---
title: "Kuruluşu ve vakıf senedi — Medeni Hukuk konu anlatımı"
course: "Medeni Hukuk"
law: "Türk Medeni Kanunu"
articles: "TMK m.101–108"
last_amended: "2008-04-17"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/kurulusu-ve-vakif-senedi"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Kuruluşu ve vakıf senedi

Medeni Hukuk › Kişiler hukuku › Tüzel kişiler › Vakıflar — [Medeni Hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk)

## Kısaca

TMK m.101, vakfın tanımını, vakfa özgülenebilecek malvarlığı değerlerini ve vakfın kurulamayacağı amaçları düzenler. TMK m.102, vakıf kurma iradesinin şeklini, vakfın tescil yoluyla tüzel kişilik kazanmasını, resmî senetle temsilci aracılığıyla kurulmanın koşullarını, mahkemeye başvuru yetkisini ve mahkemenin mal ve hakların korunması için aldığı önlemleri düzenler.

## Kapsam

Bu konu, Türk Medeni Kanunu m.101–108 hükümlerini kapsar: tanımı, kuruluş şekli, temyiz ve iptal, tescil ve ilân, mal ve hakların kazanılması ve sorumluluk, içeriği, noksanlıklar, mirasçıların ve alacaklıların dava hakkı.

- [TMK m.101 — Tanımı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-101)
- [TMK m.102 — Kuruluş şekli](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-102)
- [TMK m.103 — Temyiz ve iptal](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-103)
- [TMK m.104 — Tescil ve ilân](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-104)
- [TMK m.105 — Mal ve hakların kazanılması ve sorumluluk](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-105)
- [TMK m.106 — İçeriği](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-106)
- [TMK m.107 — Noksanlıklar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-107)
- [TMK m.108 — Mirasçıların ve alacaklıların dava hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-108)

## [TMK m.101 — Tanımı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-101)

Madde, vakfın tanımını, vakfa özgülenebilecek malvarlığı değerlerini ve vakfın kurulamayacağı amaçları düzenler. Vakıf kurma işlemi ile tüzel kişiliğin kazanılması, tescil ve vakıf senedinin unsurları bakımından bu hükmün gerçek ve tüzel kişi vakfedenler için uygulanması söz konusudur. Maddede vakfın kuruluş şekli, tescil usulü, vakıf senedinin noksanlıkları, amacın değiştirilmesi ve vakfın sona ermesi yer almaz; kuruluş şekli (m.102), tescil ve tüzel kişiliğin kazanılması (m.103), vakıf senedinin içeriği (m.104), amacın değiştirilmesi (m.112) ve sona erme (m.114 vd.) ayrı maddelerde düzenlenmiştir. Ayrıca vakfın kuruluşundan sonra mal ve hakların devri gibi konular da bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Tanımı: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Vakıf**: Gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve haklarını belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan, tüzel kişiliğe sahip mal topluluğudur. Vakıf bir kişi topluluğu değil, malvarlığı üzerine kurulu bir yapıdır.
- **Özgüleme**: Malvarlığı değerlerinin vakfın amacına kalıcı olarak tahsis edilmesi işlemidir. Vakıf kurma işleminin malvarlığı yönündeki karşılığıdır ve yeterlilik ölçütüne tabidir.
- **Yeterli mal ve haklar**: Vakfın amacını gerçekleştirmeye başlangıç bakımından elverişli olan malvarlığı değerleridir. Yeterlilik, amacın gerçekleşmesine en azından başlangıçta yeterli olma ölçütüyle belirlenir.
- **Vakfedilebilir haklar**: Bir malvarlığının bütünü ile gerçekleşmiş ya da gerçekleşeceği anlaşılan her türlü gelir veya ekonomik değeri olan haklardır. Gerçekleşeceği kesin olmayan gelirler, örneğin üçüncü kişilerin yapması tahmin edilen bağışlar, bu kapsamda değildir.
- **Kamu düzeni sınırı**: Vakıf amacının Cumhuriyetin niteliklerine, Anayasanın temel ilkelerine, hukuka, ahlaka, millî birliğe ve millî menfaatlere aykırı olamayacağını, ayrıca belli bir ırk ya da cemaat mensuplarını desteklemek amacı taşıyamayacağını belirten sınırdır.
- **Belirli amaç**: Vakıf senedinde malvarlığının tahsis edildiği amacın yeterli açıklıkta belirtilmesidir. Soyut ve genel nitelikteki (örneğin yalnızca hayır işlerine veya kamu yararına) amaç tanımları bu koşulu karşılamaz.

### Tanımı: hangi şartlar aranır?

- Vakfın, gerçek veya tüzel kişilerin özgülemesiyle kurulması ve bu özgüleme bir tüzel kişiliğe sahip mal topluluğu oluşturacak nitelikte bulunması gerekir.
- Vakfa özgülenen malvarlığının yeterli mal ve haklardan oluşması gerekir; yeterlilik amacın gerçekleşmesine en azından başlangıçta elverişli olma ölçütüyle değerlendirilir.
- Vakfa özgülenen değerler bir malvarlığının bütünü, gerçekleşmiş veya gerçekleşeceği anlaşılan her türlü gelir ya da ekonomik değeri olan haklardan oluşabilir; gerçekleşeceği kesin olmayan gelirler vakfedilemez.
- Vakfın belirli ve sürekli bir amaca yönelmiş olması gerekir.
- Vakıf amacı Cumhuriyetin Anayasa ile belirlenen niteliklerine, Anayasanın temel ilkelerine, hukuka, ahlaka, millî birliğe ve millî menfaatlere aykırı olmamalıdır.
- Vakıf amacı belli bir ırk ya da cemaat mensuplarını desteklemek amacını taşımamalıdır.
- Bu koşullara uygun vakfın tüzel kişilik kazanması için kuruluş işleminin ayrıca m.102 ve devamındaki şekil ve tescil koşullarına uygun yapılması gerekir.

### Tanımı: hangi sonuçları doğurur?

- Maddedeki koşullara uygun biçimde yeterli mal ve haklar belirli ve sürekli bir amaca özgülenmişse vakıf tüzel kişiliğe sahip mal topluluğu olarak doğabilir.
- Vakfa özgülenen malvarlığının vakfedenin malvarlığından çıkması, sağlığında kurulan vakıflarda vakfeden açısından bir yükümlülük doğurur.
- Amacın kamu düzenine aykırı olması hâlinde vakıf kurulamaz; vakıf kurma iradesi bu amaç bakımından hüküm doğurmaz.
- Gerçekleşeceği kesin olmayan gelirler vakfa özgülenemez; bu değerler vakıf kurma işlemine konu edilirse malvarlığı unsuru eksik kalır.
- Malvarlığı yeterli değilse mahkeme tescil kararı vermeden önce noksanlığı tamamlatabilir veya m.102 uyarınca denetim makamı başvurusu üzerine tamamlama yapılabilir.
- Ölüme bağlı tasarrufla kurulacak vakfın malvarlığı yeterli değilse ilgili tasarruf ve hâkimin benzer amaçlı vakfa özgüleme yetkisi ayrı hükümlere göre değerlendirilir.

### Vakfedilebilir malvarlığı ile vakfedilemeyen gelir arasındaki fark nedir?

- Bir malvarlığının bütünü, sınırlı ayni haklar, alacak hakları, fikri ve sınai haklar ile gerçekleşmiş ya da gerçekleşeceği anlaşılan gelirler vakfedilebilir.
- Gerçekleşeceği kesin olmayan, örneğin üçüncü kişilerin yapması tahmin edilen bağış veya ölüme bağlı kazandırmalar vakfedilemez.

Sonuç: Gelirin gerçekleşme ihtimali kesin değilse o gelir üzerinden vakıf kurulamaz; bu tür değerler vakıf kurma işleminin konusu olamaz.

### Yeterli mal ve haklar ile yetersiz mal ve haklar arasındaki fark nedir?

- Vakfın amacını başlangıçta gerçekleştirmeye elverişli malvarlığı yeterlidir.
- Amacın gerçekleşmesini başlangıçta mümkün kılmayacak düzeyde kalan malvarlığı yetersizdir.

Sonuç: Yetersiz malvarlığına dayalı vakfın tescili yerinde değildir; mahkeme yeterlilik eksikliğini tescil öncesinde değerlendirir.

### Vakfedenin malı ile başkasına ait mal arasındaki fark nedir?

- Vakfeden kendi malvarlığından değer özgüleyebilir.
- Vakfedenin sahip olmadığı, başkasına ait malın vakfedilmesi mümkün değildir.

Sonuç: Başkasına ait malın vakıf senedinde gösterilmesi malvarlığı unsurunu geçersiz kılar.

### Olumlu amaç ile kamu düzenine aykırı amaç arasındaki fark nedir?

- Belirli, anlamlı ve hukuka uygun amaç vakıf kurulmasına elverişlidir.
- Anayasa, hukuk, ahlak, millî birlik veya millî menfaatlere aykırı ya da belli bir ırk veya cemaati destekleyen amaç vakıf kurulmasına engeldir.

Sonuç: Kamu düzenine aykırı amaçlı vakıf kurulamaz; bu durumda tescil yapılamaz ve sona erme ile ilgili hükümler gündeme gelebilir.

