---
title: "Genel kurul — Medeni Hukuk konu anlatımı"
course: "Medeni Hukuk"
law: "Türk Medeni Kanunu"
articles: "TMK m.73–83"
last_amended: "2004-11-04"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/genel-kurul"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Genel kurul

Medeni Hukuk › Kişiler hukuku › Tüzel kişiler › Dernekler — [Medeni Hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk)

## Kısaca

TMK m.73, dernek genel kurulunun derneğin en yetkili karar organı olduğunu ve kimlerden oluştuğunu belirler. TMK m.74, genel kurulun tüzükte belirtilen zamanda yönetim kurulunun çağrısı üzerine toplanmasını ve olağan genel kurul toplantılarının en geç üç yılda bir yapılmasının zorunluluğunu düzenler. TMK m.75, dernekte olağanüstü genel kurul toplantısının hangi hallerde ve kimin başvurusu üzerine yapılacağını düzenler.

## Kapsam

Bu konu, Türk Medeni Kanunu m.73–83 hükümlerini kapsar: niteliği ve oluşumu, toplantıya çağrı, toplantı yeri ve toplantı yeter sayısı, toplantı usulü, genel kurulun görev ve yetkileri.

- [TMK m.73 — Niteliği ve oluşumu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-73)
- [TMK m.74](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-74)
- [TMK m.75](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-75)
- [TMK m.76](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-76)
- [TMK m.77 — Toplantıya çağrı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-77)
- [TMK m.78 — Toplantı yeri ve toplantı yeter sayısı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-78)
- [TMK m.79 — Toplantı usulü](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-79)
- [TMK m.80 — Genel kurulun görev ve yetkileri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-80)
- [TMK m.81](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-81)
- [TMK m.82](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-82)
- [TMK m.83](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-83)

## [TMK m.73 — Niteliği ve oluşumu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-73)

Madde, dernek genel kurulunun derneğin en yetkili karar organı olduğunu ve kimlerden oluştuğunu belirler. Bu çerçevede genel kurulun niteliği ve bileşimi tanımlanır; genel kurulun toplanmasına ilişkin başlık (olağan toplantı) madde metninde açılmakta, ayrıntısı izleyen maddelerde yer almaktadır. Kural dernek genel kurulu bakımından uygulanır; vakıf, şirket ve sendika organlarına doğrudan uygulanmaz. Madde genel kurulun olağan toplantı süresini, olağanüstü toplantı koşullarını, yeter sayılarını, görev ve yetkilerini düzenlemez; bunlar sırasıyla m.74 (olağan toplantı), m.75 (olağanüstü toplantı), m.78 (yeter sayısı) ve m.80 (görev ve yetkiler) hükümlerinde yer alır. Genel kurul kararlarının iptali ve yokluğu da bu maddenin değil, m.79 ile ilgili genel hükümlerin konusudur.

### Niteliği ve oluşumu: hangi kavramlar bilinmeli?

- **En yetkili karar organı**: Derneğin irade oluşturan ve kanun ile tüzükte başka bir organa bırakılmamış konularda karar veren üst organıdır. Yönetim, denetleme ve disiplin kurulları genel kurulun bu üstünlüğü altında görev yapar.
- **Kayıtlı üye**: Derneğe kayıt yoluyla katılmış ve üyelik sıfatı bulunan kişidir. Genel kurulun bileşimi bu kişilerden oluşur; yalnızca dernek dışında kalan ya da üyeliği sona ermiş kişiler genel kurulda yer almaz.
- **Genel kurul**: Derneğin tüm kayıtlı üyelerinden oluşan kolektif organdır. Ayrıca bir seçim yapılmasına gerek olmadan kanun gereği kendiliğinden oluşur.

### Niteliği ve oluşumu: hangi şartlar aranır?

- Genel kurulun bir dernekte bulunması ve derneğin tüzel kişiliğini kazanmış olması gerekir; genel kurul zorunlu organ olduğundan dernek tüzüğünde bulunmasa dahi kanun gereği mevcuttur.
- Genel kurula katılacak kişilerin derneğe kayıtlı üye olması gerekir; kayıtlı olmayan kişiler genel kurulun parçası değildir.
- Genel kurulun karar verme yetkisi, kanun ve tüzükte başka bir organa bırakılmamış konularla sınırlıdır; bu sınırın dışında kalan konularda karar yetkisi genel kurula aittir.
- Genel kurul kararlarının geçerli olabilmesi için kanunda öngörülen çağrı usulüne uygun olarak toplanması veya tüm üyelerin kanunda yazılı çağrı usulüne uymaksızın bir araya gelmesi ya da yazılı katılımla karar alması gerekir.

### Niteliği ve oluşumu: hangi sonuçları doğurur?

- Genel kurul derneğin en yetkili karar organıdır; kanun veya tüzükte başka organa bırakılmamış konularda karar verir.
- Genel kurulun kayıtlı üyelerden oluşması, üye olmayan kişilerin genel kurul kararlarına katılamamasının hukuki dayanağıdır.
- Genel kurulun görev ve yetkileri seçimlik organlara devredilemez; bu yetkiler ancak kanunda öngörülen sınırlar içinde yönetim kuruluna ya da diğer organlara bırakılabilir.
- Genel kurul kararı, kanuna veya tüzüğe aykırı olduğu durumda iptale tabi olabilir; bu konuda ayrıntılı hüküm m.79 kapsamındadır (metinde açıkça belirtilmemiş; sonucundan çıkarılmıştır).
- Genel kurul kendisi toplanmadan oluşturduğu kararlar, ancak m.76'da öngörülen koşullarda geçerli olur.

### Genel kurul ile yönetim kurulu arasındaki fark nedir?

- Genel kurul, derneğin üyelerinin tümünden oluşan ve en üst karar yetkisine sahip organdır.
- Yönetim kurulu, genel kurul tarafından seçilen ve derneği temsil eden idari organdır.

Sonuç: Genel kurulun kararı, yönetim kurulunun yetkisine bırakılmamış konularda yönetim kurulu kararının önüne geçer; genel kurul yönetim kurulunu haklı sebeplerle görevden alabilir.

### Kayıtlı üye ile derneğe kayıtlı olmayan kişi arasındaki fark nedir?

- Kayıtlı üye genel kurulun doğal bileşenidir ve oy hakkını kullanabilir.
- Derneğe kayıtlı olmayan kişi, toplantıyı izleyebilir ancak genel kurul üyesi değildir.

Sonuç: Yalnız kayıtlı üyeler genel kurul kararlarında oy kullanabilir; kayıtsız kişilerin katılımı karar yeter sayısına dahil edilmez.

### Zorunlu organ ile seçimlik organ arasındaki fark nedir?

- Genel kurul kanun gereği zorunlu organdır ve seçilmesine gerek yoktur.
- Seçimlik organ tüzük ile kurulabilen ve kanunda zorunlu tutulmayan organdır.

Sonuç: Genel kurul olmadan dernek organ yapısı tamamlanmış sayılmaz; seçimlik organlara genel kurulun görev ve yetkileri devredilemez.

### Niteliği ve oluşumu: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Genel kurulun ancak tüzükte öngörülmesi hâlinde var olduğunu sanmak; genel kurul kanun gereği zorunlu organdır.
- Derneğe kayıtlı olmayan ancak toplantıya katılan kişileri oy hakkı olan üye saymak.
- Genel kurulun yetkisini kanunda sayılanlarla sınırlı görmek; m.80 gereğince kanun ve tüzükte başka organa bırakılmamış tüm konular genel kurulun yetki alanındadır.
- Genel kurulun en yetkili organ olmasını, yönetim kurulunun hiçbir karar yetkisi bulunmadığı biçiminde yorumlamak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Dernek genel kurulunun en yetkili karar organı olduğu ve kayıtlı üyelerden oluştuğu, dernek organ yapısının temel dayanağı olarak kabul edilmektedir. (9. Hukuk Dairesi, 2025/8106 E., 2026/218 K., 15.01.2026; 9. Hukuk Dairesi, 2025/8107 E., 2026/219 K., 15.01.2026; 9. Hukuk Dairesi, 2025/8574 E., 2026/220 K., 15.01.2026; 8. Hukuk Dairesi, 2020/120 E., 2020/6978 K., 10.11.2020; 8. Hukuk Dairesi, 2018/1404 E., 2020/5314 K., 23.09.2020; 8. Hukuk Dairesi, 2018/1717 E., 2018/14044 K., 12.06.2018)

### Nasıl ispat edilir?

- Genel kurulun kayıtlı üyelerden oluştuğunu ileri süren taraf, dernek üye kayıt defteri ve tüzük ile bu bilgiyi ispatlar.
- Genel kurul kararının bu maddeye uygun biçimde alındığını ileri süren taraf, tutanak, hazirun listesi ve çağrı belgeleriyle ispat yükü altındadır.
- Genel kurulun derneğin en yetkili organı olmadığı ya da yetkisinin devredildiği yönünde savunma yapan taraf, tüzük hükmünü ve ilgili organ kararını ortaya koymakla yükümlüdür.
- Bir kişinin genel kurul üyesi olduğu iddiası, üyelik kaydının bulunmasıyla ispatlanır; kayıt yoksa üyelik iddiası ispatlanamaz.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.74](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-74): Genel kurulun olağan toplantısının zamanını ve çağrı yetkisini düzenler; bu madde ile birlikte okunarak genel kurulun toplanma biçimi belirlenir.
- [4721 sayılı Kanun m.75](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-75): Olağanüstü toplantı koşullarını ve yetkili organları düzenler; genel kurulun toplanmasının ikinci biçimini tamamlar.
- [4721 sayılı Kanun m.80](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-80): Genel kurulun görev ve yetkilerini, üyelik kabulü ve çıkarma, organ seçimi ve denetim yetkilerini sayar; bu maddedeki en yetkili organ niteliğinin içeriğini doldurur.
- [4721 sayılı Kanun m.78](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-78): Genel kurulun karar ve toplantı yeter sayılarını düzenler; kayıtlı üyelerin hangi oranda toplanması gerektiğini belirler.

## [TMK m.74](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-74)

TMK m.74, genel kurulun tüzükte belirtilen zamanda yönetim kurulunun çağrısı üzerine toplanmasını ve olağan genel kurul toplantılarının en geç üç yılda bir yapılmasının zorunluluğunu düzenler. Hüküm dernekler ve dernek benzeri tüzel kişilikteki genel kurullar bakımından uygulanır. Maddede olağanüstü genel kurul toplantısının koşulları ve usulü düzenlenmemiştir; metnin "b. Olağanüstü toplantı" başlığı altındaki içerik bu maddeye ait değildir ve madde metninde yer almaz. Genel kurulun çağrı usulü, gündem ve karar yeter sayıları, genel kurulun görev ve yetkileri ile denetim ve yönetim kurulu yükümlülükleri bu maddede düzenlenmez ve ilgili diğer TMK maddelerinde yer alır.

### m.74: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Genel kurul**: Tüzel kişinin en yüksek organı olan ve üyelerin birlikte karar aldığı toplantı organıdır. Maddenin düzenlediği zaman ve çağrı kuralı genel kurulun toplanmasına ilişkindir.
- **Yönetim kurulunun çağrısı**: Genel kurulun toplantıya davet edilmesinin, tüzükte belirtilen zamanda yönetim kurulu tarafından yapılmasıdır. Çağrı yetkisi bu kurula verilmiştir.
- **Tüzükte belirtilen zaman**: Genel kurulun hangi zaman aralıklarıyla toplanacağını tüzük belirler. Tüzük bu konuda serbesttir, ancak olağan toplantının üç yılı aşan aralıklarla yapılmasına izin verilemez.
- **Olağan genel kurul toplantısı**: Tüzüğün öngördüğü düzenli toplantıdır. Fıkra, bu toplantının en geç üç yılda bir yapılmasını zorunlu kılar.

