zorundadır. ### Hileli müflis: hangi şartlar aranır? - Borçlunun hileli müflis olarak mahkûmiyet almış olması ve bu mahkûmiyetin doğurduğu yasaklanmış hakların bulunması gerekir. - Memnu hakların iadesi için Adli Sicil Kanunu m.13/A'da yazılı koşulların (infazın tamamlanmasından sonra üç yıl geçmesi ya da farklı bir sebeple infazın sona ermesi hâlinde beş yıl ile en az hapis cezası eklenerek bulunan süre, yeni suç işlenmemesi ve iyi halli yaşam kanaati) gerçekleşmiş olması gerekir. - Müflisin, masaya kabul edilmiş bütün alacaklılarının alacaklarını tamamen ödemiş olması gerekir. - Müflisin dilekçesine, alacaklıların alacaklarının tamamen itfa edildiğini gösteren makbuz veya sair vesikaları eklemesi gerekir. - Talep, Ceza Muhakemesi Kanunu'ndaki memnu hakların iadesi fasıl hükümlerine uygun olarak yapılmalıdır. ### Hileli müflis: hangi sonuçları doğurur? - Hileli müflisin itibarının iadesi için yalnız ceza yargılamasındaki koşulları yerine getirmesi yetmez, bütün masaya kabul edilmiş alacaklılarının alacaklarının tamamen ödendiğini belgelemesi de gerekir. - Belgeler sunulmazsa talep, bu madde açısından eksik kalır ve itibarın iadesi kararı verilemez. - İtibarın iadesi gerçekleşirse müflis sıfatı kalkar ve müflisin yasaklanmış hakları geri verilir; bu sonuç Adli Sicil Kanunu ve CMK'daki koşullara bağlıdır. ### Hileli müflis ile adi müflis ve taksirli müflis arasındaki fark nedir? - Hileli müflis için itibarın iadesi, ceza yargılamasındaki memnu hakların iadesi yoluyla ve ağır ceza mahkemesi önünde yürür. Bu madde hileli iflası düzenler. - Adi ve taksirli müflis için iade, iflasa karar veren asliye ticaret mahkemesine yapılır ve m.313-314 uygulanır. Sonuç: Yetkili merci, hüküm ve usul yolu iflasın türüne göre değişir. Hileli müflisin talebi ATM'ye değil ağır ceza mahkemesine yapılır. ### Hileli müflis için ön koşul ile hileli müflis için memnu hakların iadesi koşulları arasındaki fark nedir? - İİK m.312 uyarınca masaya kabul edilmiş bütün alacaklıların itfası ve bu itfanın belgelerle kanıtlanması aranır. - Adli Sicil Kanunu m.13/A'da yazılı süre ve iyi hal koşulları ayrıca aranır. Sonuç: İki ayrı koşul kümesi birlikte gerçekleşmelidir; biri eksikse talep reddedilir. ### Hileli müflis: sık yapılan hatalar nelerdir? - Hileli müflis için yalnız ceza yargılamasındaki memnu hakların iadesi koşullarını yeterli saymak; İİK m.312'deki alacakların itfası ön koşulunu gözden kaçırmak. - Hileli müflis talebini asliye ticaret mahkemesine yapmak; bu talep ağır ceza mahkemesine yapılmalıdır. - Yalnız bir kısım alacaklının ödendiğini belgelemek; masaya kabul edilmiş bütün alacaklıların itfasının belgelenmesi gerekir. - Adi veya taksirli müflise ilişkin m.313 ve m.314 usulünü hileli müflise uygulamak. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Ceza yargılamasında itibarın iadesi talebi incelenirken, ceza hâkiminin Adli Sicil Kanunu m.13/A koşullarının yanında İİK m.312'deki alacakların itfasını da arayacağı kabul edilmektedir. - Alacakların itfası belgeleri ibraz edilmediğinde talebin reddedileceği kabul edilmektedir. ### Nasıl ispat edilir? - Asıl talebi ileri süren müflis, hileli müflisliğe ilişkin mahkûmiyet, infazın tamamlanması ya da sona erme tarihi ve yeni suç işlenmediğini gösteren belgelerle koşulların gerçekleştiğini ispatlamakla yükümlüdür. - Masaya kabul edilmiş bütün alacaklıların alacaklarının tamamen itfa edildiğini ispat yükü müflise aittir; bu, alacaklıların düzenlediği makbuz veya sair vesikalarla yapılır. - Alacaklıların itfası iddiasını karşı taraf (alacaklı veya masa) çürütmek isterse, bunu ödeme yapılmadığını gösteren belgelerle ortaya koyar. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 5271 sayılı Kanun: Ceza Muhakemesi Kanunu'ndaki memnu hakların iadesine dair fasıl, bu maddenin yaptığı yollamanın gittiği yerdir. Usul ve yetki bu fasıldan okunur. - 5271 sayılı Kanun: Ceza Muhakemesi Kanunu'ndaki memnu hakların iadesi fasılı, hileli müflisin talebinin usulünü belirler. - 6352 sayılı Kanun: Adli Sicil Kanunu m.13/A, memnu hakların iadesinin süre ve iyi hal koşullarını belirler; bu madde ile birlikte uygulanır. Bu atıf Adli Sicil Kanunu'nun numarası olduğu için yanlış olabilir, kullanılmamalıdır. - [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.313](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-313): Taksirli müflisin itibarının iadesini düzenler; hileli müflis için uygulanmaz, karşılaştırma için bağlantılıdır. - [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.314](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-314): Adi müflisin itibarının iadesini düzenler; hileli müflis için uygulanmaz, karşılaştırma için bağlantılıdır. - [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.315](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-315): İtibarın iadesi kararının Resmî Gazete'de ilanını düzenler; bu maddenin sonucudur. ## [İİK m.313 — Taksiratlı müflis](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-313) İİK m.313, taksirli müflisin itibarının yerine gelmesini (itibarın iadesini) düzenler. Düzenlenen konular: talebin kime ve hangi usulle yapılacağı, talebin ön koşulu olan ceza infazının bitmesi veya cezanın kanuni sebeple düşmesi, ve ispat aracı olarak alacaklı kayıtlarından alınan defter ile ödeme makbuzları ya da başka ispat edici evrak. Maddenin kapsamı yalnız taksirli iflasa ilişkindir; hileli iflas (İİK m.312) ve adi iflas (İİK m.314) bakımından ayrı hükümler vardır. Madde, itibarın iadesinin esasını, mahkemenin karar mercii sıfatını ve kararın sonucunu düzenlemez; mahkemenin karar mercii ve iade sonucu içtihatla belirlenmiştir. İflasın kaldırılması (İİK m.182) ve iflasın kapanması (İİK m.254) da bu maddenin konusu değildir. ### Taksiratlı müflis: hangi kavramlar bilinmeli? - **Taksirli müflis**: Borçlu tacirin ticari işlerini tutulması gereken defterleri tutmaması, bilançoyu usulüne uygun çıkarmaması veya ağır kusurla iflasına yol açması gibi kusurlu davranışlarıyla iflasa sebep olması durumunda ortaya çıkan müflis türüdür. Bu sıfatın tespiti iflas kararına bağlıdır. - **İtibarın yerine gelmesi**: Müflislik nedeniyle kaybedilen kişisel itibarın ve ticari güvenilirliğin geri verilmesi talebidir. Talep edildiğinde müflislik sıfatı sona ermez; ancak mahkeme kararıyla yerine gelir. Madde metninde ayrıca bu talebin ayrı bir hak olduğu belirtilmez, ancak yargı kararlarında kabul edilir. - **Masaya kabul edilmiş alacaklılar**: İflas masasına alacakları kaydedilmiş ve kabul edilmiş alacaklılardır. Tümünün alacağının tamamen ödenmiş olması, itibarın yerine gelmesinin ön koşuludur; masaya kaydedilmemiş ya da kabul edilmemiş alacaklılar bu kapsama girmez. - **Borç ödemeden aciz belgesi**: Paylaştırma sonunda alacağının tamamını alamayan alacaklıya iflas dairesince verilen belgedir. Madde metninde açıkça anılmamakla birlikte, itibarın yerine gelmesi için alacaklıların bu belgeyle ilgili alacaklarının da itfa edilmiş olması gerekir. - **İflas dairesinden alınan defter**: İflas dairesinin tuttuğu, masaya kabul edilmiş alacaklıların alacaklarını gösteren kayıttır. Madde, borçların itfasını bu defterle ispat etmeyi öngörmektedir. ### Taksiratlı müflis: hangi şartlar aranır? - Taksirli iflas sonucunda müflislik sıfatının bulunması