---
title: "Mirasın açılması — Medeni Hukuk konu anlatımı"
course: "Medeni Hukuk"
law: "Türk Medeni Kanunu"
articles: "TMK m.575–588"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/mirasin-acilmasi"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Mirasın açılması

Medeni Hukuk › Miras hukuku › Mirasın geçmesi — [Medeni Hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk)

## Kısaca

TMK m.575, mirasın açılma anını ve mirasbırakanın sağlığında yaptığı mirasla ilgili kazandırma ve paylaştırmaların değerlendirme anını düzenler. TMK m.576, miras davalarında yer bakımından yetkili mahkemeyi belirler. TMK m.577'nin birinci fıkrası, mirasa ehil olmayanlar dışındaki herkesin mirasçı olabileceğini ve vasiyet alacaklısı olabileceğini düzenler.

## Kapsam

Bu konu, Türk Medeni Kanunu m.575–588 hükümlerini kapsar: açılma ve değerlendirme anı, açılma yeri ve yetkili mahkeme, hak ehliyeti, mirasçı olarak, vasiyet alacaklısı olarak, cenin, ileride doğacak çocuk, güvence karşılığı teslim, geri verme, gaibe düşen miras, gaibin hem mirasbırakan, hem mirasçı olması, hazinenin istemi.

- [TMK m.575 — Açılma ve değerlendirme anı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-575)
- [TMK m.576 — Açılma yeri ve yetkili mahkeme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-576)
- [TMK m.577 — Hak ehliyeti](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-577)
- [TMK m.578](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-578)
- [TMK m.579](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-579)
- [TMK m.580 — Mirasçı olarak](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-580)
- [TMK m.581 — Vasiyet alacaklısı olarak](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-581)
- [TMK m.582 — Cenin](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-582)
- [TMK m.583 — İleride doğacak çocuk](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-583)
- [TMK m.584 — Güvence karşılığı teslim](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-584)
- [TMK m.585 — Geri verme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-585)
- [TMK m.586 — Gaibe düşen miras](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-586)
- [TMK m.587 — Gaibin hem mirasbırakan, hem mirasçı olması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-587)
- [TMK m.588 — Hazinenin istemi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-588)

## [TMK m.575 — Açılma ve değerlendirme anı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-575)

Madde, mirasın açılma anını ve mirasbırakanın sağlığında yaptığı mirasla ilgili kazandırma ve paylaştırmaların değerlendirme anını düzenler. Miras ölümle açılır; sağlıkta yapılan kazandırma ve paylaştırmalar ölüm anındaki tereke durumuna göre değerlendirilir. Madde mirasbırakanın ölümü ile mirasın açılmasını, kanunun miras hukukunu uygulamaya başladığı anı belirler; mirasın açıldığı yeri, gaiplikte ölüm tarihini ve mirasçıların haklarını düzenlemez. Mirasın açıldığı yer (m.576), gaipliğe bağlı ölüm anı (m.35), mirasçıların kendiliğinden kazanımı ve kabul-red seçimi (m.599, m.605 vd.), tenkis ve denkleştirme (m.507 vd., m.520 vd.) ise ayrı maddelerde düzenlenmiştir.

### Açılma ve değerlendirme anı: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Mirasın açılması**: Mirasbırakanın ölümüyle, herhangi bir işleme veya başvuru gerekmeksizin miras hukukunun uygulanmaya başlaması anıdır. Ölüm sonradan öğrenilse bile açılma ölüm anına bağlanır.
- **Tereke**: Mirasbırakanın ölüm anında sahip olduğu malvarlığının bütünüdür. Sağlığında yapılan kazandırmaların değerlendirilmesinde esas alınan ölçüt, terekenin bu andaki durumudur.
- **Sağlararası kazandırma**: Mirasbırakanın sağlığında, ölüme bağlı olmaksızın yaptığı ve mirasçılara mirastan düşülmesi gereken değerleri aktaran işlemlerdir. Bunların değeri ölüm anındaki tereke durumuna göre hesaplanır.
- **Paylaştırma**: Mirasbırakanın sağlığında mirasçıları arasında malvarlığını paylaştırmasıdır. Mirasın paylaşımında bu işlemlerin değerlendirilmesi ölüm anına göre yapılır.
- **Gaiplik**: Kişinin ölümü kesin olarak bilinmediğinde mahkemece verilen kararla ölümünün kabul edilmesidir. Gaipliğte ölüm anı, m.35 uyarınca kararda belirlenen tehlike veya son haber tarihine göre kabul edilir.

