---
title: "Genel hükümler, mülkiyet hakkının kapsamı ve eklenti — Medeni Hukuk konu anlatımı"
course: "Medeni Hukuk"
law: "Türk Medeni Kanunu"
articles: "TMK m.683–687"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/genel-hukumler-mulkiyet-hakkinin-kapsami-ve-eklenti"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Genel hükümler, mülkiyet hakkının kapsamı ve eklenti

Medeni Hukuk › Eşya hukuku › Mülkiyet › Genel hükümler — [Medeni Hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk)

## Kısaca

TMK m.683, malikin malı üzerindeki yetkilerinin genel çerçevesini çizer: birinci fıkra malikin hukuk düzeni sınırları içinde kullanma, yararlanma ve tasarruf yetkisini, ikinci fıkra ise malikin tanıdığı iki koruyucu davayı (istihkak davası ve haksız elatmanın önlenmesi davası) düzenler. TMK m.684, mülkiyetin kapsamını düzenler: bir şeye malik olan kimsenin o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olması kuralını koyar ve bütünleyici parçanın tanımını verir.

## Kapsam

Bu konu, Türk Medeni Kanunu m.683–687 hükümlerini kapsar: mülkiyet hakkının içeriği, bütünleyici parça, doğal ürünler, tanım, eklenti sayılmayanlar.

- [TMK m.683 — Mülkiyet hakkının içeriği](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-683)
- [TMK m.684 — Bütünleyici parça](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-684)
- [TMK m.685 — Doğal ürünler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-685)
- [TMK m.686 — Tanım](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-686)
- [TMK m.687 — Eklenti sayılmayanlar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-687)

## [TMK m.683 — Mülkiyet hakkının içeriği](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-683)

TMK m.683, malikin malı üzerindeki yetkilerinin genel çerçevesini çizer: birinci fıkra malikin hukuk düzeni sınırları içinde kullanma, yararlanma ve tasarruf yetkisini, ikinci fıkra ise malikin tanıdığı iki koruyucu davayı (istihkak davası ve haksız elatmanın önlenmesi davası) düzenler. Kişisel olarak taşınmaz ve taşınır mallar üzerindeki mülkiyet hakkı sahiplerine uygulanır. Maddenin kendisi süre, bedel veya ayrıntılı sınır koymaz; bu konular düzenlemez: kısıtlamaların ayrıntısı, komşuluk ilişkileri (m.737 ve devamı, m.684 ve devamı), mülkiyetin kazanılması ve kaybı (m.715 ve devamı) ile zilyetliğe dayalı korumalar (m.984 ve devamı) bu maddede düzenlenmemiştir.

### Mülkiyet hakkının içeriği: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Hukuk düzeninin sınırları**: Mülkiyet yetkisinin sınırsız olmadığını gösteren ölçüttür. Kanun, dürüstlük kuralı (m.2), komşuluk hukuku kuralları ve kamu yararına getirilmiş sınırlamalar bu sınırları oluşturur.
- **İstihkak davası**: Malikin malını haksız olarak elinde bulunduran kişiye karşı malın kendisine iadesini istediği davadır. Malik, bu davayı zilyetliğini kaybettiği ya da zilyet olmayan kişiye karşı açar.
- **Haksız elatmanın önlenmesi davası**: Zilyetlik kaybı olmaksızın mülkiyet hakkına yönelik fiili ya da hukuki bir müdahalenin sona erdirilmesini ve ileride tekrarlanmamasını isteyen davadır. Malikin zilyetliği olması şartı aranmaz.
- **Hakkın kötüye kullanılması**: TMK m.2 uyarınca, malikin korunmaya değer bir yararı olmadan yalnızca başkasını rahatsız etmek amacıyla mülkiyet yetkisini kullanmasıdır. Bu hal mülkiyetin içeriğini daraltır.

### Mülkiyet hakkının içeriği: hangi şartlar aranır?

- Malikin bir şey üzerinde mülkiyet hakkının bulunması gerekir.
- Mülkiyet yetkisinin kullanılması hukuk düzeninin sınırları içinde kalmalıdır; kanun, dürüstlük kuralı ve komşuluk kuralları aşılmamalıdır.
- Malik malını haksız olarak elinde bulunduran kişiye karşı istihkak davası açabilir.
- Mülkiyet hakkına yönelik her türlü haksız elatma varsa malik bu elatmanın önlenmesini dava edebilir; bu dava için zilyetliğin kaybedilmiş olması zorunlu değildir.
- Hakkın kötüye kullanılması durumunda (TMK m.2) mülkiyet yetkisinin kullanılması korunmaz; malikin korunmaya değer yararı bulunmamalıdır.

### Mülkiyet hakkının içeriği: hangi sonuçları doğurur?

- Malik, malı üzerinde hukuk düzeninin sınırları içinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarruf yetkisini kullanabilir.
- Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kişiye karşı istihkak davası açabilir.
- Mülkiyete yönelik her türlü haksız elatma varsa malik elatmanın önlenmesini dava edebilir.
- Mülkiyet yetkisi, hukuk düzeninin sınırlarını aşarsa koruma görmez ve kanunun çizdiği sınırlamalar geçerli kalır.
- Mülkiyet yetkisinin hakkın kötüye kullanılması sayılan kullanımı hukuk düzeni tarafından korunmaz.

### İstihkak davası ile haksız elatmanın önlenmesi davası arasındaki fark nedir?

- İstihkak davası, malın haksız olarak elinde bulunduran kişiden geri alınmasını ister ve malın zilyetliğinin devrini amaçlar.
- Haksız elatmanın önlenmesi davası, malın geri alınmasını değil mülkiyete yönelik müdahalenin sona erdirilmesini ister; malın zilyetliğinin malikte bulunup bulunmadığı önemli değildir.

Sonuç: Malik zilyetliğini kaybetmişse istihkak davası, zilyetliğini kaybetmemiş ama mülkiyetine müdahale edilmişse elatmanın önlenmesi davası esas alınır.

### Mülkiyetin aktif yetkisi ile koruyucu yetkisi arasındaki fark nedir?

- Aktif yetki, malikin kullanma, yararlanma ve tasarruf yetkilerini kapsar ve olumlu içeriği oluşturur.
- Koruyucu yetki, mülkiyete yönelik haksız müdahaleye karşı malikin başvurabildiği davaları kapsar ve olumsuz içeriği oluşturur.