gerekir; talep, iflas kararını veren mahkemeye yapılmalıdır. - Müflisin, infaz edilmesi gereken cezasını tamamen çekmiş olması veya kanuni bir sebeple (örneğin af) ceza düşmüş olması gerekir. - Talep arzuhal ile yapılmalıdır. - Masaya kabul edilmiş bütün alacaklıların alacakları tamamen itfa edilmiş olmalıdır. - Bu itfa, iflas dairesinden alınmış ve masaya kabul edilmiş bütün alacaklıların alacaklarını gösteren bir defter ile, ödeme makbuzları veya başka ispat edici evrakla tevsik edilmelidir. ### Taksiratlı müflis: hangi sonuçları doğurur? - Cezası tamamen çekilmiş veya kanuni sebeple düşmüş ve alacaklar tamamen itfa edilmiş taksirli müflis, itibarının yerine gelmesini talep edebilir. - Ceza henüz çekilmemişse veya düşmemişse talep kabul edilemez. - Masaya kabul edilmiş alacaklılardan herhangi birinin alacağı ödenmemişse itfa şartı gerçekleşmemiş olur ve talep reddedilir. - İtibarın yerine gelmesi kararı verildiğinde borçlunun müflislik sıfatı kalkar ve müflis olması nedeniyle yararlanamadığı kamu haklarından yararlanabilir hale gelir. ### Taksirli müflis ile hileli müflis arasındaki fark nedir? - Taksirli müflis için yalnız cezanın çekilmesi veya kanuni sebeple düşmesi ve alacakların itfası aranır. - Hileli müflis için cezanın çekilmesi veya düşmesi ve ayrıca şahsi hakların ödenmesi ile iyi halin tespiti gerekir (İİK m.312 kapsamı). Sonuç: Taksirli müflis için koşullar daha hafiftir; hileli müflis için ayrıca şahsi haklar ödenmeli ve iyi hal tespit edilmelidir. ### Taksirli müflis ile adi müflis arasındaki fark nedir? - Taksirli müflis için ceza infazı veya düşmesi koşuldur. - Adi müflis için ceza koşulu aranmaz (İİK m.314 kapsamı). Sonuç: Adi müflisin itibarının yerine gelmesi talebinde ceza infazı şartı yoktur; taksirli müflis için bu şart aranır. ### Talep mercii: Asliye ticaret mahkemesi ile ağır ceza mahkemesi arasındaki fark nedir? - Adi ve taksirli müflisin itibarının iadesine iflası karara bağlayan asliye ticaret mahkemesi karar verir. - Hileli müflisin itibarının iadesine yerleşim yerinin bulunduğu yer ağır ceza mahkemesi karar verir. Sonuç: Taksirli müflis için talep, iflası karara bağlayan asliye ticaret mahkemesine yapılır. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - İtibarın yerine gelmesi talebi, İİK m.313 ve 314 kapsamında ayrı bir dava türü olarak ele alınmakta ve iflas mahkemesinin kararıyla sonuçlandırılmaktadır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2025/1179 E., 2026/244 K., 18.02.2026; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2022/119 E., 2022/627 K., 26.05.2022; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/1971 E., 2022/116 K., 03.02.2022; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/294 E., 2021/298 K., 04.03.2021; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2019/2106 E., 2019/1721 K., 03.10.2019; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2018/2029 E., 2018/1589 K., 11.10.2018) - Taksirli iflasta itibarın iadesi kararında, iflası karara bağlayan asliye ticaret mahkemesinin yetkili olduğu kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2025/1179 E., 2026/244 K., 18.02.2026; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2022/119 E., 2022/627 K., 26.05.2022; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/1971 E., 2022/116 K., 03.02.2022; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/294 E., 2021/298 K., 04.03.2021; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2019/2106 E., 2019/1721 K., 03.10.2019; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2018/2029 E., 2018/1589 K., 11.10.2018) - Masaya kabul edilmiş tüm alacaklıların