### Tanımı: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Gerçekleşeceği kesin olmayan bağış veya ölüme bağlı kazandırmayı vakfedilebilir malvarlığı saymak; m.101 ikinci fıkranın sınırını gözden kaçırmak.
- Hayır işleri veya kamu yararı gibi soyut amacı yeterli saymak; amacın belirliliği koşulunu yanlış uygulamak.
- Yeterlilik ölçütünü yalnızca malvarlığının toplam değerine bakarak değerlendirmek; amacın gerçekleşmesine başlangıçta elverişliliği ölçüt almamak.
- Vakfedenin sahip olmadığı malı vakfedilebilir saymak.
- Kamu düzenine aykırı amaç taşıyan vakfın tescilinin mümkün olduğunu düşünmek; amaç denetimini tescil aşamasında yapmamak.
- Kurulmuş vakfın malvarlığı yetersizliğini tescilden sonra ileri sürerek m.101 koşullarını kuruluş anında gözden kaçırmak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Vakfın amacının belirli sayılabilmesi için vakıf senedinden tereddütsüz anlaşılması gerektiği, hayır işleri veya kamu yararı gibi soyut amaç tanımlarının tek başına yeterli görülmediği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/729 E., 2025/382 K., 18.06.2025)
- Vakfa tahsis edilen malvarlığının amacın gerçekleşmesine en azından başlangıçta yeterli olması gerektiği, bu yeterliliğin bulunmadığı hâlde tescile karar verilmesinin yerinde olmadığı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/729 E., 2025/382 K., 18.06.2025)
- Vakfedenin sahip olmadığı, başkasına ait malın vakfedilemeyeceği, bu nedenle vakıf senedinde gösterilen malların vakfedenin malvarlığında bulunup bulunmadığının incelenmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/217 E., 2024/522 K., 23.10.2024)
- Amacın anlamsız veya mantıksız olması hâlinde belirli amacın bulunmadığının kabul edilmesi gerektiği, bu durumda vakfın kurulmasının mümkün olmadığı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/996 E., 2024/360 K., 03.07.2024)
- Vakıf kurma işleminin tek taraflı irade beyanı olduğu ve vakfedilen değerin tasarruf değil borçlandırıcı nitelikte bir işlem konusu olduğu kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/997 E., 2024/361 K., 03.07.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Vakfın kurulmasını ve tescilini isteyen taraf, vakıf senedi ile vakfa özgülenen malvarlığının varlığını ve yeterliliğini ispat yükü altındadır.
- Malvarlığının vakfedenin malı olduğu, tapu kaydı, ruhsat, banka belgesi veya sözleşme gibi yazılı belgelerle ispatlanır.
- Vakfa özgülenen gelirin gerçekleşmiş ya da gerçekleşeceğinin kesin olduğu iddiası, ilgili gelir belgeleri ve bilanço gibi belgelerle ispatlanmalıdır; gerçekleşmesi belirsiz gelirler için ispat yükü yerine getirilmiş sayılmaz.
- Amacın belirli ve kamu düzenine uygun olduğu iddiası, vakıf senedinin içeriğinden doğrudan veya senedin bütününden tereddütsüz anlaşılarak ispatlanır.
- Malvarlığının yeterli olmadığını savunan taraf, yetersizliği bilirkişi incelemesi ve mal değerleri ile ilgili belgelerle ispat eder.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.102: Vakıf kurma işleminin şeklini ve resmî senet ile ölüme bağlı tasarruf hâllerini düzenler; m.101'deki malvarlığı ve amaç unsurlarının kuruluş işleminde nasıl uygulanacağını belirler.
- 4721 m.103: Tescil ile tüzel kişiliğin kazanılmasını düzenler; m.101'de tanımlanan vakfın tüzel kişilik kazanma anını belirler.
- 4721 m.104: Vakıf senedinde yer alacak unsurları düzenler; amacın ve özgülenen malın senette belirlenmesi m.101'deki koşulların uygulanmasını sağlar.
- 4721 m.112: Vakfın amacının ve mallarının değiştirilmesini düzenler; m.101'deki amacın sonradan değişmesi hâlini kapsar.
- 4721 m.114: Vakfın sona ermesini düzenler; amacın gerçekleşmemesi veya kamu düzenine aykırı hâle gelmesi bu hükümle bağlantılıdır.
- 4721 m.111: Vakfın tüzel kişiliği ile ilgili kanuni düzenlemeyi tamamlayan bir hükümdür; K kararlarında m.101 ile birlikte değerlendirilmektedir.

## [TMK m.102 — Kuruluş şekli](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-102)

TMK m.102, vakıf kurma iradesinin şeklini, vakfın tescil yoluyla tüzel kişilik kazanmasını, resmî senetle temsilci aracılığıyla kurulmanın koşullarını, mahkemeye başvuru yetkisini ve mahkemenin mal ve hakların korunması için aldığı önlemleri düzenler. Kurma işlemi vakfeden, ilgililer, sulh hâkimi veya Vakıflar Genel Müdürlüğü bakımından uygulanır. Vakfın amacına ilişkin denetim, vakıf senedi ve tüzüğünün içeriği, vakfın organları ile yönetimi ve vakfın tescil sonrası faaliyetleri bu maddede düzenlenmemiştir (m.101, m.103, m.104 ve devamı). Ölüme bağlı tasarrufun geçerlilik şartları ile vasiyetnamenin açılması ise miras hukukuna ilişkindir (TMK m.100 ve devamı ile ilgili hükümler). Vakfın kurulmasına ilişkin hukuka aykırılıkların ve vakıf iptalinin hükümleri de bu maddenin kapsamında değildir.

### Kuruluş şekli: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Vakıf kurma iradesi**: Vakfedenin mal veya hak tahsis ederek vakıf kurma yönündeki tek taraflı irade beyanıdır. Beyanın bir kişiye yöneltilmesi ya da karşı tarafa ulaşması gerekmez.
- **Resmî senetle kuruluş**: Vakıf kurma iradesinin noter gibi resmî makam önünde düzenlenen senetle açıklanmasıdır. Sağlığında hüküm doğuran kuruluş yoludur.
- **Ölüme bağlı tasarrufla kuruluş**: Vakfedenin vasiyetname gibi ölüme bağlı bir tasarrufla vakıf kurma iradesini açıklamasıdır. Kuruluş, vakfedenin ölümünden sonra hüküm doğurur.
- **Tescil ile tüzel kişilik**: Vakfın yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile kaydedilmesiyle tüzel kişilik kazanmasıdır. Vakıflarda tescil sistemi benimsenmiştir; bildirim yeterli değildir.
- **Temsil yetkisini veren belge**: Temsilci aracılığıyla resmî senet düzenlenebilmesi için noterlikçe düzenlenmiş, vakfın amacını ve özgülenecek mal ve hakları gösteren yetki belgesidir.
- **Re'sen başvuru**: Tescil başvurusunun taraf istemi olmaksızın Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yapılmasıdır; ölüme bağlı tasarruf halinde söz konusu olabilir.

### Kuruluş şekli: hangi şartlar aranır?

- Vakıf kurma iradesinin resmî senetle veya ölüme bağlı tasarrufla açıklanmış olması gerekir.
- Resmî senetle kuruluş temsilci aracılığıyla yapılacaksa, temsil yetkisinin noterlikçe düzenlenmiş bir belgeyle verilmiş olması ve bu belgede vakfın amacının ve özgülenecek mal ve hakların belirlenmiş bulunması gerekir.
- Vakfın yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil edilmesi gerekir; tescil olmadan tüzel kişilik kazanılmaz.
- Mahkemeye başvuru, resmî senet düzenlenmişse vakfeden tarafından yapılmalıdır.
- Ölüme bağlı tasarrufa dayanılıyorsa başvuru ilgililerin veya vasiyetnameyi açan sulh hâkiminin bildirimi üzerine ya da Vakıflar Genel Müdürlüğünce re'sen yapılmalıdır.
- Başvurulan mahkeme, mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri re'sen almalıdır.

### Kuruluş şekli: hangi sonuçları doğurur?

- Vakıf kurma iradesi resmî senetle veya ölüme bağlı tasarrufla açıklanmamışsa geçerli bir kuruluş işlemi oluşmaz.
- Tescil yapılana kadar vakıf tüzel kişilik kazanmaz.
- Temsilci aracılığıyla kurulumda temsil yetkisi noterlikçe düzenlenmiş belgeyle verilmemişse ya da bu belgede amaç veya özgülenecek mal ve haklar belirlenmemişse resmî senetle kuruluş geçerli olmaz.
- Başvurulan mahkeme mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri re'sen alır; bu önlemler başvuru sahibinin talebine bağlı değildir.
- Vakfın amacının hukuka veya ahlaka aykırı olması tescili engeller (m.101 ve m.47 bağlamında).

### Resmî senetle kuruluş ile ölüme bağlı tasarrufla kuruluş arasındaki fark nedir?

- Vakfedenin sağlığında hüküm doğuran kuruluştur. İrade resmî senetle açıklanır.
- Vakfedenin ölümünden sonra hüküm doğuran kuruluştur. İrade vasiyetname gibi ölüme bağlı bir tasarrufla açıklanır.

Sonuç: Mahkemeye başvuru yetkisi farklıdır: resmî senette vakfeden, ölüme bağlı tasarrufta ilgililer, sulh hâkimi veya Vakıflar Genel Müdürlüğü başvurur.

### Vakfedenin bizzat ile temsilci aracılığıyla resmî senetle kuruluş arasındaki fark nedir?

- Vakfeden senedi bizzat düzenletir.
- Vakfeden bir temsilciye yetki verir ve temsilci senet düzenletir.