### m.74: hangi şartlar aranır?

- Genel kurulun, tüzükte belirtilen zamanda toplanması gerekir.
- Genel kurulun toplantıya çağrısının yönetim kurulu tarafından yapılması gerekir.
- Olağan genel kurul toplantısının en geç üç yılda bir yapılması zorunludur.

### m.74: hangi sonuçları doğurur?

- Olağan genel kurul toplantısı en geç üç yılda bir yapılmak zorundadır.
- Tüzük, olağan toplantıyı üç yıldan uzun bir aralığa bağlayamaz; bu yönde bir tüzük hükmü maddeye aykırıdır.
- Olağan genel kurul üç yıllık süre içinde toplanmazsa, bu fıkraya aykırı bir durum doğar ve yönetim kurulunun çağrı yükümlülüğü ihlal edilmiş olur.
- Genel kurulun tüzükte belirtilen zamanda toplanması, yönetim kurulunun çağrısına bağlanmıştır; çağrı yapılmazsa toplantı gerçekleşmemiş olur.
- Madde olağanüstü toplantı için bir zaman sınırı koymadığından, olağanüstü toplantı bakımından bu maddeden doğrudan bir süre sonucu çıkmaz.

### Tüzükte belirlenen toplantı zamanı ile üç yıllık azami süre arasındaki fark nedir?

- Tüzük, genel kurulun hangi aralıklarla toplanacağını belirler ve bu konuda tüzük hükmü esastır.
- Kanun, olağan toplantının en geç üç yılda bir yapılmasını emreder ve bu süre tüzük hükmüyle uzatılamaz.

Sonuç: Tüzük üç yıldan kısa bir aralık koyabilir, ancak üç yılı aşan bir aralık koyamaz; aşan düzenleme bu fıkra karşısında uygulanamaz.

### Olağan ile olağanüstü toplantı arasındaki fark nedir?

- Olağan toplantı, tüzükte öngörülen düzenli ve zorunlu toplantıdır.
- Olağanüstü toplantı, bu maddenin kapsamında düzenlenmemiştir ve madde metninde ayrıntısı yer almaz.

Sonuç: Üç yıllık azami süre yalnız olağan toplantılar için geçerlidir; olağanüstü toplantının zamanı bu madde ile bağlanmaz.

### m.74: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Olağan toplantı süresini tüzük hükmüyle üç yıldan uzun belirlemek; madde bu uzatmaya izin vermez.
- Üç yıllık sınırı olağanüstü toplantılara da uygulamak; bu sınır yalnız olağan toplantı için konmuştur.
- Maddede bulunmayan olağanüstü toplantı usulünü bu madde metninden çıkarmaya çalışmak; bu konu madde metninde düzenlenmemiştir.
- Üç yıllık süreyi bir önceki toplantının tarihinden değil, tüzükteki farklı bir başlangıç anından hesaplamak; metin başlangıcı açıkça belirtmediğinden hesap dikkatli yapılmalıdır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Derneklerin genel kurul toplantılarının sürelerine ilişkin TMK 62, 74 ve 75. maddelerinin birlikte değerlendirildiği kabul edilmektedir. (Genel Kurul, 2021/38893 E., 27.09.2023)
- Genel kurul toplantısı ve yönetim organı süreçlerine ilişkin uyuşmazlıklarda TMK 74. maddenin de içinde yer aldığı hükümlerin uygulanması kabul edilmektedir. (2. Hukuk Dairesi, 2023/8533 E., 2024/4661 K., 24.06.2024; 2. Hukuk Dairesi, 2023/2679 E., 2023/6129 K., 12.12.2023; 2. Hukuk Dairesi, 2022/10621 E., 2023/1444 K., 29.03.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Olağan genel kurulun üç yıl içinde yapıldığını ileri süren taraf, toplantı tutanağı ve çağrı belgesiyle ispat yükü altındadır.
- Genel kurulun toplanmadığını ileri süren taraf, üç yıllık sürenin geçtiğini ve toplantının yapılmadığını ilgili kayıt ve tutanaklarla ispatlamakla yükümlüdür.
- Tüzükte belirtilen zamanın ne olduğunu ispatlamak için dernek tüzüğünün kendisi temel belgedir.

## [TMK m.75](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-75)

Bu madde, dernekte olağanüstü genel kurul toplantısının hangi hallerde ve kimin başvurusu üzerine yapılacağını düzenler. Yönetim kurulunun genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırma yetkisi ile, yönetim kurulu çağrı yapmadığında sulh hâkiminin üç üyeyi genel kurulu toplantıya çağırmakla görevlendirmesi usulü bu kapsamdadır. Madde, dernek üyeleri ve organları bakımından uygulanır. Madde, genel kurulun olağan toplantısının zamanını ve usulünü düzenlemez (m.62); toplantıya çağrının ilan ve gündem kurallarını düzenlemez (m.74).

### m.75: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Olağanüstü genel kurul toplantısı**: Genel kurulun olağan dönemlerinin dışında, gerekli görülen hallerde toplanmasıdır. Toplantının olağan yıllık toplantıdan ayrı olarak yapılması, olağanüstü niteliğini belirler.
- **Yönetim kurulunun çağrı yetkisi**: Olağanüstü genel kurulu toplantıya çağırma yetkisinin asıl sahibi yönetim kuruludur. Çağrı, yönetim kurulunun kendi takdirinde ya da gerekli görülen hallerde ya da üyelerden beşte birinin yazılı başvurusu üzerine yapılır.
- **Beşte bir oranı**: Üyelerden en az beşte birinin yazılı olarak yönetim kuruluna başvurması, yönetim kurulunu çağrıya zorlayan eşiktir. Oran dernek üyelerinin toplam sayısı üzerinden hesaplanır.
- **Sulh hâkiminin görevlendirme yetkisi**: Yönetim kurulunun genel kurulu çağırmaması hâlinde, üyelerden birinin başvurusu üzerine sulh hâkiminin üç üyeyi genel kurulu toplantıya çağırmakla görevlendirmesidir. Hâkim toplantıyı kendisi yapmaz, görevlendirilen üyeler çağrıyı yapar.

### m.75: hangi şartlar aranır?

- Olağanüstü toplantının çağrılabilmesi için genel kurul, yönetim veya denetim kurulunun gerekli gördüğü bir hal bulunmalıdır.
- Alternatif olarak üyelerden beşte birinin yazılı başvurusu bulunmalıdır; bu başvuru yönetim kuruluna yapılmalıdır.
- Yönetim kurulunun çağrı yapmaması hâlinde, üyelerden birinin başvurusu üzerine sulh hâkimine başvurulmalıdır.
- Sulh hâkiminin görevlendirmesi için yönetim kurulunun genel kurulu toplantıya çağırmadığı açıkça ortaya konulmalıdır.
- Hâkimin görevlendireceği üç üye, genel kurulu toplantıya çağırma görevini yerine getirmelidir.

### m.75: hangi sonuçları doğurur?

- Yönetim kurulu, gerekli görülen hâllerde veya beşte bir başvurusu üzerine olağanüstü genel kurulu toplantıya çağırmakla yükümlüdür.
- Yönetim kurulu genel kurulu çağırmazsa, üyelerden birinin başvurusu üzerine sulh hâkimi üç üyeyi genel kurulu toplantıya çağırmakla görevlendirir.
- Hâkimin görevlendirdiği üç üye, dernek organı sıfatıyla değil, mahkemenin görevlendirmesiyle hareket eder ve çağrıyı bu sıfatla yapar.
- Gerekli görülmeyen hâllerde ve beşte bir başvurusu bulunmadan yönetim kurulu çağrı yapmak zorunda değildir.

### Yönetim kurulunun resen çağrısı ile üyelerin başvurusu arasındaki fark nedir?

- Genel kurul, yönetim veya denetim kurulunun gerekli gördüğü hâllerde yönetim kurulu kendiliğinden çağrı yapar.
- Gerekli görülmese bile üyelerden beşte birinin yazılı başvurusu yönetim kurulunu çağrıya zorlar.

Sonuç: Başvuru yolu, organların takdirine kalmadan üyelere de olağanüstü toplantı talebi hakkı tanır; yönetim kurulu başvuruyu reddedemez.

### Yönetim kurulunun çağrısı ile sulh hâkiminin görevlendirmesi arasındaki fark nedir?

- Yönetim kurulu genel kurulu kendisi çağırır.
- Yönetim kurulu çağrı yapmazsa, üyelerden birinin başvurusu üzerine sulh hâkimi üç üyeyi görevlendirir.

Sonuç: Yönetim kurulunun sessiz kalması hâlinde çağrı yetkisi mahkemece görevlendirilen üyelere geçer; başvuran tek üye yeterlidir, beşte bir şartı burada aranmaz.

### m.75: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Üyelerin başvurusu için beşte bir yerine çoğunluk aramak; kanun yalnız beşte bir oranını yeterli sayar.
- Sulh hâkiminin görevlendirme yetkisini yönetim kurulunun çağrı yetkisinin tamamen ortadan kalktığı hâle bağlamak; hâkim yalnız yönetim kurulunun çağrı yapmadığı hâlde görevlendirme yapar.
- Sulh hâkiminin görevlendirdiği üç üyeyi dernek organı sayıp, onların kararlarının organ kararı niteliğinde olduğunu varsaymak.
- Yönetim kurulu gerekli görmediği için başvuruyu reddetmek; beşte bir başvurusu bulunduğunda yönetim kurulu bu talebe bağlıdır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yönetim kurulunun genel kurulu çağırmaması hâlinde üyelerin sulh hâkimine başvurarak üç üyenin görevlendirilmesini istediği, mahkemelerin bu başvuruyu incelediği kabul edilmektedir. (Birinci Bölüm, 2020/9694 E., 18.12.2024)
- Sulh hâkiminin üç üyeyi görevlendirmesine ilişkin kararların genel kurul toplantısının dernek tüzüğü ve kanun çerçevesinde yapılmasını sağladığı, bu yetkinin kullanımında mahkemenin takdirinin bulunduğu kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2009/391 E., 2009/443 K., 21.10.2009)
- Olağanüstü genel kurulun 4721 sayılı Kanun'un 75. maddesi çerçevesinde toplanmasına ilişkin uyuşmazlıkların kanunun çağrı ve usul hükümleri ile birlikte değerlendirildiği kabul edilmektedir. (Genel Kurul, 2021/38893 E., 27.09.2023; 2. Hukuk Dairesi, 2023/9935 E., 2024/5941 K., 17.09.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Olağanüstü toplantı talebini ileri süren üye, beşte bir oranını ispatlamakla yükümlüdür; üye listesi ve yazılı başvuru belgeleri bu amaçla kullanılır.
- Yönetim kurulunun çağrıda bulunmadığının ispatı, başvurunun yönetim kuruluna yapıldığını gösteren yazılı belge ile yapılır.
- Sulh hâkimine başvuran üyenin, yönetim kurulunun çağrı yapmadığını ve kendisinin dernek üyesi olduğunu ispatlaması gerekir.
- Yönetim kurulu, toplantının gerekli olmadığını ya da çağrı yapıldığını savunursa, bu savunmayı çağrı belgesi ve toplantı ilanı ile ispatlar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.62](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-62): Genel kurulun olağan toplantısına ilişkin düzenlemeler; bu madde olağanüstü toplantıyı düzenler, olağan toplantının zamanını düzenlemez.
- [4721 sayılı Kanun m.74](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-74): Genel kurul toplantı çağrısının usulünü ve ilanını düzenler; bu madde çağrının yapılmasına ilişkin yetkiyi düzenler.
- [4721 sayılı Kanun m.75](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-75): Bu madde ile aynı maddenin ikinci fıkrasında yer alan sulh hâkiminin görevlendirme usulü birlikte uygulanır.

