--- title: "Aile malları, aile malları ortaklığı ve hükmü — Medeni Hukuk konu anlatımı" course: "Medeni Hukuk" law: "Türk Medeni Kanunu" articles: "TMK m.372–379" compiled: "2026-10-21" jurisdiction: "TR" source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/aile-mallari-aile-mallari-ortakligi-ve-hukmu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" --- # Aile malları, aile malları ortaklığı ve hükmü Medeni Hukuk › Aile hukuku › Hısımlık › Aile › Aile malları — [Medeni Hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk) ## Kısaca TMK m.372, aile vakfının amacını ve bu amaçla kurulabileceğini düzenler ve bir malın veya hakkın aynı soydan gelenlere kuşaktan kuşağa özgülenmesini, vakıf kurma yoluyla yapılması dahil, yasaklar. TMK m.373, hısımların kendilerine geçen mirasın tamamı veya bir bölümü ile ortaya başka mallar koymak suretiyle aralarında aile malları ortaklığı kurabilmesini düzenler. ## Kapsam Bu konu, Türk Medeni Kanunu m.372–379 hükümlerini kapsar: aile vakfı, koşulları, şekil, süre, elbirliği ile işletme, ortak mallar ve kişisel mallar. - [TMK m.372 — Aile vakfı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-372) - [TMK m.373 — Koşulları](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-373) - [TMK m.374 — Şekil](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-374) - [TMK m.375 — Süre](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-375) - [TMK m.376 — Elbirliği ile işletme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-376) - [TMK m.377](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-377) - [TMK m.378](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-378) - [TMK m.379 — Ortak mallar ve kişisel mallar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-379) ## [TMK m.372 — Aile vakfı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-372) TMK m.372, aile vakfının amacını ve bu amaçla kurulabileceğini düzenler ve bir malın veya hakkın aynı soydan gelenlere kuşaktan kuşağa özgülenmesini, vakıf kurma yoluyla yapılması dahil, yasaklar. Kurulabilecek aile vakfının amaçları eğitim, öğrenim, donanım, desteklenme ve benzeri harcamalardır. Madde, aile vakfının yararlanacak kişileri bakımından kanunun ayrıca sınır koyduğu bir hüküm olarak okunmaktadır; ancak bu sınırın kaynağı madde metninde açıkça yer almamaktadır. Madde, kişiler ve miras hukuku hükümlerine uygun olarak kurulan aile vakıflarına uygulanır. Aile malları ortaklığını (m.373 vd.) ve artık değere katılma sistemini (m.218 vd.) düzenlemez. Vakfın tüzel kişilik kazanma şekli ve tescili (m.101 vd., m.102) ile vakıf senedinin şekli bu maddenin konusu değildir; bunlar genel vakıf hükümleridir. Aile vakfının sona ermesi ve denetimi de bu maddede düzenlenmez. ### Aile vakfı: hangi kavramlar bilinmeli? - **Aile vakfı**: Aile bireylerinin eğitim ve öğrenimleri, donanım ve desteklenmeleri ile benzeri amaçların gerektirdiği harcamaları karşılamak için bir malvarlığının özgülenmesiyle kurulan vakıftır. Amacı kanun belirlediği için kurucunun serbestçe seçtiği bir amaçla kurulamaz. - **Aile fideikomisi**: Bir malın veya hakkın başkalarına geçmeden aynı soydan gelenlere kuşaktan kuşağa, kurucunun belirlediği intikal sırası ile ve tasarruf yasağıyla bağlanmasıdır. Madde bu tür özgülemeyi hem doğrudan hem de vakıf kurma yoluyla yasaklar. - **Kuşaktan kuşağa özgüleme**: Bir mal veya hakkın birden fazla kuşak boyunca aynı soydan gelenlere sırayla bağlanmasıdır. Bu yapı, malın başkalarına geçmemesi şartıyla kurulduğunda yasaktır. ### Aile vakfı: hangi şartlar aranır? - Aile vakfının kurulabilmesi için vakfın amacının aile bireylerinin eğitim ve öğrenimi, donanımı ve desteklenmesi ya da bunlara benzer amaçların gerektirdiği harcamalar olması gerekir. - Vakfın kuruluşunda kişiler hukuku ve miras hukuku hükümlerine uyulması gerekir. - Özgülenen malın veya hakkın başkalarına geçmemek üzere aynı soydan gelenlere kuşaktan kuşağa kalacak şekilde bağlanmaması gerekir. - Aynı yasak sonucu vakıf kurma yoluyla da doğuracak bir özgülemenin yapılmaması gerekir. ### Aile vakfı: hangi sonuçları doğurur? - Madde koşullarına uygun olarak kurulan aile vakfı, kanunda belirtilen amaçla sınırlı olarak tüzel kişilik kazanır. - Aile bireylerinin eğitim ve desteklenmesi dışında, herhangi bir şart aranmaksızın aile üyelerine irat bağlanması amacıyla kurulan vakıf aile vakfı sayılmaz. - Bir malın veya hakkın başkalarına geçmemek üzere aynı soydan gelenlere kuşaktan kuşağa özgülenmesi yasaktır; bu yasağa aykırı özgüleme geçersizdir. - Vakıf kurma yoluyla aynı yasak sonucu doğuran özgüleme de yapılamaz ve bu yolla kurulan vakıf bu ölçüde kanuna aykırı kalır. - Yararlanacak kişilerin hısımlarla sınırlandırılması mümkündür; hısım olmayan kişilerin de yararlanıcı olarak gösterilmesi halinde kurulan vakıf aile vakfı sayılmaz. ### Aile vakfı ile aile fideikomisi arasındaki fark nedir? - Aile vakfında malvarlığı tüzel kişiliği olan bir vakfa özgülenir ve vakıf kanunda belirtilen amaca hizmet eder. - Aile fideikomisinde tüzel kişilik kurulmaz; bir mal kurucunun belirlediği intikal sırasına göre tasarruf yasağıyla bağlanır. Sonuç: Amacı eğitim, donanım ve benzeri harcamalar olan vakıf kurulabilir; kuşaktan kuşağa tasarruf yasağı ile bağlanan fideikomis ise vakıf kurma yoluyla bile yapılamaz. ### Benzer amaç ile tüm amaçlar arasındaki fark nedir? - Eğitim, öğrenim, donanım ve desteklenme gibi harcamalar kanunun saydığı amaçlara benzer kabul edilebilir. - Kanunun saydığı amaçlarla ilgisi olmayan, örneğin aile üyelerine herhangi bir şart aranmaksızın irat bağlanması veya gelirin toplum yararına harcanması gibi amaçlar bu kapsamda değerlendirilmez. Sonuç: Bu tür amaçla kurulan vakıf aile vakfı sayılmaz ve madde kapsamında kurulamaz. ### Aile vakfı: sık yapılan hatalar nelerdir? - Aile vakfını genel vakıf gibi serbest amaçla kurulabilir saymak; kanunda sayılan amaçların dışına çıkılması durumunda kurulan vakfın aile vakfı sayılmadığını gözden kaçırmak. - Vakıf kurma yolunu kullanarak aile fideikomisi yapılabileceğini düşünmek; bu yolun da yasak kapsamında olduğunu ihmal etmek. - Aile vakfının yararlanıcılarını yalnızca kan hısımlarıyla sınırlı saymak; kanunda hısım dışı kişilerin yararlanmasının yasaklandığını madde metninden değil dolaylı biçimde çıkarmak ve sınırın kapsamını yanlış belirlemek. - Yararlanıcılar arasında hısım olmayan kişi bulunmasının yalnızca o kişiye ilişkin kısmı değil, tüm vakfı aile vakfı olmaktan çıkardığını gözden kaçırmak. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Yargıtay, aile vakfına ilişkin bu kuralı kamu düzenini ilgilendiren buyurucu bir hüküm olarak değerlendirmekte ve yargı makamlarının bu hususu kendiliğinden gözetmesi gerektiğini kabul etmektedir. (18. Hukuk Dairesi, 2007/3132 E., 2007/4584 K., 21.05.2007) - Uygulamada aile vakfının amacı, madde metnindeki eğitim, öğrenim, donanım ve desteklenme ile benzeri amaçlar ölçüsünde yorumlanmaktadır. (18. Hukuk Dairesi, 2006/8647 E., 2006/10411 K., 11.12.2006) ### Nasıl ispat edilir? - Aile vakfının kurulması halinde, vakfın amacının madde kapsamında bulunduğunu kuran taraf vakıf senedi ile ortaya koymalıdır. - Vakfın yararlanıcılarının aile bireyleri olduğunu ve kuşaktan kuşağa tasarruf yasağı içermediğini iddia eden taraf bunu vakıf senedinden göstermelidir. - Vakfın kanuna aykırı amaçla kurulduğunu ileri süren taraf, senet içeriği veya özgüleme yapısının yasağa uyduğunu ispatlamalıdır; hâkim bu hususu kendiliğinden de gözetir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [4721 sayılı Kanun m.101](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-101): Vakfın tüzel kişilik kazanması ve genel vakıf hükümleri, aile vakfı için de kural olarak uygulanır. - [4721 sayılı Kanun m.102](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-102): Aile vakfının kuruluş şekli, sağlık ve ölüme bağlı kuruluş bakımından bu maddeye bağlı olarak belirlenir. - [4721 sayılı Kanun m.373](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-373): Aile malları ortaklığı, bu maddede düzenlenen aile vakfından ayrı bir kurumdur ve kendi hükümlerine tabidir. - [4721 sayılı Kanun m.105](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-105): Vakfa özgülenen malların mülkiyetinin vakfa geçişi, tüzel kişiliğin kazanılmasına bağlı olarak düzenlenir. ## [TMK m.373 — Koşulları](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-373) Madde, hısımların kendilerine geçen mirasın tamamı veya bir bölümü ile ortaya başka mallar koymak suretiyle aralarında aile malları ortaklığı kurabilmesini düzenler. Ortaklığın kurulabilmesi için hangi malvarlığının konu olabileceğini ve kimlerin ortak olabileceğini belirler. Ortaklığın şekli, süresi, işletilmesi ve sona ermesi bu maddede düzenlenmemiştir; bunlar sırasıyla şekil (m.374), süre ve çıkış (m.376-378, m.380), yönetim (m.377, m.384) ve sona erme (m.380-381) hükümlerinde yer alır. Ayrıca aile yurdu, aile vakfı ve altsoyun denkleştirme alacağı gibi aile malvarlığına ilişkin başka kurumlar bu maddenin kapsamı dışındadır (m.372, m.370-371). ### Koşulları: hangi kavramlar bilinmeli? - **Aile malları ortaklığı**: Hısımların, miras veya başka malvarlığı koyma yoluyla oluşturduğu, elbirliği ortaklığı niteliğinde bir malvarlığı bağlılığıdır. Tüzel kişiliği yoktur; ortaklar mallar üzerinde elbirliğiyle hak sahibidir. - **Hısımlar**: Maddenin ortaklık kurabilecek kişi çevresini belirleyen kavramdır. Kan hısımları, kayın hısımları ve evlat edinme ilişkisinden doğan hısımlar bu kapsamda sayılır. - **Kazançlı paylı aile malları ortaklığı**: Ortaklardan birinin yönetim ve temsili üstlendiği, diğer ortakların ise kazançtan yıllık belirli bir pay aldığı aile malları ortaklığı türüdür. Bu tür sözleşme ile kurulur. - **Elbirliği ortaklığı**: Birden çok kişinin belirli bir malvarlığı üzerinde paylara bölünmeden birlikte hak sahibi olduğu ortaklık türüdür. Aile malları ortaklığı bu ortaklık türüne girer. ### Koşulları: hangi şartlar aranır? - Ortaklık kuracak kişilerin hısım olması gerekir; ortaklık kan hısımları, kayın hısımları veya evlat edinme ilişkisinden doğan hısımlar arasında kurulabilir. - Ortaklığa konu malvarlığı, kendilerine geçen mirasın tamamı veya bir bölümü ya da ortaya başka malların konulmasıyla oluşturulmalıdır. - Ortaklık, kurucu işlem olan sözleşme ile kurulmalıdır; sözleşmenin şekli ve imza koşulları m.374 hükmüne tabidir. - Aile malları ortaklığı belirli veya belirsiz süre için kurulabilir. ### Koşulları: hangi sonuçları doğurur? - Maddedeki koşullarla kurulan ortaklık, ortaklığın malları üzerinde elbirliğiyle hak sahipliği doğurur. - Hısım olmayan kişiler arasında kurulan ortaklık bu madde kapsamında geçerli bir aile malları ortaklığı oluşturmaz. - Ortaklık tüzel kişilik kazanmaz; borçlardan ortaklar müteselsilen sorumlu olur (m.379). ### Miras ile konulan mal ile başka mallar ile konulan mal arasındaki fark nedir? - Kendilerine geçen mirasın tamamı veya bir bölümü ile ortaklık kurulabilir. - Ortaya başka mallar koymak suretiyle de ortaklık kurulabilir; bu mallar mirasçılık sıfatından bağımsız bir katkıdır. Sonuç: Her iki yolla da kurulan ortaklık aynı kurallara tabidir; kaynağın mirastan olması ortaklık rejimini değiştirmez. ### Aile malları ortaklığı ile miras ortaklığı arasındaki fark nedir? - Aile malları ortaklığı, hısımların sözleşmeyle kurduğu ve belirli bir amaca bağlı bir ortaklıktır. - Miras ortaklığı, mirasçıların ölüm üzerine kendiliğinden oluşan ortaklıktır. Sonuç: Aile malları ortaklığı sözleşme ve resmi şekil gerektirir; miras ortaklığı ise ölüm olayı ile doğar. ### Koşulları: sık yapılan hatalar nelerdir? - Hısım olmayan kişilerle aile malları ortaklığı kurulabileceğini kabul etmek; ortaklık yalnızca maddede sayılan hısımlar arasında kurulabilir. - Miras ortaklığı ile aile malları ortaklığını birbirine karıştırmak; birincisi ölümle kendiliğinden doğar, ikincisi sözleşme ile kurulur. - Ortaklığa konu malın yalnız miras olması gerektiğini sanmak; ortaya başka mallar koymak da yeterlidir. - Altsoyun denkleştirme alacağını aile malları ortaklığının bir parçası saymak; bunlar farklı kurumlardır. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Kararlarda kullanılan 'velayet altındaki küçük adına kayyım katılımı ve hakim onayı olmaksızın borçlandırıcı işlem yapılamayacağı' savunması, aile malları ortaklığı ile ilgili uyuşmazlıklarda ortaklık hükümlerinin yerine geçmeyen genel temsil ve ehliyet kurallarının tartışıldığını gösterir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/387 E., 2025/5271 K., 09.12.2025; 7. Hukuk Dairesi, 2024/1131 E., 2024/2194 K., 25.04.2024) ### Nasıl ispat edilir? - Ortaklığın kurulduğunu ileri süren taraf, hısımlık ilişkisini ve mal konusunu ispatlamakla yükümlüdür. - Hısımlık, nüfus kaydı veya aile kütüğü ile ispatlanır. - Miras yoluyla konulan malın varlığı, veraset ilamı veya tereke belgeleri ile ispatlanır. - Ortaklığın kurulduğunu ileri süren taraf, sözleşmenin resmi şekle uyulduğunu ve tüm ortakların imzasını taşıdığını ispatlamalıdır; karşı taraf bu şekle uyulmadığını savunarak ortaklığın geçersizliğini ileri sürebilir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [4721 sayılı Kanun m.374](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-374): Ortaklık