Sonuç: Temsilci yolu yalnız noterlikçe düzenlenmiş yetki belgesi ile ve belgede amaç ile mal ve hakların belirlenmesi halinde mümkündür.

### Tescil sistemi ile bildirim sistemi arasındaki fark nedir?

- Vakıflar tescil sistemine tabidir; tüzel kişilik sicile tescille doğar.
- Dernekler bildirim sistemine tabidir; kuruluş bildirimi ile tüzel kişilik doğar.

Sonuç: Vakfın tüzel kişiliği tescil anına kadar doğmaz; derneklerde bildirim anı esastır.

### Kuruluş şekli: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Vakfın tüzel kişiliğini resmî senet düzenlendiği anda kazandığını saymak; tüzel kişilik tescille doğar.
- Dernek kuruluşundaki bildirim sistemini vakıflara uygulamak; vakıflarda tescil sistemi geçerlidir.
- Temsilci aracılığıyla kuruluşta temsil yetkisi belgesinin noterlikçe düzenlenmesi koşulunu atlamak.
- Ölüme bağlı tasarrufla kuruluşta başvuruyu yalnız vakfedenin yapabileceğini sanmak; bu halde ilgililer, sulh hâkimi veya Vakıflar Genel Müdürlüğü de başvurabilir.
- Mahkemenin koruma önlemlerini yalnız talep üzerine alacağını düşünmek; m.102 uyarınca bu önlemler re'sen alınır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Vakfın tüzel kişiliği mahkeme kararı ile sicile tescilden sonra kazanıldığı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/1 E., 2025/565 K., 24.09.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Resmî senetle kuruluşta vakıf kurma iradesi, düzenlenen resmî senetle ispatlanır; senet bulunmadan kuruluş iddiası dinlenmez.
- Temsilci aracılığıyla kuruluşta ilgilinin temsil yetkisini noterlikçe düzenlenmiş belge ile ispat etmesi gerekir; belgede amaç ile mal ve hakların yer aldığı kontrol edilir.
- Ölüme bağlı tasarrufta vasiyetnamenin varlığı ve açılması belgelerle ispatlanır; başvuru yetkisi bakımından sulh hâkiminin bildirimi ya da Vakıflar Genel Müdürlüğünün işlemi dosyada yer almalıdır.
- Tescil ile tüzel kişilik kazanıldığını iddia eden taraf, sicil kaydını ortaya koymakla yükümlüdür; tescil kaydı bulunmadan tüzel kişilik iddiası kabul edilmez.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.101: Vakıf kurma hakkının kimlere tanındığını ve tescil için mahkemenin amaç denetimini düzenler; bu madde ile birlikte okunur.
- 4721 m.47: Amacı hukuka veya ahlaka aykırı kişi ve mal topluluklarının tüzel kişilik kazanamayacağını belirler; tescil aşamasında bu sınır uygulanır.
- 4721 m.103: Tescil ve mahkemenin kararının sonrasındaki işlemlere ilişkindir; m.102'nin tescil ve başvuru düzenini tamamlar.

## [TMK m.103 — Temyiz ve iptal](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-103)

Madde, vakıf kurulmasına ilişkin mahkeme kararlarının temyiz edilebilmesini ve vakfın kurulmasını engelleyen sebeplere dayanılarak iptal davası açılabilmesini düzenler. Temyiz süresi ile iptal davasını açabilecek kişiler bu maddede yer alır. Madde, vakıf kurulmasına ilişkin kararların başvuran veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından temyiz edilmesi bakımından uygulanır. Maddede iptal davasının açılma süresi, iptal davasının yargılama usulü ve iptal davası sonunda verilen kararın temyizi düzenlenmemiştir; bunlar için 4721 sayılı Kanun'un vakıf kurulması ve tescile ilişkin diğer maddelerine ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na bakılmalıdır. Vakfın tescil, ilan ve denetimine ilişkin ayrıntılar ile vakıf senedinin içeriği de bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Temyiz ve iptal: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Temyiz (vakıf kurulması bakımından)**: Vakıf kurulmasına ilişkin mahkeme kararına karşı üst derece mahkemesine başvurma yoludur. Madde, bu yolun kimler tarafından kullanılabileceğini ve süresini belirler.
- **Başvuran**: Vakfın kurulması için mahkemeye başvuran kişidir. Temyiz hakkı, başvuranın yanı sıra Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne de tanınmıştır.
- **İptal davası (vakıf kurulması)**: Vakfın kurulmasını engelleyen sebeplerin varlığı halinde açılan davadır. Bu dava, vakfın kurulmasına engel olan hallere dayanır ve yalnız Vakıflar Genel Müdürlüğü ile ilgililer tarafından açılabilir.
- **Vakfın kurulmasını engelleyen sebepler**: Maddede tek tek sayılmamış, genel bir ifadedir. Bu sebeplerin neler olduğu, vakfın kuruluşuna ilişkin diğer hükümlerden çıkarılır.

### Temyiz ve iptal: hangi şartlar aranır?

- Vakfın kurulmasına ilişkin bir mahkeme kararı verilmiş olmalıdır.
- Temyiz için, kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde başvurulmalıdır.
- Temyiz hakkı yalnızca başvuran ile Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne tanınmıştır; diğer kişiler bu yolu kullanamaz.
- İptal davası için vakfın kurulmasını engelleyen bir sebebin varlığı ileri sürülmelidir.
- İptal davası yalnızca Vakıflar Genel Müdürlüğü veya ilgililer tarafından açılabilir.

### Temyiz ve iptal: hangi sonuçları doğurur?

- Mahkeme kararı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde başvuran veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından temyiz edilebilir.
- Süresi içinde temyiz edilmeyen kararın kesinleşmesi, tebliğ tarihinden itibaren bir ay sonunda gerçekleşir.
- Vakıflar Genel Müdürlüğü veya ilgililer, vakfın kurulmasını engelleyen sebeplerin varlığı halinde iptal davası açabilir.
- Maddede vakıfta iptal davasının kabulünün sonuçları düzenlenmemiştir.

### Temyiz hakkı ile iptal davası hakkı arasındaki fark nedir?

- Temyiz, mahkeme kararına karşı kullanılan kanun yoludur ve birinci fıkraya göre yalnızca başvuran ile Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne tanınmıştır.
- İptal davası, vakfın kurulmasını engelleyen sebeplerin varlığına dayanır ve ikinci fıkraya göre Vakıflar Genel Müdürlüğü ile ilgililer tarafından açılabilir.

Sonuç: Temyiz süresi bir aydır. İptal davası için maddede ayrı bir süre yer almaz; bu nedenle süre konusunda ayrı bir değerlendirme gerekir.

### Temyiz ve iptal: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Temyiz süresini, kararın tebliğinden değil kararın verildiği tarihten saymak.
- İptal davasında da temyiz gibi bir aylık süre bulunduğunu kabul etmek; maddede iptal davası için açık bir süre yer almamaktadır.
- Temyiz hakkını başvuran ve Vakıflar Genel Müdürlüğü dışındaki kişilere de tanımak.
- Vakıf kurulmasına ilişkin kararları dernek genel kurul kararlarının iptaline ilişkin hükümlere göre değerlendirmek.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yargıtay, vakıf kurulması talebine ilişkin mahkeme kararlarının temyizinde bu maddedeki bir aylık süreyi esas almaktadır. (8. Hukuk Dairesi, 2020/4750 E., 2021/3933 K., 28.04.2021; 8. Hukuk Dairesi, 2017/2142 E., 2017/5126 K., 06.04.2017)
- Yargıtay, temyiz süresinin mahkeme kararının tebliğinden itibaren işlediğini kabul etmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2017/11536 E., 2017/7738 K., 25.05.2017; 8. Hukuk Dairesi, 2017/825 E., 2017/2821 K., 02.03.2017)
- Vakıf kurulmasına ilişkin kararlarda Yargıtay, vakıf organ kararlarının iptalinin bu maddenin kapsamında olmadığını ve dernek genel kurul kararlarının iptaline ilişkin hükümlerin uygulanmadığını kabul etmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2024/4698 E., 2025/5155 K., 02.07.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Temyiz süresinin başladığını ve süresinde yapıldığını gösteren kararın tebliğ belgesi, temyiz eden tarafça ispatlanır.
- İptal davasında, vakfın kurulmasını engelleyen sebebin varlığını iddia eden taraf bu sebebi ispatlamakla yükümlüdür.
- Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün temyiz hakkını kullandığını gösteren belgeler, bu kurum tarafından sunulur.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 sayılı Kanun: Vakıflara ilişkin üçüncü bölüm (m.101-117), vakfın kuruluşu, tescili ve ilanı ile vakıf senedine ilişkin hükümleri içerir. Bu maddenin temyiz ve iptal davasına ilişkin düzenlemesi, vakfın kuruluşuna ilişkin bu hükümlerle birlikte uygulanır.