alacaklarının itfa edildiğinin tespiti, iflas dairesinden alınan defterle yapılmaktadır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2025/1179 E., 2026/244 K., 18.02.2026; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2022/119 E., 2022/627 K., 26.05.2022; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/1971 E., 2022/116 K., 03.02.2022; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/294 E., 2021/298 K., 04.03.2021; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2019/2106 E., 2019/1721 K., 03.10.2019; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2018/2029 E., 2018/1589 K., 11.10.2018) ### Nasıl ispat edilir? - Talebi ileri süren müflis, cezasını çektiğini veya ceza düştüğünü ispatla yükümlüdür; bu, infaz belgesi veya af kararı ile gösterilir. - Müflis, masaya kabul edilmiş tüm alacaklıların alacaklarını tamamen ödediğini ispatla yükümlüdür. - İtfa, iflas dairesinden alınmış ve masaya kabul edilmiş alacaklıları gösteren defter ile ödeme makbuzları veya başka ispat edici evrakla tevsik edilir; madde, bu belgelerin bir arada sunulmasını öngörür. - Bir alacaklının alacağının ödenmediğini ileri süren taraf, bu iddiasını iflas dairesinin kayıtlarıyla ispatlayabilir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.312](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-312): Hileli iflasta itibarın iadesi koşullarını düzenler; m.313'teki taksirli iflas hükmünden farklı olarak ayrıca şahsi hakların ödenmesi ve iyi hal aranır. - [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.314](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-314): Adi iflasta itibarın iadesini düzenler; taksirli iflastaki ceza infazı koşulu adi iflas için aranmaz. - [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.251](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-251): Paylaştırmada alacağını tamamen alamayan alacaklıya verilen borç ödemeden aciz belgesini düzenler; itibarın iadesi için bu alacaklar da itfa edilmiş olmalıdır. - [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.182](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-182): İflasın kaldırılması; itibarın iadesinden ayrı bir kurumdur ve iki talep birbirinden bağımsızdır. - [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.254](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-254): İflasın kapanması kararını düzenler; itibarın iadesi talebi iflasın kapanmasıyla otomatik olarak doğmaz, ayrı bir başvuru gerektirir. ## [İİK m.314 — Adi müflis](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-314) İİK m.314, adi iflasta müflisin itibarının yerine gelmesi talebinin şartını düzenler: adi müflis, masaya kabul edilmiş bütün alacaklıların alacaklarını ödediğini gösteren makbuz veya vesikaları sunarak iflası karara bağlayan mahkemeden itibarının iadesini isteyebilir. Hüküm, iflasa karar veren mahkemeye yapılan bu talebin dayanağını ve koşulunu kapsar; talebin hangi mahkemede ve hangi usulde görüleceği ile itibarın iadesinin sonuçlarına ilişkin ayrıntılar ise madde metninde yer almaz. Hüküm adi iflas ile sınırlıdır; taksirli ve hileli iflasta itibarın yerine gelmesi bu maddeye bağlı değildir. Maddede süre yoktur. Maddenin düzenlemediği konular şunlardır: itibarın yerine gelmesi talebinin genel usulü ve iflasın kaldırılması ile kapanması (m.182, m.254), taksirli iflas ve sonuçları (m.310-311), itibarın yerine gelmesi talebinin reddi ve bu karara karşı yol (m.313); bunların ayrıntıları ilgili maddelerde aranmalıdır. ### Adi müflis: hangi kavramlar bilinmeli? - **Adi müflis**: Müflisliğin kusura dayanmayan, ekonomik nedenlerle ortaya çıkan türüdür. Kendisi