---
title: "Miras sözleşmesinden doğan davalar — Medeni Hukuk konu anlatımı"
course: "Medeni Hukuk"
law: "Türk Medeni Kanunu"
articles: "TMK m.572–574"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/miras-sozlesmesinden-dogan-davalar"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Miras sözleşmesinden doğan davalar

Medeni Hukuk › Miras hukuku › Mirasçılar › Ölüme bağlı tasarruflar — [Medeni Hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk)

## Kısaca

TMK m.572, miras sözleşmesiyle mirasçı atanan kişinin, mirasbırakanın sağlığında devraldığı mallar bakımından resmî defter düzenlenmesini isteme hakkını; miras sözleşmesinin hangi malvarlığını kapsayacağına dair karineyi; ve sağlığında devredilen mallara ilişkin hak ve borçların atanmış mirasçının mirasçılarına geçmesi kuralını düzenler.

## Kapsam

Bu konu, Türk Medeni Kanunu m.572–574 hükümlerini kapsar: mirasbırakanın sağlığında mallarını vermesi durumunda, tenkis, geri verme.

- [TMK m.572 — Mirasbırakanın sağlığında mallarını vermesi durumunda](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-572)
- [TMK m.573 — Tenkis](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-573)
- [TMK m.574 — Geri verme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-574)

## [TMK m.572 — Mirasbırakanın sağlığında mallarını vermesi durumunda](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-572)

Madde, miras sözleşmesiyle mirasçı atanan kişinin, mirasbırakanın sağlığında devraldığı mallar bakımından resmî defter düzenlenmesini isteme hakkını; miras sözleşmesinin hangi malvarlığını kapsayacağına dair karineyi; ve sağlığında devredilen mallara ilişkin hak ve borçların atanmış mirasçının mirasçılarına geçmesi kuralını düzenler. Düzenleme, mirasbırakanın sağlığında bütün malvarlığını devrettiği hal ile kısmen devrettiği ya da devretmesinden sonra yeni mal edindiği hal arasında ayrım yapar. Miras sözleşmesinin kuruluş şartlarını, şeklini ve geçerlilik koşullarını düzenlemez (m.545-546). Mirasbırakanın tasarruf ehliyeti ve sözleşmenin iptalini düzenlemez (m.572 öncesi genel hükümler ile ölüme bağlı tasarrufların iptali hükümleri). Mirasçı atanmış kişinin mirası açılınca sahip olduğu hakların ayrıntısını ve mirasçıların paylaşmasını düzenlemez (m.676 ve m.573 ile ilgili hükümler). Sözleşmenin mirasbırakan tarafından tek taraflı ya da karşılıklı olarak ortadan kaldırılmasını düzenlemez (m.544 ve m.573 ilgili hükümleri).

### Mirasbırakanın sağlığında mallarını vermesi durumunda: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Miras sözleşmesi**: Mirasbırakanın, sözleşmenin karşı tarafı olan kişiyi mirasçı atadığı veya ona belirli mal bıraktığı ve bu kişinin ivaz vermeyerek ya da vererek bu duruma katıldığı sözleşmedir. Madde, bu sözleşmenin mirasbırakanın sağlığında gerçekleşen devir bakımından kapsamını belirler.
- **Resmî defter**: Mirasbırakanın sağlığında bütün malvarlığını devraldığı mirasçının, tereke bakımından mirasçıların ve mirasın durumunu belgeleyen resmi kayda ilişkin talep hakkına dayanarak istediği resmi düzenlemedir. Madde yalnızca tamamen devir halinde bu talebe izin verir; kısmi devirde talep hakkı doğmaz.
- **Sağlıkta devir**: Mirasbırakanın hayatta iken mülkiyeti sözleşmenin karşı tarafına geçirdiği malvarlığı unsurudur. Yalnızca bu mallar miras sözleşmesinin kapsamına girer; mirasbırakanın ölümü anında terekede bulunan mallar bu kapsamın dışındadır.
- **Kapsam karinesi**: Sözleşmede aksi bir kural yoksa miras sözleşmesinin yalnızca sağlıkta devredilmiş malları kapsadığını kabul eden kanuni varsayımdır. Taraflar aksini kararlaştırabilir; bu nedenle karine kesin değildir.
- **Devir karinesi**: Sağlıkta devredilen malvarlığına ilişkin hak ve borçların sözleşmede aksi öngörülmediği sürece atanmış mirasçının mirasçılarına geçeceğini belirleyen kanuni varsayımdır. Sözleşmeyle farklı bir düzenleme yapılabilir.