Sonuç: Aktif yetki kullanımı hukuk düzeninin sınırlarına tabidir; koruyucu yetki ise bu sınırların aşılması hâlinde devreye girer.

### Mülkiyet hakkının içeriği: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Elatmanın önlenmesi davasını zilyetliğin kaybı şartına bağlamak; bu dava malikin zilyetliğine bağlı değildir.
- İstihkak davası ile elatmanın önlenmesi davasını birbirinin yerine kullanmak; zilyetliği kaybeden malik için istihkak, zilyetliği bulunan malik için elatmanın önlenmesi esas alınır.
- Mülkiyet yetkisini mutlak sayıp hukuk düzeninin sınırlarını göz ardı etmek; m.2 ve komşuluk kuralları mülkiyetin kullanımını sınırlar.
- Hakkın kötüye kullanılması olan kullanımı mülkiyet yetkisi kapsamında saymak; korunmaya değer yarar bulunmayan kullanım hukuk düzeni tarafından korunmaz.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mülkiyet hakkına dayanan elatmanın önlenmesi davasında, haksız elatma devam ediyorsa malikin yıkım da talep edebileceği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/62 E., 2024/412 K., 12.09.2024)
- Malikin 683. madde uyarınca elatmanın önlenmesi ve ecrimisil istemlerini birlikte ileri sürebildiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2014/1425 E., 2016/1039 K., 09.11.2016)
- Mülkiyet hakkının sınırsız olmadığı ve kanunla sınırlandığı, bu sınırların 683. maddenin 'hukuk düzeninin sınırları içinde' ifadesinden çıktığı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/925 E., 2024/239 K., 15.05.2024)
- Anayasa'nın 35. maddesi ile birlikte değerlendirildiğinde mülkiyet hakkının sosyal bir içeriği bulunduğu ve malikin hakkını kullanırken kamu yararını gözetmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/688 E., 2024/238 K., 15.05.2024; Hukuk Genel Kurulu, 2022/56 E., 2024/36 K., 31.01.2024)
- Mülkiyet hakkının korunmasında istihkak ve elatmanın önlenmesi davalarının mülkiyetten ayrı olarak devredilemeyeceği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/820 E., 2023/1074 K., 08.11.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Malikin mülkiyet hakkını ileri süren kişi, dayandığı taşınmaz veya taşınır üzerindeki tapu, sicil veya diğer hukuki belgelerle malikliğini ispatlamakla yükümlüdür.
- İstihkak davasında davacı, davalının malı haksız olarak elinde bulunduğunu ispatlamakla yükümlüdür.
- Elatmanın önlenmesi davasında davacı, mülkiyetine yönelik haksız elatmanın varlığını ve sürdüğünü ispatlamakla yükümlüdür; keşif ve bilirkişi incelemesi bu konuda yaygın delil türüdür.
- Davalı, malın kendisinde hukuka uygun bir hak (kira, irtifak, sözleşme gibi) bulunduğunu ileri sürerse bu hakkın varlığını yazılı belgeyle ispatlamakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.2](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-2): Dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağı, malikin mülkiyet yetkisinin sınırını belirler; m.683 'hukuk düzeninin sınırları içinde' ifadesiyle bu kurala bağlanır.
- [4721 sayılı Kanun m.718](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-718): Malikin mülkiyet hakkının dikey kapsamını, kullanmakta yararı olan ölçüyle sınırlar; m.683'ün kullanma yetkisinin ölçüsünü tamamlar.
- [4721 sayılı Kanun m.684](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-684): Bütünleyici parça ve eklentilerin mülkiyet kapsamına dahil olduğunu düzenler; m.683'ün konusunu genişletir.

## [TMK m.684 — Bütünleyici parça](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-684)

TMK m.684, mülkiyetin kapsamını düzenler: bir şeye malik olan kimsenin o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olması kuralını koyar ve bütünleyici parçanın tanımını verir. Madde, bütünleyici parça niteliğinin hangi ölçütle belirleneceğini (yerel âdet, temel unsur, ayrılmanın yok edilme, zarar veya yapı değişikliği yaratması) ortaya koyar. Hüküm, şeyin maliki ve bütünleyici parçanın ayrı hak sahibi olmasını engelleyen tüm mülkiyet ilişkilerinde uygulanır. Madde, eklentiyi düzenlemez (m.686); doğal ürünlerin asıl şeyden ayrılmasıyla mülkiyetin kazanılmasını düzenlemez (m.685); yapı ve dikili bitkilerin arazinin bütünleyici parçası sayılmasını düzenlemez (m.718/2); taşınmaz üzerindeki sınırlı ayni hakların sona ermesi ve kat mülkiyeti ile ilgili ayrıntılar da bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Bütünleyici parça: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Bütünleyici parça**: Yerel âdetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve o şey yok edilmeden, zarara uğratılmadan veya yapısı değiştirilmeden ondan ayrılması olanak bulunmayan parçadır. Taşınır ya da taşınmaz olabilir; önemli olan asıl şeyle kurulan fiziki bağlılıktır.
- **Yerel âdet**: Bir yerde ve zamanda geçerli olan toplumsal uygulamadır ve bütünleyici parça ile eklenti ayrımında belirleyici ölçüttür. Aynı şeyin bir bölgede bütünleyici parça, diğerinde bağımsız şey sayılması bu nedenle mümkündür.
- **Temel unsur**: Asıl şeyin varlığını oluşturan ve onsuz bütünün ayrı bir anlam taşımadığı bileşendir. Bir parçanın temel unsur olup olmadığı, iç ve dış bağlılığın birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir.
- **Birleşik eşya**: Asıl şey ile bütünleyici parçalarının bütün halinde tek bir belirli eşya oluşturduğu şeydir. Birleşik eşyanın tamamı tek bir mülkiyet konusudur ve parçalar ayrı mülkiyete konu olamaz.
- **Eklenti**: Bütünleyici parçadan farklı olarak asıl şeye sürekli özgülenen taşınır maldır (m.686). Bütünleyici parça ile karıştırılmaması gereken ayrı bir kavramdır; eklenti asıl şeyden geçici ayrılmakla niteliğini kaybetmez, bütünleyici parça ise bağlantısı koparıldığında niteliğini yitirir.