## [TMK m.104 — Tescil ve ilân](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-104)

Madde, tesciline karar verilen vakfın sicile kaydının ve ilanının nasıl yapılacağını düzenler. Bu kapsamda vakfın yerleşim yeri mahkemesindeki sicile tescil, Vakıflar Genel Müdürlüğündeki merkezi sicile kayıt, başka bir mahkemenin verdiği tescil kararının yerleşim yeri mahkemesine gönderilmesi ve merkezi sicile kaydolan vakfın Resmî Gazetede ilanı konularını kapsar. Kanun, tescil ve ilanın usulünü Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmeliğe bırakır. Madde, vakfın tüzel kişilik kazanma koşullarını düzenlemez (m.101-103). Vakfın kuruluş işlemi, tescil başvurusunun reddi ve bu karara karşı temyiz ile iptal davası usulü de bu maddede yer almaz (m.101-103). Vakıf organlarının iç işleyişi ile vakıf senedinin değiştirilmesi de bu maddenin konusu değildir.

### Tescil ve ilân: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Yerleşim yeri mahkemesi nezdindeki sicil**: Vakfın yerleşim yerinin bulunduğu mahkemenin tuttuğu ve tescil kararının asıl olarak kaydedildiği sicildir. Vakfın tescili bu sicile yapılır.
- **Merkezî sicil**: Vakıflar Genel Müdürlüğünde tutulan, vakfın ayrıca kaydolduğu sicildir. Kayıt, yerleşim yeri mahkemesindeki tescile ek olarak yapılır.
- **Resmî Gazete ile ilan**: Merkezî sicile kaydolan vakfın, yerleşim yeri mahkemesinin Vakıflar Genel Müdürlüğüne yaptığı bildirim üzerine Resmî Gazetede duyurulmasıdır.
- **Bildirici ve kurucu etki**: Bu maddedeki sicil kayıt ve ilanlarının etkisi, kanunda açıkça belirtilmediği için ayrıca değerlendirilmelidir. Kararlar, merkezî sicile kaydın ve Resmî Gazete ilanının kurucu etkisi olmadığını kabul etmektedir.

### Tescil ve ilân: hangi şartlar aranır?

- Tescili istenen vakıf için tescil kararının verilmiş olması gerekir.
- Tescil kararı başka bir mahkemece verilmişse, ilgili belgelerle birlikte kararın vakfın yerleşim yeri mahkemesine gönderilmesi gerekir.
- Vakfın yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescilin yapılması gerekir.
- Vakfın Vakıflar Genel Müdürlüğünde tutulan merkezî sicile kaydedilmesi gerekir.
- Merkezî sicile kayıt için yerleşim yeri mahkemesinin Vakıflar Genel Müdürlüğüne bildirimde bulunması gerekir.
- Tescil ve ilanın Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik hükümlerine uygun yapılması gerekir.

### Tescil ve ilân: hangi sonuçları doğurur?

- Tescil kararı verilen vakıf, yerleşim yeri mahkemesi nezdindeki sicile tescil edilir ve ayrıca merkezî sicile kaydolunur.
- Tescil kararı başka bir mahkemece verilmişse, ilgili belgelerle birlikte yerleşim yeri mahkemesine gönderilir ve tescil bu mahkemece yapılır.
- Merkezî sicile kaydolan vakıf, yerleşim yeri mahkemesinin bildirimi üzerine Resmî Gazetede ilan olunur.
- Tescil ve ilanın usul ve esasları Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikte düzenlenir; madde kendi başına ayrıntılı bir usul koymaz.
- Vakıf merkezî sicile kaydedilmeden ya da Resmî Gazetede ilan edilmeden, bu kayıt ve ilanların doğurduğu sonuçlar tam olarak oluşmaz; kararlar merkezî sicil kaydı ve ilanın kurucu etkisi bulunmadığını kabul etmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2025/1999 E., 2025/3861 K., 21.05.2025)

### Yerleşim yeri mahkemesinin tescili ile başka mahkemenin tescil kararı arasındaki fark nedir?

- Tescil kararını yerleşim yeri mahkemesinin kendisi vermişse, karar doğrudan bu mahkeme nezdindeki sicile tescil edilir.
- Tescil kararını başka bir mahkeme vermişse, karar ilgili belgelerle birlikte vakfın yerleşim yeri mahkemesine gönderilir.

Sonuç: İkinci halde tescil, yerleşim yeri mahkemesinin işlemi ile gerçekleşir; gönderme yapılmadan tescil yapılamaz.

### Yerleşim yeri sicili ile merkezî sicil arasındaki fark nedir?

- Yerleşim yeri mahkemesindeki sicil, vakfın yargısal tescilinin tutulduğu sicildir.
- Merkezî sicil, Vakıflar Genel Müdürlüğünde tutulan ve vakfın ayrıca kaydedildiği sicildir.

Sonuç: Vakıf her iki sicile de kaydolur; biri diğerinin yerini tutmaz.

### Merkezî sicile kayıt ile resmî Gazete ilanı arasındaki fark nedir?

- Merkezî sicile kayıt, Vakıflar Genel Müdürlüğünün işlemidir ve yerleşim yeri mahkemesinin bildirimine bağlıdır.
- Resmî Gazete ilanı, merkezî sicile kaydolmuş vakfın duyurulmasıdır.

Sonuç: İlan, merkezî sicile kayıttan sonra yapılır; kanun ilanın kurucu etkisine ilişkin açık bir hüküm koymamıştır.

### Tescil ve ilân: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Merkezî sicile kaydı ve Resmî Gazete ilanını vakfın tüzel kişilik kazanmasının koşulu saymak; bu işlemler kurucu etki taşımaz.
- Başka mahkemece verilen tescil kararını doğrudan uygulamak ve yerleşim yeri mahkemesine göndermeyi atlamak.
- Yerleşim yeri mahkemesinin bildirimini beklemeden merkezî sicil kaydını veya ilanı talep etmek; bildirim, ilanın ön koşuludur.
- Tescil ve ilan usulünü kanunda ayrıntılı düzenlenmiş saymak; usul yönetmelikle belirlenir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Tescil kararının başka bir mahkemece verilmesi halinde, kararın ilgili belgelerle birlikte vakfın yerleşim yeri mahkemesine gönderilmesi ve tescilin orada yapılması gerektiği kabul edilmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2025/1999 E., 2025/3861 K., 21.05.2025; 8. Hukuk Dairesi, 2025/1913 E., 2025/3528 K., 07.05.2025; 8. Hukuk Dairesi, 2025/1435 E., 2025/2553 K., 25.03.2025; 8. Hukuk Dairesi, 2023/5628 E., 2025/2052 K., 12.03.2025; 8. Hukuk Dairesi, 2024/6798 E., 2025/2053 K., 12.03.2025)
- Merkezî sicile kayıt ve Resmî Gazete ilanının kurucu etkisi bulunmadığı, bu işlemlerin vakfın tüzel kişiliğini doğurmadığı kabul edilmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2025/1999 E., 2025/3861 K., 21.05.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Tescil kararının başka bir mahkemece verildiğini ve kararın gönderildiğini gösteren yazılı belgeler, tescil işleminin yapıldığını gösterir.
- Merkezî sicile kaydın yapıldığı ve Resmî Gazete ilanının gerçekleştiği, Vakıflar Genel Müdürlüğünün kayıtları ile Resmî Gazete nüshası ile ispatlanır.
- Tescil ve ilanın yönetmelik hükümlerine uygun yapıldığı, ilgili işlemin dayanağı olan belgelerle gösterilir; yerleşim yeri mahkemesinin Vakıflar Genel Müdürlüğüne bildirimi yazılı olarak yapılmalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.101](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-101): Vakfın tescil başvurusunun ve tescil kararının koşullarını düzenler; bu maddedeki tescil işleminin öncül adımıdır.
- [4721 sayılı Kanun m.103](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-103): Tescil başvurusunun kabul ve reddine ilişkin kararlara karşı temyiz ve iptal davası yollarını düzenler; tescil kararının başka mahkemece verilmesi halinde sürecin devamını etkiler.

## [TMK m.105 — Mal ve hakların kazanılması ve sorumluluk](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-105)

TMK m.105, vakıf tüzel kişiliğinin kazanılmasıyla özgülenen mal ve hakların vakfa geçmesini, vakfedilen taşınmazların tescili için mahkemenin tapu idaresine bildirim yükümlülüğünü ve ölüme bağlı tasarrufla kurulan vakfın mirasbırakanın borçlarından sorumluluğunun özgülenen mal ve haklarla sınırlandırılmasını düzenler. Hüküm, vakıf kuran kişi ile vakıf arasındaki malvarlığı geçişine ve ölüme bağlı vakıflarda borç sorumluluğuna uygulanır. Vakfın kuruluşu, vakıf senedinin içeriği ve tescil-ilan işlemleri (m.101-103) ile vakfın organları ve denetimi (m.116-117 ve ilgili hükümler) düzenlenmemiştir. Vakfa özgülemenin şekli ve geçerlilik koşulları (m.101-103) ile vakfın iptali ve tüzel kişiliğin sona ermesi konuları da bu maddede yer almaz.

### Mal ve hakların kazanılması ve sorumluluk: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Özgüleme**: Vakfı kuran kişinin belirli mal ve hakları vakıf amacına ayırmasıdır. Bu maddenin geçiş hükmü, yalnızca özgülenen mal ve haklar bakımından işler.
- **Tüzel kişiliğin kazanılması**: Vakfın tescil kararıyla tüzel kişilik kazanmasıdır. Mal ve hakların vakfa geçişi bu ana bağlanmıştır; devir işlemi ayrıca aranmaz.
- **Ölüme bağlı tasarrufla kurulan vakıf**: Vakfın kurucunun ölümünden sonra geçerli olacak bir vasiyetname ile kurulmasıdır. Bu tür vakıfta sorumluluk, mirasbırakanın borçlarına karşı özgülenen mal ve haklarla sınırlıdır.
- **Vakfedilen taşınmaz**: Özgülenen mal arasında yer alan ve tapu siciline kayıtlı bulunan gayrimenkuldür. Tescil kararı verildiğinde mahkemenin tapu idaresine bildirimi gerekir.