### Mirasbırakanın sağlığında mallarını vermesi durumunda: hangi şartlar aranır?

- Mirasbırakanın sağlığında bir miras sözleşmesi yapılmış ve bu sözleşmeyle bir kişi mirasçı atanmış bulunmalıdır.
- Resmî defter talebinde bulunulabilmesi için mirasbırakanın sağlığında bütün malvarlığını bu mirasçıya devretmiş olması gerekir.
- Kapsamın sağlıkta devredilen mallarla sınırlı olabilmesi için mirasbırakanın malvarlığının tamamını devretmemiş olması ya da tamamını devrettikten sonra yeni mal edinmiş olması gerekir.
- Sözleşmede bu sınırlamayı değiştiren aksi bir kural bulunmamalıdır; aksi kararlaştırılmışsa kapsam sözleşmenin öngördüğü ölçüde genişler.
- Sağlıkta devredilen malların devri, mülkiyetin atanmış mirasçıya geçmesini gerektirir; mülkiyet geçmemiş mallar sözleşme kapsamında olsa da mirasçı bu mallar üzerinde hak sahibi olamaz.
- Sağlıkta devir yapılmışsa ve sözleşmede farklı bir düzenleme yoksa, sözleşmeden doğan hak ve borçların atanmış mirasçının mirasçılarına geçmesi için atanmış mirasçının mirasbırakandan önce ölmüş olması yeterlidir.

### Mirasbırakanın sağlığında mallarını vermesi durumunda: hangi sonuçları doğurur?

- Mirasbırakan sağlığında bütün malvarlığını devretmişse atanmış mirasçı resmî defter düzenlenmesini isteyebilir.
- Mirasbırakan malvarlığının tamamını devretmemişse ya da devretmesinden sonra yeni mal edinmişse, miras sözleşmesi aksi kuralı bulunmadıkça yalnız sağlıkta devredilmiş malları kapsar.
- Sağlıkta devredilmemiş ve sonradan edinilen mallar sözleşmenin kapsamı dışında kalır; atanmış mirasçı bu mallar üzerinde hak kazanamaz.
- Mirasbırakanın sağlığında devredilen mallar bakımından atanmış mirasçı mülkiyeti kazanır ve miras açıldığında yalnızca bu malları isteyebilir.
- Sağlıkta devir yapılmışsa ve sözleşmede farklı düzenleme yoksa, miras sözleşmesinden doğan hak ve borçlar atanmış mirasçının mirasçılarına geçer.
- Atanmış mirasçı mirasbırakandan önce ölmüşse, sağlıkta devredilen mallar bakımından hak ve borçlar onun mirasçılarında devam eder.
- Yukarıdaki kurallar emredici değildir; taraflar sözleşmede aksini kararlaştırabilir.

### Tamamen devir ile kısmi devir veya sonradan edinilen mal arasındaki fark nedir?

- Mirasbırakan sağlığında bütün malvarlığını atanmış mirasçıya devretmiştir.
- Mirasbırakan malvarlığının bir kısmını devretmiş ya da devirden sonra yeni mal edinmiştir.

Sonuç: Yalnızca birinci halde atanmış mirasçı resmî defter düzenlenmesini isteyebilir. İkinci halde sözleşme, aksi kararlaştırılmadıkça yalnız sağlıkta devredilen malları kapsar.

### Sağlıkta devredilen mal ile sağlıkta devredilmeyen mal arasındaki fark nedir?

- Mirasbırakanın hayatta iken mülkiyetini atanmış mirasçıya geçirdiği mallardır.
- Sözleşmede yer almakla birlikte mirasbırakanın sağlığında mülkiyeti geçirilmemiş mallardır.

Sonuç: Sağlıkta devredilen mallar sözleşme kapsamındadır. Devredilmeyen mallar kapsam dışında kalır ve bu mallar üzerinde atanmış mirasçının hakkı doğmaz.