### Açılma ve değerlendirme anı: hangi şartlar aranır?

- Mirasbırakanın ölmüş olması gerekir; açılma için ölümün gerçekleşmesi yeterlidir, bir işlem veya başvuru aranmaz.
- Ölüm, mirasçılara miras hukukunun uygulanmasını başlatan olgu olarak kabul edilir; ölümün sonradan öğrenilmesi açılma anını değiştirmez.
- Sağlararası kazandırma veya paylaştırma yapılmış olmalıdır; bu hâlde değerlendirme için terekenin ölüm anındaki durumu esas alınır.
- Gaiplik hâlinde açılma anı, mahkemenin gaiplik kararı ile belirlenen ölüm anına göre kabul edilir ve kararın geriye etkisi bulunur.

### Açılma ve değerlendirme anı: hangi sonuçları doğurur?

- Mirasbırakanın ölümüyle miras kendiliğinden açılır ve terekedeki haklar ile borçlar mirasçılara geçer.
- Ölüm sonradan tespit edilse veya mirasçılar ölümü geç öğrense bile açılma ölüm anına bağlanır.
- Sağlararası kazandırma ve paylaştırmaların değeri, mirasbırakanın ölüm anındaki tereke durumuna göre hesaplanır; sonradan oluşan artış veya azalış bu hesaba girmez.
- Mirasbırakanın sağlığında hiçbir kazandırma yapmamış olması hâlinde bu hüküm bir değerlendirme sonucu doğurmaz; tereke ölüm anında mirasçılara geçer.
- Mirasın açılması, mirasçıların kabul veya red seçimini kendiliğinden belirlemez; bu seçim ayrı işlemlerle yapılır.

### Mirasın açılması ile mirasın geçmesinin sonuçları arasındaki fark nedir?

- Açılma, mirasbırakanın ölüm anında mirasın kendiliğinden geçmesi ve miras hukukunun uygulanmaya başlamasıdır.
- Geçmenin sonuçları, mirasçıların kabul, red, tasfiye ve defter tutma gibi sonraki işlemleri ile ilgilidir ve ayrı bölümde düzenlenmiştir.

Sonuç: Açılma anı mirasçıların bu sonraki haklarını kullanma süreleri için başlangıç noktası olur; ancak her süre aynı anda değil, kendi başlangıç olayına göre işler.

### Sağlararası kazandırma ile ölüme bağlı tasarruf arasındaki fark nedir?

- Sağlararası kazandırma mirasbırakanın sağlığında yapılan ve ölüm anında ayrıca değerlendirilen işlemdir.
- Ölüme bağlı tasarruf ölümle birlikte hüküm doğuran işlemdir ve ölüm anındaki tereke durumu aynı şekilde esas alınır.

Sonuç: Madde metni yalnız sağlararası kazandırma ve paylaştırmaları ölüm anına bağlar; ölüme bağlı tasarrufların değerlendirilmesi bu hükmün doğrudan kapsamında yer almaz.

### Gerçek ölüm ile gaiplik arasındaki fark nedir?

- Gerçek ölümde açılma, ölümün gerçekleştiği andır.
- Gaiplikte açılma, mahkemenin kararı ile belirlenen tehlike veya son haber tarihine göre kabul edilir.

Sonuç: Gaiplik kararının geriye etkisi nedeniyle açılma anı, karardan önce gerçekleşmiş bir tarih olarak belirlenebilir.