### Mal ve hakların kazanılması ve sorumluluk: hangi şartlar aranır?

- Vakfın kurulmuş olması ve tüzel kişilik kazanmak için tescil kararının verilmiş bulunması gerekir.
- Mal ve hakların vakfa geçmesi için bunların vakıf senedinde özgülenmiş olması gerekir.
- Vakfedilen taşınmaz varsa, tescil kararını veren mahkemenin taşınmazın vakıf tüzel kişiliği adına tescilini tapu idaresine bildirmesi gerekir.
- Ölüme bağlı tasarrufla kurulan vakıfta mirasbırakanın borçlarından sorumluluğun ancak özgülenen mal ve haklarla sınırlı tutulması için bu hükmün koşulları bulunmalıdır.

### Mal ve hakların kazanılması ve sorumluluk: hangi sonuçları doğurur?

- Tüzel kişilik kazanıldığında özgülenen mal ve haklar, ayrıca devir işlemi aranmaksızın vakfa geçer.
- Vakfedilen taşınmaz için mahkemenin tescil kararı ile birlikte tapu idaresine bildirimi, vakıf adına tescilin yapılmasını sağlar.
- Ölüme bağlı tasarrufla kurulan vakfın, mirasbırakanın borçlarından sorumluluğu özgülenen mal ve haklarla sınırlıdır; bu sınır dışındaki malvarlığı bakımından vakıf sorumlu tutulamaz.
- Özgülenmemiş mal ve haklar bu maddeye göre vakfa geçmez.

### Sağlar arası vakıf ile ölüme bağlı vakıf arasındaki fark nedir?

- Vakfı kuran kişi sağlığında özgüleme yaparak kurduğu vakıfta, özgülenen mallar tüzel kişilikle vakfa geçer.
- Ölüme bağlı tasarrufla kurulan vakıfta ise vakıf, kurucunun ölümünden sonra ortaya çıkar ve mirasbırakanın borçlarından sorumluluk özgülenen mal ve haklarla sınırlıdır.

Sonuç: Ölüme bağlı vakıfta vakıf, mirasbırakanın borçlarına karşı sınırlı sorumlu olur; mirasçıların ve alacaklıların sorumluluğu özgülenen varlıkla sınırlanır.

### Taşınır mal ile taşınmaz (vakfedilen taşınmaz) arasındaki fark nedir?

- Taşınırların vakfa geçişinde tapu siciline bildirim söz konusu değildir; tüzel kişilik kazanımıyla mülkiyet vakfa geçer.
- Vakfedilen taşınmazda mahkeme, tescil kararı ile birlikte tapu idaresine bildirimde bulunur.

Sonuç: Taşınmaz bakımından tapu kütüğüne vakıf adına tescil, mahkemenin bildirimi üzerine yapılır.

### Mal ve hakların kazanılması ve sorumluluk: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Taşınırların vakfa geçişinde ayrı bir devir işlemi (teslim veya tescil) aranacağını sanmak; bu maddeye göre tüzel kişilik kazanımı yeterlidir.
- Özgülenmemiş mal ve hakların da tüzel kişilikle vakfa geçeceğini kabul etmek.
- Ölüme bağlı vakıfta mirasbırakanın tüm borçlarından vakfın sorumlu olduğunu sanmak; sorumluluk özgülenen mal ve haklarla sınırlıdır.
- Vakfedilen taşınmazda mahkemenin tapu idaresine bildirimini atlamak ya da bildirimi tescil kararının hüküm fıkrasında ayrıca düzenlemek gerektiğini sanmak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Vakıf senedinde mal varlığı olarak gösterilen taşınırların vakfedenin zilyetliğinde olup olmadığı, taşınmazların ise vakfedenin mülkiyetinde bulunup bulunmadığı önce incelenmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2023/2657 E., 2024/7474 K., 12.12.2024)
- Vakfın tescili kararından sonra vakfa özgülenen bağımsız bölümlerin vakıf adına tapu kütüğüne tescili, mahkemenin tapu idaresine kendiliğinden bildirimiyle yapılır; tescil kararının hüküm fıkrasında ayrıca tapu müdürlüğüne yazılması gerekmez. (18. Hukuk Dairesi, 2007/2347 E., 2007/2660 K., 26.03.2007)
- Mahkemenin vakfın tesciline karar verirken vakfedilen taşınmazın vakıf tüzel kişiliği adına tescilini tapu idaresine bildirmesi uygulamada bu maddenin ikinci fıkrasına dayanılarak yerine getirilmektedir. (18. Hukuk Dairesi, 2006/10336 E., 2006/11000 K., 25.12.2006)

### Nasıl ispat edilir?

- Vakfın mal varlığına geçtiğini ileri süren taraf, özgülemenin vakıf senedinde yapıldığını ve tüzel kişiliğin tescil kararıyla kazanıldığını ispatlar; vakıf senedi ve tescil kararı bu konuda başlıca belgelerdir.
- Vakfedilen taşınmazın vakfa geçtiğini ispat eden taraf, taşınmazın vakfedenin adına kayıtlı olduğunu ve mahkemenin tapu idaresine bildirimde bulunduğunu tapu kaydı ile gösterir.
- Taşınırların vakfa geçişinde, vakfedenin zilyetliğinde bulunduğu ve özgülemeye konu olduğu tanıkla ve belgeyle ortaya konur; bu hususta mahkemece vakıf senedi esas alınır.
- Ölüme bağlı vakıfta sorumluluğun özgülenen mal ve haklarla sınırlı olduğunu ileri süren taraf, mirasbırakanın borçları ile özgülenen varlığın kapsamını ayrıca gösterir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.101: Vakfın kuruluşunu ve özgülemenin vakıf senedinde yapılmasını düzenler; m.105'teki geçişin ön koşulunu oluşturur.
- 4721 m.102: Vakfın tüzel kişilik kazanması için tescil ve ilan işlemlerini düzenler; mal geçişinin tetikleyicisi olan tüzel kişiliğin kazanılmasının ön koşuludur.
- 4721 m.103: Ölüme bağlı tasarrufla vakıf kurulmasının şekil ve geçerlilik koşullarını düzenler; m.105 fıkra 3'ün uygulanma alanını belirler.
- 4721 m.83: Dernek genel kurul kararlarının iptaline ilişkin hükümdür; vakıflar bakımından doğrudan uygulanmaz, yalnız karşılaştırma için anılmıştır.

## [TMK m.106 — İçeriği](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-106)

Madde, vakıf senedinin zorunlu içeriğini sayar: vakfın adı, amacı, bu amaca özgülenen mal ve haklar, vakfın örgütlenme ve yönetim şekli ile yerleşim yeri. Madde, vakıf senedinin hangi unsurları taşıması gerektiğini belirler; senedin şekli, düzenlenme biçimi ve eksik unsurların sonucu bu maddede yer almaz. Kurucu irade, resmi senet ve ölüme bağlı tasarruf yoluyla kuruluşun ayrıntıları bakımından vakıf kurma işlemini düzenleyen hükümlerle birlikte okunmalıdır. Madde, tescil edilecek vakıfların ve vasiyetname yoluyla kurulan vakıfların senetlerine uygulanır. Madde; eksik unsurların tamamlanmasını (m.107), vakıf senedinde bulunmayan diğer hususları, vakfın tüzel kişilik kazanma şartlarını (m.101-103 ve m.107 bağlamı), senedin tescil usulünü ve değişiklik işlemlerini düzenlemez. Vakfın tüzel kişilik kazanmasına ilişkin tescil ve ilan usulü (m.107 ve m.108), amaç değişikliği (m.112) ile ölüme bağlı tasarrufla kurulan vakfın borçlardan sorumluluğu (m.107 bağlamında ayrı kural) bu maddede yer almaz."

### İçeriği: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Vakıf senedi**: Vakıf kurma iradesinin yazılı hâle getirilmiş biçimidir. Vakıfın temel koşullarını gösteren belgedir ve madde bu belgenin zorunlu içeriğini belirler.
- **Vakfın amacı**: Vakfın hangi faaliyet alanında ve hangi hedef için kurulduğunu gösteren unsurdur. Amacın yeterince belirlenmiş olması, mal ve hakların amaca özgülenmesi ile birlikte değerlendirilir.
- **Amaca özgülenen mal ve haklar**: Vakfın amacını gerçekleştirmek için kurucu tarafından ayrılan malvarlığı değerleridir. Senette bu mal ve hakların yeterince belirlenmiş olması gerekir.
- **Örgütlenme ve yönetim şekli**: Vakfın organlarının yapısını ve yönetim usulünü ifade eder. Senette organların oluşumu ve çalışma biçimi gösterilmelidir.
- **Yerleşim yeri**: Vakfın tüzel kişilik kazanacağı ve tescil işlemlerinin yürütüleceği yer olarak senette gösterilmesi gereken yerdir.