### Mirasçı atama ile belirli mal bırakma arasındaki fark nedir?

- Atanmış mirasçı, mirasın tamamını veya bir oranını alan kişidir ve küllî halef sıfatı taşır.
- Vasiyet alacaklısı, belirli bir malın mülkiyetini veya intifa hakkını kazanan kişidir ve mirasçı değildir.

Sonuç: Madde metni atanmış mirasçı bakımından uygulanır; resmî defter talebi yalnızca atanmış mirasçıya tanınmıştır. Belirli mal bırakılan kişi bu talebi ileri süremez.

### Sözleşmede aksi kural yok ile aksi kural var arasındaki fark nedir?

- Sözleşmede sağlıkta devir ve kapsam konusunda özel bir düzenleme bulunmaz.
- Taraflar kapsamı ya da hak ve borçların geçişini farklı biçimde düzenlemişlerdir.

Sonuç: Kanuni karineler uygulanır. Aksi kararlaştırılmışsa sözleşmenin düzenlemesi esas alınır.

### Mirasbırakanın sağlığında mallarını vermesi durumunda: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Sağlıkta devredilmemiş malları da miras sözleşmesinin kapsamında saymak; kanuni karine yalnızca sağlıkta devredilen malları kapsar.
- Kısmi devir halinde de resmî defter talebinin doğduğunu varsaymak; bu talep yalnızca bütün malvarlığının devri halinde doğar.
- Belirli mal bırakılan vasiyet alacaklısını bu maddenin doğrudan kapsamında görmek; madde atanmış mirasçı bakımından düzenleme getirir.
- Sonradan edinilen malların sözleşmenin kapsamına kendiliğinden girdiğini düşünmek; aksi kararlaştırılmadıkça bu mallar kapsam dışında kalır.
- Hak ve borçların mirasçılara geçişini kesin kural saymak; bu kural emredici değildir ve sözleşmeyle farklı düzenlenebilir.
- Atanmış mirasçının ölümü halinde mirasçılarına geçen hakları, sağlıkta devir yapılmamış mallar için de geçerli saymak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Sağlıkta devredilen malların kapsama alınması ile sonradan edinilen malların kapsam dışı kalması, sözleşmenin açık bir hükmüyle değiştirilebilir ve taraflar bu karineyi bertaraf edebilir.
- Miras sözleşmesinden doğan davalarda atanmış mirasçı, miras açıldığı tarihte yalnızca terekede bulunan ve sağlıkta devredilmiş malları isteyebilir.
- Belirli mal bırakılan vasiyet alacaklısının resmî defter talebinde bulunamayacağı kabul edilmektedir.
- Atanmış mirasçı mirasbırakandan önce ölmüşse, sağlıkta devredilen mallara ilişkin hak ve borçların onun mirasçılarına geçtiği ve bu kuralın aksine sözleşmeyle bertaraf edilebileceği kabul edilmektedir.
- Mirasbırakanın ölümünden sonra mülkiyeti geçmemiş taşınmaz bakımından atanmış mirasçının tapu kaydı ile sahip olduğu hak tartışmalı olup, sözleşmenin yorumu ön plandadır.