## [TMK m.76](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-76)

Madde, dernek üyelerinin bir araya gelmeksizin yazılı katılımıyla alınan kararların ile tüm üyelerin kanunda öngörülen çağrı usulüne uymadan bir araya gelerek aldıkları kararların geçerliliğini düzenler. Madde, olağan genel kurul toplantısının yerini alamayacak bu karar alma yollarının sınırını da çizer. Kuralın kapsamı dernek üyeleridir; vakıflar ve diğer tüzel kişiler bakımından doğrudan bir hüküm içermez. Maddede genel kurulun olağan ve olağanüstü toplantısına ilişkin çağrı süreleri, toplantı yetkisi ve genel kurulun görev alanı düzenlenmez (ilgili hükümler TMK m.69 ve devamındadır). Derneğin yönetim organı, denetim organı ve üyelik ilişkileri de bu maddede düzenlenmez.

### m.76: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Yazılı katılımla karar**: Üyelerin toplantıya fiziken katılmaksızın, kararı yazılı olarak onaylamaları yoluyla alınan dernek kararıdır. Bu yolun geçerliliği tüm üyelerin yazılı katılımına bağlanmıştır.
- **Çağrı usulüne uymayan toplantı**: Kanunda öngörülen çağrı şekli ve süresi gözetilmeden, ancak dernek üyelerinin tamamının bir araya gelmesiyle yapılan toplantıdır. Hükmün uygulanabilmesi için üyelerin tamamının hazır bulunması aranır.
- **Olağan toplantı**: Kanunda ve dernek esas sözleşmesinde öngörülen usul ve süreyle yapılan genel kurul toplantısıdır. Maddeye göre yazılı katılım veya çağrısız toplantı kararları bu toplantının yerini tutmaz.

### m.76: hangi şartlar aranır?

- Kararın tüm dernek üyelerinin yazılı katılımıyla alınmış olması gerekir; yani üyelerin hiçbiri eksik kalmamalı ve kararı yazılı olarak onaylamalıdır.
- Yazılı katılım yoluyla alınan kararda üyelerin bir araya gelmesi aranmaz; toplantı yapılmadan karar alınabilir.
- Çağrısız toplantı yoluyla karar alınacaksa dernek üyelerinin tamamının bir araya gelmesi gerekir; üyelerden biri dahi bulunmazsa bu yol kullanılamaz.
- Çağrısız toplantıda üyelerin tamamı, kanunda yazılı çağrı usulüne uymadan da olsa, kararın alınması anında hazır bulunmalıdır.
- Bu şekilde alınan kararın, olağan toplantının yerine geçmediği göz önünde tutulmalıdır; olağan toplantı yapılması gereken hallerde yazılı katılım veya çağrısız toplantı tek başına yeterli değildir.

### m.76: hangi sonuçları doğurur?

- Tüm üyelerin yazılı katılımıyla alınan karar geçerlidir.
- Tüm üyelerin kanunda yazılı çağrı usulüne uymaksızın bir araya gelerek aldığı karar geçerlidir.
- Yazılı katılım veya çağrısız toplantı yoluyla alınan karar, olağan toplantının yerine geçmez; bu yollarla olağan toplantı yapılması gereken işlerde toplantı yapma zorunluluğu ortadan kalkmaz.
- Üyelerden birinin katılmadığı yazılı karar veya çağrısız toplantı, bu madde uyarınca geçerli bir karar doğurmaz.
- Kararın bu maddeye uygun alınmaması hâlinde karar, dernek organ kararı olarak geçerlilik taşımaz ve iptal davasına konu olabilir (genel hükümler uyarınca).

### Yazılı katılım ile olağan toplantı arasındaki fark nedir?

- Yazılı katılımla alınan karar, üyelerin toplantıya gelmeden kararı onaylamasıyla oluşur ve tüm üyelerin katılımını gerektirir.
- Olağan toplantı, kanun ve esas sözleşmede öngörülen çağrı ve toplantı usulüyle yapılan genel kuruldur.

Sonuç: Yazılı katılım ya da çağrısız toplantı ile alınan karar geçerli olabilir, ancak olağan toplantının yerini tutmaz; olağan toplantı yapılması gereken hallerde bu yollar ikame edilemez.

### Yazılı katılım ile çağrısız toplantı arasındaki fark nedir?

- Yazılı katılımda üyeler bir araya gelmez, kararı yazılı olarak onaylar.
- Çağrısız toplantıda üyeler fiilen bir araya gelir, ancak çağrı usulüne uyulmamıştır.

Sonuç: İki yolda da tüm üyelerin katılımı aranır; ancak çağrısız toplantıda üyelerin fiilen bir arada bulunması, yazılı katılımda ise yazılı onayın bulunması gerekir.

### Tüm üyelerin katılımı ile eksik üye katılımı arasındaki fark nedir?

- Madde, tüm üyelerin katıldığı hâlde kararları geçerli sayar.
- Bir üyenin dahi katılmadığı veya onay vermediği hâlde alınan karar bu maddenin kapsamında değildir.

Sonuç: Üyelerden biri eksikse karar bu madde uyarınca geçerli olmaz; olağan toplantı usulüne ya da genel hükümlere dönülür.

### m.76: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Yazılı katılımla alınan kararı olağan genel kurul toplantısının yerine geçen bir karar saymak; madde, bu yolun olağan toplantının yerini tutmadığını açıkça belirtir.
- Tüm üyelerin katılımı yerine çoğunluğun onayını yeterli görmek; madde tüm üyelerin katılımını aramaktadır.
- Çağrısız toplantıda üyelerin fiilen bir araya gelmemesi hâlinde yalnızca yazılı onay bulunmasını yeterli saymak; iki yol birbirinden ayrıdır.

### Nasıl ispat edilir?

- Kararın geçerliliğini ileri süren taraf, kararın tüm dernek üyelerinin yazılı katılımıyla ya da tüm üyelerin bir araya gelmesiyle alındığını ispatlamakla yükümlüdür.
- Yazılı katılım için her üyenin kararı onayladığını gösteren yazılı belgeler, imzalı oylar veya yazışmalar delil olarak kullanılır.
- Çağrısız toplantı için tüm üyelerin toplantıda hazır bulunduğunu gösteren katılımcı listesi, tutanak ve imzalar delil olarak kullanılır.
- Karara karşı çıkan tarafın, bir üyenin katılmadığını veya onay vermediğini ileri sürmesi hâlinde bu iddiayı ispat etmesi gerekir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.69: Derneğin genel kurulunun toplantı ve çağrı usulünü düzenleyen temel hükümdür; bu maddedeki çağrısız ve yazılı karar yolları, m.69'da öngörülen olağan toplantı usulünün alternatifi değil, istisnai yoludur.

## [TMK m.77 — Toplantıya çağrı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-77)

Madde, dernek genel kurulunun yönetim kurulunca toplantıya çağrılmasında asgari süreyi, çağrıda bildirilecek unsurları ve çağrı usulü ile toplantının ertelenmesine ilişkin konuların yönetmelikle düzenlenmesini kapsar. Dernek genel kurulunun toplantıya çağrılmasının kime ait olduğu, toplantı yeri, toplantı yeter sayısı ve toplantının bir defadan fazla ertelenememesi kuralı bu maddede yer almaz. Olağan ve olağanüstü toplantı zamanları (m.74, m.75), toplantı yeri ve yeter sayısı (m.78) ile çağrının sonuçlarına bağlı iptal yolu (m.83) ayrı maddelerde düzenlenmiştir.

### Toplantıya çağrı: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Toplantıya çağrı**: Genel kurulun yapılacağının, gününün, saatinin, yerinin ve gündeminin üyelere bildirilmesi işlemidir. Çağrı, toplantı tarihinden önce yapılmak zorundadır.
- **Yönetmelik ile düzenleme**: Çağrı usulü ve toplantının ertelenmesine ilişkin ayrıntıların kanunla değil, yönetmelikle belirlenmesi anlamına gelir. Dernekler Yönetmeliğinin çağrı usulüne ilişkin hükümleri bu yollamaya dayanır.

### Toplantıya çağrı: hangi şartlar aranır?

- Genel kurulun yönetim kurulu tarafından toplantıya çağrılmış olması gerekir.
- Çağrının, toplantı gününden en az on beş gün önce yapılmış olması gerekir.
- Çağrıda toplantının günü, saati, yeri ve gündeminin üyelere bildirilmiş olması gerekir.
- Çağrı usulünün yönetmelikte öngörülen biçimde yerine getirilmesi gerekir.

### Toplantıya çağrı: hangi sonuçları doğurur?

- Çağrı en az on beş gün önceden yapılır ve toplantının günü, saati, yeri ve gündemi üyelere bildirilirse toplantı usulüne uygun çağrılmış sayılır.
- Çağrı süresine ya da bildirilecek unsurlara uyulmadan toplanan genel kurulda alınan kararlar, çağrı usulüne aykırılık gerekçesiyle iptal davasına konu olabilir.
- Çağrı usulü ve ertelemeye ilişkin ayrıntılar yönetmelikle belirlenir; yönetmelik hükümleri madde metnini tamamlar.
- Tüzük, çağrı süresini on beş günden uzun öngörebilir; kısa öngöremez.

### Genel kurulu çağırma yetkisi ile yönetim kurulu dışındaki çağrı arasındaki fark nedir?

- Yönetim kurulu, genel kurulu kendi yetkisiyle çağırır; bu madde çağrıyı yönetim kuruluna bağlar.
- Olağanüstü toplantı talebinde, belirli koşullarla denetim kurulu veya üyeler çağrı talep eder; ancak çağrı yetkisi yine yönetim kuruluna aittir.

Sonuç: Talep üzerine yönetim kurulu çağrıyı yapmazsa mahkeme veya sulh hâkimi üyeler arasından heyet görevlendirebilir; bu durum m.75 kapsamındadır.

### Olağan çağrı süresi ile olağanüstü çağrı süresi arasındaki fark nedir?

- Bu maddedeki en az on beş gün kuralı genel çağrı süresidir.
- Olağanüstü toplantıda da aynı çağrı süresi uygulanır ve dernek tüzüğü ile bu sürenin artırılması mümkündür.

Sonuç: Süre kısaltılamaz; tüzükle uzatılabilir. Süresi geçmiş çağrıya dayanılarak alınan kararlar iptal konusu olabilir.