### Açılma ve değerlendirme anı: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Açılma anını mirasçının ölümü öğrendiği tarih olarak almak; kanun ölüm anını esas alır.
- Sağlararası kazandırmanın değerini kazandırma tarihindeki tereke durumuna göre hesaplamak; değerleme ölüm anına göre yapılır.
- Gaiplikte açılma anını kararın verildiği tarih olarak almak; m.35 uyarınca tehlike veya son haber tarihi esas alınır.
- Açılma ile mirasın kabulünü aynı anlama getirmek; açılma kabul ve red seçiminden önce gerçekleşir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mirasın ölümle açıldığı ve sağlararası kazandırmaların ölüm anındaki tereke durumuna göre değerlendirileceği kuralı, Yargıtay daireleri tarafından aynen uygulanmaktadır. (7. Hukuk Dairesi, 2023/5738 E., 2024/177 K., 15.01.2024; 8. Hukuk Dairesi, 2024/5875 E., 2025/6933 K., 24.11.2025; 7. Hukuk Dairesi, 2025/146 E., 2025/3729 K., 18.09.2025; 7. Hukuk Dairesi, 2024/4487 E., 2025/2804 K., 26.05.2025; 2024/102 E., 2025/18 K., 16.01.2025; 7. Hukuk Dairesi, 2023/4441 E., 2024/5899 K., 23.12.2024)
- Mirasın açılması, mirasbırakanın ölüm tarihine bağlanmakta; mirasçılar ölümü sonradan öğrenmiş olsa dahi bu tarih esas alınmaktadır. (7. Hukuk Dairesi, 2025/146 E., 2025/3729 K., 18.09.2025; 7. Hukuk Dairesi, 2023/4441 E., 2024/5899 K., 23.12.2024)
- Açılma anı ile değerleme anının ayrı kavramlar olduğu, değerlemenin ölüm anına göre yapıldığı kabul edilmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2024/5875 E., 2025/6933 K., 24.11.2025; 2024/102 E., 2025/18 K., 16.01.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Mirasın açıldığını ve açılma tarihini ölüm belgesi, nüfus kaydı veya gaiplik kararı ile ispat etmek gerekir; ispat yükü miras hakkını ileri süren kişidedir.
- Sağlararası kazandırmanın varlığını ve değerini, işlemin kendisi ile tarihli belgelerle ispat etmek gerekir; ispat yükü kazandırmayı ileri süren tarafındadır.
- Mirasbırakanın ölüm anındaki tereke durumunu, ölüm tarihine ilişkin banka kayıtları, tapu ve envanter belgeleri ile ispat etmek mümkündür; karşı taraf değerleme iddiasını bilirkişi raporu ile çürütebilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.30](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-30): Mirasçı olma ehliyetini düzenler; m.575 ile birlikte uygulanarak ölüm anında mirasçılık ehliyetinin varlığını belirler.
- [4721 sayılı Kanun m.35](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-35): Gaiplikte ölüm anının belirlenmesini düzenler; m.575'teki ölüm anı kuralının gaiplik hâlindeki karşılığıdır.
- [4721 sayılı Kanun m.576](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-576): Mirasın açıldığı yeri ve yetkili mahkemeyi düzenler; m.575'in açılma anı kuralını yer bakımından tamamlar.
- [4721 sayılı Kanun m.599](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-599): Mirasçıların mirası ölümle birlikte bir bütün olarak kazanmasını düzenler; açılmanın sonucunu gösterir.

## [TMK m.576 — Açılma yeri ve yetkili mahkeme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-576)

Madde, miras davalarında yer bakımından yetkili mahkemeyi belirler. Miras malvarlığının tamamına ilişkin davanın mirasbırakanın yerleşim yerinde açılacağını, mirasbırakanın tasarruflarının iptali veya tenkisi, mirasın paylaştırılması ve miras sebebiyle istihkak davalarının da aynı yerleşim yeri mahkemesinde görüleceğini düzenler. Hüküm, mirasçılar, mirasbırakan ve miras davası niteliğindeki davalar bakımından uygulanır. Miras hukukunun esasını (mirasçılık, saklı pay, tenkis şartları) düzenlemez; bu konular ilgili maddelerindedir. Mirasçılık belgesi ve veraset ilamının verilmesine ilişkin usulü düzenlemez. Yabancılık unsuru taşıyan miras davalarında milletlerarası yetkiyi de düzenlemez; bu konu MÖHUK m.40 ve m.43 çerçevesindedir. Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin yetkiyi düzenlemez; bu konu m.214 kapsamındadır.