### Nasıl ispat edilir?

- Resmî defter düzenlenmesini isteyen atanmış mirasçı, mirasbırakanın sağlığında bütün malvarlığını kendisine devrettiğini ispat yükü altındadır; bu devir tapu kaydı, teslim belgesi veya resmi devir sözleşmesi ile ispatlanır.
- Kapsamın yalnızca sağlıkta devredilen mallarla sınırlı olduğunu ileri süren taraf, devrin gerçekleştiğini ve malın mülkiyetinin mirasçıya geçtiğini belgeyle kanıtlamalıdır; devir yoksa mal kapsam dışında kalır.
- Sözleşmede aksi kararlaştırıldığını ileri süren taraf, bu kararın sözleşmenin yazılı metninde bulunduğunu ispat yükü altındadır.
- Sonradan edinilen malların sözleşme kapsamına girdiğini iddia eden taraf, sözleşmede açık bir düzenleme bulunduğunu yazılı belge ile ispatlamak zorundadır.
- Atanmış mirasçının mirasbırakandan önce öldüğünü ve mirasçıların hak ve borçlara ilişkin talebini ileri süren taraf, ölüm belgesi ve mirasçılık belgesi ile bu durumu kanıtlar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.545](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-545): Miras sözleşmesinin kuruluş ve şekil koşullarını düzenler; bu madde geçerli bir sözleşmenin varlığını önkoşul olarak kabul eder.
- [4721 sayılı Kanun m.573](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-573): Mirastan feragat hükümlerini düzenler; bu maddenin devir karinesiyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.
- [4721 sayılı Kanun m.575](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-575): Mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmaların terekenin ölüm anındaki durumuna göre değerlendirileceğini belirtir; sağlıkta devredilen malların değerlendirmesinde esas alınır.
- [4721 sayılı Kanun m.580](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-580): Mirasın açıldığı anda sağ olan mirasçının sonradan ölmesi halinde miras hakkının kendi mirasçılarına geçmesini düzenler; devir karinesinin ayrım konusu olan bağlantılı hükümdür.
- [4721 sayılı Kanun m.676](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-676): Paylaşma sözleşmesiyle elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini düzenler; sağlıkta devredilen malların paylaşımında bağlantılı hükümdür.
- [4721 sayılı Kanun m.716](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-716): Tescile zorlama davasını düzenler; sağlıkta devredilen taşınmazların tapuda tescili bakımından ilgilidir.

## [TMK m.573 — Tenkis](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-573)

Madde, mirasbırakanın mirastan feragat eden mirasçıya sağlığında terekenin tasarruf edilebilir kısmını aşan edimlerde bulunması hâlinde, diğer mirasçıların tenkis isteyebilmesini düzenler. Tenkisin kapsamını, yani feragat edenin yalnızca saklı payını aşan kısmının tenkise tabi olacağı kuralını ve edimlerin değerlerinin mahsubunun mirasta denkleştirme kurallarına göre yapılmasını kapsar. Mirastan feragat sözleşmesinin kurulma şartlarını, ivazlı veya ivazsız türlerini ve feragatin hükümden düşmesini düzenlemez (m.528, m.529). Tenkis sırasının belirlenmesini (m.570), tenkis hesabına dahil edilecek kazandırmaları (m.565, m.566) ve denkleştirme kurallarının kendisini (m.495 vd.) düzenlemez. Maddenin uygulanabilmesi için feragat eden mirasçının saklı payı bulunan bir yasal mirasçı olması gerekir; saklı payı olmayan mirasçılar bakımından bu yol açık değildir.

### Tenkis: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Mirastan feragat**: Mirasçının, mirasbırakanla yaptığı sözleşmeyle miras hakkından vazgeçmesidir. Feragat eden mirasçı mirasçılık sıfatını kaybeder ve feragat sözleşmesinin türü, karşılıksız ya da karşılıklı olması, bu maddenin tenkis hesabını doğrudan etkiler.
- **Tasarruf edilebilir kısım**: Mirasbırakanın saklı paylı mirasçıların saklı paylarını ihlal etmeden ölümle bağlı veya sağlar arası tasarrufa serbestçe ayırabileceği tereke oranıdır. Edimlerin tenkise tabi olup olmadığı bu oranın aşılıp aşılmadığına göre belirlenir.
- **Tenkis**: Tasarruf edilebilir kısmı aşan kazandırmaların, saklı pay sahibi mirasçının saklı payını tamamlayacak ölçüde etkisizleştirilmesidir. Kazandırma henüz ifa edilmemişse borçtan kurtulma, ifa edilmişse geri verme sonucunu doğurur.
- **Saklı pay**: Kanunun, mirasbırakanın tasarrufundan bağımsız olarak yasal mirasçılara ayırdığı miras payıdır. Bu maddede tenkis hakkı yalnızca saklı payı zedelenen yasal mirasçıya tanınır.
- **Mirasta denkleştirme**: Yasal mirasçıların, mirasbırakandan aldıkları karşılıksız kazandırmaları terekeye geri vererek ya da miras payına mahsup ederek eşitlemesidir. Bu maddede edimlerin değerinin hesaplanmasında kıyas alınan kuraldır.
- **İvaz**: Mirastan feragat karşılığında mirasbırakanın feragat edene verdiği karşılıktır. İvazlı feragatte bu karşılık tenkis hesabında feragat edenin saklı payını aşan kısmın dışında kalır ve tenkis oranında geri istenebilir.