sözleşmesinin resmi şekilde yapılmasını ve bütün ortakların imzasını şart koşar; maddenin kurulma koşullarını tamamlar. - [4721 sayılı Kanun m.376](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-376): Ortakların eşit paylara sahip olduğunu ve ortaklık devam ederken pay talep edemeyeceklerini düzenler. - [4721 sayılı Kanun m.377](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-377): Elbirliğiyle yönetimi düzenler; kuruluşta kabul edilen yönetim biçimini belirler. - [4721 sayılı Kanun m.380](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-380): Aile malları ortaklığının sona erme sebeplerini sayar. - [4721 sayılı Kanun m.384](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-384): Kazançlı paylı aile malları ortaklığının kurulmasını ve yönetim şeklini düzenler. - [4721 sayılı Kanun m.370](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-370): Altsoyun denkleştirme alacağını düzenler; aile malları ortaklığı ile karıştırılmamalıdır. - [4721 sayılı Kanun m.372](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-372): Aile malvarlığının özgülenmesinin yasaklanmasını ve aile vakfını düzenler; aile malları ortaklığı ile ayrı bir kurumdur. ## [TMK m.374 — Şekil](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-374) TMK m.374, aile malları ortaklığı sözleşmesinin geçerlilik şekline ilişkin hükmü düzenler: sözleşmenin resmî şekilde yapılması ve bütün ortakların veya temsilcilerinin imzasını taşıması gerekir. Hüküm, hısımlar arasında kurulacak aile malları ortaklığı sözleşmelerine uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular: aile malları ortaklığının kuruluşunun hangi mallarla ve hangi hısımlar arasında mümkün olduğu (m.372), ortaklığın süresi ve ortaklıktan çıkma (m.375 ve devamı), kazançlı paylı aile malları ortaklığı ve tasfiye hükümleri (m.376 vd.) ile ortaklığın yönetimi ve temsil (m.378 vd. ve ilgili maddeler) kendi maddelerinde düzenlenmiştir. Ayrıca sözleşmenin geçersizliğinin sonuçları ile şekil eksikliğinin hangi hallerde ileri sürülemeyeceği genel borçlar hukuku ve TMK genel hükümlerine tabidir. ### Şekil: hangi kavramlar bilinmeli? - **Aile malları ortaklığı**: Hısımların, kendilerine geçen miras ya da ortaya koydukları başka mallarla aralarında kurdukları, malvarlığını ortak tutmayı amaçlayan sözleşmeye dayalı ortaklıktır. Kuruluş ve geçerlilik şekli bu maddede düzenlenir. - **Resmî şekil**: Sözleşmenin resmî memur önünde yapılmasını ifade eder. Bu hükümde şekil, sözleşmenin geçerlilik koşuludur; resmî şekle uyulmadan yapılan sözleşme sonuç doğurmaz. - **Temsilci**: Ortak adına sözleşmeyi imzalamaya yetkili kılınmış kişidir. Temsilcinin yetkisi, sözleşmenin imza şartını yerine getirmesi bakımından aranır. ### Şekil: hangi şartlar aranır? - Sözleşmenin hısımlar arasında kurulması bulunmalıdır; hısım olmayan kişiler arasında aile malları ortaklığı kurulamaz. - Sözleşmenin resmî şekilde yapılması gerekir. - Sözleşmenin bütün ortakların veya temsilcilerinin imzasını taşıması gerekir. - Resmî şekil ve imza koşulları birlikte gerçekleşmelidir; yalnızca birinin sağlanması yeterli değildir. ### Şekil: hangi sonuçları doğurur? - Resmî şekle veya imza şartına uyulmadan yapılan aile malları ortaklığı sözleşmesi geçerli olarak kurulmaz ve hüküm doğurmaz. - Sözleşme resmî şekilde yapılmış olsa da bütün ortakların ya da temsilcilerinin imzası bulunmuyorsa geçerlilik şartı eksik kalır. - Şekil kuralı kanundan kaynaklanan emredici bir geçerlilik şartıdır; taraflar anlaşarak bu şarttan vazgeçemez. ### Resmî şekil ile imza şartı arasındaki fark nedir? - Resmî şekil, sözleşmenin yapılış biçimini ve memur huzurunda düzenlenmesini ifade eder. - İmza şartı, sözleşmenin metnine bütün ortakların ya da temsilcilerinin imzasının atılmasını ifade eder. Sonuç: Her iki şart da birlikte aranır; biri eksikse sözleşme geçerli kurulmamış sayılır. ### Ortak ile temsilci imzası arasındaki fark nedir? - Ortağın bizzat attığı imza, ortağın kendi iradesini gösterir. - Temsilcinin imzası, ortak adına yetkili kişinin attığı imzadır. Sonuç: Temsilci imzası geçerli olabilmesi için temsil yetkisinin varlığı gerekir; yetkisiz temsil ile atılan imza ortağı bağlamaz. ### Şekil: sık yapılan hatalar nelerdir? - Şekil şartını yalnızca yazılı sözleşme ile yetinerek karşılamak; bu maddenin resmî şekil aradığını gözden kaçırmak. - Bütün ortakların imzasının bulunmasını aramamak ve bir ortağın imzasının eksik olmasının sözleşmeyi geçersiz kılmayacağını düşünmek. - Şekil eksikliğini sözleşmenin sadece bir bölümüne etkili sanmak; şekil kuralının bütün sözleşmeyi kapsadığını dikkate almamak. - Temsilci imzasını, temsil yetkisi belgesi aranmadan kabul etmek. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Velayet altındaki küçük adına kayyım katılımı ve hâkim onayı olmaksızın yapılan borçlandırıcı işlemlerin geçersiz sayılabileceği, davalı tarafın bu savunmayı ileri sürdüğü görülmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/387 E., 2025/5271 K., 09.12.2025; 7. Hukuk Dairesi, 2024/1131 E., 2024/2194 K., 25.04.2024) ### Nasıl ispat edilir? - Asıl talebi, yani sözleşmeye dayanan hakkı ileri süren taraf, sözleşmenin resmî şekilde ve bütün ortakların ya da temsilcilerinin imzasıyla yapıldığını ispatlamakla yüküm altındadır. - Resmî şekil, resmî senet ile ispatlanır; resmî senedin bulunmaması halinde şekil şartının gerçekleştiği başka delille kanıtlanamaz. - İmza eksikliği ileri süren taraf, imzanın bulunmadığını ya da temsil yetkisinin olmadığını ispatlamakla yükümlüdür. - Ortağın imzası yerine temsilcinin imzası ileri sürülüyorsa, temsil yetkisini gösteren belge ileri süren tarafça sunulmalıdır. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [4721 sayılı Kanun m.372](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-372): Aile malları ortaklığının hangi mallarla ve hangi hısımlar arasında kurulabileceğini düzenler; m.374'teki şekil kuralı bu kuruluşa bağlanır. - [4721 sayılı Kanun m.375](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-375): Ortaklığın süresini ve süresiz ortaklıkta çıkma bildirimini düzenler; sözleşmenin geçerli kurulmasından sonra işleyen bir bölümdür. - [4721 sayılı Kanun m.376](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-376): Kazançlı paylı aile malları ortaklığını düzenler; geçerli kurulan sözleşmenin ayrı bir türüdür. - 6098 sayılı Kanun m.12: Kanunda öngörülen şekle uyulmayan sözleşmelerin hüküm doğurmayacağı genel ilkesini koyar; m.374'teki şekil kuralının genel çerçevesini oluşturur. ## [TMK m.375 — Süre](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-375) TMK m.375, aile malları ortaklığının süreye bağlanmasını ve süresiz kurulan ortaklıktan çıkma hakkını düzenler: ortaklığın belirli veya belirsiz süreli kurulabilmesi, süre belirlenmemişse ortaklardan birinin altı ay önceden bildirimle ayrılabilmesi ve tarımsal işletmeye ilişkin ortaklıkta bildirimin hasat mevsimi sonuna bağlanması. Madde, aile mallarına ilişkin ortaklığın taraflarını, yani aynı aileden hısımlar arasında kurulan ortaklığın ortaklarını bağlar. Ortaklığın kuruluş şekli (m.374 kapsamındaki resmi şekil), ortaklık malvarlığının yönetimi ve paylaşımı, ortaklıktan çıkan kişinin pay hesabı ve ortaklığın tasfiyesi bu maddede düzenlenmez; bunlar ilgili diğer hükümlerde yer alır. Ayrıca aile mallarının kuşaktan kuşağa özgülenmesinin yasaklanması (m.372) ve aile vakfı (m.372 öncesi düzenleme kapsamında) bu maddenin konusu değildir. ### Süre: hangi kavramlar bilinmeli? - **Aile malları ortaklığı**: Hısımların, kendilerine geçen miras veya ortaya koydukları başka malları birlikte değerlendirmek üzere kurdukları ortaklıktır. Süre bakımından belirli ya da belirsiz süreli kurulabilir. - **Belirsiz süreli ortaklık**: Ortaklık sözleşmesinde süre kararlaştırılmamış ortaklıktır. Bu hâlde ortaklardan her biri altı ay önceden bildirimle ortaklıktan çıkabilir. - **Çıkma bildirimi**: Ortaklığın süresiz olması hâlinde bir ortağın ortaklıktan ayrılma iradesini diğer ortaklara bildirmesidir. Bildirim süresi altı aydır ve tarımsal işletme ortaklığında hasat mevsimi sonuna bağlıdır. - **Olağan hasat mevsiminin sonu**: Ürünlerin yetiştiği yere göre belirlenen olağan hasat döneminin bitişidir. Tarımsal işletme ile ilgili ortaklıkta çıkma bildirimi ancak bu tarihe göre geçerli olur. ### Süre: hangi şartlar aranır? - Ortaklığın kurulmuş ve süre belirlenmemiş olması gerekir; belirli süreli ortaklıkta bu madde değil sözleşmenin süresi uygulanır. - Süresiz ortaklıktan çıkmak isteyen ortak, bu iradesini diğer ortaklara altı ay önceden bildirmelidir. - Tarımsal işletme ile ilgili ortaklıkta bildirim, ancak ürünlerin yetiştiği yere göre olağan hasat mevsiminin sonu için geçerli olur; bildirim bu tarihe göre yapılmalıdır. ### Süre: hangi sonuçları doğurur? - Süresiz ortaklıkta ortak, altı ay önceden bildirimle ortaklıktan çıkabilir. - Tarımsal işletme ile ilgili ortaklıkta bildirim yalnız olağan hasat mevsiminin sonu için geçerlidir; bu durumda çıkma, hasat mevsiminin sonunda gerçekleşir. - Belirli süreli ortaklıkta süre dolmadan ortaklığın kendiliğinden sona ermesi bu madde ile sağlanmaz; ortaklık süresine bağlı kalır. - Madde hükmünün emredici olup olmadığı metinden açıkça çıkmamaktadır; süresiz ortaklıktan çıkma hakkına ilişkin bildirim süresinin sözleşmeyle kısaltılması veya uzatılması ayrıca değerlendirilmelidir. ### Belirli süreli ile belirsiz süreli aile malları ortaklığı arasındaki fark nedir? - Süre kararlaştırılmış ortaklıktır; ortaklar süre dolana kadar bağlıdır. - Süre belirlenmemiş ortaklıktır; ortaklardan her biri bildirimle ayrılabilir. Sonuç: Yalnız belirsiz süreli ortaklıkta altı aylık çıkma bildirimi hakkı doğar; belirli süreli ortaklıkta bu hak madde gereği doğmaz. ### Genel çıkma bildirimi ile tarımsal işletme ortaklığında çıkma bildirimi arasındaki fark nedir? - Tarımsal işletme ile ilgili olmayan ortaklıkta altı aylık bildirim, bildirim anından itibaren altı ay sonra sonuç doğurur. - Tarımsal işletme ile ilgili ortaklıkta bildirim, olağan hasat mevsiminin sonu için geçerlidir. Sonuç: Tarımsal ortaklıkta çıkma tarihi hasat mevsimine göre belirlenir ve altı aylık süre doğrudan uygulanmayabilir. ### Süre: sık yapılan hatalar nelerdir? - Tarımsal işletme ortaklığında altı aylık süreyi doğrudan takvim üzerinden hesaplamak; bildirimin hasat mevsiminin sonuna göre geçerli olduğunu gözden kaçırmak. - Belirli süreli ortaklıkta da altı aylık çıkma bildirimi hakkının doğduğunu varsaymak; bu hak yalnız süre belirlenmediğinde söz konusudur. - Ortaklıktan çıkma bildiriminin altı ay önceden yapılması gerektiğini, bildirim tarihi yerine ortaklığın fiilen sona erdiği tarihe göre hesaplamak. ### Nasıl ispat edilir? - Süresiz ortaklıktan çıkma iddiasını ileri süren ortak, ortaklığın süresiz kurulduğunu sözleşmeden ispatlamalıdır; ortaklık sözleşmesi resmî şekilde yapıldığı için yazılı belge ile ispat esastır. - Çıkma bildirimini yapan ortak, bildirimi diğer ortaklara altı ay önceden ulaştırdığını ispatlamakla yükümlüdür; bildirim tarihi ve tebliğ belgesi bu konuda esas delildir. - Tarımsal işletme ortaklığında çıkma tarihinin hasat mevsimine bağlı olduğunu iddia eden ortak, ürünlerin yetiştiği yere göre olağan hasat mevsiminin sonunu bilirkişi raporu ile ortaya koymalıdır. - Karşı taraf, sürenin belirlendiğini ya da bildirimin süresinde yapılmadığını ileri sürüyorsa bu savunmayı ispatla yükümlüdür. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 4721 m.374: Aile malları ortaklığının kuruluş şeklini düzenler; resmî şekil ve tüm ortakların imzası aranır, bu madde ise kuruldıktan sonraki çıkma hakkını düzenler. - 4721 m.372: Aile mallarının kuşaktan kuşağa özgülenmesini yasaklar ve aile vakfını düzenler; bu madde ile ilişkisi, aile malları ortaklığının kurulabileceği hukuki çerçeveyi ortaya koymasıdır. ## [TMK m.376 — Elbirliği ile işletme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-376) Madde, aile malları ortaklığında ortakların elbirliği ile birleştirilen malvarlığı üzerindeki eşit hakkını, bu hakkın aksine sözleşmeyle değiştirilebilmesini ve ortaklık sürerken pay isteme ile pay üzerinde tasarruf yasağını düzenler. Maddeyi aile malları ortaklığının ortakları bakımından uygulanır. Maddede yönetim ve temsil düzenlenmez; bunlar m.377 ile m.378 arasındaki hükümlerle belirlenir. Ortaklığın kazanç paylı biçimi (m.384), miras ortaklığının paylaşımı (m.642) ve elbirliği mülkiyetinin genel hükümleri (m.702) bu maddenin kapsamı dışındadır. ### Elbirliği ile işletme: hangi kavramlar bilinmeli? - **Aile malları ortaklığı**: Hısımların miras veya başka malvarlığı koyarak aralarında kurdukları, elbirliği ile iktisadi faaliyette bulunmak üzere malları birleştiren ortaklıktır. Resmi şekilde yapılan sözleşmeyle kurulur. - **Elbirliği mülkiyeti**: Birden çok kişinin bir malın tamamına birlikte malik olmasıdır. Ortaklar bu malda belirli paylara sahip olmazlar; mülkiyet ortaklığa aittir. - **Eşit hak**: Ortakların ortaklık malvarlığı üzerindeki haklarının birbirine denk olmasıdır. Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça geçerlidir; sözleşmeyle değiştirilebilir. - **Pay isteme yasağı**: Ortaklığın devamı süresince ortağın, ortaklık malvarlığından kendi payını talep edememesidir. Pay üzerinde tasarruf yasağı ile birlikte işler. - **Pay üzerinde tasarruf**: Ortağın payını devretmesi, rehin vermesi veya payı başka biçimde sınırlaması işlemleridir. Elbirliği ortaklığında bu işlemler ortaklık sürerken yapılamaz. ### Elbirliği ile işletme: hangi şartlar aranır? - Ortaklığın aile malları ortaklığı olarak geçerli biçimde kurulmuş bulunması gerekir; resmi şekil ve tüm ortakların ya da temsilcilerinin imzası bulunmalıdır. - Ortaklar, ortaklığa giren malvarlığının tamamı üzerinde elbirliği ile eşit haklara sahip olmalıdır; aksi sözleşmede kararlaştırılmamış olmalıdır. - Ortaklık devam ederken hiçbir ortak payını isteyememelidir. - Ortaklık devam ederken hiçbir ortak payı üzerinde tasarruf işlemi yapamamalıdır. - Ortaklığın sona ermesi için malın devri, topluluğun dağılması veya paylı mülkiyete geçirilmesi gibi bir sebep gerçekleşmiş olmalıdır; aksi halde pay isteme ve tasarruf yasağı sürer. ### Elbirliği ile işletme: hangi sonuçları doğurur? - Ortaklar eşit hakka sahiptir; aksi kararlaştırılmamışsa ortaklığın yararları ve yükümlülükleri ortaklar arasında eşit paylaşılır. - Ortaklık devam ettiği sürece ortak, payını talep edemez ve payı üzerinde tasarruf işlemi yapamaz. - Ortaklığın sona ermesinde paylaştırma, aksi bir hüküm yoksa paylı mülkiyet hükümlerine göre yapılır. - Ortağın payı üzerinde ortaklık sürerken yaptığı tasarruf işlemi, ortaklık malvarlığında hüküm doğurmaz ve geçersizdir. ### Aile malları ortaklığı ile miras ortaklığı ve adi ortaklık (elbirliği mülkiyeti bakımından) arasındaki fark nedir? - Aile malları ortaklığında ortaklık, sözleşme ile kurulur ve ortaklar kanunun öngördüğü elbirliği mülkiyetine tabidir. - Miras ortaklığı kanundan doğan bir hukuki olayla, adi ortaklık ise sözleşmeyle kurulur; her ikisinde de elbirliği mülkiyeti kanunda öngörülmüş olmalıdır. Sonuç: Kanunda öngörülmeyen bir elbirliği ilişkisi sözleşmeyle kurulamaz; aile malları ortaklığında m.376 hükümleri, adi ortaklıkta ise TBK hükümleri uygulanır. ### Elbirliği ortaklığı ile paylı mülkiyet: fark nedir? - Elbirliği mülkiyetinde ortakların belirlenmiş ve tasarruf edilebilir payları yoktur; mal bütün ortaklara birlikte aittir. - Paylı mülkiyette her paydaşın belirli bir payı vardır ve bu payı devredebilir veya payın giderilmesini isteyebilir. Sonuç: Elbirliği ortağı, ortaklık devam ettiği sürece payını isteyemez ve payı üzerinde tasarruf edemez; ortaklık sona erdiğinde ise paylaştırma paylı mülkiyet hükümlerine göre yapılır. ### Aksi kararlaştırılmamış hal ile sözleşmeyle düzenlenmiş hal arasındaki fark nedir? - Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa ortaklar eşit haklara sahiptir ve yönetim ile tasarruf işlemleri için oybirliği gerekir. - Sözleşmede aksi kararlaştırılmışsa ortaklar arasındaki eşitlik ve oybirliği kuralı sözleşme hükmüne göre değişir. Sonuç: Eşitlik ve oybirliği kuralı tamamlayıcı niteliktedir; sözleşme ile farklı bir pay ve karar düzeni getirilebilir. ### Ortağın ortaklık adına hareketi ile ortağın kendi adına hareketi arasındaki fark nedir? - Ortak diğer ortakların temsil yetkisiyle tüm ortaklar adına işlem yaparsa, işlem tüm ortaklar için bağlayıcı olur. - Ortak kendi adına ve hesabına hareket ederse, tasarruf işlemleri geçersiz kalır, borçlandırıcı işlem ise geçerli kalır. Sonuç: Kendi adına yapılan borçlandırıcı işlemde borcu ifa edemeyen ortak sorumlu tutulur; tasarruf işlemi ise ortaklığı bağlamaz. ### Elbirliği ile işletme: sık yapılan hatalar nelerdir? - Aile malları ortaklığında ortakların payının bulunduğunu varsayıp pay isteme talebinde bulunmak; ortaklık sürerken payın istenemeyeceğini göz ardı etmek. - Sözleşmeyle eşitlik ilkesinin değiştirilebileceğini unutup her durumda eşit pay hesaplamak. - Elbirliği mülkiyetinde ortağın payını paylı mülkiyet gibi devredebileceğini sanmak; payın devri ortaklık sıfatını nakletmez ve ortaklık sürerken yapılan tasarruf geçersizdir. - Ortaklığın sona erme sebeplerini (malın devri, dağılma, paylı mülkiyete geçirme) eksik saymak ve paylaştırmayı ortaklık sona ermeden yapmak. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Elbirliği ortağının, diğer ortakların onayı olmadan ortaklık malı üzerinde tek başına yararlanmasının önlenebileceği ve bu durumda ecrimisil davası açılabileceği kabul edilmektedir. (2. Hukuk Dairesi, 2023/6772 E., 2024/3142 K., 06.05.2024) ### Nasıl ispat edilir? - Ortaklığın aile malları ortaklığı olarak kurulduğunu ve eşit haklar ile pay isteme yasağının sözleşmede değiştirilmediğini ileri süren taraf bunu ispat yükü altındadır; resmi şekle uygun sözleşme bu konuda temel delildir. - Ortağın payını talep etmesi veya payı üzerinde tasarruf yapması, bu talebin ya da işlemin sözleşmedeki aksi hükme dayandığını ileri süren karşı taraf tarafından ispatlanmalıdır. - Ortaklığın sona erdiğini, örneğin malın devri veya paylı mülkiyete geçirilmesini ileri süren taraf, sona erme olgusunu tapu kaydı, devir sözleşmesi veya ortaklık kararı ile ispat etmelidir. - Ortak adına yapılan işlemin diğer ortakların temsil yetkisine dayandığını ileri süren taraf, temsil yetkisini yazılı belge ile göstermelidir; yetki yoksa icazetin varlığını ispat etmelidir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 4721 m.377: Aile malları ortaklığının elbirliğiyle yönetimi ve ortakların olağan işleri tek başına yapabilmesine ilişkin hükümleri içerir; m.376/3'teki paylar üzerinde tasarruf yasağının yönetim tarafındaki karşılığıdır. - 4721 m.384: Kazanç paylı aile malları ortaklığında yönetim ve temsilin ortaklardan birine bırakılmasını düzenler; m.376'daki eşitlik ve elbirliği kurallarından sapma niteliğindedir. - 4721 m.378: Ortaklığı yönetecek kişinin ortaklardan biri olması ve temsil yetkisinin yöneticiye geçmesi ile tescil koşullarını düzenler; m.376 ile birlikte aile malları ortaklığının işleyişini tamamlar. - 4721 m.642: Miras ortaklığının paylaşılması ve tasfiyesi hükümlerini içerir; m.376/3'teki payın istenememesi ilkesinin miras ortaklığındaki karşılığıdır. - 4721 m.702: Elbirliği mülkiyetinin genel hükümlerini düzenler; m.376'daki oybirliği ve paylaştırma kurallarının genel çerçevesini oluşturur. - 4721 sayılı Kanun: Kanunda öngörülmeyen bir elbirliği ilişkisinin sözleşmeyle kurulamayacağı ilkesi bu kanunun elbirliği mülkiyeti hükümlerinden çıkarılmaktadır; m.376 bu çerçevede okunmalıdır. - 6098 sayılı Kanun m.638: Adi ortaklıkta, aksi kararlaştırılmadıkça ortaklığın elbirliği ortaklığı olduğunu öngörür; m.376'nın kıyasen uygulanabileceği bir alan oluşturur. ## [TMK