### Açılma yeri ve yetkili mahkeme: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Mirasbırakanın yerleşim yeri**: Mirasbırakanın ölüm anındaki yerleşim yeridir. Yetkili mahkemeyi belirleyen bağlantı noktası budur ve mirasın açıldığı yer olarak kabul edilir.
- **Tasarrufun iptali**: Mirasbırakanın mirasçıların haklarını zedeleyen sağlararası tasarruflarının geçersizliğinin istenmesidir. Bu dava da madde kapsamında mirasbırakanın yerleşim yeri mahkemesinde görülür.
- **Tenkis**: Mirasbırakanın saklı pay sahiplerinin haklarını ihlal eden tasarruflarının saklı paya oranla indirilmesini isteyen davadır. Madde gereği bu dava da mirasbırakanın yerleşim yeri mahkemesinde açılır.
- **Mirasın paylaştırılması**: Terekenin mirasçılar arasında paylaştırılmasına ilişkin davadır. Tüm terekeyi kapsadığında madde uyarınca miras yerleşim yeri mahkemesinde görülür.
- **Miras sebebiyle istihkak davası**: Tereke malının üçüncü kişiler elinden miras hakkına dayanılarak geri alınmasına yönelik davadır. Mirasçının tereke içindeki hakkını ileri sürmesi bu kapsamdadır.

### Açılma yeri ve yetkili mahkeme: hangi şartlar aranır?

- Uyuşmazlığın bir miras malvarlığının tamamını kapsayan miras davası olması gerekir.
- Davanın, mirasbırakanın ölüm anında yerleşim yeri bulunan yerde açılması gerekir.
- Dava tasarrufun iptali, tenkis, paylaştırma veya miras sebebiyle istihkak davası ise bu yerleşim yeri mahkemesinde açılmalıdır.
- Mirasbırakanın yerleşim yerinin tespit edilebilmesi için ölüm anındaki adres ve oturma fiilinin ortaya konulması gerekir.

### Açılma yeri ve yetkili mahkeme: hangi sonuçları doğurur?

- Miras malvarlığının tamamına ilişkin dava, mirasbırakanın yerleşim yeri mahkemesinde açılmak zorundadır.
- Tasarrufun iptali, tenkis, paylaştırma ve miras sebebiyle istihkak davaları, aynı yerleşim yeri mahkemesinde görülür.
- Mirasbırakanın yerleşim yeri Türkiye dışında ise madde doğrudan Türk mahkemesi yetkisi kurmaz; milletlerarası yetki için MÖHUK m.43 incelenmelidir.
- Madde yer bakımından yetki kuralı olduğundan, bu yetkiye aykırı açılan dava yetkisizlik nedeniyle usulden reddedilir veya yetkili mahkemeye gönderilir.

### Tüm miras malvarlığı ile tek bir tereke malı arasındaki fark nedir?

- Dava miras malvarlığının tamamı için açılıyorsa mirasbırakanın yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
- Dava tek bir tereke malına ilişkin ve malvarlığının tamamını kapsamıyorsa madde değil, genel yetki kuralları uygulanabilir.

Sonuç: Yetki mahkemesi, davanın tüm terekeyi mi yoksa tek bir malı mı kapsadığına göre belirlenir.

### Yerleşim yeri mahkemesi ile genel yetki arasındaki fark nedir?

- Miras davalarında yetki, mirasbırakanın yerleşim yerine bağlanmıştır.
- Davalının yerleşim yeri veya uyuşmazlığın konusu malın bulunduğu yer gibi genel bağlantılar, madde kapsamına girmeyen davalarda gündeme gelir.

Sonuç: Miras davası niteliğindeki davalarda genel yetki kuralı yerine bu madde esas alınır.

### Tasarruf iptali-tenkis ile diğer miras davaları arasındaki fark nedir?

- Tasarrufun iptali ve tenkis davaları maddede açıkça sayılmıştır.
- Mirasbırakanın sağlığında yaptığı tasarrufların iptali dışındaki bazı talepler, miras davası niteliği taşımıyorsa bu maddeye girmez.

Sonuç: Davanın miras davası niteliği taşıması, yetkili mahkemenin belirlenmesinde belirleyicidir.