### Toplantıya çağrı: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Çağrı süresini toplantı gününü de sayarak hesaplamak; on beş günün toplantı gününden önce tamamlanması gerektiğini gözden kaçırmak.
- Tüzükte uzatılan çağrı süresini on beş gün ile değiştirmek; tüzük hükmü uygulanmadan sadece kanunun asgari süresine bakmak.
- Madde metninde sayılmayan ilan ve tebligat ayrıntılarını (çağrı yöntemi, yazılı bildirim) kanuni zorunluluk sanmak; bunlar yönetmelik ve tüzükte düzenlenir.
- Çağrının yönetim kurulunca yapılmasına ilişkin şartı gözden kaçırmak ve çağrıyı üye ya da denetim kurulunun yaptığı toplantıyı usulüne uygun saymak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Çağrı süresinin gün hesabında toplantı gününün ve çağrı gününün hesaba katılmadığı, buna göre on beş günlük sürenin toplantı günü öncesinden geriye doğru işletildiği kabul edilmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2022/568 E., 2023/3994 K., 03.07.2023)
- Dernek genel kurulunun çağrısında gündem ve toplantı yerinin eksik bildirilmesinin, genel kurul kararlarının iptali sebebi sayıldığı kabul edilmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2022/568 E., 2023/3994 K., 03.07.2023; 8. Hukuk Dairesi, 2021/14919 E., 2023/1964 K., 03.04.2023)
- Yönetim kurulu kararı alınmadan yapılan genel kurul toplantısının, m.77 ile birlikte m.73 ihlali sayılarak iptal ve hukuki sonuç doğurduğu kabul edilmektedir. (9. Ceza Dairesi, 2012/11452 E., 2013/2561 K., 20.02.2013)

### Nasıl ispat edilir?

- Çağrının süresinde yapıldığını ve bildirimin usulüne uygun gerçekleştiğini ileri süren taraf, çağrı belgesi, ilan veya tebligat kayıtlarıyla bu iddiasını ispatlamalıdır.
- Çağrının yapılmadığını ya da eksik yapıldığını ileri süren, iptal davası açan üye, bu iddiasını ilan, tebligat ve gündem belgeleriyle ispat etmelidir.
- Çağrının süresinde yapıldığını ispat yükü, çağrıyı yapan dernek organındadır; çağrı belgesinin tarihi ve tebliğ kaydı bu konuda temel delildir.
- Yönetmelik ve tüzükteki ek usul şartlarının yerine getirildiği de aynı belgelerle ispatlanır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.74: Olağan genel kurul toplantısının zamanını ve yönetim kurulunun çağrı görevini düzenler; bu madde çağrının yapılmasını bu kapsamda somutlaştırır.
- 4721 m.75: Olağanüstü genel kurul toplantısı ve çağrı talebine ilişkin hükümleri içerir; yönetim kurulunun çağrıyı yapmaması halinde mahkeme veya sulh hâkimi yetkisini düzenler.
- 4721 m.78: Toplantı yeri, toplantı yeter sayısı ve bir defadan fazla ertelenemeyecek kuralını düzenler; bu madde çağrıdan sonraki toplantı koşullarını belirler.
- 4721 m.83: Çağrı usulüne aykırı toplantıda alınan kararların iptali yolunu düzenler.

## [TMK m.78 — Toplantı yeri ve toplantı yeter sayısı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-78)

Madde, dernek genel kurulunun toplantı yerini ve toplantı yeter sayısını düzenler. Genel kurulun hangi yerde toplanacağı ile katılım sayısının hangi oranda aranacağı, ilk toplantıda yeter sayı sağlanamazsa ikinci toplantının koşulları ve toplantının en fazla kaç defa ertelenebileceği bu maddenin konusudur. Kural olarak tüm dernek genel kurulları için geçerlidir; tüzükte aksine hüküm bulunabilir. Maddenin düzenlemediği konular: genel kurulun çağrı usulü ve çağrı süresi (m.77), genel kurulun karar yeter sayısı ve oy hesabı (m.79 ve ilgili Dernekler Kanunu hükümleri), genel kurul kararlarının iptali ve yokluğu (m.83), dernek organlarının seçimi ve görev süreleri (m.75 ve m.84 vd.). Sendika, konfederasyon ve anonim şirket gibi farklı tüzel kişiler için TTK ve 2822 sayılı Kanun hükümleri ayrıca uygulanır.

### Toplantı yeri ve toplantı yeter sayısı: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Toplantı yeter sayısı**: Genel kurulun toplanabilmesi için hazır bulunması gereken en az üye sayısıdır. Karar yeter sayısı ile karıştırılmamalıdır; bu sayı kararın alınabilmesi için gereken oyun miktarını belirler.
- **Salt çoğunluk**: Katılma hakkı bulunan üyelerin yarısından fazlasıdır. Madde metninde toplantı yeter sayısı için bu oran esas alınmıştır.
- **Üçte iki katılım**: Tüzük değişikliği ve derneğin feshi kararları için ilk toplantıda aranan katılım oranıdır. Tüzükte bu oran artırılabilir, ancak düşürülemez.
- **İkinci toplantı**: İlk toplantıda yeter sayı sağlanamadığında yapılan toplantıdır. Bu toplantıda madde metnine göre çoğunluk aranmaz; yalnızca yönetim ve denetim kurulları üye tam sayılarının toplamının iki katı kadar üyenin katılması gerekir.
- **Dernek merkezi**: Genel kurul toplantılarının tüzükte aksine hüküm yoksa yapılacağı yerdir. Tüzükte merkez dışında bir yer öngörülebilir.

### Toplantı yeri ve toplantı yeter sayısı: hangi şartlar aranır?

- Genel kurul toplantısının, tüzükte aksine hüküm yoksa dernek merkezinin bulunduğu yerde yapılması gerekir.
- Genel kurulun toplanabilmesi için katılma hakkı bulunan üyelerin salt çoğunluğunun toplantıya katılması gerekir.
- Tüzük değişikliği ve derneğin feshi gündemde ise, katılma hakkı bulunan üyelerin üçte ikisinin toplantıya katılması gerekir; tüzükle bu oran artırılabilir, düşürülemez.
- İlk toplantıda gerekli katılım sağlanamazsa ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz; ancak bu toplantıya katılan üye sayısı yönetim ve denetim kurulları üye tam sayılarının toplamının iki katından az olamaz.
- Genel kurul toplantısı bir defadan fazla geri bırakılamaz.

### Toplantı yeri ve toplantı yeter sayısı: hangi sonuçları doğurur?

- Toplantı yeter sayısı sağlanmadan yapılan genel kurul toplantısında alınan kararlar geçerli değildir.
- Tüzük değişikliği ya da fesih kararı için üçte iki katılım sağlanmadan alınan karar, bu yeter sayının sağlandığı ikinci toplantıda da alınamaz; madde metninde ikinci toplantı için çoğunluk aranmadığı için bu durum yalnızca ilk toplantı için geçerlidir.
- İlk toplantıda çoğunluk sağlanamazsa ikinci toplantıda katılım oranı aranmaz, ancak iki kat kuralına uyulması gerekir.
- İkinci toplantıda iki kat kuralına uyulmazsa toplantı yapılamaz ve tüzük değişikliği veya fesih görüşülemez.
- Genel kurul toplantısı bir defadan fazla ertelenemez; ikinci kez ertelenmesi gerekiyorsa toplantı yeniden çağrılmalıdır.
- Tüzük, madde metnindeki katılım oranlarını artırabilir; ancak tüzük değişikliği ve fesih için üçte iki oranının altına inemez.

### Genel toplantı ile tüzük değişikliği ve fesih toplantısı arasındaki fark nedir?

- Olağan genel kurul toplantısında katılma hakkı bulunan üyelerin salt çoğunluğu aranır.
- Tüzük değişikliği ve derneğin feshi gündemindeki toplantıda üçte iki katılım aranır.

Sonuç: Aynı üye kitlesi için olağan toplantı yeter sayısı sağlansa bile tüzük değişikliği ya da fesih kararı için ayrıca üçte iki katılım gerekir.

### İlk toplantı ile ikinci toplantı arasındaki fark nedir?

- İlk toplantıda madde metnindeki oranlar (salt çoğunluk ya da üçte iki) aranır.
- İkinci toplantıda katılım oranı aranmaz, yalnızca iki kat kuralı uygulanır.

Sonuç: İkinci toplantıda, katılan üye sayısı yönetim ve denetim kurulları üye tam sayılarının toplamının iki katından az olmadığı sürece toplantı ve karar mümkündür.

### Tüzükte aksine hüküm ile tüzükte hüküm yok arasındaki fark nedir?

- Tüzükte başka bir yer belirlenmişse genel kurul o yerde toplanır.
- Tüzükte aksine hüküm yoksa genel kurul dernek merkezinin bulunduğu yerde toplanır.

Sonuç: Toplantı yeri tüzükle belirlenebilir; tüzük sessizse madde metni uygulanır.

### Toplantı yeri ve toplantı yeter sayısı: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Tüzük değişikliği ve fesih toplantısında üçte iki katılım şartını olağan toplantı için geçerli olan salt çoğunlukla karıştırmak.
- İkinci toplantıda katılım oranının hiç aranmadığını, bu nedenle iki kat kuralının da uygulanmadığını düşünmek; madde metni iki kat kuralını açıkça öngörür.
- Yönetim ve denetim kurulu üye sayılarını yanlış hesaplayarak iki katı yanlış belirlemek; yönetim kurulu için en az beş, denetim kurulu için en az üç üye esas alınır, ancak tüzükte artırılmışsa tüzük sayısı alınır.
- Toplantının bir defadan fazla ertelenebileceğini düşünmek; madde metni bir defadan fazla ertelemeyi yasaklar.
- Tüzükte daha düşük bir katılım oranı öngörüldüğünü varsaymak; tüzük değişikliği ve fesih için üçte iki oranının altına inilemez.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yüksek mahkeme uygulamasında, tüzük değişikliği ve fesih gündemli genel kurulda üçte iki katılım şartının aranması kabul edilmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2019/6774 E., 2021/4658 K., 02.06.2021)
- Genel kurul kararlarının iptali davalarında mahkemelerin toplantı yeter sayısını madde metnine göre denetlediği ve toplantının bu şartlar sağlanmadan yapılmasını usulsüz saydığı görülmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2024/2785 E., 2025/4514 K., 04.06.2025; 8. Hukuk Dairesi, 2022/568 E., 2023/3994 K., 03.07.2023)
- Mahkemeler, genel kurul toplantısının çağrı ve katılım usulünün birlikte değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmektedir; bu bağlamda 4721 sayılı Kanun'un 77 ve 78. maddeleri birlikte uygulanmaktadır. (8. Hukuk Dairesi, 2021/14919 E., 2023/1964 K., 03.04.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Genel kurul kararının geçerliliğini iddia eden taraf, toplantının madde metnindeki katılım oranına uygun yapıldığını ispatlamakla yükümlüdür; bu ispat için toplantı tutanağı ve hazirun listesi en önemli delildir.
- Toplantı tutanağı ve hazirun listesinin bulunmaması durumunda toplantının katılım şartını sağladığını ispat yükü toplantıyı yapan dernek organındadır.
- Kararın iptalini isteyen taraf, toplantıda gerekli katılım sağlanmadığını ya da tüzük değişikliği için üçte iki şartının aranmadığını iddia ettiğinde bu iddiayı ispatlamakla yükümlüdür.
- Tüzükte farklı bir toplantı yeri ya da daha yüksek katılım oranı öngörülüyorsa, bu hükmün tüzük metnine dayanılarak ispatlanması gerekir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.77: Genel kurulun çağrı usulünü ve toplantı çağrısının zamanını düzenler; toplantının ertelenmesine dair usul de bu madde ile bağlantılıdır.
- 4721 m.84: Yönetim kurulu üye sayısını belirler; ikinci toplantıda aranan iki kat kuralının hesabında bu sayı kullanılır.
- 4721 m.86: Denetim kurulu üye sayısını belirler; ikinci toplantıda aranan iki kat kuralının hesabında bu sayı kullanılır.