### Tenkis: hangi şartlar aranır?

- Mirasbırakanın, mirastan feragat eden bir mirasçıya sağlığında edimde bulunmuş olması gerekir.
- Yapılan edimlerin, mirasbırakanın sağlığında terekenin tasarruf edilebilir kısmını aşması gerekir; aşmayan kısım tenkise konu olmaz.
- Tenkis davasını, saklı payı zedelenen yasal mirasçının açması gerekir.
- Davalı olarak, murisin sağlığında tasarruf nisabını aşan edimlerden yararlanan ve mirastan feragat eden kişi veya kişilerin bulunması gerekir.
- Tenkise konu olan miktar, feragat edenin yalnızca saklı payını aşan kısmıyla sınırlıdır; feragat edenin saklı payı içinde kalan kısım tenkise tabi değildir.
- Edimlerin değerlerinin mahsubu, mirasta denkleştirme kurallarına göre yapılmalıdır.

### Tenkis: hangi sonuçları doğurur?

- Mirasbırakanın feragat edene yaptığı edimler tasarruf edilebilir kısmı aşmıyorsa, diğer mirasçılar bu edimlerin tenkisini isteyemez.
- Tasarruf edilebilir kısmı aşan edimler, saklı payı zedelenen yasal mirasçının talebi üzerine feragat edenin saklı payını aşan kısım ölçüsünde tenkise tabi olur.
- Feragat edenin saklı payı içinde kalan kısım tenkise tabi olmaz ve bu kısım feragat eden tarafından alıkonulabilir.
- Tenkis edilen edim henüz ifa edilmemişse borçlu kazandırma yükümlülüğünden kurtulur; ifa edilmişse tenkis oranında geri verilmesi gerekir.
- Edimlerin değerlerinin mahsubu mirasta denkleştirme kurallarına göre yapılır ve bu kurallar gereğince feragat eden, dilerse aldığını aynen geri verebilir, dilerse değerini miras payına mahsup ettirebilir.
- İvazlı feragat hâlinde mirasbırakanın ödediği karşılığın tenkis oranındaki kısmı, kazandırmanın tenkis edilmesi halinde feragat eden tarafından geri istenebilir.

### Karşılıksız feragat ile ivazlı feragat arasındaki fark nedir?

- Karşılıksız feragatte mirasbırakan feragat edene bir karşılık vermez; feragat eden, altsoyunu etkilemeden ölmüş gibi mirası altsoyuna geçirir.
- İvazlı feragatte mirasbırakan feragat edene bir karşılık öder; sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat altsoyu için de sonuç doğurur.

Sonuç: İvazlı feragatte mirasbırakanın ödediği karşılık, tenkis hesabına (yalnız feragat edenin saklı payını aşan kısım ölçüsünde) dahil edilebilir; karşılıksız feragatte aynı biçimde bir ivaz bulunmadığından bu hesaplama söz konusu olmaz.

### Feragat edenin saklı payı içinde kalan kısım ile saklı payını aşan kısım arasındaki fark nedir?

- Feragat edene yapılan edimin, feragat eden mirasçının saklı payına denk gelen kısmı tenkise tabi olmaz.
- Edimin feragat edenin saklı payını aşan kısmı, diğer mirasçıların saklı payını zedelediği ölçüde tenkise tabi olur.

Sonuç: Tenkis yalnızca saklı payı aşan miktar üzerinden yapılır; bu sınır, madde metninde açıkça öngörülen tenkis sınırıdır.

### Mirastan feragat eden mirasçı ile saklı payı olmayan mirasçı arasındaki fark nedir?

- Saklı payı bulunan yasal mirasçı, feragat eden mirasçıya yapılan kazandırmanın tenkisini isteyebilir.
- Saklı payı bulunmayan mirasçı, mirasbırakanın tek taraflı tasarrufuyla miras hakkından yoksun bırakılmış sayılır ve bu tenkis yolunu kullanamaz.