### Açılma yeri ve yetkili mahkeme: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Mirasbırakanın yerleşim yerini ölüm tarihindeki gerçek oturma yeri yerine yalnız son adres kaydına göre belirlemek.
- Tasarrufun iptali veya tenkis davasını genel davalı yerleşim yeri kuralına göre açılabilir saymak.
- Tek bir tereke malına ilişkin davayı da tüm malvarlığı için yerleşim yeri mahkemesinde görülür kabul etmek.
- Mirasbırakanın yurt dışında yerleşim yeri bulunduğu durumda bu maddeyi doğrudan uygulayıp Türk mahkemesinin yetkili olduğunu varsaymak; MÖHUK m.43 incelenmesini atlamak.
- Mal rejimi tasfiyesi davasını bu maddeye göre yetkilendirmek; bu dava m.214 kapsamındadır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yargıtay, miras davalarında yetkili mahkemenin mirasbırakanın yerleşim yeri mahkemesi olduğunu, bu yerin tespitinde ölenin adresinin tek başına değil, gerçek oturma yerinin esas alındığını kabul etmektedir. (5. Hukuk Dairesi, 2020/9946 E., 2020/10496 K., 30.11.2020; 5. Hukuk Dairesi, 2020/10191 E., 2020/10480 K., 30.11.2020)
- Yargıtay, mirasbırakanın ölüm tarihindeki yerleşim yerinin belirlenmesinde MERNİS kaydının boş görünmesinin tek başına yerleşim yerini ortadan kaldırmayacağını, hayatın olağan akışının dikkate alınması gerektiğini kabul etmektedir. (5. Hukuk Dairesi, 2020/9946 E., 2020/10496 K., 30.11.2020; 5. Hukuk Dairesi, 2020/10191 E., 2020/10480 K., 30.11.2020)
- Yargıtay, tenkis davasının mirasbırakanın yerleşim yeri mahkemesinde görüleceğini açıkça belirtmektedir. (1. Hukuk Dairesi, 2010/135 E., 2010/1512 K., 15.02.2010)
- Yargıtay, miras davası niteliğindeki davalarda madde metninde sayılan davaların dışına çıkılmadan yetki değerlendirmesi yapılmasını, aksi halde yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini kabul etmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/4654 E., 2024/4182 K., 01.10.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2024/2464 E., 2024/3839 K., 16.09.2024)
- Yargıtay, mal rejimi tasfiyesinde ölüm halinde yetkiyi m.214'e göre belirlemekte; miras paylaştırma davasında ise bu maddeye dönülmesini esas almaktadır. (5. Hukuk Dairesi, 2024/7434 E., 2025/1539 K., 10.02.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Miras davasını açan taraf, mirasbırakanın ölüm anındaki yerleşim yerinin davanın açıldığı yer olduğunu nüfus kaydı, ikametgâh belgesi ve fiili oturma delilleriyle ispatlamakla yükümlüdür. (5. Hukuk Dairesi, 2020/9946 E., 2020/10496 K., 30.11.2020; 5. Hukuk Dairesi, 2020/10191 E., 2020/10480 K., 30.11.2020)
- Mirasbırakanın yerleşim yerinin tespitinde MERNİS kaydı ve adres kaydı delil olarak kullanılabilir; ancak kayıtların boş görünmesi tek başına karşı tarafın lehine sonuç doğurmaz. (5. Hukuk Dairesi, 2020/9946 E., 2020/10496 K., 30.11.2020; 5. Hukuk Dairesi, 2020/10191 E., 2020/10480 K., 30.11.2020)
- Yetkisizlik savunmasını ileri süren taraf, mirasbırakanın gerçek yerleşim yerinin başka bir yer olduğunu ileri sürerek bunu ispatlamakla yükümlüdür.
- Davanın tüm terekeyi kapsadığı iddiası ile tek bir malın kapsandığı savunması arasındaki ayrım, dava dilekçesi ve dava konusu malvarlığı belgeleriyle ortaya konur.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.6: Yerleşim yerinin tanımını verir; mirasbırakanın yerleşim yerinin nasıl belirleneceğini gösterir.
- 4721 m.532: Mirasçılık ve miras sözleşmesi bakımından dava konusu ilişkiyi belirler; madde bu davaların yetkisini düzenler.
- 4721 m.557: Saklı pay ve tenkis hesabının dayanağını oluşturur; tenkis davasının konusunu belirler.
- 4721 m.559: Tenkis ve saklı pay ilişkili hükümleri içerir; tenkis davasının yetkili mahkemesi bu maddede belirlenmiştir.
- 4721 m.589: Terekenin paylaşımı ve tereke ile ilgili hükümleri içerir; paylaştırma davasında yetkili mahkeme bu maddedir.
- 4721 m.214: Mal rejiminin ölümle sona ermesi halinde tasfiye davasının yetkili mahkemesini ayrıca düzenler; miras davasından ayrılır.
- 5718 sayılı Kanun m.43: Yabancılık unsuru taşıyan miras davalarında Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini düzenler; ölenin Türkiye'deki son yerleşim yeri veya terekedeki malların bulunduğu yer esas alınır.