### Bütünleyici parça: hangi şartlar aranır?

- Bir şeyin başka bir şeyin parçası olması, yerel âdetlere göre asıl şeyin temel unsuru sayılmasını gerektirmelidir.
- Parça ile asıl şey arasında maddi bağlılık bulunmalıdır; bu bağlılık, parça ayrıldığında asıl şeyin yok olmasını, zarar görmesini veya yapısının değişmesini doğurmalıdır.
- Bağlılık bulunmadıkça veya temel unsur niteliği yoksa parça bütünleyici parça sayılmaz; bu durumda eklenti veya bağımsız şey olabilir.
- Bütünleyici parça niteliği kazanıldığında, asıl şeye ilişkin mülkiyet hakkı parçayı da kapsar; ayrı bir aynî hak kurulamaz.

### Bütünleyici parça: hangi sonuçları doğurur?

- Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da kendiliğinden malik olur.
- Asıl şey üzerinde kurulmuş aynî haklar bütünleyici parçayı da kapsar; parça üzerinde bağımsız bir aynî hak kurulamaz.
- Bir şey başka bir şeyin bütünleyici parçası haline geldiğinde, önceden o şey üzerinde kurulmuş bağımsız aynî haklar sona erer.
- Bütünleyici parça niteliği bulunmayan bir parça, asıl şeyin mülkiyetine tabi olmaz ve ayrı mülkiyet konusu olabilir.
- Bağlantı sona erip parça asıl şeyden ayrıldığında bütünleyici parça niteliği de sona erer ve parça bağımsız eşya olur.
- Madde emredicidir; taraflar sözleşmeyle bu kuralı etkisiz kılamaz. Buna aykırı sözleşme kayıtları geçersizdir.

### Bütünleyici parça ile eklenti arasındaki fark nedir?

- Bütünleyici parça, asıl şeyle fiziki olarak birleşmiş ve ayrılması şeyi zarara uğratan veya yapısını değiştiren parçadır.
- Eklenti, asıl şeye sürekli olarak özgülenen ve birleştirme, takma veya başka biçimde bağlanan taşınır maldır; ayrı bir taşınır şeydir.

Sonuç: Bütünleyici parça asıl şeyin mülkiyetine kendiliğinden dahildir ve bağımsız tasarruf konusu olamaz. Eklenti ise tasarruflar aksi belirtilmedikçe kapsanır ama geçici ayrılmakla niteliğini kaybetmez ve ayrı tasarruf konusu olabilir.

### Yerel âdet ölçütü ile doğrudan kanun gereği bütünleyici parça arasındaki fark nedir?

- Genel kuralda parçanın bütünleyici parça olup olmadığı yerel âdetlere ve temel unsur ölçütüne göre belirlenir.
- Kanun bazı şeyleri (yapılar, dikili bitkiler, kaynaklar) bu ölçüte bakmaksızın arazinin bütünleyici parçası sayar.

Sonuç: Yapı, bitki ve kaynaklarda temel unsur ve ayrılabilirlik ölçütü aranmaz; genel kuralın ölçütleri ancak diğer şeyler bakımından uygulanır.

### Asıl şeye bağlı bütünleyici parça ile bağlantısı sona ermiş parça arasındaki fark nedir?

- Parça asıl şeyle bağlı iken asıl şeyin mülkiyetine tabidir.
- Bağlantı sona erip parça ayrıldığında bağımsız eşya haline gelir.

Sonuç: Parça bağımsız hale gelince üzerinde ayrı tasarruf ve aynî haklar kurulabilir; bağlantı sona erdiğinde asıl şey üzerindeki haklar da parçayı artık kapsamaz.

### Asıl şeyin tamamı ile bütünleyici parçanın kiralanması arasındaki fark nedir?

- Asıl şeye ilişkin borçlandırıcı işlem, kural olarak bütünleyici parçayı da kapsar.
- Bütünleyici parça üzerinde ayrı bir borçlandırıcı işlem yapılabilir ve nisbi hak ile zilyetlik kurulabilir.

Sonuç: Bir evin yalnız bir odasının kiralanması gibi hallerde ayrı nisbi hak kurulması mümkündür; ancak bu aynî anlamda bağımsız mülkiyet doğurmaz.

### Bütünleyici parça: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Bütünleyici parçayı yalnızca fiziki bağlılığa bakarak belirlemek; yerel âdetlerin ve temel unsur ölçütünün dikkate alınmamasıdır.
- Eklenti ile bütünleyici parçayı karıştırmak; eklentinin geçici ayrılmada niteliğini koruduğu, bütünleyici parçanın ise bağlantı koptuğunda niteliğini yitirdiği gözden kaçırılmamalıdır.
- Yapı ve dikili bitkilerde m.684'teki temel unsur ölçütünü aramak; bu şeyler m.718 uyarınca doğrudan arazinin parçası sayılır.
- Bağlantısı sona ermiş bir parçayı hâlâ asıl şeyin bütünleyici parçası saymak; bağımsız eşya hâline gelen parça ayrı tasarruf konusu olabilir.
- Bir odanın kiralanması gibi hâllerde asıl şeye ilişkin işlemin bütünleyici parçayı mülkiyet anlamında bağımsız hale getirdiğini varsaymak; burada yalnızca nisbi hak kurulur.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Bütünleyici parça niteliğinin belirlenmesinde yerel âdetler ve asıl şeyle iç ve dış bağlılığın birlikte değerlendirilmesi esas alınmaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/450 E., 2023/1075 K., 08.11.2023; Hukuk Genel Kurulu, 2023/654 E., 2024/530 K., 23.10.2024)
- Mahkemeler, bir taşınmaza kalıcı biçimde bağlanan asansör ve klima gibi ekipmanları, söküldüğünde taşınmazın zarar göreceği hallerde bütünleyici parça saymaktadır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, 2024/147 E., 2025/230 K., 06.02.2025)
- Bütünleyici parça niteliği kazanan şey üzerinde kurulan rehin ve benzeri hakların, şeyin asıl şeyin parçası olmasıyla asıl şeyin hukuki kaderine tabi olduğu kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/439 E., 2023/627 K., 14.06.2023)
- Bir şeyin eklenti veya bütünleyici parça olup olmadığı tartışıldığında, m.684'teki maddi bağlılık ölçütünün uygulandığı görülmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/463 E., 2023/217 K., 15.03.2023)
- Asıl şeyle fiziki bağlantısı bulunmayan, yalnızca belirli bir bölüme özgülenmiş şeylerin bütünleyici parça değil, eşyaya bağlı mülkiyet olarak nitelendirilmesi gerektiği görüşü ileri sürülmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Bütünleyici parça niteliğini ileri süren taraf, parçanın asıl şeyin temel unsuru olduğunu ve ayrılmasının şeyi zarara uğratacağını ispatla yükümlüdür.
- Yerel âdetin varlığı, bilirkişi raporu, keşif ve tanık beyanlarıyla ispatlanır; fiziki bağlılığın niteliği ise yapı ve montaj bilgileri ile belgelenir.
- Parçanın bağımsız eşya veya eklenti olduğunu savunan karşı taraf, parçanın sökülebilir olduğunu ve asıl şeyin zarar görmeyeceğini ispatlamalıdır.
- Asıl şeye ilişkin mülkiyet veya aynî hakkın tapu kaydı ile belirlenmesi, bütünleyici parçanın kapsamının tespitinde başlangıç delilidir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.685](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-685): Doğal ürünlerin asıl şeyden ayrılıncaya kadar asıl şeyin malikine ait olması kuralını düzenler; m.684 ile birlikte bütünleyici parça ürünlerinin mülkiyetini belirler.
- [4721 sayılı Kanun m.686](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-686): Eklentiyi düzenler; bütünleyici parça ile karıştırılmaması gereken ayrı bir kavram olduğu için m.684 ile birlikte ayrım yapılmasını gerektirir.
- [4721 sayılı Kanun m.718](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-718): Mülkiyetin kapsamına yapı, bitki ve kaynakların girdiğini belirtir; bu şeyler için m.684'teki temel unsur ölçütü aranmaz.
- [4721 sayılı Kanun m.728](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-728): Taşınır yapıların bütünleyici parça hükmünün dışında kaldığını belirtir.
- [4721 sayılı Kanun m.862](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-862): Aynî hakların asıl şeyin bütününü kapsamasına ilişkin kuralın dayanaklarından biridir.