### İçeriği: hangi şartlar aranır?

- Vakıf senedinde vakfın adı yer almalıdır.
- Vakıf senedinde vakfın amacı açıkça gösterilmelidir.
- Vakıf senedinde bu amaca özgülenen mal ve haklar belirtilmelidir.
- Vakıf senedinde vakfın örgütlenme ve yönetim şekli yer almalıdır.
- Vakıf senedinde vakfın yerleşim yeri gösterilmelidir.
- Amaca ve mal ve haklara ilişkin unsurların yeterince belirlenmiş olması, diğer noksanlıkların başvurunun reddini gerektirmemesi için aranır; bu unsurların eksikliği hâlinde ise madde uyarınca aranan koşul yerine getirilmemiş olur.

### İçeriği: hangi sonuçları doğurur?

- Vakıf senedinde amaç ve mal ve haklar yeterince belirlenmişse, diğer noksanlıklar vakfın tüzel kişilik kazanması için yapılan başvurunun reddini gerektirmez.
- Noksanlık varsa tescil kararı verilmeden önce mahkeme tarafından tamamlattırılabilir.
- Tescilden sonra noksanlık, denetim makamının talebi üzerine ve mümkünse vakfedenin fikri alınarak, vakfın yerleşim yeri mahkemesi tarafından tamamlanır.
- Ölüme bağlı tasarrufla kurulan vakfa özgülenen mal ve haklar amacın gerçekleşmesine yeterli değilse, vakfedenin aksine bir iradesi yoksa bu mal ve haklar denetim makamının görüşü alınarak hâkim tarafından benzer amaçlı bir vakfa özgülenir.
- Ölüme bağlı tasarrufla kurulan vakfın mirasbırakanın borçlarından sorumluluğu özgülenen mal ve haklarla sınırlıdır.
- Vakıf senedinde zorunlu unsurların bulunmaması, madde uyarınca kendiliğinden hükümsüzlük doğurmaz; eksiklik tamamlattırılır.

### Amaç ve mal ile diğer zorunlu unsurlar: fark nedir?

- Vakfın amacı ile bu amaca özgülenen mal ve haklar, vakıf senedinde yeterince belirlenmişse kuruluşun dayanağıdır.
- Ad, örgütlenme ve yönetim şekli ile yerleşim yeri gibi diğer unsurlar, bu çekirdek unsurlardan ayrı değerlendirilir.

Sonuç: Diğer unsurlardaki noksanlık tek başına başvurunun reddini gerektirmez; eksiklik tamamlattırılır.

### Sağlar arası kuruluş ile ölüme bağlı tasarrufla kuruluş arasındaki fark nedir?

- Vakfın sağlığında resmi senetle kurulmasında senet, kurucunun iradesini doğrudan taşır.
- Ölüme bağlı tasarrufla kurulan vakıfta aynı unsurlar vasiyetnamede de bulunmalıdır.

Sonuç: Ölüme bağlı tasarrufta unsurların vasiyetnamede bulunmaması, senedin eksikliği olarak değerlendirilir.

### Tamamlanabilir noksanlık ile amaç ve mal yetersizliği arasındaki fark nedir?

- Diğer zorunlu unsurlardaki eksiklik, tescil kararından önce mahkemece ya da kuruluştan sonra denetim makamının başvurusu üzerine tamamlattırılabilir.
- Amaç ve mal ve hakların yeterli olmaması halinde, senet tamamlanamayacak eksiklik taşır.

Sonuç: Yeterli olan hâlde tamamlatma yoluna gidilir; amaç ve mal yetersizliğinde ise ölüme bağlı tasarrufta mal ve haklar benzer amaçlı vakfa özgülenebilir.

### İçeriği: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Vakıf senedinde yerleşim yerinin gösterilmemesini, senedin tamamen geçersiz olması sonucuna bağlamak; oysa diğer noksanlıklar başvurunun reddini gerektirmez ve tamamlatılır.
- Amaç ve mal unsurlarının yeterince belirlenmemesini diğer noksanlıklarla aynı kategoride değerlendirmek; bu unsurlar tamamlanmadığında vakıf kurulamaz.
- Ölüme bağlı tasarrufla kurulan vakıfta mal ve hakların amaca yetmemesi halinde bunların doğrudan mirasçılara bırakılacağını varsaymak; oysa hâkim benzer amaçlı bir vakfa özgüleme yapar.
- Ölüme bağlı tasarrufla kurulan vakfın sorumluluğunu mirasbırakanın tüm borçlarına yaymak; sorumluluk özgülenen mal ve haklarla sınırlıdır.
- Vakıf senedi değişikliklerinde m.106'daki unsurları yalnız ilk senet için aramak; değişiklik senetleri de aynı unsurları taşımalıdır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Vakıf senedinde yerleşim yerinin gösterilmesinin zorunlu olduğu kabul edilmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2024/3546 E., 2026/340 K., 21.01.2026; 8. Hukuk Dairesi, 2025/4979 E., 2025/6363 K., 15.10.2025; 8. Hukuk Dairesi, 2025/1999 E., 2025/3861 K., 21.05.2025; 8. Hukuk Dairesi, 2025/1913 E., 2025/3528 K., 07.05.2025; 8. Hukuk Dairesi, 2025/1435 E., 2025/2553 K., 25.03.2025)
- Vakıf senedi ile değişiklik senetlerinin birlikte değerlendirilerek vakfın yerleşim yerinin ve diğer unsurlarının belirlenmesi gerektiği kabul edilmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2025/1913 E., 2025/3528 K., 07.05.2025)
- Vakıf senedinin tespit edilen eksikliklerinin, senedin zorunlu unsurlarından biri olan yerleşim yeri gösterimine ilişkin olduğu hâllerde, bu eksikliğin giderilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2025/1999 E., 2025/3861 K., 21.05.2025; 8. Hukuk Dairesi, 2025/1435 E., 2025/2553 K., 25.03.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Vakfın tescilini isteyen taraf, vakıf senedinin m.106'da sayılan unsurları taşıdığını senet metniyle ispatlar.
- Senedin içeriğinde amaç, mal ve haklar ile yerleşim yeri ve organ yapısı, senedin kendisi ve eklerindeki belgelerle ispatlanır.
- Ölüme bağlı tasarrufla kurulan vakıfta unsurların vasiyetnamede bulunduğu, vasiyetnamenin kendisiyle ispatlanır.
- Noksanlığı ileri süren denetim makamı ya da mahkeme, eksikliği senet üzerinde gösterir; tamamlatma kararı verilmeden önce eksikliğin varlığı senet incelemesiyle belirlenir.
- Yeterli mal ve haklar bulunduğu iddiası, senette gösterilen değerler ve tapu ya da banka kayıtlarıyla ispatlanır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.107](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-107): Vakıf senedindeki noksanlıkların tescil öncesi ve sonrası tamamlanmasını ve başvurunun reddinin gerekmemesini düzenler; bu maddenin uygulanma usulünü tamamlar.
- [4721 sayılı Kanun m.101](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-101): Vakfın tanımını ve amaca özgülenmiş yeterli mal ve haklar kavramını verir; m.106'daki amaç ve mal unsurlarının dayanağıdır.
- [4721 sayılı Kanun m.102](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-102): Vakfın kurulmasında kurucunun irade beyanı ile senedin düzenlenme şekline ilişkin kuralları içerir; senedin hazırlanma biçimini tamamlar.
- [4721 sayılı Kanun m.108](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-108): Vakfın tescil edilmesi ve tüzel kişilik kazanması usulünü düzenler; yerleşim yeri gösteriminin tescilde kullanılmasını sağlar.
- [4721 sayılı Kanun m.112](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-112): Vakfın amacının değiştirilmesini düzenler; senette belirlenen amacın sonradan değişmesinin koşullarını gösterir.

## [TMK m.107 — Noksanlıklar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-107)

TMK m.107, vakıf senedindeki eksikliklerin vakfın tüzel kişilik kazanmasına engel olup olmayacağını ve bu eksikliklerin nasıl tamamlatılacağını düzenler. Birinci fıkra, vakfın amacı ile amaca özgülenen mal ve hakların yeterince belirlenmiş olması hâlinde diğer noksanlıkların tescil başvurusunun reddini gerektirmeyeceğini öngörür. İkinci fıkra, bu noksanlıkların tescilden önce mahkemece, kuruluştan sonra denetim makamının başvurusu üzerine vakfın yerleşim yeri mahkemesince tamamlattırılmasını düzenler. Üçüncü fıkra, ölüme bağlı tasarrufla özgülenen mal ve hakların amacı gerçekleştirmeye yetmemesi hâlinde bunların hâkim tarafından benzer amaçlı bir vakfa özgülenmesini düzenler. Madde, vakfın kuruluşuna ilişkin genel kuralları ve vakıf kurma işleminin geri alınmasını düzenlemez; kuruluş ve tescil usulü (m.101-106 ile vakıflara ilişkin usul hükümleri), vakıf senedinin ve vasiyetnamenin şekli (m.101, m.105) ile geri alma tartışması ayrı değerlendirilir. Vakfın sonradan kendiliğinden sona ermesi ve malvarlığının tasfiyesi de bu maddenin kapsamında değildir.