## [TMK m.577 — Hak ehliyeti](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-577)

TMK m.577'nin birinci fıkrası, mirasa ehil olmayanlar dışındaki herkesin mirasçı olabileceğini ve vasiyet alacaklısı olabileceğini düzenler. İkinci fıkra, tüzel kişiliği bulunmayan bir topluluğa belli bir amaç için yapılan kazandırmaların bu topluluk içindeki kişilere geçişini ve amacın gerçekleştirilemediği hâlde vakıf kurma sayılmasını düzenler. Madde, gerçek kişi ve tüzel kişiliği olmayan topluluklar bakımından kazandırma yapılan kişinin mirasçılık ve vasiyet alacaklılığı ehliyetine ilişkin genel çerçeveyi çizer. Madde mirastan yoksunluğun sebeplerini düzenlemez (m.578), mirasçılık ehliyetinin ölüm anındaki koşulunu ve sağ olma şartını düzenlemez (m.575-576, m.580), vasiyet alacaklısına ilişkin ayrıntılı kurallar ile vasiyetin yerine getirilmesini düzenlemez (m.581 vd.), ölüme bağlı tasarrufların iptali ve tenkisi düzenlemez (m.559 vd.).

### Hak ehliyeti: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Mirasçılık ehliyeti**: Mirasçı olabilmek için aranan, hak ehliyetinin miras hukuku bakımından görünümüdür. Kişi mirasbırakanın ölümü anında sağ olmak ve hak ehliyetine sahip bulunmak zorundadır. Ehliyet, ölüme bağlı tasarrufla kazandırma yapılıp yapılmadığından bağımsızdır.
- **Vasiyet alacaklısı**: Ölüme bağlı tasarrufla (vasiyetle) belirli bir malvarlığı değerinin verilmesini isteme hakkı tanınmış kişidir. Mirasçı gibi terekenin tamamına değil, yalnız vasiyetle kendisine bırakılan kazandırmaya ilişkin alacak hakkına sahiptir.
- **Mirasa ehil olmayan**: Mirasçılık ehliyetine sahip olmayan kişidir. Kanunun mirasçılık ehliyetini sınırladığı hâllerde bu niteliği taşır ve mirasçı ya da vasiyet alacaklısı olamaz. Gerçek kişiler ölüm anında sağ olduğu sürece bu sınırın dışındadır.
- **Tüzel kişiliği bulunmayan topluluk**: Tüzel kişiliğe sahip olmayan, belli bir amaç için bir araya gelmiş kişi birliğidir. Bu topluluğa yapılan kazandırmalar, topluluk içindeki kişilere mirasbırakanın belirlediği amacı gerçekleştirme kaydıyla geçer.
- **Amaç kaydı**: Kazandırmanın, mirasbırakanın belirlediği amacın gerçekleştirilmesi koşuluna bağlı olmasıdır. Kazanan kişiler amacı gerçekleştirme yükümü altında edinirler; amaç ayrıca bir yükleme olarak değerlendirilir.
- **Vakıf kurma sayılma**: Amacın kazandırma yoluyla gerçekleştirilmesine olanak bulunmadığında kazandırmanın vakıf kurma işlemi olarak kabul edilmesidir. Bu durumda kazandırma, vakıf kurulmasına ilişkin hükümlere tabi olur.