Sonuç: Tenkis davası yalnızca saklı pay sahibi yasal mirasçıya tanınır; saklı payı olmayan mirasçıların bu madde uyarınca dava açma imkânı yoktur.

### Tenkis edilecek edim ile mahsup edilecek karşılık arasındaki fark nedir?

- Feragat edene yapılan edimin değeri, tenkise konu olan kazandırma olarak hesaba girer.
- Edimlerin değerlerinin mahsubu, mirasta denkleştirme kurallarına göre yapılır.

Sonuç: Mahsup işleminde mirasta denkleştirme kurallarının uygulanması gerekir; tenkis hesabının bu kurallarla birlikte yapılması, seçimlik hakkın doğmasına yol açabilir.

### Tenkis: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Feragat edenin tüm kazandırma tutarını tenkise tabi saymak; madde yalnızca feragat edenin saklı payını aşan kısmın tenkise konu olacağını öngörür.
- Karşılıksız feragatte de ivaz hesabı yapmak; ivaz kavramı yalnızca ivazlı feragatte söz konusudur.
- Tenkis hesabına henüz ifa edilmemiş ivazı tereke mevcuduna eklemek; ifa edilmemiş ivaz terekeden çıkmadığı için hesaba katılmaz.
- Saklı payı olmayan mirasçının bu madde uyarınca tenkis davası açabileceğini varsaymak.
- Edimlerin mahsubunu genel borç hükümlerine göre yapmak; mahsup mirasta denkleştirme kurallarına göre yapılır.
- Feragat edenin saklı payı içindeki kısmı tenkis hesabına dahil etmek; bu kısım tenkise tabi değildir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mirastan ivazlı feragat hâlinde feragat edene ödenen karşılığın tenkisinde, yalnızca feragat edenin feragat ettiği saklı payını aşan miktarın tenkise konu olacağı kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/3916 E., 2025/2236 K., 24.04.2025)
- Tenkis hesabında tereke değerine, mirastan feragat karşılığı ödenmiş ancak henüz terekeye çıkmamış ivazın eklenmeyeceği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/3916 E., 2025/2236 K., 24.04.2025)
- Feragat edenin, tenkis davası açılmadan önce veya sonra ivazı geri vererek saklı payı dışındaki kısmı ortadan kaldırabileceği yönündeki uygulama, seçimlik hakkın kullanımı olarak değerlendirilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/3916 E., 2025/2236 K., 24.04.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Tenkis davasını açan saklı pay sahibi yasal mirasçı, mirasbırakanın feragat eden mirasçıya tasarruf nisabını aşan edimde bulunduğunu ispatla yükümlüdür; bu ispat, tereke değerinin ve edimin değerinin belirlenmesiyle yapılır.
- Mirastan feragat sözleşmesinin varlığı, ivazlı veya ivazsız niteliği ve resmi vasiyet şekline uygunluğu, feragat sözleşmesine dayanan tarafça ispatlanır; ihtilaf hâlinde yazılı sözleşme belgesi öncelikli delildir.
- Feragat edenin saklı payını aşan miktarın hesaplanması için tereke değeri ve ölüm tarihindeki piyasa değerleri gerektiğinde bilirkişi raporu ile tespit edilir.
- Davalı olarak feragat eden mirasçı, edimin saklı payı içinde kaldığını veya tasarruf nisabını aşmadığını ileri sürdüğünde bu savunmasını ispatla yükümlüdür.
- Edimlerin mahsubunda denkleştirme kurallarının uygulandığını ve seçimlik hakkın kullanılıp kullanılmadığını gösteren belgeler, dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.528: Mirastan feragat sözleşmesinin karşılıksız veya karşılık sağlanarak yapılabileceğini düzenler; bu maddedeki tenkisin hangi feragat türünde ortaya çıktığını belirler.
- 4721 m.565: Ölümle bağlı tasarruflar ve sağlar arası kazandırmaların tenkise tabi olduğunu düzenler; bu maddedeki tenkis, o hükümdeki kazandırma kavramına dayanır.
- 4721 m.566: Tenkis edilen kazandırmanın lehdarının sorumluluğunu ve iade yükümünü düzenler; tenkis sonrası edimlerin geri verilmesi bu hükme göre belirlenir.
- 4721 m.570: Tenkis sırasını düzenler; bu maddede tenkise konu edimlerin hangi sırayla tenkis edileceğini belirler.
- 4721 m.495: Mirasta denkleştirme kurallarının genel çerçevesini düzenler; bu maddedeki mahsup işlemi bu kurallara göre yapılır.