hakkında ceza verilmemiş olan borçludur. Maddede bu sıfat, talebin öznesini belirler. - **İtibarın yerine gelmesi**: İflas nedeniyle kaybedilen medeni haklar ve itibarın, borçlunun belirli koşullarda yeniden kazanmasıdır. Talep iflasa karar veren mahkemeye yapılır ve iflasın kendiliğinden sona erdirdiği bir sonuç doğurmaz. - **Masaya kabul edilmiş alacaklı**: İflas masasına alacağı kaydedilmiş ve kabul edilmiş alacaklıdır. Bu alacaklıların tamamının ödendiğinin belgelenmesi koşulu bu kavrama bağlıdır; masaya kaydedilmemiş alacaklılar koşulun kapsamına girmez. - **Makbuz veya vesika**: Alacağın ödendiğini gösteren yazılı belgelerdir. Talep sahibi bu belgeleri sunarak ödemeyi ispat eder. ### Adi müflis: hangi şartlar aranır? - Müflisin adi müflis olması gerekir; taksirli veya hileli müflislik bakımından bu madde uygulanmaz. - Masaya kabul edilmiş bütün alacaklıların alacaklarının tamamen ödenmiş olması gerekir. - Ödemenin makbuz veya vesikalarla gösterilmesi gerekir. - Talebin, iflasa karar veren mahkemeye yapılması gerekir. ### Adi müflis: hangi sonuçları doğurur? - Bütün masa alacaklıları ödenmiş ve bu makbuz veya vesikalarla gösterilmişse, mahkeme itibarın yerine gelmesine karar verebilir. - Masaya kabul edilmiş alacaklılardan biri bile ödenmemişse, talep bu madde kapsamında kabul edilemez. - Adi müflis dışındaki müflis bakımından bu madde uygulanmaz. - Maddede ödeme dışındaki bir koşul sayılmadığından, madde metni yalnız bu üç koşulu öngörür. ### Adi müflis ile taksirli müflis arasındaki fark nedir? - Ekonomik nedenlerle iflas eden ve kusuru bulunmayan borçludur. - Taksirli davranışıyla iflasa sebep olan borçludur. Sonuç: Madde yalnız adi müflise uygulanır; taksirli müflis bakımından bu yoldan itibar iadesi istenemez. ### Bütün alacaklıların ödenmesi ile bir kısmının ödenmesi arasındaki fark nedir? - Masaya kabul edilmiş tüm alacaklıların alacağı tamamen ödenmiştir. - Masaya kabul edilmiş alacaklılardan biri veya birkaçının alacağı ödenmemiştir. Sonuç: Yalnız tüm alacaklıların ödendiği hâlde talep kabul edilebilir; kısmi ödeme yeterli değildir. ### Masaya kabul edilmiş ile masaya kabul edilmemiş alacaklı arasındaki fark nedir? - İflas masasına kaydedilip kabul edilmiş alacaklıdır. - Masaya kaydedilmemiş ya da kabul edilmemiş alacaklıdır. Sonuç: Koşulun kapsamı yalnız masaya kabul edilmiş alacaklılarla sınırlıdır. ### Adi müflis: sık yapılan hatalar nelerdir? - Taksirli müflisi de adi müflis gibi değerlendirmek; m.314 yalnız adi müflis için uygulanır. - Yalnız çoğunluk alacaklısının ödenmesini yeterli saymak; madde masaya kabul edilmiş bütün alacaklıların ödenmesini şart koşar. - Masaya kaydedilmemiş alacaklıları koşulun kapsamına katmak; koşul masaya kabul edilmiş alacaklılarla sınırlıdır. - Makbuz veya vesika yerine tanık beyanına dayanmak; maddenin öngördüğü ispat aracı yazılı belgedir. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - İtibarın yerine gelmesi talepleri, İİK m.313 ve m.314 birlikte değerlendirilerek incelenmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2025/1179 E., 2026/244 K., 18.02.2026; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2022/119 E., 2022/627 K., 26.05.2022; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/1971 E., 2022/116 K., 03.02.2022; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/294 E., 2021/298 K., 04.03.2021; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2019/2106 E., 2019/1721 K., 03.10.2019; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2018/2029 E., 2018/1589 K., 11.10.2018) - Talep, iflasa karar veren mahkemeye yapılmakta; iflas kapanmış olmasa da tasfiye