## [TMK m.685 — Doğal ürünler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-685)

TMK m.685, bir şeyin maliki ile o şeyin ürünleri arasındaki mülkiyet ilişkisini düzenler. Hükmün kapsamı; ürünlerin tanımı, dönemsel olarak elde edilen doğal ve hukuki ürünler ile âdetler gereği elde edilmesi uygun görülen diğer verimler ve doğal ürünlerin asıl şeyden ayrılana kadar bütünleyici parça sayılması ile sınırlıdır. Kişisel olarak her maliki ve mülkiyet ilişkisi bulunan her şeyi kapsar. Asıl şeyin bütünleyici parça ve eklenti ayrımını genel olarak düzenlemez (m.684, m.686). Doğal ürünlerin üzerindeki intifa hakkı sahibinin ürün elde etme yetkisini düzenlemez (m.804). Rehin hakkının paraya çevirmede bütünleyici parçaları kapsamasını düzenlemez (m.947). Ürünlerin asıl şeyden ayrılmasından sonra devrine ilişkin borçlandırıcı işlemler ve taşınır satışı hükümleri de bu maddenin konusu değildir (TBK m.209).

### Doğal ürünler: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Ürün**: Bir şeyden elde edilen ve asıl şeyin malikinin mülkiyetine tabi olan verimdir. Ürün olabilmek için ya dönemsel olarak elde edilmesi ya da şeyin özgülendiği amaca göre âdetler gereği elde edilmesinin uygun görülmesi gerekir.
- **Doğal ürün**: Dönemsel olarak elde edilen, cismani bir varlık olan ürünlerdir. Her mevsim ya da her yıl veya pek uzun olmayan aralıklarla ortaya çıkar ve ayrılması asıl şeyin verim kabiliyetini etkilemez. Ağaç meyvesi, tarla ürünü ve koyun sütü buna örnektir. Ürünün kendiliğinden ya da emekle meydana gelmesi bir fark yaratmaz.
- **Hukuki ürün**: Bir eşyadan ya da bir alacaktan hukuki işlem dolayısıyla dönemsel olarak elde edilen edimlerdir. Kira bedeli ve sermaye alacağının faizi örnektir. Cismani olmadıkları için bütünleyici parça kavramıyla ilgilendirilemezler.
- **Diğer verimler**: Dönemsel olarak elde edilmeyen, ancak şeyin özgülendiği amaca göre âdetler gereği elde edilmesi uygun görülen verimlerdir. Organik ya da organik olmayan olabilir; ancak elde edilmesi asıl şeyin özünü koruyacak biçimde olmalıdır.
- **Bütünleyici parça**: Asıl şeyden ayrılmadığı sürece ayrı bir mülkiyet konusu olamayan, asıl şeyin hukuki kaderine tabi parçadır. Doğal ürünler asıl şeyden ayrılıncaya kadar bu niteliği taşır.
- **Özgülenme amacı**: Şeyin hangi kullanım ya da işletme amacına tahsis edildiğidir. Diğer verimlerin ürün sayılıp sayılmayacağı, bu amaca göre âdetlere bakılarak belirlenir.

### Doğal ürünler: hangi şartlar aranır?

- Ortada bir asıl şey bulunmalı ve bu şeyin malikinin mülkiyeti ürünü kapsamalıdır; ürün ancak bir şeyden elde edilebilir.
- Elde edilen verim, dönemsel olarak elde edilen doğal ya da hukuki ürün olmalıdır; dönemsel değilse, şeyin özgülendiği amaca göre âdetler gereği elde edilmesi uygun görülen diğer verim olmalıdır.
- Diğer verimlerin ürün sayılabilmesi için elde edilmesi asıl şeyin özüne zarar vermemelidir.
- Doğal ürün sayılabilmesi için ürünün asıl şeyin verim kabiliyetini etkilemeden, pek uzun olmayan aralıklarla elde edilebilmesi gerekir.
- Doğal ürünler asıl şeyden ayrılmadığı sürece, asıl şeyin bütünleyici parçası sayılır ve bağımsız mülkiyet konusu olamaz.
- Hukuki ürünler bakımından bütünleyici parça hükmü uygulanmaz; hukuki ürünün mülkiyeti, ürünü doğuran hukuki işlem ve alacak hukukuna göre belirlenir.