## [TMK m.574 — Geri verme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-574)

Madde, mirastan feragat eden mirasçının, miras bırakanın sağlığında yaptığı bağışlar nedeniyle tenkise tabi bir değeri terekeye geri vermesi halinde iki seçenek tanır: tenkise tabi değeri geri vermek ya da almış olduğu tamamı terekeye iade ederek mirastan feragat etmemiş gibi paylaşmaya katılmak. Kişisel kapsamı, feragat eden mirasçıdır. Maddenin düzenlemediği konular: tenkise tabi bağışların hangi değerler olduğu ve tenkis hesabı (m.565 vd.), mirastan feragatin koşulları ve hükümleri (m.528 vd.), mirasçılık sıfatının tespiti ve paylaşmanın kendisi (m.598 vd.). Tenkis davasının açılma ve zamanaşımı süreleri de bu maddede yer almaz (m.571 vd.).

### Geri verme: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Mirastan feragat**: Mirasçının, miras bırakanın ölümünden önce veya sonra, mirasçılık sıfatından doğan haklarından vazgeçmesi işlemidir. Feragat eden kişi, mirasçı olmuş gibi değil ama mirastan pay almaya hakkı olmayan biri gibi değerlendirilmez; madde bu nedenle özel bir seçimlik hak tanır.
- **Tenkise tabi değer**: Miras bırakanın sağlığında feragat edene yaptığı bağış gibi işlemler nedeniyle, saklı pay hesabında tenkis kapsamına giren malın ya da değerin miktarıdır. Madde, tenkise tabi olan kısmın tamamı değil, yalnızca bu kısmın geri verilmesini öngörür.
- **Terekeye geri verme**: Feragat eden mirasçının, aldığı mal veya değeri miras yığınına iade etmesidir. Bu iade, ya tenkise tabi değer olarak ya da alınan tamamın iadesi biçiminde yapılabilir.
- **Mirasçılar arasında paylaşmaya katılma**: Feragat eden kişinin, iade ettiği malvarlığı üzerinden mirasçı gibi terekenin paylaşımına dahil olmasıdır. Feragat etmemiş gibi paylaşma, feragat eden kişinin mirastan pay almasının sonucudur.

### Geri verme: hangi şartlar aranır?

- Mirasçının mirastan feragat etmiş olması gerekir.
- Feragat eden kişinin, tenkis sebebiyle terekeye bir mal veya başka bir değeri geri vermekle yükümlü olması gerekir.
- Geri verme yükümlülüğünün doğması için tenkise tabi bir değerin söz konusu olması gerekir; bu değer, feragat eden kişinin aldığı mal veya değerdir.
- Feragat eden kişi, geri verme seçimini kullanmalıdır: tenkise tabi değeri vermek ya da aldığı tamamı terekeye geri vermek. Bu seçim, madde metninde feragat edene bırakılmıştır.

### Geri verme: hangi sonuçları doğurur?

- Feragat eden kişi tenkise tabi değeri geri verirse, mirastan pay almaz; yalnızca bu değerin terekeye iadesi ile yükümlülüğünü yerine getirmiş olur.
- Feragat eden kişi aldığı tamamı terekeye geri verirse, mirastan feragat etmemiş gibi paylaşmaya katılır ve yasal pay oranında terekeden pay alabilir.
- Feragat eden kişi seçimini tercih etme yetkisine sahiptir; madde bu seçimi mirasçılara ya da mahkemeye bırakmaz.
- Geri verme yükümlülüğü doğmamışsa, yani tenkise tabi bir değer yoksa, bu madde uygulanmaz ve feragat eden hakkında yukarıdaki seçimli hak söz konusu olmaz.