m.377](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-377) TMK m.377, aile malları ortaklığında yönetimi düzenler. Birinci fıkra, ortaklığın tüm ortakların elbirliğiyle yönetilmesi kuralını koyar. İkinci fıkra ise olağan yönetim işlerinde her ortağın diğerlerinin katılmasına gerek olmadan yetkili olduğunu öngörür. Madde, yönetici ve yetkisi başlıklı bölümün başlangıcıdır; yöneticinin yetkisinin kapsamı bu maddenin devamında ayrıca düzenlenir. Kuralın muhatabı aile malları ortaklığının ortaklarıdır; hısımlar arasında kurulan ve m.374 vd. kapsamındaki ortaklık bakımından uygulanır. Ortaklığın kuruluşu, sona ermesi ve ortaktan çıkma (m.374 vd. ve m.376 hükümleri) bu maddenin konusu değildir. Yöneticinin olağanüstü işlemleri, ortaklık malvarlığının paylaşımı ve ortaklık borçlarından sorumluluk da bu maddede düzenlenmez ve ilgili hükümlerinde aranmalıdır. ### m.377: hangi kavramlar bilinmeli? - **Elbirliği ile yönetim**: Ortaklığa ait işlemlerin ancak tüm ortakların birlikte karar vermesiyle yapılabilmesi biçimidir. Tek bir ortağın yalnız başına yaptığı işlem, olağan yönetim kapsamında değilse ortaklığı bağlamaz. - **Olağan yönetim işi**: Ortaklık malvarlığının sürdürülmesi ve işletilmesi için olağan biçimde gereken işlemlerdir. Kapsamı, işin niteliğine ve ortaklığın amacına göre belirlenir; olağanüstü ve ortaklığın yapısını değiştiren işlemler bu kapsamda değildir. - **Yönetici**: Ortaklık yönetimini üstlenen kişidir ve yetkisi bu maddenin ikinci fıkrasında olağan yönetim işleriyle sınırlıdır. Yöneticinin yetkisinin ayrıntıları maddenin devamındaki düzenlemeye bağlıdır. ### m.377: hangi şartlar aranır? - Işlemin aile malları ortaklığının malvarlığına ilişkin bir yönetim işlemi olması gerekir. - İşlemin olağan yönetim işi niteliğinde bulunması gerekir; bu durumda ortaklardan birinin diğer ortakların katılmasına gerek kalmadan işlemi yapabilmesi gerekir. - İşlemin olağan yönetim sınırını aşması hâlinde tüm ortakların elbirliğiyle karar vermesi gerekir. ### m.377: hangi sonuçları doğurur? - Olağan yönetim işlerinde her ortak, diğer ortakların katılmasına gerek olmadan işlemi yapabilir. - Olağan yönetim sınırını aşan işlemlerde elbirliği sağlanmadan yapılan işlem, ortaklığı bağlamaz. - Elbirliği kuralı, ortaklık sözleşmesinde aksine bir düzenleme yoksa uygulanır; sözleşmede farklı bir yönetim biçimi kararlaştırılmışsa o sözleşme hükmü ayrıca değerlendirilir. ### Olağan yönetim işi ile olağan dışı yönetim işi arasındaki fark nedir? - Olağan yönetim işi, ortaklığın gündelik ve sürekli işletilmesine ilişkin işlemlerdir. Bu işlemlerde her ortak tek başına hareket edebilir. - Olağan dışı yönetim işi, ortaklığın yapısını, malvarlığının önemli bir kısmını ya da amacını etkileyen işlemlerdir. Bunlarda tüm ortakların elbirliği aranır. Sonuç: Olağan işlemde tek ortağın işlemi ortaklığı bağlar; olağan dışı işlemde elbirliği yoksa işlem ortaklığı bağlamaz. ### m.377: sık yapılan hatalar nelerdir? - Olağan yönetim yetkisini, işlemin büyüklüğü ya da değeri dikkate alınmadan her işleme genişletmek; sınırın işin niteliğine göre belirlenmesi gerekir. - Elbirliği kuralını olağan yönetim işlerinde de aramak; bu işlerde her ortağın tek başına yetkili olduğu unutulmamalıdır. - Ortaklık sözleşmesindeki aksine hükmü dikkate almamak. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Mahkemeler, bir işlemin olağan yönetim kapsamında olup olmadığını işin niteliğine ve ortaklığın amacına göre değerlendirmektedir. ### Nasıl ispat edilir? - Olağan yönetim işi olduğunu ileri süren ortak, işlemin ortaklığın olağan işletilmesine ilişkin olduğunu ispatlamakla yükümlüdür. - Elbirliğinin sağlandığını ileri süren taraf, diğer ortakların onayını yazılı belge veya tanık gibi delillerle ispatlamakla yükümlüdür. - Karşı taraf, işlemin olağan dışı olduğunu ve elbirliği bulunmadığını savunabilir; bu savunmanın ispat yükü kendisindedir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 4721 m.374: Aile mallarının ortaklık sözleşmesi ve kuruluşu bakımından yönetim kuralının çerçevesini oluşturur. - 4721 m.376: Ortaklıktan çıkma ve ortaklığın sona ermesi hâlinde yönetimin devamına ilişkin hükümleri içerir. ## [TMK m.378](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-378) TMK m.378, ortaklığa yönetici atanmasını, yöneticinin ortaklığı yönetme ve ortaklık işlemlerinde ortaklığı temsil etme yetkisini ve bu temsil yetkisinin ticaret siciline tescil edilmesinin üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi için gerekliliğini düzenler. Hüküm, ortaklar arasında anlaşmayla bir yönetici belirlenen ortaklıklar bakımından uygulanır. Yöneticinin görev ve yetkilerinin ayrıntısını, ortaklar arası iç ilişkiyi, ortaklığın sona ermesini ve ortaklardan birinin ortaklığa karşı sorumluluğunu düzenlemez; bu konular aile malları ortaklığının genel hükümlerinde (m.372-395 aralığında) yer alır. Ortaklığın kurulması için gereken resmi şekil ve ortaklık sözleşmesinin içeriği de bu maddede düzenlenmemiştir (m.372 ve devamı). ### m.378: hangi kavramlar bilinmeli? - **Yönetici ortak**: Ortaklar arasından, ortaklığı yönetmek ve ortaklığı ilgilendiren işlemlerde temsil etmek üzere atanan kişidir. Atama ortaklar tarafından yapılır ve yöneticinin ortak olması gerekir. - **Temsil yetkisi**: Yöneticinin ortaklık adına üçüncü kişilerle hukuki işlem yapabilmesini sağlayan yetkidir. Yetkinin kapsamı, atama ile belirlenen görev alanına bağlıdır. - **Ticaret siciline tescil**: Ortaklığı kimin temsil edeceğinin sicile kaydedilmesi işlemidir. Bu tescil yapılmadan diğer ortakların temsil yetkisi iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. - **İyiniyetli üçüncü kişi**: Ortaklığın temsil durumunu bilmeyen ve bilmesi gerekmeyen, ortaklıkla işlem yapan kişidir. Korunması, tescil eksikliğine rağmen işlemin geçerli kalmasını sağlar. ### m.378: hangi şartlar aranır? - Ortaklar arasında, ortaklığın yönetilmesi için bir ortağın yönetici olarak atanmış olması gerekir. - Atanan kişinin ortaklığın ortağı olması gerekir. - Yönetici, ortaklığın yönetimini üstlenmeli ve ortaklıkla ilgili işlemlerde ortaklığı temsil etmelidir. - Diğer ortakların temsil yetkisinin üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi için, ortaklığı kimin temsil edeceğinin ticaret siciline kaydedilmiş olması gerekir. - Tescil yapılmamışsa, üçüncü kişinin iyiniyetli olması halinde diğer ortakların temsil yetkisi ona karşı ileri sürülemez; tescil yapılmamış olması, yetkinin hiç doğmadığı anlamına gelmez. ### m.378: hangi sonuçları doğurur? - Ortaklar yöneticiyi atadığında, yönetici ortaklığı yönetir ve ortaklıkla ilgili işlemlerde onu temsil