## [TMK m.79 — Toplantı usulü](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-79)

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 79. maddesi, dernek genel kurulunun toplantı açılışından sonra divan heyetinin seçilmesini ve genel kurul toplantısında görüşülecek konuların belirlenmesini düzenler. Bu kapsamda divan heyetinin (başkan, başkan vekili ve yazman) seçimi, toplantıda yalnız gündemdeki maddelerin görüşülmesi kuralı ile azınlığın (hazır bulunan üyelerin en az onda birinin) yazılı istemiyle gündeme madde alınması hükmü yer alır. Madde, kişi topluluklarının genel kurulunda görüşme konusunu sınırlayan bir usul kuralıdır; dernek üyeleri ve genel kurul toplantısına katılan herkes bakımından uygulanır. Toplantı yeter sayısı, çağrı usulü, karar yeter sayıları ve toplantı tutanağı gibi konuları düzenlemez; bunlar için sırasıyla 78. madde ile 77. maddenin atıfta bulunduğu düzenlemeler ve yönetmelik esas alınır. Kararın geçerliliği ve iptal davası ise 83. maddenin konusudur.

### Toplantı usulü: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Divan heyeti**: Genel kurul toplantısını yönetmek üzere açılıştan sonra seçilen bir başkan, yeteri kadar başkan vekili ve bir yazmandan oluşan heyettir. Heyetin oluşturulması toplantının açılış işlemine bağlıdır ve madde, seçilecek kişilerin sayısını 'yeteri kadar' ifadesiyle ihtiyaca bırakır.
- **Gündem**: Genel kurul toplantısının çağrı ile birlikte üyelere bildirilen görüşme konularının listesidir. Toplantıda görüşülebilecek konular bu liste ile sınırlıdır; gündeme alınmamış konu, toplantıda hazır bulunan üyelerin istemi olmadıkça görüşülemez.
- **Gündeme alınmasının zorunlu olduğu konu**: Toplantıda hazır bulunan üyelerin en az onda birinin yazılı istemiyle ileri sürülen ve bu nedenle gündeme alınması gereken konudur. Bu istek hazır bulunan üye sayısı üzerinden hesaplanır; çağrıda yer alan üye sayısı esas alınmaz.
- **Yazılı istem**: Azınlık üyelerinin konunun görüşülmesi talebini yazılı olarak yöneltmesidir. Madde, istemin hangi tarihe ya da hangi aşamaya kadar yapılacağını belirtmez; bu yönde tartışma yapılan yetkili kişiye yöneltilmesi gerektiğinden hareketle uygulamada aranır.

### Toplantı usulü: hangi şartlar aranır?

- Genel kurul toplantısının açılışının yapılmış olması gerekir; divan heyeti ancak açılıştan sonra seçilebilir.
- Divan heyetinin bir başkan, yeteri kadar başkan vekili ve bir yazmandan oluşması gerekir.
- Genel kurulda görüşülecek konuların gündemde yer alması gerekir; gündemde bulunmayan madde görüşülemez.
- Gündemde olmayan bir konunun görüşülebilmesi için toplantıda hazır bulunan üyelerin en az onda birinin bu konuyu yazılı olarak istemesi gerekir.
- Yazılı isteğin, gündeme alınması zorunlu konu niteliğini taşıyabilmesi için hazır bulunan üyelerin onda birini karşılaması gerekir; bu oran yalnız çağrıya katılan toplam üye sayısına göre hesaplanamaz.
- Gündeme alınması istenen konunun genel kurulun görev alanına giren bir konu olması gerekir.

### Toplantı usulü: hangi sonuçları doğurur?

- Gündemde yer almayan bir konu, toplantıda hazır bulunan üyelerin en az onda birinin yazılı istemi olmadan görüşülürse, o konudaki karar usule aykırı olur.
- Hazır bulunan üyelerin en az onda biri yazılı istemde bulunduğunda, istenen konu gündeme alınmak zorundadır.
- Yazılı istem yapılmış olmasına rağmen konu gündeme alınmazsa, bu eksiklik genel kurul kararının iptali gerekçesi olabilir.
- Divan heyeti, açılıştan sonra seçilmediği sürece toplantıyı yönetme yetkisi kullanılamaz ve toplantının bu aşamada yönetilmesi usule aykırı olur.
- Madde, toplantının yeter sayısını ve karar yeter sayılarını düzenlemez; bu konularda 78. madde hükümleri uygulanır.

### Gündemdeki konu ile gündem dışı konu arasındaki fark nedir?

- Gündemde yer alan maddeler, toplantıda görüşülmesi kuralı gereği her zaman görüşülebilir.
- Gündemde yer almayan maddeler, kural olarak görüşülemez.

Sonuç: Gündem dışı bir konuda karar alınması, kuralın dışına çıkılmış olur ve bu karar tartışmalı hale gelir.

### Serbest görüşme ile zorunlu gündeme alma arasındaki fark nedir?

- Toplantı başkanının ve çoğunluğun takdiriyle gündem dışı konuların görüşülmesi, madde metninde açıkça öngörülmüş bir yetki değildir.
- Hazır bulunan üyelerin en az onda birinin yazılı istemi, konunun gündeme alınmasını zorunlu kılar.

Sonuç: Azınlık üyelerinin yazılı istemi yerine getirilmeden, o konunun görüşülmemesi maddeye aykırı olur.

### Divan heyeti seçimi ile genel kurul kararları arasındaki fark nedir?

- Divan heyetinin seçimi, toplantının açılışından sonra ve toplantıyı yönetmek amacıyla yapılan bir işlemdir.
- Genel kurul kararları, gündemde yer alan konular üzerinde alınır.

Sonuç: Açılıştan önce seçilen ya da gündemde yer almayan bir konu üzerinden alınan karar, bu madde yönünden usulsüz kabul edilir.

### Toplantı usulü: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Hazır bulunan üye sayısı yerine çağrıya katılması gereken toplam üye sayısını esas alarak onda birlik oranı hesaplamak; oran hazır bulunan üyelere göre belirlenir.
- Gündem dışı konunun görüşülmesini, toplantı başkanının takdirine bırakılmış bir yetki gibi değerlendirmek; madde bu yetkiyi tanımaz.
- Divan heyeti seçiminin açılıştan önce yapılabileceğini düşünmek; madde açılıştan sonra seçim yapılmasını öngörür.
- Madde metninde yer alan 'yerel gazete' ve 'üyelere yazı' ifadelerinin hâlâ yürürlükte olduğunu varsaymak; bu ibareler 5253 sayılı Kanun ile metinden çıkarılmıştır.
- Madde m.79 kapsamında yer alan toplantı yeter sayısı ve karar yeter sayılarını bu maddeden çıkarmaya çalışmak; bunlar 78. maddede düzenlenmiştir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Genel kurulda gündemde yer alan maddelerin görüşülmesi, gündem dışı konuda alınan kararların usule aykırılık nedeniyle iptali sonucunu doğuracak biçimde değerlendirilmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2022/2754 E., 2024/4185 K., 13.06.2024)
- Genel kurul toplantısında gündeme alınması zorunlu konunun görüşülmemesi, kararın iptali davasında esas incelemeye konu olmaktadır. (8. Hukuk Dairesi, 2022/2270 E., 2024/1132 K., 26.02.2024)
- Genel kurul kararlarının usule aykırılığı iddiasında, 79. maddeye aykırılık ile birlikte 78. ve 83. maddelerin birlikte değerlendirildiği görülmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2023/4198 E., 2023/4378 K., 14.09.2023; 8. Hukuk Dairesi, 2022/568 E., 2023/3994 K., 03.07.2023)
- Genel kurul toplantısının açılışından sonra divan heyetinin seçilmesi, toplantının usul geçerliliği için esas alınan bir aşama olarak ele alınmaktadır. (4. Hukuk Dairesi, 2017/836 E., 2020/484 K., 11.02.2020)

### Nasıl ispat edilir?

- Gündeme alınması zorunlu konu iddiasında bulunan üye, hazır bulunan üyelerin en az onda birinin yazılı istemde bulunduğunu ispat etmek zorundadır.
- Yazılı istem, imzalı dilekçe veya toplantı tutanağına geçen istem gibi belgelerle ispatlanır; tanık beyanı bu konuda tek başına yeterli kabul edilmez.
- Toplantıda hazır bulunan üye sayısı, hazirun listesi ve toplantı tutanağı ile tespit edilir; bu belgelerin eksikliği durumunda ispat güçlüğü doğar.
- Gündemde yer almadığı iddia edilen konunun görüşülmediğini veya görüşüldüğünü ispat yükü, iddiayı ileri süren tarafa aittir; karşı taraf görüşmenin gündem kapsamında olduğunu ve istemin bulunmadığını savunabilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.78](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-78): Toplantı yeter sayısı ve karar yeter sayılarını düzenler; 79. maddenin düzenlemediği nisap konusunda esas alınır.
- [4721 sayılı Kanun m.77](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-77): Genel kurulun çağrı usulünü ve gündemin üyelere bildirilmesini düzenler; gündem dışı konu sorununun kaynağı olan çağrı ve gündem bu maddeye dayanır.
- [4721 sayılı Kanun m.83](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-83): Genel kurul kararlarının iptali ve kararın usule aykırılığına dayanan dava yolunu düzenler; gündeme alınma zorunluluğuna aykırılık bu madde kapsamında tartışılabilir.

## [TMK m.80 — Genel kurulun görev ve yetkileri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-80)

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 80. maddesi, dernek genel kurulunun görev ve yetkilerini genel olarak düzenler: üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarmada son karar, dernek organlarının seçimi, bir başka organa verilmemiş işler ile diğer organların denetlenmesi ve haklı sebeplerle görevden alınması. Madde, derneklerin genel kurulu bakımından uygulanır. Madde, genel kurul toplantısının çağrı ve toplantı yeter sayısı usulünü, olağan ve olağanüstü toplantı zamanlarını, toplantısız karar alma yolunu ve karar yeter sayısını düzenlemez; bunlar 4721 sayılı Kanun m.75, m.76, m.77 ve m.78'de yer alır. Dernek üyesinin genel kurul kararına karşı dava hakkı ve bu davanın süresi de maddenin kapsamında değildir; bu konu m.83 kapsamındadır.

### Genel kurulun görev ve yetkileri: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Son karar**: Üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarma konusunda dernek içinde verilebilecek en üst kararı ifade eder. Genel kurul bu konuda bir başka organın kararını onaylayarak ya da değiştirerek son sözü söyler.
- **Devredilemeyen ve devredilebilen yetkiler**: Maddenin ikinci cümlesi, genel kurulun diğer organlara bırakılmamış işleri görmesini öngörür. Bir işin başka organa bırakılıp bırakılmadığı kanun ve tüzüğe bakılarak belirlenir.
- **Haklı sebep**: Genel kurulun diğer organ üyelerini görevden alabilmesi için aranan gerekçedir. Haklı sebebin varlığı halinde görevden alma her zaman yapılabilir; tüzükteki sınırlamalar bu yetkiyi ortadan kaldırmaz.