### Doğal ürünler: hangi sonuçları doğurur?

- Bir şeyin maliki, o şeyin ürünlerinin de maliki olur.
- Doğal ürünler asıl şeyden ayrılıncaya kadar bütünleyici parça sayılır ve onun hukuki kaderine tabidir.
- Asıl şeyin malikinin ürünler üzerindeki mülkiyeti, ürünler asıl şeyden ayrılana kadar bağımsız bir mülkiyet hakkı kurulmasına engeldir.
- Henüz ayrılmamış doğal ürünler hakkında asıl şeyden ayrı olarak borçlandırıcı işlemler (satış gibi) yapılabilir; bu işlemler ileride varlık kazanacak eşya için kurulur.
- Asıl şeyden ayrılan doğal ürün bütünleyici parça niteliğini kaybeder ve bağımsız taşınır eşya olur; yeni bir mülkiyet hakkına konu olabilir.
- Ayrılan ürünler kural olarak asıl şeyin malikine aittir.
- Hukuki ürünler bakımından bütünleyici parça kuralı uygulanmaz; bunların elde edilmesi ilgili hukuki işleme göre gerçekleşir.
- Ürün elde etme yetkisi bir sınırlı ayni hakka (örneğin intifa hakkına) verilmişse, mülkiyet ilişkisi bu yetki çerçevesinde ayrıca düzenlenir; m.685 tek başına bu yetkiyi kurmaz.

### Doğal ürün ile hukuki ürün arasındaki fark nedir?

- Doğal ürün, cismani bir varlıktır ve asıl şeyin bir parçası olarak ayrılıncaya kadar bütünleyici parça sayılır.
- Hukuki ürün, bir eşyadan ya da alacaktan hukuki işlem dolayısıyla elde edilen dönemsel edimdir ve cismani değildir.

Sonuç: Yalnızca doğal ürünler için m.685 fıkra 3 uyarınca bütünleyici parça kuralı işler; hukuki ürünler bakımından bu kural uygulanmaz.

### Dönemsel ürün ile diğer verim arasındaki fark nedir?

- Dönemsel ürün, her mevsim, her yıl ya da pek uzun olmayan aralıklarla yenilenir.
- Diğer verim, tekrarlanması aranmayan ve âdetler gereği elde edilmesi uygun görülen verimdir; bir ocaktan çıkarılan taş gibi yenilenmeyebilir.

Sonuç: Diğer verimin ürün sayılması için şeyin özüne zarar vermeden elde edilmesi aranır; yenilenme koşulu yoktur.

### Asıl şeyden ayrılmamış ürün ile ayrılmış ürün arasındaki fark nedir?

- Asıl şeyden ayrılmamış doğal ürün, bütünleyici parça niteliğini sürdürür.
- Asıl şeyden ayrılan ürün, bütünleyici parça niteliğini kaybederek bağımsız taşınır hâline gelir.

Sonuç: Ayrılmamış ürün üzerinde bağımsız mülkiyet kurulamaz; ayrılan ürün ise yeni bir mülkiyet hakkına konu olabilir ve kural olarak asıl şeyin malikine aittir.

### Doğal ürünler: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Hukuki ürünleri de doğal ürünler gibi bütünleyici parça saymak; m.685 fıkra 3 yalnızca doğal ürünleri kapsar.
- Her doğal ürünü ayrılmadan önce bağımsız mülkiyet konusu saymak; ayrılmamış ürün üzerinde bağımsız mülkiyet kurulamaz.
- Diğer verimleri tekrarlanma koşuluna bağlamak; diğer verimlerde yenilenme aranmaz, asıl şeyin özüne zarar vermeme koşulu aranır.
- Ürünün kendiliğinden ya da emekle meydana gelmesini ayrım yapmak için kullanmak; bu fark ürün sayılmada önem taşımaz.
- Doğal ürün ile ayrılmış ürünü aynı hukuki kaderde görmek; ayrılan ürün bağımsız taşınır olur.
- Bir yapının ya da taşın hukuki durumunu doğal ürün gibi değerlendirmek; ürün niteliği ayrıca belirlenmelidir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mahkemeler m.685 fıkra 1 uyarınca bir şeyin malikinin ürünlerin de maliki olduğunu esas alır. (2023/48 E., 2023/72 K., 05.04.2023; 2016/36 E., 2016/187 K., 14.12.2016; Birinci Bölüm, 2020/91 E., 04.10.2023)
- Uygulamada m.685 gereğince, ağaçtaki meyve ve benzeri doğal ürünlerin taşınmaz mülkiyetinin kapsamında kaldığı ve bunların ayrı mülkiyet konusu olamayacağı kabul edilmektedir. (5. Hukuk Dairesi, 2024/3539 E., 2024/10206 K., 18.12.2024)
- Mahkemeler, doğal ürünlerin asıl şeyden ayrılmadan devredilmesinin ancak ayrılmadan sonra mümkün olduğu yönünde değerlendirme yapmaktadır. (5. Hukuk Dairesi, 2024/3539 E., 2024/10206 K., 18.12.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Ürünün asıl şeyden elde edildiğini ve mülkiyetin bu şeyin malikine ait olduğunu iddia eden taraf, şeyin mülkiyetini tapu ya da başka bir resmi kayıtla ispatlar.
- Doğal ürünün ayrılıp ayrılmadığı, ayrılma zamanı ve ürünün asıl şeyden kopartılıp kopartılmadığı fiili delillerle (tanık, keşif, bilirkişi raporu) ispatlanır.
- Hukuki ürünün (kira geliri, faiz) varlığı ve miktarı, ürünü doğuran sözleşme ya da alacak belgesiyle ispatlanır.
- Diğer verimin özüne zarar vermeden elde edildiğini ileri süren taraf bunu bilirkişi incelemesiyle ispatlar; karşı taraf özün bozulduğunu iddia ederse bu savunmayı ispatla yükümlüdür.
- Bütünleyici parça niteliğinin sona erdiğini ileri süren taraf, ayrılma olgusunu ispatlamak zorundadır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.684: Bütünleyici parça tanımını düzenler; m.685 fıkra 3, doğal ürünlerin bu kapsamda sayılmasını ayrıca belirtir.
- 4721 m.686: Eklenti kavramını düzenler; doğal ürünün bütünleyici parça olması ile eklenti ayrımı bu maddeyle ilişkilidir.
- 4721 m.804: İntifa hakkı süresi içinde olgunlaşan doğal ürünlerin intifa hakkı sahibine ait olduğunu düzenler; ürünlerin sınırlı ayni hakka göre elde edilmesini bu maddeye bağlar.
- 4721 m.816: İntifa hakkı sahibinin ürün elde etme sınırını ve aşılması hâlinde ürünlerin malikin olduğunu düzenler.
- 4721 m.947: Rehin hakkının paraya çevirmede bütünleyici parça niteliğindeki doğal ürünleri kapsadığını belirtir.
- 6098 m.209: Taşınır satışını düzenler; asıl şeyden ayrılmamış doğal ürünlerin satışı ve taşınmazdan ayrılan ürünlerin satışı bu hükme dayanır.