eder. - Temsil düzeni ticaret siciline kaydedilmişse, bu düzen üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir. - Temsil düzeni sicile kaydedilmemişse, diğer ortakların temsil yetkisi iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez ve bu kişinin yaptığı işlemler ortaklığı bağlar. - Tescil yapılmamış olması, iç ilişkide ortakların temsil yetkisinin hiç doğmadığı sonucunu doğurmaz; ortaklar arasında yetki sınırları geçerliliğini sürdürür. - Üçüncü kişinin kötüniyetli olması halinde, tescil eksikliğine dayanarak korunması söz konusu değildir. ### Yönetici ortak ile diğer ortaklar arasındaki fark nedir? - Atanan yönetici ortak, ortaklığı yönetir ve ortaklık işlemlerinde onu temsil eder. - Yönetici olarak atanmayan diğer ortakların, sicile tescil edilmediği sürece temsil yetkisi bulunmaz. Sonuç: Üçüncü kişilerle yapılan işlemlerde sicile tescilli temsil düzeni, yönetici dışındaki ortakların işlemlerinin ortaklığı bağlayıp bağlamayacağını belirler. ### Tescilli temsil ile tescilsiz temsil arasındaki fark nedir? - Ortaklığı kimin temsil edeceği ticaret siciline kaydedilmişse, bu düzen üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir. - Temsil düzeni sicile kaydedilmemişse, diğer ortakların temsil yetkisi iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Sonuç: İyiniyetli üçüncü kişi, tescilsiz temsil yetkisine dayanmış olan ortakla yaptığı işlemde korunur. ### m.378: sık yapılan hatalar nelerdir? - Tescil edilmemiş temsil yetkisini tüm üçüncü kişilere karşı geçersiz saymak; hüküm yalnız iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemezliği düzenler. - Tescil yapılmadığında yöneticinin temsil yetkisini de yok saymak; yönetici atanmışsa temsil yetkisi ortaklık içinde doğmuştur. - Sicil kaydını yeterli görüp üçüncü kişinin iyiniyetini araştırmamak; iyiniyet koşulunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir. - Maddeyi aile malları ortaklığının tüm iç ilişkisine uygulamak; madde yalnızca yönetici atamasını ve temsili düzenler. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Ticaret siciline tescil ve ilanın yanlış yapılması halinde, tescile güvenen iyiniyetli üçüncü kişinin korunduğu kabul edilmektedir. - Tescilin gerekli olduğu bir hususun doğru tescil edilmiş ama ilanın yanlış yapılmış olması gerektiği; tescili gerekmeyen bir hususun tescil edilmesinin korumayı doğurmayacağı kabul edilmektedir. - Yanlış ilana dayanarak işlem yapan kişinin gerçek durumu bilmeyen ve bilmesi gerekmeyen üçüncü kişi olması gerektiği kabul edilmektedir. ### Nasıl ispat edilir? - Tescilli temsil düzenine dayanarak yetkisi bulunduğunu ileri süren taraf, sicil kaydını ve ilanı ibraz ederek ortaklığın temsil düzenini ispat eder. - Diğer ortakların temsil yetkisinin üçüncü kişiye karşı ileri sürülemeyeceğini savunan ortaklık ya da yönetici, tescilin yapılmadığını sicil kaydından ispat eder. - İyiniyetli olduğunu savunan üçüncü kişi, işlem sırasında temsil durumunu bilmediğini ve bilmesi gerekmediğini ispatlamakla yükümlüdür; karşı taraf kötüniyeti ileri sürdüğünde bunu ispatlar. - Yönetici atamasının varlığı, atamayı gösteren ortaklık sözleşmesi ya da ortaklar kararı ile ispat edilir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 4721 m.378: Maddenin kendisidir; yönetici atanmasını ve tescil ile iyiniyetli üçüncü kişi korumasını düzenler. ## [TMK m.379 — Ortak mallar ve kişisel mallar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-379) TMK m.379, aile malları ortaklığı rejiminde ortakların ortaklık malları üzerindeki hak sahipliğini, ortaklık borçlarından sorumluluklarını ve ortaklığa girmeyen kişisel malları düzenler. Ortaklık malları üzerinde elbirliği hâlinde mülkiyet, ortaklık borçlarında müteselsil sorumluluk ve kişisel malların kapsamı bu maddenin konularıdır. Hüküm, mal ortaklığı rejimine tabi evlilik birliğindeki eşler ve aile malları ortaklığının ortakları bakımından uygulanır. Maddede ortaklığın kuruluşu (m.374), ortaklık mallarının yönetimi ve tasarrufu, ortaklık borçlarının eşler arasındaki iç ilişkisi ve ortaklığın sona ermesi ile tasfiye usulü düzenlenmez; bunlar ilgili TMK hükümlerinde yer alır (ör. m.374, m.376, m.262-263, m.268-270). Yönetim yetkisi, aile konutu ve ortaklık sona erdiğinde yapılacak paylaşma da bu maddenin kapsamı dışındadır. ### Ortak mallar ve kişisel mallar: hangi kavramlar bilinmeli? - **Elbirliği hâlinde mülkiyet**: Ortaklık mallarının ortaklar arasında paylara bölünmeden, bir bütün olarak her ortağa birlikte ait olması durumudur. Ortak, ortaklık payı üzerinde tek başına tasarruf edemez; tasarruf ancak ortaklığın birlikte iradesiyle mümkündür. - **Ortaklık borçlarından müteselsil sorumluluk**: Ortaklığın borçlarından her ortağın alacaklıya karşı tamamen sorumlu olması anlamına gelir. Alacaklı borcun tamamını ortaklardan herhangi birinden isteyebilir; sorumluluk ortaklığın borcunun niteliğine göre sınırlanmaz. - **Kişisel mal**: Ortaklığa girmeyen, her ortağın tek başına malik ve yönetici olduğu mallardır. Maddede sayılan hâller dışında kişisel mal kabul edilmez; kanunda sayılan hâllerde ise ortaklığın dışında kalır. - **Ortaklık dışında bırakılan mal**: Ortağın ortaklığa konmadan önce ya da ortaklık dışında tuttuğu, ortaklık malvarlığına dâhil edilmemiş malıdır. Bu malın kişisel mal niteliği ortaklık kurulurken yapılan açık ya da fiili ayrımla belirlenir. - **Karşılıksız kazanma**: Ortağın ortaklığın devamı sırasında bir bedel vermeksizin elde ettiği malvarlığı değerleridir. Bunlara miras yoluyla edinilenler de dâhildir; ivazlı edinimler bu kapsamda değildir. - **Aksi kararlaştırma**: Ortaklığın devamı sırasında karşılıksız kazanılan malların ortaklığa dâhil edilmesi için ortaklar arasında yapılan anlaşmadır. Kararlaştırma yoksa bu mallar kişisel mal sayılır. ### Ortak mallar ve kişisel mallar: hangi şartlar aranır? - Ortaklık malının ortaklığa girmiş bir mal olması, yani ortaklık kurulduktan sonra veya kurulurken ortaklık malvarlığına dâhil edilmiş olması gerekir. - Malın ortaklık dışında bırakılmış olması veya ortaklığın devamı sırasında miras ya da başka bir yolla karşılıksız kazanılmış olması gerekir; bu hâllerde mal kişisel mal sayılır. - Karşılıksız kazanılan malın ortaklığa dâhil edilmesi için ortaklar arasında aksine bir kararlaştırma bulunması gerekir; kararlaştırma varsa bu mal ortaklık malı olur. - Ortaklığın devamı sırasında ivazlı olarak elde edilen mallar, kişisel mal değil ortaklık malıdır; ivaz yerine bir bedel ödenmiş olması bu sonucu doğurur. - Ortaklar, ortaklık malları üzerinde elbirliği hâlinde hak sahibi olmalıdır; bir ortak ortaklık malı üzerinde