tamamlandıktan sonra gündeme gelmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2022/119 E., 2022/627 K., 26.05.2022; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/1971 E., 2022/116 K., 03.02.2022) ### Nasıl ispat edilir? - Talebi ileri süren müflis, masaya kabul edilmiş bütün alacaklıların alacaklarını ödediğini ispatlamakla yükümlüdür. - Ödeme, alacaklıların düzenlediği makbuz veya vesikalarla ispat edilir; yazılı belge bu ispatın asıl aracıdır. - Masaya kabul edilmiş bir alacaklının ödenmediği savunmasında bulunan karşı taraf, bu iddiasını kendi alacağının kaydını ve ödenmediğini gösteren belgelerle ispatlar. - Belgelerin eksik olması hâlinde talep kabul edilmez; bu sonuç, ödemenin tam olarak belgelenmesi gerektiğinden doğar. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [2004 sayılı Kanun m.313](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-313): Aynı konuyu düzenleyen önceki madde olup, itibarın yerine gelmesi talebinin genel usulünü ve koşullarını belirler. m.314, bu düzenlemeye bağlı olarak adi müflis için somut ödeme koşulunu koyar. - [2004 sayılı Kanun m.182](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-182): İflasın kaldırılması talebini düzenler; itibarın yerine gelme talebiyle karıştırılmaması gereken ayrı bir yoldur. - [2004 sayılı Kanun m.254](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-254): İflasın kapanması kararını düzenler; itibar iadesi talebi ile ilgisi, tasfiyenin tamamlanmasından sonra bu kararın verilmiş olmasına dayanır. - [2004 sayılı Kanun m.310-311](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-310): Adi ve taksirli iflasın ayrımını ve taksirli müflisin kapsamını düzenler; m.314'ün kimler bakımından uygulanacağını bu ayrım belirler. ## [İİK m.315 — İlan](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-315) İİK m.315, belirli bir satış ya da ihale türünü değil, İcra ve İflas Kanunu'nun önceki maddelerine göre verilen bir hükmün ilanını düzenler. Madde, bu ilanın Resmî Gazete ile yapılmasını öngörür. Maddenin uygulandığı alan, "yukarıki maddelere göre talebin kabulü" üzerine verilen hükümlerdir; yani talebin kabulüyle sonuçlanan ve ilan edilmesi gereken kararlardır. Madde, hangi hükümlerin ilan edileceğini, ilanın içeriğini ya da ilanın tebliğini düzenlemez; bu konular önceki maddelerin ve ilgili mevzuatın konusudur. Ayrıca iflas ilanı, satış ilanı, acizi vesikası ve ihalenin feshine ilişkin usuller bu maddede yer almaz. ### İlan: hangi kavramlar bilinmeli? - **Talebin kabulü**: Maddenin uygulanabilmesi için, önceki maddelerde düzenlenen bir talebin mahkemece veya icra organınca kabul edilmiş olması gerekir. Hükmün içeriği, kabul edilen talebe göre belirlenir. - **Resmî Gazete ile ilan**: Hükmün, Resmî Gazete'de yayımlanarak kamuya duyurulması yöntemidir. Bu ilan, ilgililere ayrıca tebliğin yerini tutmaz; maddenin kendisi tebligat yerine geçen bir düzenleme getirmez. ### İlan: hangi şartlar aranır? - Önceki maddelerde düzenlenen bir talebin bulunması gerekir. - Talebin kabul edilerek bir hüküm verilmiş olması gerekir. - Verilen hükmün Resmî Gazete ile ilan olunması gerekir. ### İlan: hangi sonuçları doğurur? - Talebin kabulü üzerine verilen hüküm, Resmî Gazete ile ilan olunur. - Talep reddedilmişse maddenin öngördüğü ilan yükümlülüğü doğmaz. ### İlan: sık yapılan hatalar nelerdir? - Maddenin hangi hükümleri kapsadığını, ilan edilmesi gereken her kararı otomatik olarak kapsıyormuş gibi okumak; madde yalnızca talebin kabulüne dayanan hükümleri kapsar. - Resmî Gazete ilanını tebligat yerine geçen bir işlem saymak; madde bu yönde bir etki bağlamaz. ### Nasıl ispat