### Noksanlıklar: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Noksanlık**: Vakıf senedinde, tüzel kişiliğin kazanılması için kanunda aranan zorunlu unsurlardan birinin eksik bulunmasıdır. Vakfın amacı ile amaca özgülenen mal ve hakların yeterince belirlenmiş olması hâlinde, kalan eksikliklerin tescil başvurusunu reddettirmeyeceği kabul edilir.
- **Vakfın amacı ve özgülenen mal ve haklar**: Vakfın kuruluş amacı ile bu amaca tahsis edilen malvarlığı unsurlarıdır. Madde bu iki unsurun yeterince belirlenmiş olmasını, diğer zorunlu unsurların eksikliğine karşı koruyucu bir eşik olarak kullanır.
- **Tamamlattırma**: Noksanlığın mahkeme kararıyla giderilmesini sağlayan usuldür. Tescil kararından önce mahkeme, kuruluştan sonra ise denetim makamının başvurusu üzerine vakfın yerleşim yeri mahkemesi tarafından yapılır.
- **Denetim makamı**: Vakıfların denetimini yürüten idari makamdır. Kuruluştan sonra noksanlığın tamamlattırılması için mahkemeye başvuru yetkisi bu makama aittir.
- **Ölüme bağlı tasarrufla özgüleme**: Vakfedenin ölümünden sonra hüküm doğuran bir vasiyetname ile vakfa mal ve hak ayırmasıdır. Bu yolla ayrılan mal ve haklar amacı gerçekleştirmeye yetmezse üçüncü fıkra uygulanır.
- **Benzer amaçlı vakıf**: Vakfedenin asıl amacına yakın bir amaç güden başka bir vakıftır. Üçüncü fıkrada, yetersiz kalan mal ve hakların hâkim tarafından bu tür bir vakfa özgülenmesi öngörülür.

### Noksanlıklar: hangi şartlar aranır?

- Vakıf senedinde vakfın amacının yeterince belirlenmiş olması gerekir.
- Amaca özgülenen mal ve hakların yeterince belirlenmiş olması gerekir; bu iki unsur sağlanmadan diğer noksanlıkların tolere edilmesi söz konusu olmaz.
- Diğer noksanlıkların, tescil kararı verilmeden önce mahkemece tamamlattırılması veya kuruluştan sonra denetim makamının başvurusu üzerine vakfın yerleşim yeri mahkemesince tamamlattırılması gerekir.
- Kuruluştan sonraki tamamlatma için denetim makamının başvurusu bulunmalı ve olanak varsa vakfedenin görüşü alınmalıdır.
- Ölüme bağlı tasarrufla özgülenen mal ve haklar amacın gerçekleşmesine yeterli değilse, vakfedenin aksine bir irade açıklaması bulunmamalıdır.
- Yetersizlik hâlinde mal ve haklar, denetim makamının görüşü alınarak hâkim tarafından benzer amaçlı bir vakfa özgülenir.

### Noksanlıklar: hangi sonuçları doğurur?

- Vakfın amacı ile mal ve hakları yeterince belirlenmişse, diğer noksanlık tescil başvurusunun reddi için yeterli sebep sayılmaz.
- Tescil kararından önce noksanlık mahkemece tamamlattırılır ve tescil bu şekilde sürdürülür.
- Kuruluştan sonra noksanlık denetim makamının başvurusu üzerine vakfın yerleşim yeri mahkemesince tamamlattırılır.
- Ölüme bağlı tasarrufla özgülenen mal ve haklar amacı gerçekleştirmeye yetmezse, vakfedenin aksi irade açıklaması yoksa bunlar hâkim tarafından benzer amaçlı bir vakfa özgülenir.
- Vakfedenin ölüme bağlı tasarrufta aksi bir irade açıklaması bulunuyorsa üçüncü fıkradaki benzer amaçlı vakfa özgüleme yapılmaz.
- Vakfın amacı ya da mal ve hakları yeterince belirlenmemişse, bu madde korumasından yararlanılamaz ve tescil başvurusu reddedilebilir.

### Vakfın amacı ve mal-hak özgülemesi ile diğer zorunlu unsurlar arasındaki fark nedir?

- Vakfın amacı ile amaca özgülenen mal ve hakların yeterince belirlenmiş olması, vakıf senedinin bu iki kısmının eksiksiz olmasını ifade eder.
- Bunun dışındaki zorunlu unsurların (ör. m.106 kapsamındaki diğer unsurlar) eksik olması durumudur.

Sonuç: Birinci unsurlar yeterli ise diğer noksanlık tescil başvurusunun reddini gerektirmez; eksiklik tamamlatılır.

### Tescilden önce ile kuruluştan sonra tamamlatma arasındaki fark nedir?

- Tescil kararı verilmeden önce noksanlık, tescil sürecinde mahkeme tarafından tamamlattırılır.
- Vakıf kurulduktan sonra noksanlık, denetim makamının başvurusu üzerine yerleşim yeri mahkemesince tamamlattırılır.

Sonuç: Tamamlatma merci ve başvuru yetkilisi zamana göre değişir; kuruluştan sonra vakfedenin görüşü, olanak varsa, alınır.

### Sağ arası tasarruf ile ölüme bağlı tasarrufla özgüleme arasındaki fark nedir?

- Vakfın mal ve hakları vakfedenin sağlığında yapılan işlemle ayrılmışsa, yetersizlik hâlinde madde 2. fıkranın tamamlatma usulü uygulanır.
- Mal ve haklar vasiyetname gibi ölüme bağlı tasarrufla özgülenmişse, yetersizlik üçüncü fıkrada öngörülen özel yolla giderilir.

Sonuç: Ölüme bağlı tasarrufta yetersiz mal ve haklar hâkim tarafından benzer amaçlı vakfa özgülenir; vakfedenin aksi iradesi varsa bu yol izlenmez.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Vakıf senedinde amaç ile mal ve hakların yeterince belirtilmiş olması hâlinde, diğer noksanlıkların tescil başvurusunun reddi için yeterli olmadığı kabul edilmektedir. (18. Hukuk Dairesi, 2008/4905 E., 2008/6231 K., 27.05.2008)
- Maddenin birinci fıkrası, noksanlıkların tescil başvurusunun reddini gerektirmeyeceğini açıkça öngören bir hüküm olarak yorumlanmaktadır. (8. Hukuk Dairesi, 2024/4981 E., 2025/6380 K., 15.10.2025)
- Vakfın kuruluşundan sonra ortaya çıkan noksanlıklar, denetim makamının başvurusuna dayanılarak yerleşim yeri mahkemesince tamamlattırılmaktadır. (8. Hukuk Dairesi, 2024/4981 E., 2025/6380 K., 15.10.2025)
- Vakıf işlemlerinin tümüne ilişkin uyuşmazlıklarda, vakıflara özgü düzenlemelerin 101-117. maddelerde toplandığı ve bu maddelerin genel kurallardan ayrı uygulandığı kabul edilmektedir. (İdare Dava Daireleri Kurulu, 2019/1298 E., 2021/492 K., 15.03.2021)

### Nasıl ispat edilir?

- Vakfın tescilini isteyen taraf, vakıf senedinin amacını ve amaca özgülenen mal ve hakları yeterince belirlendiğini vakıf senedi ile ispatlar.
- Diğer noksanlığın varlığı ve tamamlanabilirliği vakıf senedi ve tescil başvuru belgeleri üzerinden değerlendirilir.
- Ölüme bağlı tasarrufla özgülenen mal ve hakların yetersizliği, vasiyetnamenin içeriği ve amacın gerçekleşme kapasitesi ile ortaya konur.
- Vakfedenin aksi bir irade açıklamasında bulunduğu iddiası, bu iddiayı ileri süren tarafça vasiyetname veya başka yazılı belgeyle ispatlanır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.106](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-106): Vakfın tüzel kişilik kazanması için aranan zorunlu unsurları düzenler. m.107 birinci fıkra, bu unsurlardan amaç ve mal-hak dışındakilerin eksikliğinde tescil reddini engeller.
- [4721 sayılı Kanun m.101](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-101): Vakfın tanımı ve vakıf senedi kavramı ile vakfın kuruluşunu düzenler; m.107'nin uygulandığı genel çerçeveyi oluşturur.
- [4721 sayılı Kanun m.105](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-105): Ölüme bağlı tasarrufla vakıf kurulmasını ve bu tasarrufun şeklini düzenler; m.107 üçüncü fıkranın dayandığı tasarruf türünü belirler.

## [TMK m.108 — Mirasçıların ve alacaklıların dava hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-108)

Madde, vakfedenin mirasçılarının ve alacaklılarının, vakıf kuruluşunu oluşturan bağışlama ve ölüme bağlı tasarruflara ilişkin hükümler uyarınca dava haklarının saklı kalacağını düzenler. Maddede hangi kişilerin hangi davaları açabileceği ve süre belirlenmediği için süre konusunda bir hüküm yoktur. Madde, vakfedenin mirasçılarının ve alacaklılarının dava hakkını koruyan bir saklı tutma niteliğindedir; bu dava haklarının kapsamı ve ileri sürülme koşulları bakımından bağışlamaya ve ölüme bağlı tasarruflara ilişkin genel hükümlere bakılması gerekir. Vakıf organ kararlarının iptali, vakfın denetimi ve vakfın tüzel kişiliğe ilişkin konuları bu maddede düzenlenmez (m.101-117 ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun ilgili hükümleri); bağışlamanın ve ölüme bağlı tasarrufların iptali ile tenkis davalarının ayrıntılı koşulları da ilgili kanun hükümlerinde yer alır.