### Genel kurulun görev ve yetkileri: hangi şartlar aranır?

- Genel kurul kararının, kanun ve tüzük uyarınca başka bir organa bırakılmamış bir konuya ilişkin olması gerekir.
- Üyeliğe kabul veya üyelikten çıkarma kararında genel kurulun son karar mercii olarak karar vermesi gerekir.
- Diğer organların görevden alınmasında haklı sebebin bulunması gerekir.
- Görevden alma yetkisi kullanılırken tüzükteki sınırlamanın bu yetkiyi tamamen ortadan kaldırmadığı göz önünde tutulmalıdır.

### Genel kurulun görev ve yetkileri: hangi sonuçları doğurur?

- Genel kurul, üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarma konusunda son kararı verir.
- Genel kurul, derneğin diğer organlarını denetler.
- Genel kurul, diğer organları haklı sebeplerle her zaman görevden alabilir.
- Haklı sebep yoksa genel kurul diğer organ üyelerini bu madde uyarınca görevden alamaz.
- Kanun veya tüzükle başka bir organa bırakılmış işler genel kurulun doğrudan yetkisinde değildir; bu işler ancak denetim ve danışma ölçüsünde genel kurulu ilgilendirir.
- Son karara karşı yargı yolu, madde metninde düzenlenmediği için ayrıca değerlendirilir.

### Üyelikten çıkarma ile yönetim kurulunun çıkarma kararı arasındaki fark nedir?

- Yönetim kurulu veya başka bir organ üyelikten çıkarma kararı verebilir.
- Genel kurul, bu konuda son kararı verir.

Sonuç: Üyelikten çıkarma kararına karşı genel kurula başvuru yolu açıktır; genel kurul kararı kesin son karar niteliğindedir.

### Haklı sebepli görevden alma ile tüzükte öngörülen görevden alma arasındaki fark nedir?

- Genel kurul, haklı sebeple her zaman görevden alma yetkisini kullanır.
- Tüzük görevden alma için ayrı usul veya sınırlama öngörebilir.

Sonuç: Tüzük sınırlaması, haklı sebep varsa genel kurulun görevden alma yetkisini ortadan kaldırmaz.

### Genel kurulun yetkisi ile diğer organın yetkisi arasındaki fark nedir?

- Kanun veya tüzükle başka bir organa verilmiş konular diğer organın yetkisindedir.
- Başka organa verilmemiş konular genel kurula aittir.

Sonuç: Genel kurul, diğer organların yetkisindeki konularda da danışma ve denetleme yetkisine sahip olur.

### Genel kurulun görev ve yetkileri: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Genel kurulun son karar yetkisini, yönetim kurulunun ön kararını yeterli sayarak yok saymak.
- Üyelikten çıkarma ile görevden almayı aynı usule bağlamak; görevden almada haklı sebep aranır, üyelikten çıkarmada ise son karar genel kurula aittir.
- Tüzükte görevden alma için öngörülen sınırlamayı haklı sebep varken de genel kurulu bağlayıcı saymak.
- Madde metninde düzenlenmeyen toplantı yeter sayısı veya çağrı usulünü bu maddeye dayandırmak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Üyelikten çıkarma kararında genel kurulun son karar mercii olduğu ve dernek içi denetim yollarının bu aşamada tüketildiği kabul edilmektedir. (18. Hukuk Dairesi, 2013/16798 E., 2014/6851 K., 14.04.2014; 18. Hukuk Dairesi, 2012/7041 E., 2012/8107 K., 26.06.2012)
- Üyelikten çıkarma kararının dernek içinde genel kurula götürülmemesi, dernek içi denetim yollarının tüketilmediği anlamına gelir. (8. Hukuk Dairesi, 2024/3991 E., 2025/6153 K., 02.10.2025)
- Genel kurulun haklı sebeple görevden alma yetkisi, yönetim kurulunun görev süresi içinde kullanılabilen bir yetki olarak değerlendirilmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2023/4198 E., 2023/4378 K., 14.09.2023; 8. Hukuk Dairesi, 2022/568 E., 2023/3994 K., 03.07.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Üyelikten çıkarma kararının genel kurulca verildiğini iddia eden taraf, genel kurul kararını veya tutanağını ibraz etmelidir.
- Haklı sebebin varlığını ileri süren taraf, görevden alınan organ üyesinin davranışlarını belgeyle ispatlamalıdır.
- Üyelikten çıkarılan kişi, karara karşı dernek içi itiraz yolunun kullanılmadığını ileri süren karşı taraf karşısında, itirazını yaptığını belgelerle göstermelidir.
- Genel kurulun yetkisi dışında bir kararın alındığını iddia eden taraf, konunun başka organa tüzük veya kanunla bırakıldığını ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.75: Genel kurulun toplanmasına ilişkin çağrı ve usul hükümlerini düzenler; genel kurulun karar alabilmesi için bu usule uyulması gerekir.
- 4721 m.76: Toplantısız veya çağrısız alınan kararların geçerliliğini düzenler; genel kurulun karar alma yolunu tamamlar.
- 4721 m.83: Genel kurul kararlarına karşı iptal davasını düzenler; üyelikten çıkarma ve görevden almanın denetimi bu yoldan yapılır.

## [TMK m.81](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-81)

TMK m.81, dernek genel kurulu kararlarının alınmasında aranacak çoğunlukları düzenler. Genel kurul kararlarının genel olarak toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğuyla alınacağını, tüzük değişikliği ve derneğin feshi kararlarında ise toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğu aranacağını belirler. Kuralın uygulanması bakımından dernekleri ve genel kurulu olan tüm dernek türlerini kapsar. Oy hakkından yoksunluğu düzenlemez (m.69 ve devamı); genel kurulun çağrısını, toplantı yeter sayısını ve kararların iptalini de düzenlemez (m.73-75 ve m.80, 83 gibi ilgili hükümler).

### m.81: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Genel kurul**: Derneğin en yüksek organı olup üyelerin toplanarak karar aldığı organdır. Madde, yalnızca bu organın aldığı kararların çoğunluk koşullarını düzenler.
- **Salt çoğunluk**: Toplantıya katılan üyelerin yarıdan fazlasının oyunu ifade eder. Hesap, derneğin toplam üye sayısı değil, toplantıya katılanlar üzerinden yapılır.
- **Üçte iki çoğunluk**: Toplantıya katılan üyelerin üç ortada iki oranında oyunu ifade eder. Hesap yine toplantıya katılanlar üzerinden yapılır, toplam üye sayısı esas alınmaz.
- **Tüzük değişikliği**: Derneğin tüzüğünde yapılan her türlü değişikliktir. Madde metninde ağırlaştırılmış çoğunluğa tabi tutulmuştur.
- **Derneğin feshi**: Derneğin tüzel kişiliğinin sona erdirilmesine yönelik genel kurul kararıdır. Ağırlaştırılmış çoğunluğa tabi olan iki karar türünden biridir.

### m.81: hangi şartlar aranır?

- Genel kurul kararının toplantıda hazır bulunan üyelerin oylarıyla alınması gerekir.
- Tüzük değişikliği veya derneğin feshi dışındaki kararlar için toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğunun oyu aranmalıdır.
- Tüzük değişikliği ve derneğin feshi kararları için toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğunun oyu aranmalıdır; salt çoğunluk bu kararlar için yeterli değildir.
- Oy hesabında toplam üye sayısı değil, toplantıya katılan üyeler esas alınmalıdır.

### m.81: hangi sonuçları doğurur?

- Olağan genel kurul kararı, toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğunun oyuyla geçerli olarak alınır.
- Tüzük değişikliği kararı, toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğu sağlanmadıkça alınamaz.
- Derneğin feshi kararı, toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğu sağlanmadıkça alınamaz.
- Gerekli çoğunluk sağlanmadan alınan karar, bu maddeye göre geçerli kabul edilmez; hukuki sonucu da doğmaz.

### Genel karar ile tüzük değişikliği ve fesih kararı arasındaki fark nedir?

- Genel kurulun olağan kararları, toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğuyla alınır.
- Tüzük değişikliği ve derneğin feshi kararları, toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğunu gerektirir.

Sonuç: Aynı toplantıda oylanan iki kararın kabul edilebilmesi için farklı oy oranları aranır; tüzük değişikliği ve fesih, olağan karara göre daha ağır bir çoğunlukla kabul edilir.

### Toplantıya katılan üyeler ile toplam üye sayısı arasındaki fark nedir?

- Madde, çoğunluk hesabını toplantıya katılan üyeler üzerinden yapar.
- Toplam üye sayısı, bu hesabın esası değildir.

Sonuç: Toplantıya az üye katılması hâlinde de kararlar bu oranlarla alınabilir; toplantı yeter sayısı ayrı bir konudur ve bu maddede düzenlenmez.

### m.81: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Tüzük değişikliği ve fesih kararlarına da salt çoğunluk yeterlidir sanmak; bu kararlar için madde açıkça üçte iki aradığından bu yanlış yorumdur.
- Çoğunluk hesabını toplam üye sayısı üzerinden yapmak; madde yalnızca toplantıya katılan üyeleri esas alır.
- Üçte iki oranını toplam üyenin üçte ikisi gibi hesaplamak; oran toplantıya katılanlar üzerinden uygulanmalıdır.
- Oy hakkı bulunmayan üyenin oyunu hesaba katmak; önce m.69 uyarınca oy hakkının varlığı kontrol edilmelidir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yargıtay, dernek genel kurul kararlarında tüzük değişikliği ve fesih dışındaki kararlar için salt çoğunluğun, bu iki karar için üçte iki çoğunluğun aranacağını kabul etmektedir. (18. Hukuk Dairesi, 2006/3563 E., 2006/6198 K., 17.07.2006)
- Yargıtay, bu maddenin kararlarını m.76 ve m.83 ile birlikte değerlendirmekte; çoğunluk hatalarını genel kurul kararının iptali kapsamında ele almaktadır. (18. Hukuk Dairesi, 2006/3563 E., 2006/6198 K., 17.07.2006)
- Yargıtay, m.81'in aranan oy oranına ilişkin uyuşmazlıklarda kanunun açık metnini esas almaktadır. (18. Hukuk Dairesi, 2015/14584 E., 2015/16620 K., 17.11.2015)

### Nasıl ispat edilir?

- Genel kurul kararının geçerliliğini iddia eden taraf, kararın madde metnindeki çoğunluk koşulunu sağladığını ispatlamakla yükümlüdür.
- Çoğunluğun sağlandığı, toplantı tutanağı, katılım listesi ve oy sayım kayıtları ile ispat edilir.
- Kararın iptalini isteyen taraf, oy sayımındaki hatayı ya da ağırlaştırılmış çoğunluğun aranmadığını ileri sürerek bunu tutanak ve kayıtlarla ispatlamakla yükümlüdür.
- Yazılı tutanak bulunmaması hâlinde karara dayanan taraf, çoğunluğu tanık dahil başka delillerle ispatlamak zorundadır; bu durumda ispat güçlüğü karara dayananın aleyhine işler.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.69](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-69): Oy hakkından yoksunluk hâllerini düzenler. Bir üyenin oy hakkı yoksa, çoğunluk hesabında bu üyenin oyu dikkate alınmaz; bu nedenle m.81 hesabından önce oy hakkının varlığı belirlenmelidir.
- [4721 sayılı Kanun m.83](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-83): Genel kurul kararlarının iptal davasına ilişkin hükümleri içerir; m.81'e aykırı biçimde alınan kararlar bu yolla iptal edilebilir.