### Tenkise tabi değerin iadesi ile alınan tamamın iadesi arasındaki fark nedir?

- Feragat eden, yalnızca tenkise tabi değeri terekeye geri verir.
- Feragat eden, aldığı tamamı terekeye geri verir ve mirastan feragat etmemiş gibi paylaşmaya katılır.

Sonuç: İlk seçenekte yalnızca tenkise tabi kısım iade edilir. İkinci seçenekte alınan tüm malvarlığı terekeye döner ve feragat eden, pay alarak paylaşmaya katılır.

### Geri verme: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Feragat eden kişinin tenkise tabi değeri geri verme yükümlülüğünü, aldığı tamamı iade etme seçeneğiyle karıştırmak; iki seçeneğin sonuçları farklıdır.
- Seçimlik hakkı mirasçılara ya da mahkemeye ait sanmak; madde seçimi feragat edene bırakmıştır.
- Feragat eden kişinin, tenkise tabi değer dışında kalan kısmını da iade etmek zorunda olduğunu varsaymak.
- Feragat eden kişi tenkis tabi değeri verdiğinde paylaşmaya katılamaz sanmak; bu seçimde pay alma hakkı yoktur.
- Feragat eden kişinin seçim hakkını kullanmadan yapılan iade ile seçim yapılmış sayılmasını birbirine karıştırmak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yargıtay, mirastan feragat eden kişinin saklı payını aşan kısmın tenkise tabi olduğunu, feragat edenin ise yalnızca bu aşan kısmı geri vermekle yükümlü tutulabileceğini kabul etmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/3916 E., 2025/2236 K., 24.04.2025)
- Mirastan feragat eden kişinin tenkise tabi tutulması, bağış yapıldığı tarihteki durumla ve miras bırakanın ölüm anındaki terekeyle ilişkilendirilerek değerlendirilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/922 E., 2025/1823 K., 09.04.2025)
- Uygulamada tenkis davasında feragat eden kişinin hangi seçimi kullandığı, dava dosyasında açıkça belirtilmesi gereken bir husus olarak ele alınmaktadır. (3. Hukuk Dairesi, 2013/9138 E., 2013/11282 K., 01.07.2013)

### Nasıl ispat edilir?

- Tenkis talebini ileri süren mirasçı, feragat eden kişinin miras bırakandan mal veya değer aldığını ve bunun tenkise tabi olduğunu ispatlamakla yükümlüdür; bağış belgesi, tapu kaydı, banka kaydı gibi yazılı delillerle ispat edilir.
- Feragat eden kişinin mirastan feragat ettiğini ve feragatin geçerli olduğunu, feragat belgesi veya mahkeme kararı ile ispatlamak gerekir; bu husus çekişmeli ise feragatin varlığı ayrıca ispatlanır.
- Feragat eden kişi, tenkise tabi değeri geri verdiğini ya da aldığı tamamı terekeye iade ettiğini ileri sürüyorsa, bu iadeyi makbuz, tapu devri veya başka bir yazılı kayıtla ispat etmekle yükümlüdür.
- Feragat eden kişinin seçimini hangi yönde yaptığı, yazılı beyan veya dava sırasında açıkça ortaya konulan irade ile ispatlanır; seçimin açık bir beyanla yapılmamış olması durumunda, mahkeme dosya kapsamını değerlendirir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.565: Tenkise tabi değerin hesaplanmasında hangi bağışların ve ne değerle hesaba katılacağını düzenler; bu maddedeki geri verme yükümlülüğünün kapsamı oradan belirlenir.
- 4721 m.528: Mirastan feragatin şekil ve koşullarını düzenler; bu madde ancak geçerli bir feragat varsa uygulanır.
- 4721 m.598: Terekenin paylaşımına ilişkin genel hükümlerdir; feragat eden kişinin paylaşmaya katılması bu hükümlere göre yapılır.

## Konuda geçen kararlar

- 7. Hukuk Dairesi, 2024/3916 E., 2025/2236 K., 24.04.2025 (m.573, m.574)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/922 E., 2025/1823 K., 09.04.2025 (m.574)
- 3. Hukuk Dairesi, 2013/9138 E., 2013/11282 K., 01.07.2013 (m.574)

---

Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/miras-sozlesmesinden-dogan-davalar