## [TMK m.686 — Tanım](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-686)

TMK m.686, bir şeye ilişkin tasarrufların aksi belirtilmedikçe o şeyin eklentisini de kapsayacağını ve eklentinin tanımını düzenler. Eklentinin, asıl şeye sürekli olarak özgülenen ve asıl şeye bağlı kılınan taşınır mal olduğu, geçici ayrılmanın eklenti niteliğini ortadan kaldırmadığı hükme bağlanmıştır. Hüküm, malik ve tasarruf yapan kişiler bakımından, taşınır ve taşınmaz asıl şeyler için uygulanır. Eklentinin hangi hallerde kanunen sayılmadığını (m.687) ve bütünleyici parçaların hukuki rejimini (m.684, 685) bu madde düzenlemez. Eklentinin mülkiyet ve tescil yönünden ayrı işlemine ilişkin ayrıntılar ile tasarrufun eklentiyi kapsamasının yorum kuralları da bu maddenin kapsamı dışında kalır.

### Tanım: hangi şartlar aranır?

- Asıl şeyin bir şey olması ve eklentinin bu şeye bağlı bir mal olması gerekir; eklentinin taşınır mal olması zorunludur.
- Eklenti, asıl şeyin işletilmesi, korunması veya yarar sağlaması için özgülenmiş olmalıdır.
- Özgüleme malikin anlaşılabilen arzusuna veya yerel âdetlere göre belirlenmelidir.
- Özgüleme sürekli olmalıdır; geçici olarak özgülenen şeyler eklenti niteliği kazanmaz.
- Eklenti, birleştirme, takma veya başka bir biçimde asıl şeye bağlı kılınmış olmalıdır; bu bağlılık maddi olmak zorunda değildir.
- Asıl şeye zilyet olan kişinin yalnızca geçici olarak kullanması ya da tüketmesi için özgülenen şeyler, ya da asıl şeyin özel niteliğiyle ilgisi olmaksızın yalnızca korunmak, satılmak veya kiraya verilmek üzere birleştirilen şeyler eklenti sayılmaz (m.687).
- Eklentinin asıl şeyden geçici olarak ayrılması, eklenti niteliğini kaybettirmez.

### Tanım: hangi sonuçları doğurur?

- Bir şey üzerindeki tasarruf, aksi belirtilmedikçe eklentiyi de kapsar; eklenti ayrıca bir işlem yapılmadan asıl şeyle birlikte devredilir.
- Taraflar eklentiyi tasarrufun dışında bırakmak istiyorsa bunu açıkça belirtmelidir.
- Eklenti, asıl şeyden geçici olarak ayrılsa da eklenti niteliğini korur.
- Eklenti asıl şeyden bağımsız bir mal olduğu için asıl şeyin ve eklentinin farklı kişilere ait olması mümkündür.
- Eklenti sayılmayan şeyler hakkında tasarruf, asıl şeyi kapsar ama bu şeyleri kapsamaz.
- Asıl şey ile eklenti arasında ekonomik bağlılık bulunmadığı kabul edilen hallerde eklenti niteliği doğmaz.

### Eklenti ile bütünleyici parça arasındaki fark nedir?

- Eklenti, asıl şeyden bağımsız bir taşınır maldır ve asıl şeyin mülkiyetine dahil olmaz.
- Bütünleyici parça, asıl şeyle fiziki bütünlük içinde birleşip bağımsız eşya vasfını kaybeden parçadır.

Sonuç: Eklentinin ayrı mülkiyet konusu olması mümkündür; bütünleyici parça ise asıl şeyin mülkiyetine tabidir. Taşınmaz üzerindeki yapının bütünleyici parça mı eklenti mi olduğu fiziki niteliğe göre belirlenir.

### Sürekli özgüleme ile geçici özgüleme arasındaki fark nedir?

- Asıl şeyin ekonomik amacına kalıcı biçimde tahsis edilen şey eklenti niteliği kazanır.
- Yalnızca geçici kullanma veya tüketme amacıyla ayrılan şey eklenti değildir.

Sonuç: Geçici tahsis eklenti niteliği doğurmaz; asıl şeyden ayrılma geçici ise eklenti niteliği devam eder.

### Taşınır asıl şey ile taşınmaz asıl şey arasındaki fark nedir?

- Asıl şeyin taşınır olduğu durumda da eklenti tanımı aynı şekilde uygulanır.
- Asıl şeyin taşınmaz olduğu durumda eklenti yine taşınır olmak zorundadır.

Sonuç: Taşınmaz ile taşınmaz bir eklenti ilişkisi kurulamaz; taşınmazların bağlanması eşyaya bağlı mülkiyet durumu doğurur.

### Eklenti ile eklenti sayılmayan şey (m.687) arasındaki fark nedir?

- Asıl şeyin ekonomik amacına sürekli olarak tahsis edilen taşınır mal eklentidir.
- Zilyedin geçici kullanımı için, ya da asıl şeyle ilgisiz biçimde yalnızca korunmak, satılmak veya kiraya verilmek üzere birleştirilen şeyler eklenti sayılmaz.

Sonuç: Vitrine konulan mallar, bir kamyonla taşınan eşya veya depolanan kömür gibi haller eklenti değildir; tasarruf bunları kapsamaz.