## [TMK m.82](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-82)

TMK m.82, dernek üyelerinin dernekle kendileri, eşleri, üstsoyları ve altsoyları arasındaki bir hukuki işlem veya uyuşmazlık konusunda alınacak kararlarda oy kullanmasını yasaklar. Yasak, üyenin kendi adına oy kullanmasının yanında tüzel kişi adına oy kullanacak kişi için de geçerlidir (ek fıkra, 4963 sayılı Kanun ile eklenmiştir). Madde, oy yasağına aykırı kararın iptaline ilişkin dava usulünü düzenlemez; bu konu maddenin altındaki "kararın iptali" başlığına ait olmakla birlikte madde metninde yer almaz. Kararın iptal davasının süresi, dernek organlarının yetkisi ve genel kurul kararlarının geçerlilik koşulları bu maddede düzenlenmemiştir. Dernek üyeliğinin kazanılması ve kaybedilmesi, dernek organlarının oluşumu ile tüzel kişilerin temsili de bu maddenin kapsamı dışındadır.

### m.82: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Oy yasağı**: Dernek üyesinin belirli bir hukuki işlem veya uyuşmazlık konusunda alınacak kararda oy kullanamaması durumudur. Yasak yalnızca karara konu olan işlemle ilgili oylamada geçerlidir; üyenin genel olarak dernek toplantısına katılmasını ya da diğer konularda oy kullanmasını engellemez.
- **Yakın hısımlar**: Madde kapsamında üyenin eşi, üstsoyu ve altsoyudur. Bu sayılanlar dışındaki kişiler, örneğin kardeşler veya yakın olmayan akrabalar, maddenin kapsamında değildir.
- **Tüzel kişi adına oy kullanan kişi**: Dernek üyesi bir tüzel kişi olduğunda, tüzel kişiyi temsilen oy kullanan gerçek kişidir. Bu kişi hakkında da üyeye uygulanan yasak aynen uygulanır.

### m.82: hangi şartlar aranır?

- Oy kullanılacak karar, dernek ile üye arasındaki bir hukuki işlem veya uyuşmazlık konusunda alınması gereken bir karar olmalıdır.
- Oy kullanan kişi dernek üyesi olmalı ya da üyeyi temsil eden tüzel kişi adına oy kullanan kişi olmalıdır.
- Oy kullanan kişi ile dernek arasındaki işlem veya uyuşmazlıkta taraf, oy kullanan kişinin kendisi, eşi, üstsoyu veya altsoyu bulunmalıdır.
- Bu koşullar birlikte gerçekleştiğinde oy kullanma yasağı doğar; yasağın dışında kalan bir karar için oy kullanmaya engel yoktur.

### m.82: hangi sonuçları doğurur?

- Yasak kapsamındaki bir üye, konu kendisi, eşi, üstsoyu veya altsoyu ile dernek arasındaki işlem veya uyuşmazlık olduğunda oy kullanamaz.
- Tüzel kişi adına oy kullanacak kişi de aynı yasağa tabidir; bu kişi yasaklıysa tüzel kişinin oyu da kullanılamaz.
- Yasağın bulunmadığı kararlarda üyenin oy kullanma hakkı korunur.
- Yasağa aykırı olarak kullanılan oyun kararı etkileyip etkilemediği ve kararın iptal edilip edilmeyeceği madde metninde düzenlenmemiştir; bu sonuç maddenin başlığında anılan iptal yoluna ve genel hükümlere bağlıdır.
- Madde, oy yasağının hangi kararlar bakımından kesin olarak geçerli olduğunu ve yasağın kapsamını emredici biçimde belirler; sözleşmeyle bu yasak kaldırılamaz.

### Üyenin kendisi ile tüzel kişi adına oy kullanan kişi arasındaki fark nedir?

- Dernek üyesi gerçek kişi olarak doğrudan oy kullanır ve kendisi ile dernek arasındaki işlemde yasak kendisine uygulanır.
- Üye tüzel kişi ise oy, tüzel kişiyi temsil eden gerçek kişi tarafından kullanılır ve yasak bu temsilciye uygulanır.

Sonuç: Her iki durumda da yasak aynı biçimde işler; fark, yasağın muhatabının kim olduğudur. Tüzel kişi üyenin temsilcisi yasaklı ise tüzel kişinin oyu da yasaklı sayılır.

### Hısım kapsamındaki kişi ile kapsam dışındaki kişi arasındaki fark nedir?

- Eş, üstsoy ve altsoy madde kapsamındadır; bu kişilerin ilgili işlemde dernekle çıkarları karşıtsa oy yasağı doğar.
- Kardeş, amca, dayı gibi maddede sayılmayan yakınlar ile dernek yöneticileri kapsam dışında kalır.

Sonuç: Kapsam dışındaki yakınların oy kullanmasını bu madde engellemez; karar bakımından ayrıca dürüstlük ve dernek tüzüğü hükümleri aranabilir.

### Dernekle hukuki işlem ile dernekle uyuşmazlık arasındaki fark nedir?

- Dernekle yapılan bir sözleşme, satış, kira gibi işlemde oy yasağı doğar.
- Dernekle üye arasında doğmuş bir uyuşmazlığın çözümüne ilişkin kararda da yasak geçerlidir.

Sonuç: Maddede her iki durum birlikte sayılmıştır; hangisinin söz konusu olduğu yasağın doğumunu değiştirmez, yalnızca karar konusunun bu ikisinden birine girmesi yeterlidir.

### m.82: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Yasağı yalnızca dernek üyesinin kendisine uygulamak; tüzel kişi adına oy kullanan kişinin de yasak kapsamında olduğunu gözden kaçırmak.
- Kardeş veya kapsam dışındaki yakınları da yasaklı saymak; yasağın yalnızca madde metninde sayılan kişilerle sınırlı olduğunu unutmak.
- Yasağı her türlü dernek kararına teşmil etmek; yasağın yalnızca karar konusunun üyeyle dernek arasındaki bir işlem veya uyuşmazlık olduğu hallerde doğduğunu göz ardı etmek.
- Maddenin iptal davası süresini ya da iptal sonucunu bu maddeden çıkarmaya çalışmak; bu konular madde metninde yer almaz.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mahkemeler, dernek genel kurulunda oy yasağı bulunan üyenin oy kullandığı kararların iptali talebini bu madde ışığında değerlendirmektedir. (Birinci Bölüm, 2020/9694 E., 18.12.2024)
- Mahkemeler, oy yasağının varlığını karar konusu işlem ile oy kullanan üyenin hısımlık ilişkisine bakarak belirlemektedir. (Birinci Bölüm, 2020/9694 E., 18.12.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Oy yasağına aykırılığı ileri süren taraf, karar konusu işlemin veya uyuşmazlığın üyenin kendisi, eşi, üstsoyu ya da altsoyu ile dernek arasında olduğunu ispatlamakla yükümlüdür.
- Nüfus kaydı, aile bağını gösteren resmi belge ile dernek defterleri ve genel kurul tutanakları bu ispat için kullanılabilir.
- Oy kullanan kişinin tüzel kişi temsilcisi olduğunun ispatı için tüzel kişiliğin temsil belgesi ve yetki kaydı aranır.
- Oy yasağının bulunmadığını savunan taraf, söz konusu kişinin hısım olmadığını ya da karar konusunun madde kapsamına girmediğini ispatlamakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.82](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-82): Maddenin ek fıkrası 4963 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle eklenmiş olup tüzel kişi adına oy kullanan kişiyi de kapsamaya almıştır.

## [TMK m.83](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-83)

TMK m.83, derneklerde genel kurul kararlarının iptalini isteme hakkını ve bu hakkın kullanılma sürelerini düzenler. Hüküm, dernek üyelerine ve genel kurul kararlarına ilişkindir. Diğer organların (yönetim kurulu vb.) kararlarına karşı iptal davasının ancak dernek içi denetim yolları tüketildikten sonra açılabileceğini de düzenler. Vakıf organları, kooperatif, sendika ve ortaklık kararlarının iptali bu maddenin doğrudan konusu değildir; bu kuruluşlara ilişkin özel mevzuat ve genel hükümler ayrıca incelenmelidir. Genel kurul kararlarının yok veya mutlak butlanla hükümsüz sayılmasının usulü ve sonucu bu maddede ayrıca düzenlenmez; saklı tutulmuştur ve ayrı bir dava türü olarak ele alınır. Dernek organlarının görev ve yetkileri ile genel kurulun toplanma usulü bu maddenin kapsamında değildir (m.69 ve izleyen maddeler).

### m.83: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Genel kurul kararı**: Derneğin en yetkili organı olan genel kurulun toplantıda aldığı irade beyanıdır. Madde, iptal davasının konusunu bu kararlarla sınırlar.
Kararın iptal davasına konu olabilmesi için kanuna veya tüzüğe aykırı olması gerekir.
- **İptal davası**: Kanuna veya tüzüğe aykırı alınmış kararın mahkeme kararıyla ortadan kaldırılmasını isteyen dava türüdür.
Bu dava, kararın yok veya mutlak butlanla hükümsüz olması durumundan ayrıdır; o hâllerde madde saklı tutulmuştur.
- **Hazır bulunan üye**: Genel kurul toplantısında fiilen hazır bulunmuş üyedir. Bu sıfat, kararı alan oturuma katılmış olma ölçütüne bağlıdır ve sürelerin başlangıcını belirler.
Toplantıda hazır bulunmayan üye için süre, kararı öğrenme anından işler.
- **Dernek içi denetim yolları**: Derneğin tüzüğünde ya da iç mevzuatında öngörülen, kararın iç organ eliyle incelenmesini sağlayan başvuru yollarıdır.
Diğer organların kararlarına karşı iptal davası açılmadan önce bu yolların tüketilmesi gerekir.
- **Mutlak butlan**: Kanuna aykırılığın kamu düzenine ilişkin olması hâlinde kararın baştan itibaren hükümsüz sayılmasıdır.
Madde bu hâli iptal davasının süre sınırından ayırır; mutlak butlan iddiası süreye tabi değildir.

### m.83: hangi şartlar aranır?

- Kararın bir genel kurul kararı olması ve toplantıda alınmış bulunması gerekir.
- Kararın kanuna veya tüzüğe aykırı olması gerekir; yalnızca uygunsuzluk iptal sebebi oluşturmaz.
- Davacının, toplantıda hazır bulunup karara katılmayan üye olması ya da toplantıda hazır bulunmayan üye olması gerekir; her iki hâlde de üyelik devam etmelidir.
- Hazır bulunan üye için başvuru süresi karar tarihinden başlayarak bir ay olmalıdır.
- Hazır bulunmayan üye için süre kararı öğrenmesinden başlayarak bir ay olmalıdır, ancak bu süre karar tarihinden başlayarak üç ayı aşamaz.
- Başvurunun mahkemeye yapılması ve iptal talebinin bu şekilde ileri sürülmesi gerekir.
- Diğer organların kararlarına karşı iptal davası açılacaksa dernek içi denetim yollarının tüketilmiş olması gerekir.
- Yok veya mutlak butlanla hükümsüz kararlar bakımından madde kapsamındaki süre ve koşullar aranmaz; bu durumlar saklıdır.