edilir? - Talebin kabul edildiğini ve hükmün verildiğini gösteren mahkeme veya icra dairesi kararı, ilanın yapılmasını isteyen tarafça sunulur. - Resmî Gazete'de ilanın yapıldığı, ilgili sayfa ve tarih belgelenerek ispat edilir. ## [İİK m.316 — Ölümden sonra itibarın yerine gelmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-316) İcra ve İflas Kanunu'nun 316. maddesi, iflas sonucunda kapanmış olan ve müflis sıfatı devam eden kişinin itibarının yerine gelmesine (itibarın iadesi) hükmedilmesini düzenler. Maddede hileli, taksirli veya adi müflis ayrımına göre talep ehliyeti ile hükmün ölümden sonra mirasçılar tarafından istenebilmesi kuralı yer alır. Madde, müflisin kendisi hayattayken yapacağı başvuruya ilişkin ayrıntılı usulü, itibarın yerine gelmesinin koşullarını ve bu müessesenin diğer sonuçlarını düzenlemez. Bu konular için 312 ila 315. maddelere bakılmalıdır. İflas alacaklılarının ödenmesine ilişkin ön koşul, iflasın kapanması ve müflisin yasaklarından kurtulması gibi konular da bu maddenin kapsamı dışındadır. Mirasçıların itibar iadesi davasını açma usulü ve süresi de madde metninde yer almaz. ### Ölümden sonra itibarın yerine gelmesi: hangi kavramlar bilinmeli? - **İtibarın yerine gelmesi**: İflas nedeniyle müflis sıfatıyla bağlı kalan hukuki yasakların ve kayıtların kaldırılarak kişinin eski hukuki durumuna kavuşturulması müessesesidir. Hükmün etkisi iflasın kapanmasına karşılık gelen sıfatın kaldırılmasıdır. - **Hileli müflis**: İflasa sebebiyet veren fiillerde kasıtla hareket ederek borçlu malvarlığını kötüye kullanan müflistir. Maddede itibar iadesi talebinde bulunma bakımından ayrı bir nitelik olarak yer alır. - **Taksirli müflis**: İflasa dikkatsizlik veya özensizlik sonucu yol açan müflistir. Hileli müflisten ayrı tutulur ve madde metninde adi müflisle birlikte anılır. - **Adi müflis**: Hile veya taksir ölçütünü karşılamayan, yani kasıt ya da kusur taşımayan müflistir. Madde metninde hileli ve taksirli müflislerle birlikte sayılır. - **Mirasçı**: Müflisin ölümü üzerine mirası almaya hak kazanan kişidir. Madde, mirasçılardan birinin talebiyle hükmün verilebileceğini öngörür; böylece tek bir mirasçının başvurusu yeterlidir. ### Ölümden sonra itibarın yerine gelmesi: hangi şartlar aranır? - Müflisin hileli, taksirli veya adi müflis olarak iflas hükümlerine tabi bulunmuş olması gerekir. - Müflisin itibarının yerine gelmesi talebinin ölümünden sonra ileri sürülebilmesi için müflisin ölmüş olması gerekir. - Talebin mirasçılardan birinin tarafından yapılması gerekir; diğer mirasçıların katılımı veya onayı madde metninde aranmaz. - Hükmün verilebilmesi için itibar iadesinin koşullarının, madde metninde yer almayan ve 312 ila 315. maddelerde düzenlenen şartlarla birlikte gerçekleşmiş olması gerekir. ### Ölümden sonra itibarın yerine gelmesi: hangi sonuçları doğurur? - Müflisin itibarının yerine gelmesine ölümünden sonra da mirasçılarından birinin talebiyle hükmolunabilir. - Ölen müflis bakımından itibar iadesi talebi mirasçılar tarafından sürdürülebilir; bu talebin kabulü müflisin sıfat ve yasaklarının kaldırılması sonucunu doğurur. - Madde, müflis ölmüşse mirasçıların talep hakkını tanıdığı için, talep hakkının ölümle düşmediğini belirtir. ### Müflisin sağlığında talep ile ölümünden sonra mirasçı talebi arasındaki fark nedir? - Müflis hayattayken itibar iadesi kendisi tarafından istenebilir; bu halde talep sahibi müflistir. - Müflis öldükten sonra talep, madde gereğince mirasçılardan birinin talebiyle yapılabilir. Sonuç: Ölüm halinde talep ehliyeti müflisten mirasçılara geçer ve tek bir mirasçının talebi yeterlidir. ### Hileli, taksirli