### Tanım: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Taşınmazın başka bir taşınmazın eklentisi olabileceğini kabul etmek; eklenti yalnızca taşınır olabilir.
- Bütünleyici parça ile eklenti ayrımını yapmadan, her iki durumda da asıl şeyin mülkiyetine dahil olduğunu varsaymak.
- Geçici kullanım veya tüketim amacıyla ayrılan şeyi sürekli özgüleme sanmak ve eklenti saymak; m.687 kapsamındaki şeyler eklenti değildir.
- Eklentinin asıl şeyden geçici ayrılmasını eklenti niteliğinin sona ermesi saymak; geçici ayrılma niteliği kaldırmaz.
- Tasarrufun eklentiyi kapsadığını, taraflar açıkça aksini belirtmişse de uygulamak.
- Eklentinin bağlılığını yalnızca fiziki birleşme olarak aramak; m.686 maddi bağlılık şartı aramaz, ekonomik amaca hizmet eden uzak bağlantılar da yeterli olabilir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Asıl şeye ilişkin tasarrufun eklentiyi de kapsadığı, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça kabul edilmektedir. (İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2023/777 E., 2024/464 K., 03.07.2024)
- Taşınmaz üzerindeki yapının bütünleyici parça mı yoksa eklenti mi olduğunun, yapının fiziki niteliği gözetilerek m.684 ve m.686 hükümlerine göre belirlenmesi gerektiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/4195 E., 2024/5247 K., 25.11.2024)
- Eklenti niteliğinin tespitinde m.686'daki unsurların, yani sürekli özgüleme, malikin anlaşılabilen arzusu ve yerel âdetlerin, birlikte değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/385 E., 2023/881 K., 04.10.2023; 12. Hukuk Dairesi, 2022/8640 E., 2023/2058 K., 27.03.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Eklenti olduğunu ileri süren taraf, asıl şeye sürekli olarak özgülenmiş ve bağlı kılınmış taşınır malın varlığını ispatlamakla yükümlüdür.
- Özgülemenin malikin anlaşılabilen arzusuna dayandığı, sözleşme, fatura, envanter, kullanım kaydı gibi yazılı belgelerle ya da tanıklarla ispatlanabilir.
- Yerel âdetlerin varlığı, ilgili yerde yaygın uygulamanın tanık beyanı veya bilirkişi incelemesi ile ortaya konur.
- Karşı taraf, eşyanın geçici tahsis edildiğini ya da m.687 kapsamında eklenti sayılmayacağını ileri sürdüğünde bu savunmasını ispatlamakla yükümlüdür.
- Eşyanın fiziki niteliğinin bütünleyici parça mı eklenti mi olduğunun belirlenmesinde bilirkişi incelemesi başvurulacak başlıca delildir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/4195 E., 2024/5247 K., 25.11.2024)

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.687](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-687): Eklenti sayılmayan şeyleri (geçici kullanım, korunma, satma veya kiraya verme amacıyla birleştirilen şeyler) düzenler; m.686'daki eklenti tanımının sınırını çizer.
- [4721 sayılı Kanun m.684](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-684): Bütünleyici parçaları düzenler; eklenti ile bütünleyici parçanın ayrımında karşılaştırma noktasıdır.
- [4721 sayılı Kanun m.685](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-685): Bütünleyici parça ilişkisinin hukuki sonuçlarını düzenler; eklentinin bağımsız mal niteliğiyle karşılaştırılır.
- [4721 sayılı Kanun m.2](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-2): Dürüstlük kuralını düzenler; eklentinin belirlenmesinde yerel âdetler ve malikin arzusunun yorumunda uygulanır.

## [TMK m.687 — Eklenti sayılmayanlar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-687)

Bu madde, eklenti sayılmayacak şeyleri olumsuz tanımla belirler: asıl şeye zilyet olan kimsenin yalnızca geçici olarak kullanması ya da tüketmesi için ayrılan şeyler ile asıl şeyin özel niteliğiyle ilişkisi olmadan yalnızca korunmak, satılmak veya kiraya verilmek üzere ona birleştirilen şeyler eklenti sayılmaz. Hüküm, taşınır malların bir asıl şeyin eklentisi olup olmadığının belirlenmesinde uygulanır. Eklentinin tanımını, eklenti vasfının kazanılma koşullarını ve eklentinin hukuki sonuçlarını düzenlemez; bunlar 686. maddede düzenlenmiştir (m.686). Bütünleyici parça ayrımı (m.685) ve eklentinin rehin ve tasarrufa tabi olmasına ilişkin hükümler (m.686, m.862) bu maddede yer almaz.

### Eklenti sayılmayanlar: hangi şartlar aranır?

- Eklenti sayılacak bir taşınır mal, asıl şeye ekonomik amacı bakımından sürekli olarak özgülenmiş olmalıdır; özgüleme geçici nitelikte ise bu madde gereğince eklenti vasfı doğmaz.
- Şey, asıl şeye zilyet olan kimsenin yalnızca geçici olarak kullanması veya tüketmesi için özgülenmiş olmamalıdır.
- Şey, asıl şeyin özel niteliğiyle herhangi bir ilişkisi bulunmadan yalnızca korunmak, satılmak veya kiraya verilmek üzere birleştirilmiş olmamalıdır.
- Yukarıdaki yasak hâllerden hiçbiri gerçekleşmediğinde, özgüleme ve dış bağlantı unsurlarının bulunması hâlinde şey eklenti sayılır; bu hüküm karşıt bir hâl ortaya koyduğunda eklenti vasfı kurulamaz.

### Eklenti sayılmayanlar: hangi sonuçları doğurur?

- Asıl şeye zilyet olanın yalnızca geçici kullanma veya tüketme için ayırdığı şey eklenti sayılmaz ve asıl şeye ilişkin tasarruf işlemi bu şeyi kapsamaz.
- Asıl şeyin özel niteliğiyle ilgisi olmadan yalnızca korunmak, satılmak veya kiraya verilmek üzere birleştirilen şey eklenti sayılmaz; bu nedenle asıl şeyin devri veya rehni bu şeye etki etmez.
- Bu hâllerde şey bağımsız bir mal olarak kalır ve üzerindeki mülkiyet, asıl şeyin malikinden ayrı biri tarafından kazanılmış olabilir.
- Eklenti vasfı kazanmamış şey, asıl şeyin tasarrufu ile birlikte kendiliğinden devredilmez veya rehnedilmez; bu konuda ayrı bir işlem gerekir.
- Kuralın aksine bir eklenti sayılması, bu maddenin yasak hâllerinin dışında kalan ve özgüleme ile dış bağlantı unsurlarını taşıyan şeyler için söz konusu olur.