tek başına pay sahibi gibi hareket edemez. - Ortaklık borcunun doğmuş olması ve ortaklığın bu borcun muhatabı olması gerekir; bu durumda her ortak borcun tamamından müteselsilen sorumlu olur. ### Ortak mallar ve kişisel mallar: hangi sonuçları doğurur? - Ortaklığa giren mallar, ortaklar arasında elbirliği hâlinde mülkiyete tabi olur ve ortaklık payları üzerinde tek başına tasarruf yapılamaz. - Ortaklar, ortaklığın borçlarından müteselsil olarak sorumlu olur; alacaklı borcun tamamını ortaklardan herhangi birinden isteyebilir. - Ortaklık dışında bırakılan mallar ortağın kişisel malıdır ve bu mallar ortaklığa dâhil edilmez. - Ortaklığın devamı sırasında miras yoluyla veya herhangi bir şekilde karşılıksız kazanılan mallar kişisel maldır. - Aksi kararlaştırılmışsa ortaklığın devamı sırasında karşılıksız kazanılan mallar ortaklık malına dâhil olur. - Ortaklığın devamı sırasında ivazlı olarak edinilen mallar kişisel mal değil, ortaklık malıdır. - Kişisel mal niteliği, ortağın bu niteliği ileri sürmesi ve ispatıyla belirlenir; ispat edilemezse mal ortaklık malı kabul edilir. ### Ortaklık malı ile kişisel mal arasındaki fark nedir? - Ortaklık malı, ortaklar arasında elbirliği hâlinde mülkiyete tabidir ve tek bir ortağın payı üzerinde tasarrufu sınırlıdır. - Kişisel mal, kanunda sayılan hâllerde ortağın kendi münhasır malıdır ve onu tek başına yönetip tasarruf edebilir. Sonuç: Mal hangi kategoriye girerse yönetim ve tasarruf yetkisi, mal üzerindeki hakkın niteliği ve tasfiye sırasındaki durumu da o kategoriye göre belirlenir. ### Ortaklığın devamı sırasında ivazlı edinim ile karşılıksız edinim arasındaki fark nedir? - İvazlı edinim, ortağın bir bedel vererek elde ettiği maldır ve ortaklık malına dâhil olur. - Karşılıksız edinim, miras veya başka bir yolla bedelsiz kazanılan maldır ve kişisel mal sayılır. Sonuç: Karşılıksız kazanılan mal, aksi kararlaştırılmadıkça kişisel mal olarak kalır; ivazlı edinilen mal ise kararlaştırmaya gerek kalmadan ortaklığa girer. ### Ortaklık dışında bırakılan mal ile ortaklık devamında karşılıksız kazanılan mal arasındaki fark nedir? - Ortaklık dışında bırakılan mal, ortaklık kurulmadan önce veya ortaklık dışında tutulmuş olarak ortağın elinde kalan mal olup kişisel maldır. - Ortaklık devamında karşılıksız kazanılan mal da kişisel maldır ancak ortaklar aksini kararlaştırabilir. Sonuç: İlk grupta aksi kararlaştırma etkisizdir ve mal kişisel mal kalır; ikinci grupta aksi kararlaştırma ile mal ortaklığa dâhil edilebilir. ### Ortakların ortaklık borcundan sorumluluğu ile ortaklık malı üzerindeki hak arasındaki fark nedir? - Ortaklık borcu bakımından ortaklar müteselsil sorumludur; her ortak alacaklıya borcun tamamıyla karşı sorumludur. - Ortaklık malı üzerindeki hak ise elbirliğiyle hak sahipliğidir; ortaklar paylı bir hak sahibi gibi değil, bir bütün olarak hak sahibidir. Sonuç: Alacaklı ortaklardan birine karşı tüm borcu isteyebilir; ancak ortaklık malı üzerindeki hak paylara bölünerek tek bir ortağa tahsis edilemez. ### Ortak mallar ve kişisel mallar: sık yapılan hatalar nelerdir? - Karşılıksız kazanılan malı otomatik olarak ortaklık malı saymak; m.379/3 uyarınca bu mallar aksi kararlaştırılmadıkça kişisel maldır. - Ortaklık dışında bırakılan malı aksi kararlaştırma ile ortaklığa dâhil edilebilir sanmak; bu mallar kişisel mal olarak kalır. - İvazlı edinilen malı kişisel mal saymak; ivazlı edinim ortaklık malı sonucunu doğurur. - Ortakların ortaklık borçlarından yalnızca paylarıyla sorumlu olduğunu düşünmek; m.379/2 müteselsil sorumluluk öngörür. - Ortağın ortaklık malındaki payını tek başına devredebileceğini varsaymak; elbirliği ilkesi buna izin vermez. - Ortaklık malı üzerindeki hakkı paylı mülkiyet gibi değerlendirmek; ortaklık malı elbirliği hâlinde mülkiyete tabidir. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Kişisel mal sayılan mal bakımından ispat yükü, kişisel mal olduğunu ileri süren eşte olup ispat edilemeyen mallar ortaklık malı sayılmaktadır. - Mal ortaklığında eşlerden birinin kişisel mal iddiası kanıtlanmadıkça bütün malvarlığı kalemleri ortaklık malı kabul edilmektedir. - Kişisel mal niteliği, malın edinilme kaynağına değil, kullanım amacına göre belirlenmekte; kişisel kullanım eşyası bu kapsamda değerlendirilmektedir. ### Nasıl ispat edilir? - Kişisel mal olduğunu ileri süren ortak, malın ortaklık dışında bırakıldığını veya karşılıksız kazanıldığını ispatlamakla yükümlüdür. - Karşılıksız kazanmanın delili olarak miras belgesi, bağış sözleşmesi veya tapu/araç kaydı gibi yazılı belgeler esas alınır. - Ortaklık malı olduğunu iddia eden taraf, malın ortaklığa dâhil olduğunu veya ivazlı edinildiğini ispatlamalıdır; ivazın varlığı ödeme belgeleriyle gösterilir. - Aksi kararlaştırmanın varlığı yazılı bir anlaşmayla ispatlanır; karşı taraf bu anlaşmanın bulunmadığını ispatlamakla yükümlüdür. - Ortaklık borcu alacaklı tarafından ileri sürüldüğünde borcun varlığını ispat yükü alacaklıdadır; ortaklar müteselsil sorumluluklarını bu ispat üzerine yerine getirmek zorundadır. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 4721 m.374: Aile malları ortaklığının sözleşmeyle kurulma şeklini düzenler; ortaklığa girecek mallar bu kuruluş sırasında belirlenir. - 4721 m.376: Ortaklık devam ederken ortakların paylarını isteyememesi ve paylar üzerinde tasarruf edememesi kuralını koyar; m.379/1'deki elbirliği ilkesini tamamlar. - 4721 m.262: Ortaklık mallarının olağan yönetimi ve ortaklık borçlarını yükümlülük altına sokma yetkisini düzenler; m.379/2'deki müteselsil sorumluluğun dayanağıdır. - 4721 m.263: Olağan yönetim dışındaki işlemlerde rıza şartını koyar; ortaklık malları üzerindeki tasarrufu sınırlar. - 4721 m.268: Eşlerin üçüncü kişilere karşı hangi borçlardan tam olarak sorumlu olduğunu belirler; m.379/2 ile birlikte okunur. ## Süreler | Süre | Madde | Hüküm | |---|---|---| | altı ay | [m.375](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-375) | Süre belirlenmediği takdirde ortaklardan her biri, altı ay önceden bildirmek koşuluyla ortaklıktan çıkabilir. | ## Konuda geçen kararlar - 7. Hukuk Dairesi, 2025/387 E., 2025/5271 K., 09.12.2025 (m.373, m.374, m.375) - 2. Hukuk Dairesi, 2023/6772 E., 2024/3142 K., 06.05.2024 (m.376) - 7. Hukuk Dairesi, 2024/1131 E., 2024/2194 K., 25.04.2024 (m.373, m.374, m.375) - 18. Hukuk Dairesi, 2007/3132 E., 2007/4584 K., 21.05.2007 (m.372) - 18. Hukuk Dairesi, 2006/8647 E., 2006/10411 K., 11.12.2006 (m.372) --- Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin. Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/aile-mallari-aile-mallari-ortakligi-ve-hukmu