### m.83: hangi sonuçları doğurur?

- Hazır bulunan ve kanuna veya tüzüğe aykırı karara katılmayan üye, bir ay içinde mahkemeye başvurarak kararın iptalini isteyebilir.
- Toplantıda hazır bulunmayan üye, kararı öğrenmesinden itibaren bir ay içinde ve her hâlde karar tarihinden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir.
- Süreler geçtikten sonra iptal davası açılamaz ve kararın iptal edilmesi istenemez.
- Diğer organların kararlarına karşı dernek içi denetim yolları tüketilmeden iptal davası açılamaz.
- Yok veya mutlak butlanla hükümsüz sayılan genel kurul kararları bakımından bu maddedeki süre ve dava koşulları uygulanmaz; bu kararların hükümsüzlüğü saklıdır.
- Kanuna veya tüzüğe uygun bir genel kurul kararı bu madde uyarınca iptal edilemez.

### Toplantıda hazır bulunan üye ile toplantıda hazır bulunmayan üye arasındaki fark nedir?

- Toplantıda hazır bulunup kanuna veya tüzüğe aykırı karara karşı çıkan ya da katılmayan üye, süreyi karar tarihinden işletir.
- Toplantıda bulunmayan üye, süreyi kararı öğrenmesinden başlatır.

Sonuç: Hazır bulunmayanın süresi kararı öğrenme anına bağlı olduğundan süre daha geç başlar; ancak her hâlde karar tarihinden üç ayı aşamaz.

### Genel kurul kararı ile diğer organ kararı arasındaki fark nedir?

- Genel kurul kararına karşı üye doğrudan mahkemeye başvurarak iptal isteyebilir.
- Yönetim kurulu gibi diğer organların kararlarında önce dernek içi denetim yolu tüketilmelidir.

Sonuç: Diğer organ kararına karşı doğrudan dava açılırsa dava usulden reddedilir; önce iç denetim yoluna başvurulması gerekir.

### Hak düşürücü süre ile mutlak butlan arasındaki fark nedir?

- İptal davasına konu kararlar bakımından madde süreleri uygulanır.
- Yok veya mutlak butlanla hükümsüz kararlar madde kapsamı dışında tutulmuştur.

Sonuç: Mutlak butlan iddiası bu süre sınırlarına bağlı kalmadan ileri sürülebilir.

### m.83: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Hazır bulunmayan üyenin süresini her zaman karar tarihinden başlatmak; oysa süre öğrenme anından işler ve karar tarihinden üç ayı aşamaz.
- Üç aylık sınırı hazır bulunmayan üye için genel bir süre sanmak; bu süre yalnızca üst sınırdır, hazır bulunan üye için uygulanmaz.
- Yönetim kurulu kararına karşı dernek içi denetim yolu tüketilmeden doğrudan iptal davası açmak.
- Mutlak butlan veya yok iddiasını madde süresine tabi tutmak; bu durumlar saklıdır ve süreye bağlı değildir.
- Kanuna veya tüzüğe uygun olan genel kurul kararını, sadece sakıncalı bulunduğu için iptal edilebilir saymak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yargıtay uygulamasında yönetim kurulu kararlarının iptali talebinin hukuki dayanağı bu madde kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/776 E., 2023/1205 K., 06.12.2023)
- Genel kurul ve yönetim kurulu kararlarına karşı dava açılabileceği hükmü bu madde kapsamında değerlendirilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2016/2316 E., 2017/1461 K., 29.11.2017)
- Derneğin yönetim kurulu kararlarına karşı iptal davası açılmadan önce dernek içi denetim yollarının tüketilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi, 2024/121 E., 2024/465 K., 08.03.2024)
- Maddedeki bir aylık hak düşürücü sürenin diğer zorunlu organ kararlarına kıyasen uygulanabileceği yönünde kararlar bulunmaktadır. (8. Hukuk Dairesi, 2022/2754 E., 2024/4185 K., 13.06.2024)
- Maddenin ilk fıkrasındaki süreler iptal davası için sürenin geçmesiyle hak düşürücü sonuç doğurur. (Hukuk Genel Kurulu, 2008/408 E., 2008/414 K., 28.05.2008)

### Nasıl ispat edilir?

- İptal davasını açan üye, toplantıda hazır bulunup bulunmadığını ve kararın tarihini ispat yükü kendisindedir; bu nedenle toplantı tutanağı ve davetiye gibi belgelerle ispat edilir.
- Hazır bulunmayan üyenin kararı öğrenme tarihini ispat yükü üyededir; öğrenme tarihi konusunda yazılı bildirim veya tutanak kayıtları esas alınır.
- Sürenin geçtiği savunmasını yapan dernek, karar tarihini ve üyenin öğrenme tarihini ileri süren taraf olarak bu hususları belgelerle ortaya koymalıdır.
- Kararın kanuna veya tüzüğe aykırılığını iddia eden davacı, aykırılığı tüzük hükmü ve toplantı kayıtlarıyla ispat etmelidir.
- Diğer organ kararı için dernek içi denetim yolunun tüketildiğini iddia eden taraf, bu yolun kullanıldığını belgeyle gösterir; aksi hâlde usulden ret gerekir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.83](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-83): Maddenin kendi metninde yer alan ikinci fıkra ve üçüncü fıkra hükümleri bu maddenin parçasıdır.

## Süreler

| Süre | Madde | Hüküm |
|---|---|---|
| üç yılda | [m.74](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-74) | (Değişik ikinci fıkra: 4/11/2004-5253/38 md.) Olağan genel kurul toplantılarının en geç üç yılda bir yapılması zorunludur. b. |
| bir ay | [m.83](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-83) | Toplantıda hazır bulunan ve kanuna veya tüzüğe aykırı olarak alınan genel kurul kararlarına katılmayan her üye, karar tarihinden başlayarak bir ay içinde; toplantıda hazır bulunmayan her üye kararı öğrenmesinden başlayarak bir ay içinde… |
| üç ay | [m.83](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-83) | Toplantıda hazır bulunan ve kanuna veya tüzüğe aykırı olarak alınan genel kurul kararlarına katılmayan her üye, karar tarihinden başlayarak bir ay içinde; toplantıda hazır bulunmayan her üye kararı öğrenmesinden başlayarak bir ay içinde… |

## Konuda geçen kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2022/776 E., 2023/1205 K., 06.12.2023 (m.83)
- Hukuk Genel Kurulu, 2019/476 E., 2019/1419 K., 19.12.2019 (m.83)
- Hukuk Genel Kurulu, 2017/1009 E., 2019/1179 K., 14.11.2019 (m.76)
- Hukuk Genel Kurulu, 2017/1013 E., 2019/1180 K., 14.11.2019 (m.76)
- Hukuk Genel Kurulu, 2018/96 E., 2019/1157 K., 12.11.2019 (m.76)
- Hukuk Genel Kurulu, 2016/2316 E., 2017/1461 K., 29.11.2017 (m.83)
- Hukuk Genel Kurulu, 2009/391 E., 2009/443 K., 21.10.2009 (m.75)
- Hukuk Genel Kurulu, 2008/408 E., 2008/414 K., 28.05.2008 (m.83)
- 9. Hukuk Dairesi, 2025/8106 E., 2026/218 K., 15.01.2026 (m.73)
- 9. Hukuk Dairesi, 2025/8107 E., 2026/219 K., 15.01.2026 (m.73)
- 9. Hukuk Dairesi, 2025/8574 E., 2026/220 K., 15.01.2026 (m.73)
- 8. Hukuk Dairesi, 2024/3991 E., 2025/6153 K., 02.10.2025 (m.80)
- 8. Hukuk Dairesi, 2024/2785 E., 2025/4514 K., 04.06.2025 (m.78)
- 2. Hukuk Dairesi, 2023/9935 E., 2024/5941 K., 17.09.2024 (m.75)
- 2. Hukuk Dairesi, 2023/8533 E., 2024/4661 K., 24.06.2024 (m.74)
- 8. Hukuk Dairesi, 2022/2754 E., 2024/4185 K., 13.06.2024 (m.79, m.83)
- 3. Hukuk Dairesi, 2023/3237 E., 2024/1387 K., 25.04.2024 (m.76)
- 2. Hukuk Dairesi, 2023/5047 E., 2024/1901 K., 19.03.2024 (m.82)
- 8. Hukuk Dairesi, 2022/2270 E., 2024/1132 K., 26.02.2024 (m.79)
- 2. Hukuk Dairesi, 2023/3224 E., 2024/425 K., 23.01.2024 (m.75)
- 2. Hukuk Dairesi, 2023/2679 E., 2023/6129 K., 12.12.2023 (m.74)
- 2. Hukuk Dairesi, 2023/2672 E., 2023/6127 K., 12.12.2023 (m.82)
- 2. Hukuk Dairesi, 2023/1931 E., 2023/5834 K., 30.11.2023 (m.75)
- 2. Hukuk Dairesi, 2023/1809 E., 2023/5656 K., 23.11.2023 (m.76)
- 2. Hukuk Dairesi, 2023/1535 E., 2023/5398 K., 09.11.2023 (m.82)
- 2. Hukuk Dairesi, 2023/5537 E., 2023/4919 K., 19.10.2023 (m.82)
- 8. Hukuk Dairesi, 2023/4198 E., 2023/4378 K., 14.09.2023 (m.79, m.80)
- 8. Hukuk Dairesi, 2022/568 E., 2023/3994 K., 03.07.2023 (m.77, m.78, m.79, m.80, m.81, m.82)
- 8. Hukuk Dairesi, 2021/14919 E., 2023/1964 K., 03.04.2023 (m.77, m.78)
- 2. Hukuk Dairesi, 2022/10621 E., 2023/1444 K., 29.03.2023 (m.74)
- 2. Daire, 2021/16594 E., 2023/15 K., 10.01.2023 (m.74)
- 2. Daire, 2022/193 E., 2023/16 K., 10.01.2023 (m.74)
- 9. Daire, 2022/1930 E., 2022/5663 K., 10.11.2022 (m.77)
- 9. Daire, 2022/1931 E., 2022/5664 K., 10.11.2022 (m.77)
- 9. Hukuk Dairesi, 2022/5504 E., 2022/6669 K., 26.05.2022 (m.77)
- 8. Hukuk Dairesi, 2019/6774 E., 2021/4658 K., 02.06.2021 (m.78)
- 8. Hukuk Dairesi, 2020/120 E., 2020/6978 K., 10.11.2020 (m.73)
- 8. Hukuk Dairesi, 2018/1404 E., 2020/5314 K., 23.09.2020 (m.73)
- 4. Hukuk Dairesi, 2017/836 E., 2020/484 K., 11.02.2020 (m.79)
- 8. Hukuk Dairesi, 2018/1717 E., 2018/14044 K., 12.06.2018 (m.73)
- 18. Hukuk Dairesi, 2015/14584 E., 2015/16620 K., 17.11.2015 (m.81)
- 18. Hukuk Dairesi, 2013/16798 E., 2014/6851 K., 14.04.2014 (m.80)
- 9. Ceza Dairesi, 2012/11452 E., 2013/2561 K., 20.02.2013 (m.77)
- 18. Hukuk Dairesi, 2012/7041 E., 2012/8107 K., 26.06.2012 (m.80)
- 18. Hukuk Dairesi, 2006/3563 E., 2006/6198 K., 17.07.2006 (m.76, m.81)
- Birinci Bölüm, 2022/28200 E., 26.02.2025 (m.80)
- Birinci Bölüm, 2020/9694 E., 18.12.2024 (m.75, m.82)
- Genel Kurul, 2021/38893 E., 27.09.2023 (m.74, m.75)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi, 2024/121 E., 2024/465 K., 08.03.2024 (m.83)

---

Bu konudaki maddelerde bilinen en yeni değişiklik: 04.11.2004 (m.74).
Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/genel-kurul