ve adi müflis: fark nedir? - Hileli veya taksirli müflis, madde metninde ilk sırada sayılan kategoriler arasındadır. - Adi müflis de aynı cümlede anılır ve madde hem bu hem de diğer iki kategori için aynı talep imkanını tanır. Sonuç: Madde metni bu üç kategori arasında talep bakımından açık bir ayrım yapmadığından, hükmün uygulanmasında kategori farkı talep ehliyetini değiştirmez. ### Ölümden sonra itibarın yerine gelmesi: sık yapılan hatalar nelerdir? - Müflisin ölümünden sonra talebin yalnızca müflis hayattayken öngörülen usulle yapılabileceğini sanmak; madde ölüm sonrası mirasçı talebini açıkça tanır. - Mirasçıların hepsinin birlikte talepte bulunması gerektiğini varsaymak; madde tek bir mirasçının talebini yeterli görür. - Hileli, taksirli ve adi müflis arasında talep ehliyeti bakımından fark olduğunu düşünmek; madde üçünü aynı cümlede sayar. ### Nasıl ispat edilir? - Talebi ileri süren mirasçı, müflisin ölümünü ve kendisinin mirasçı sıfatını ölüm belgesi ve veraset belgesi ile ispatlamalıdır. - Müflisin hileli, taksirli veya adi müflis olduğu, iflas dosyasındaki kayıtlarla ortaya konulur. - İtibar iadesi için aranan diğer koşulların varlığı, ilgili iflas kayıtları ve alacaklıların ödemesine dair belgelerle ispatlanır; bu konuda ispat yükü talep edene aittir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 2004 sayılı İİK m.312: İtibarın yerine gelmesi müessesesinin genel düzenlemesini içerir ve 316. maddenin uygulanabilmesi için başvurulacak ana hükümdür. - 2004 sayılı İİK m.315: Müflisin itibar iadesi kararının koşul ve etkilerine ilişkin hükümleri içerir; 316. maddenin ölüm halindeki uygulaması bu hükümlerle birlikte okunur. - 2004 sayılı İİK m.254: İflasın kapanmasına ilişkin hükmü içerir; itibar iadesinin konusu olan müflis sıfatının kapanış sonrası devam etmesi bu maddeye dayanır. ## Süreler | Süre | Madde | Hüküm | |---|---|---| | bir sene | [m.310](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-310) | Aşağıdaki hallerden biri kendisinde bulunan müflis taksiratlı sayılır ve Türk Ceza Kanununa göre cezalandırılır: 1 – Ziyanları için makul sebepler gösteremezse; 2 – Evinin masrafları hadden fazla ise; 3 – Kumar yahut mücerret baht… | ## Konuda geçen kararlar - 2. Ceza Dairesi, 2023/24676 E., 2024/10577 K., 01.07.2024 (m.311) - 2. Ceza Dairesi, 2022/8425 E., 2023/3487 K., 12.06.2023 (m.311) - 2. Ceza Dairesi, 2023/12338 E., 2023/2889 K., 22.05.2023 (m.310) - 6. Hukuk Dairesi, 2023/674 E., 2023/861 K., 06.03.2023 (m.310) - 8. Ceza Dairesi, 2017/9489 E., 2018/7471 K., 25.06.2018 (m.310, m.311) - 15. Ceza Dairesi, 2017/15249 E., 2017/7381 K., 13.03.2017 (m.310, m.311) - 15. Ceza Dairesi, 2016/3889 E., 2016/9973 K., 27.12.2016 (m.310, m.311) - 11. Ceza Dairesi, 2012/8177 E., 2012/22116 K., 20.12.2012 (m.310, m.311) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2025/1179 E., 2026/244 K., 18.02.2026 (m.313, m.314) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2022/119 E., 2022/627 K., 26.05.2022 (m.313, m.314) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/1971 E., 2022/116 K., 03.02.2022 (m.313, m.314) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/294 E., 2021/298 K., 04.03.2021 (m.313, m.314) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2019/2106 E., 2019/1721 K., 03.10.2019 (m.313, m.314) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2018/2029 E., 2018/1589 K., 11.10.2018 (m.313, m.314) --- Bu konudaki maddelerde bilinen en yeni değişiklik: 06.06.1985 (m.311). Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin. Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/taksiratli-ve-hileli-iflas