### Sürekli özgüleme ile geçici özgüleme arasındaki fark nedir?

- Asıl şeyin ekonomik amacına kalıcı olarak hizmet etmek üzere ayrılan taşınır mal, sürekli özgülemiş sayılır.
- Asıl şeye zilyet olanın yalnızca kısa süreli kullanması veya tüketmesi için ayrılan şey, geçici özgülemedir.

Sonuç: Sürekli özgüleme eklenti doğurur; geçici özgüleme bu madde gereğince eklenti doğurmaz.

### Asıl şeyin özel niteliğiyle ilişkili birleştirme ile ilişkisiz birleştirme arasındaki fark nedir?

- Şey, asıl şeyin kullanım veya işletilme amacıyla bağlantılı olarak birleştirilmiştir.
- Şey, asıl şeyin özel niteliğiyle ilgisi olmadan yalnızca korunmak, satılmak veya kiraya verilmek üzere birleştirilmiştir.

Sonuç: İlk hâlde eklenti vasfı doğabilir; ikinci hâlde bu madde gereği eklenti sayılmaz.

### Vitrin / kasa / kamyon örnekleri ile bütünleyici parça: fark nedir?

- Satılmak üzere vitrine konulan mal veya kamyonla taşınan eşya gibi hâllerde şey, bağlandığı şeyin ekonomik amacına değil, geçici bir amaca tahsis edilmiştir.
- Bütünleyici parça, bağımsız mal olmaktan çıkıp taşınmazın bir parçası hâline gelmiş şeydir ve m.685 kapsamındadır.

Sonuç: Bu maddede sayılan hâllerdeki taşınırlar eklenti sayılmaz; bütünleyici parça ise ayrı bir hukuki rejime tabidir.

### Eklenti sayılmayanlar: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Her taşınırın asıl şeyle fiziksel bağlantısının bulunmasını eklenti vasfı için yeterli saymak; özgülemenin sürekli olup olmadığını ayrıca aramak gerekir.
- Satılmak veya kiralanmak üzere birleştirilen şeyi, sürekli özgüleme varmış gibi eklenti saymak; bu madde gereği eklenti sayılmaz.
- Geçici kullanım veya tüketim için ayrılan şeyi asıl şeyin eklentisi saymak; bu hâl madde ile açıkça dışlanmıştır.
- Maddede sayılmayan bir hâlin de eklenti dışında kalacağını varsaymak; yasak hâller sınırlı olarak sayılmıştır ve dışındaki hâllerde eklenti vasfı özgüleme ve dış bağlantı unsurlarına göre belirlenir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yargıtay, sürekli özgülemenin bulunup bulunmadığını her olayın bünyesine göre belirlemekte ve geçici özgülemeyi eklenti vasfından ayırmaktadır.
- Madde metninde sayılan hâllerin dışında kalan ve özgüleme unsurunu taşıyan şeylerde yerel adetler ve tapu beyanı gibi karinelere de bakılmaktadır.

### Nasıl ispat edilir?

- Eklenti vasfını iddia eden taraf, şeyin asıl şeye sürekli olarak özgülendiğini ispatlamakla yükümlüdür; ispat yükü bu tarafta bulunur.
- Özgülemenin geçici olduğunu ileri süren karşı taraf, şeyin yalnızca geçici kullanma veya tüketme amacıyla ayrıldığını veya yalnızca korunma, satılma ya da kiralanma amacıyla birleştirildiğini ispatlamakla yükümlüdür.
- Tapu kütüğünün beyanlar sütununa yazılan eklenti beyanı, aksi ispat edilebilir bir karine oluşturur ve bu hâlde karşı tarafın aksini ispatı gerekir.
- Yerel adet ve birleştirme biçimi gibi olgular tanık ve keşif yoluyla ispatlanabilir; sözleşme veya fatura gibi yazılı belgeler amaç ve süre konusunda üstünlük sağlar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.686: Eklentinin tanımını ve asıl şeyin tasarrufunun eklentiyi kapsamasını düzenler; bu madde, m.686'da tanımlanan eklentiden hangi şeylerin çıkarıldığını belirler.
- 4721 m.685: Bütünleyici parça ile eklenti ayrımını kurar; bu madde ile m.685 arasındaki sınır, asıl şeyin bağlantısının niteliğine göre belirlenir.
- 4721 m.862: Rehin hakkının eklentileri kapsamasına ilişkin hükmü içerir; eklenti vasfı bulunmayan şeyler bu kapsamda değerlendirilmez.

## Konuda geçen kararlar

- 2023/48 E., 2023/72 K., 05.04.2023 (m.685)
- 2016/36 E., 2016/187 K., 14.12.2016 (m.685)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/1070 E., 2025/84 K., 26.02.2025 (m.684)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/654 E., 2024/530 K., 23.10.2024 (m.684)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/62 E., 2024/412 K., 12.09.2024 (m.683)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/688 E., 2024/238 K., 15.05.2024 (m.683)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/925 E., 2024/239 K., 15.05.2024 (m.683)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/56 E., 2024/36 K., 31.01.2024 (m.683)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/820 E., 2023/1074 K., 08.11.2023 (m.683)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/450 E., 2023/1075 K., 08.11.2023 (m.684)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/385 E., 2023/881 K., 04.10.2023 (m.686)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/439 E., 2023/627 K., 14.06.2023 (m.684)
- Hukuk Genel Kurulu, 2021/463 E., 2023/217 K., 15.03.2023 (m.684)
- Hukuk Genel Kurulu, 2014/1425 E., 2016/1039 K., 09.11.2016 (m.683)
- 5. Hukuk Dairesi, 2024/3539 E., 2024/10206 K., 18.12.2024 (m.685)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/4195 E., 2024/5247 K., 25.11.2024 (m.686)
- 12. Hukuk Dairesi, 2022/8640 E., 2023/2058 K., 27.03.2023 (m.686)
- Birinci Bölüm, 2020/91 E., 04.10.2023 (m.685)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, 2024/147 E., 2025/230 K., 06.02.2025 (m.684)
- İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2023/777 E., 2024/464 K., 03.07.2024 (m.686)

---

Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/genel-hukumler-mulkiyet-hakkinin-kapsami-ve-eklenti