8.4. Türkiyenin İdari Yapısı - 4

Konu Özeti: Önemli Nokta 1: 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 22. maddesinin ikinci fıkrası, büyükşehir belediyesi genel sekreterinin atanma usulünü özel olarak düzenlemiştir. İlgili hüküm şöyledir: "Genel sekreter, belediye başkanının teklifi üzerine Çevre ve Şehircilik Bakanı tarafından atanır." Bu hüküm, genel sekreter atamasının çift aşamalı bir idari işlem olduğunu ortaya koymaktadır: İlk aşama belediye başkanının teklifi, ikinci aşama ise Çevre ve Şehircilik Bakanı'nın atama işlemidir. Dolayısıyla doğru cevap budur. Diğer seçenekler ise şu nedenlerle yanlıştır: A seçeneği, atamayı yapacak bakanlığı yanlış belirtmektedir; yerel yönetimler üzerindeki genel vesayet makamı olması nedeniyle İçişleri Bakanlığı güçlü bir çeldiricidir. B seçeneği, Kanun'un 22. maddesinin ilk fıkrasındaki "Büyükşehir belediyesi personeli büyükşehir belediye başkanı tarafından atanır" genel kuralını ifade etmekte olup, genel sekreter ataması bu kuralın istisnasıdır. C seçeneği, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 36. maddesinde düzenlenen il özel idaresi genel sekreterinin atanma usulü ile karıştırılmıştır ve hatalıdır. E seçeneğinde belirtilen büyükşehir belediye meclisinin onayı gibi bir usul ise kanunda öngörülmemiştir. Önemli Nokta 2: Çözüm, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (DMK) ile 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun ilgili hükümlerinin birlikte değerlendirilmesini gerektirmektedir. 1. Öncelikle memur (M)'nin işlediği fiillerin karşılığı olan disiplin cezaları tespit edilmelidir. DMK'nin 125. maddesine göre; 'özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek' fiili uyarma cezasını (md. 125/A-b), 'devlete ait resmi araç, gereç ve benzeri eşyayı özel işlerinde kullanmak' fiili ise kınama cezasını (md. 125/B-e) gerektirmektedir. 2. İkinci olarak, kaymakamın bu cezaları verme yetkisinin olup olmadığı değerlendirilmelidir. 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 31. maddesinin (I) bendinde, 'Kaymakam, ilçenin idare şube başkanlariyle ikinci derecedeki memurlarına, genel ve özel kolluk amir ve memurlarına Memurin Kanundaki usulüne göre savunmasını aldıktan sonra uyarma, kınama cezaları verir ve uygular. Daha ağır disiplin cezaları verilmesi için özel kanunu hükümlerine göre teklif ve talepte bulunabilir. Kaymakamlarca re'sen verilen cezalar kesindir.' hükmü yer almaktadır. Bu hükme göre: - Kaymakam, memurun savunmasını aldıktan sonra hem uyarma hem de kınama cezalarını re'sen (doğrudan) verebilir. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir. - B seçeneği yanlıştır çünkü kaymakam vali ile aynı yetkilere sahip değildir. 5442 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre vali, aylıktan kesme cezası verebilirken, aynı Kanun'un 31. maddesi kaymakama bu yetkiyi tanımamıştır. - C seçeneği yanlıştır çünkü 5442 sayılı Kanun'un 31. maddesi uyarınca kaymakam tarafından verilen cezalar 'kesindir'. Bu 'kesinlik' idari anlamda bir kesinlik olup, bu kararlara karşı bir üst makama (valiliğe) itiraz edilemeyeceği, ancak idari yargı yolunun açık olduğu anlamına gelir. - D seçeneği yanlıştır çünkü 5442 sayılı Kanun'un 31. maddesi kaymakamın hem uyarma hem de kınama cezası verebileceğini açıkça belirtmiştir. Yetkisi sadece uyarma cezası ile sınırlı değildir. - E seçeneği yanlıştır çünkü 5442 sayılı Kanun'un 31. maddesi, kaymakamın disiplin yetkisinin 'ilçenin idare şube başkanları'nı da kapsadığını açıkça düzenlemiştir. Önemli Nokta 3: Çözüm, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 14. maddesine dayanmaktadır. Maddeye göre, büyükşehir belediye başkanı, hukuka aykırı gördüğü belediye meclisi kararlarını, yedi gün içinde gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek üzere belediye meclisine iade edebilir. Soruda başkan, kararı hukuka aykırı bularak süresi içinde iade etmiştir. Maddenin devamında, 'Yeniden görüşülmesi istenilmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de büyükşehir belediye meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar kesinleşir.' hükmü yer almaktadır. Bu nedenle, meclisin üye tamsayısının salt çoğunluğu ile kararında ısrar etmesi durumunda karar kesinleşecektir. Diğer seçenekler ise şu nedenlerle yanlıştır: A seçeneği, ısrar için gerekli olan çoğunluğun 'toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğu' olduğunu belirterek hataya düşmektedir; kanun açıkça 'üye tam sayısının salt çoğunluğunu' aramaktadır. C seçeneği, kararın mülkî idare amirinin 'onayına' sunulacağını belirtmektedir; oysa kanun kararların kesinleştikten sonra mülkî idare amirine 'gönderileceğini' ve gönderilmeyen kararların yürürlüğe girmeyeceğini düzenlemiştir, bu bir onay mekanizması değildir. D seçeneği, hem iade süresini 5393 sayılı Kanun'a göre yanlış bir şekilde beş gün olarak belirtmekte hem de başkanın idari yargı yoluna başvuramayacağını iddia etmektedir ki bu, 5216 sayılı Kanun'un 14. maddesinin 'Büyükşehir belediye başkanı, meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine ... idarî yargıya başvurabilir.' hükmüne açıkça aykırıdır. E seçeneğinde belirtilen İçişleri Bakanlığı denetimi gibi bir usul, kararın yürürlüğe girmesi için bir ön şart olarak kanunda öngörülmemiştir.