### Mirasçıların ve alacaklıların dava hakkı: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Vakfeden**: Vakfı kuran, malvarlığını vakfa ayıran gerçek kişidir. Vakfın kuruluşu bir tasarrufa dayandığında, vakfedenin mirasçıları ve alacaklıları bu tasarrufa karşı dava açma hakkını koruyabilir.
- **Saklı tutma**: Maddenin, belirli kişilere dava hakkını bağlı kılmadan koruduğu hal. Madde yeni bir dava hakkı yaratmaz; bağışlama ve ölüme bağlı tasarruflara ilişkin hükümlerden doğan hakların vakıf bakımından da korunmasını sağlar.
- **Ölüme bağlı tasarruf**: Tasarruf sahibinin ölümünden sonra hüküm doğuran, vasiyet gibi işlemleri ifade eder. Vakıf kuruluşu bu nitelikte bir tasarrufa dayandığında mirasçılar bu tasarrufa karşı dava hakkını koruyabilir.
- **Bağışlamaya ilişkin dava hakları**: Bağışlama yoluyla yapılan kazandırmaların saklı paylı mirasçılara zarar vermesi hâlinde ileri sürülen tenkis ve benzeri davalardır. Bu davaların koşulları ilgili kanun hükümlerinde belirlenir.

### Mirasçıların ve alacaklıların dava hakkı: hangi şartlar aranır?

- Vakfedenin mirasçılarının veya alacaklılarının, vakfın bağışlamaya ya da ölüme bağlı tasarruflara dayanması hâlinde ileri sürülebilecek dava hakkının bulunması gerekir.
- Dava hakkını kullanan kişinin vakfedenin mirasçısı ya da alacaklısı sıfatını taşıması gerekir.
- Dava hakkının ileri sürüleceği tasarrufun bağışlama veya ölüme bağlı tasarruf niteliğinde olması gerekir.
- Bu dava haklarının kullanılabilmesi için ilgili hükümlerde öngörülen koşulların ayrıca gerçekleşmesi gerekir.

### Mirasçıların ve alacaklıların dava hakkı: hangi sonuçları doğurur?

- Vakfedenin mirasçıları ve alacaklıları, bağışlama ve ölüme bağlı tasarruflara ilişkin hükümler uyarınca dava haklarını kaybetmez.
- Bu madde yeni bir dava hakkı yaratmaz; dava hakkının varlığı ve kapsamı ilgili kanun hükümlerine bağlıdır.
- Vakıf kuruluşunun bağışlama veya ölüme bağlı tasarrufa dayanmadığı hallerde bu madde uygulanmaz.

### Vakfedenin mirasçıları ile vakfedenin alacaklıları arasındaki fark nedir?

- Mirasçılar, vakfedenin ölümü ile miras hukukundan doğan sıfatla dava hakkına sahiptir.
- Alacaklılar ise kendi alacaklarını korumak amacıyla, vakfedenin borçlu olduğu alacak ilişkisine dayanarak dava hakkı kazanır.

Sonuç: Her iki grubun dava hakkı aynı madde ile korunur, ancak dava açma koşulları ve kapsamı farklı olabilir.

### Mirasçıların ve alacaklıların dava hakkı: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddeyi yeni bir dava hakkı doğuran hüküm olarak yorumlamak; madde yalnızca mevcut hakların korunmasını sağlar.
- Vakıf organ kararlarının iptali ile vakfedenin dava hakkını karıştırmak; birincisi m.101-117 ve Vakıflar Kanunu'nun konusudur.
- Maddeye dayanarak süre hesaplamak; maddede süre bulunmadığından süre konusunda ilgili kanun hükümlerine bakılmalıdır.
- Vakfedenin mirasçısı olmayan kişilerin bu maddeye dayanarak dava açabileceğini düşünmek.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Vakıf organ kararlarının iptaline ilişkin uyuşmazlıklarda, vakıf hükümlerinin kapsamı açısından 4721 sayılı Kanun'un 101-117. maddeleri ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun incelenmesi gerektiği kabul edilmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2024/4698 E., 2025/5155 K., 02.07.2025; İdare Dava Daireleri Kurulu, 2019/1298 E., 2021/492 K., 15.03.2021)
- 4721 sayılı Kanun'un bu maddesinin, eski kanundaki karşılığı ile birlikte değerlendirildiği ve vakfedenin mirasçılarının ile alacaklılarının dava hakkının korunduğu görüşü benimsenmektedir. (4. Ceza Dairesi, 2010/25444 E., 2011/819 K., 02.02.2011)

### Nasıl ispat edilir?

- Dava hakkını ileri süren mirasçı veya alacaklı, vakfın bağışlama ya da ölüme bağlı tasarrufa dayandığını ve kendi sıfatını belgeyle ispatlamak zorundadır.
- Mirasçılık sıfatı, veraset ilamı ya da nüfus kaydı gibi resmi belgelerle; alacaklılık ise alacağın varlığını gösteren yazılı belgelerle ispatlanır.
- Tasarrufun bağışlama veya ölüme bağlı tasarruf niteliğini taşıdığı, vakıf senedi ve ilgili resmi kayıtlarla ortaya konur.
- Davalı taraf, tasarrufun geçerli olduğunu veya dava hakkının düştüğünü ileri sürerse bu savunmayı kendisi ispatlar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.101-117](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-101): Vakıflara ilişkin genel hükümlerdir. Bu madde, vakfın kuruluşuna ilişkin dava haklarını bu hükümlerin dışında korumaktadır, kendi içinde vakfın tüzel kişiliğini düzenlemez.
- [4721 sayılı Kanun m.501](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-501): Mirasçı bırakmaksızın ölen kişinin mirasının devletine geçmesi hâlinde dava karşı tarafının belirlenmesinde ilgilidir; maddenin atıf yaptığı ölüme bağlı tasarruf hükümlerinin dolaylı bağlamıdır.

## Süreler

| Süre | Madde | Hüküm |
|---|---|---|
| bir ay | [m.103](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-103) | Mahkemenin verdiği karar, tebliğ tarihinden başlayarak bir ay içinde, başvuran veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından temyiz edilebilir. |

## Konuda geçen kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2024/1 E., 2025/565 K., 24.09.2025 (m.102)
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/729 E., 2025/382 K., 18.06.2025 (m.101)
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/46 E., 2025/282 K., 30.04.2025 (m.102)
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/181 E., 2025/73 K., 19.02.2025 (m.102)
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/217 E., 2024/522 K., 23.10.2024 (m.101)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/996 E., 2024/360 K., 03.07.2024 (m.101)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/997 E., 2024/361 K., 03.07.2024 (m.101)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/388 E., 2024/270 K., 22.05.2024 (m.102)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/860 E., 2023/1041 K., 01.11.2023 (m.102)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/761 E., 2023/379 K., 26.04.2023 (m.102)
- Hukuk Genel Kurulu, 2012/1607 E., 2013/623 K., 08.05.2013 (m.101)
- 8. Hukuk Dairesi, 2024/3546 E., 2026/340 K., 21.01.2026 (m.106)
- 8. Hukuk Dairesi, 2025/4979 E., 2025/6363 K., 15.10.2025 (m.106)
- 8. Hukuk Dairesi, 2024/4981 E., 2025/6380 K., 15.10.2025 (m.107)
- 8. Hukuk Dairesi, 2024/4698 E., 2025/5155 K., 02.07.2025 (m.103, m.104, m.105, m.106, m.107, m.108)
- 8. Hukuk Dairesi, 2025/1999 E., 2025/3861 K., 21.05.2025 (m.104, m.106)
- 8. Hukuk Dairesi, 2025/1913 E., 2025/3528 K., 07.05.2025 (m.104, m.106)
- 8. Hukuk Dairesi, 2025/1435 E., 2025/2553 K., 25.03.2025 (m.104, m.106)
- 8. Hukuk Dairesi, 2023/5628 E., 2025/2052 K., 12.03.2025 (m.104)
- 8. Hukuk Dairesi, 2024/6798 E., 2025/2053 K., 12.03.2025 (m.104)
- 8. Hukuk Dairesi, 2023/2657 E., 2024/7474 K., 12.12.2024 (m.105)
- 8. Hukuk Dairesi, 2020/4750 E., 2021/3933 K., 28.04.2021 (m.103)
- İdare Dava Daireleri Kurulu, 2019/1298 E., 2021/492 K., 15.03.2021 (m.103, m.105, m.107, m.108)
- 8. Hukuk Dairesi, 2017/11536 E., 2017/7738 K., 25.05.2017 (m.103)
- 8. Hukuk Dairesi, 2017/2142 E., 2017/5126 K., 06.04.2017 (m.103)
- 8. Hukuk Dairesi, 2017/825 E., 2017/2821 K., 02.03.2017 (m.103)
- 4. Ceza Dairesi, 2010/25444 E., 2011/819 K., 02.02.2011 (m.108)
- 18. Hukuk Dairesi, 2008/4905 E., 2008/6231 K., 27.05.2008 (m.107)
- 18. Hukuk Dairesi, 2007/2347 E., 2007/2660 K., 26.03.2007 (m.105)
- 18. Hukuk Dairesi, 2006/10336 E., 2006/11000 K., 25.12.2006 (m.105)
- İkinci Bölüm, 2020/3061 E., 17.12.2024 (m.105)
- Genel Kurul, 2018/14186 E., 20.10.2022 (m.101)

---

Bu konudaki maddelerde bilinen en yeni değişiklik: 17.04.2008 (m.101).
Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/kurulusu-ve-vakif-senedi