### Hak ehliyeti: hangi şartlar aranır?

- Kazandırmanın yapıldığı kişinin mirasbırakanın ölümü anında sağ bulunması gerekir; ancak bu koşul m.575-576 ile birlikte okunmalıdır.
- Kazanan kişinin mirasçılık ehliyetine sahip olması, yani mirasa ehil olmaması gerekir; ehliyeti olmayanlar mirasçı veya vasiyet alacaklısı olamaz.
- Tüzel kişiliği bulunmayan topluluğa yapılan kazandırmada, mirasbırakanın topluluk için belli bir amaç belirlemiş olması gerekir.
- Tüzel kişiliği olmayan topluluk içindeki kişiler kazandırmayı, belirlenen amacı gerçekleştirme kaydıyla birlikte edinmiş olmalıdır.
- Belirlenen amacın kazandırma yoluyla gerçekleştirilmesine olanak bulunmaması hâlinde kazandırma vakıf kurma sayılır.

### Hak ehliyeti: hangi sonuçları doğurur?

- Mirasa ehil olmayanlar dışındaki herkes mirasçı olabilir.
- Mirasa ehil olmayanlar mirasçı da vasiyet alacaklısı da olamaz.
- Vasiyet alacaklısı olarak da kazandırma yapılabilir; mirasçılık ve vasiyet alacaklılığı birbirinden ayrı kazanım biçimleridir.
- Tüzel kişiliği olmayan topluluğa yapılan kazandırma, topluluk içindeki kişilere amaç kaydıyla geçer.
- Amaç gerçekleştirilemiyorsa kazandırma vakıf kurma sayılır ve vakıf hükümleri uygulanır.
- Madde, mirastan yoksunluk ve ehliyet dışında kalan kişilerin hangi hallerde mirastan çıkarıldığına ilişkin sonucu bağlamaz; bu konu m.578 ve devamındadır.

### Mirasçı ile vasiyet alacaklısı arasındaki fark nedir?

- Mirasçı, terekenin tamamına veya bir payına, külli halefiyet yoluyla doğrudan sahip olur.
- Vasiyet alacaklısı, yalnız vasiyetle kendisine bırakılan kazandırma kadar bir alacak hakkına sahiptir ve terekenin aktif ve pasifine doğrudan girmez.

Sonuç: Her ikisi için mirasçılık ehliyeti aranır; ancak vasiyet alacaklısı, mirasçıların ödeme yükümüne karşı ayrı bir alacak talebinde bulunur.

### Tüzel kişiliği olan topluluk ile tüzel kişiliği olmayan topluluk arasındaki fark nedir?

- Tüzel kişiliği olan topluluk, doğrudan mirasçı veya vasiyet alacaklısı olarak atanabilir.
- Tüzel kişiliği olmayan topluluğa yapılan kazandırma, topluluk adına değil, topluluk içindeki kişilere amaç kaydıyla yapılmış sayılır.

Sonuç: Tüzel kişiliği olmayan topluluk adına doğrudan hak edinilemez; kazandırma içindeki kişilere geçer ve amaç kaydı taşır.

### Amacın gerçekleştirilebilmesi ile gerçekleştirilememesi arasındaki fark nedir?

- Amacın kazandırma yoluyla gerçekleştirilebildiği hâlde kazanan kişiler, amaç kaydıyla birlikte edinmiş olur.
- Amacın bu yolla gerçekleştirilemediği hâlde kazandırma, vakıf kurma işlemi sayılır.

Sonuç: Amacın gerçekleşmesi mümkün olduğunda kişisel kazandırma, olmadığında vakıf kurulmuş sayılma hükümleri uygulanır.

### Hak ehliyeti: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Mirasçılık ehliyetini mirastan yoksunluk sebepleriyle karıştırmak; ehliyet ile yoksunluk farklı kurumlardır.
- Vasiyet alacaklısını mirasçıyla aynı hukuki konumda saymak; vasiyet alacaklısı terekenin tamamına külli halefiyetle girmez.
- Tüzel kişiliği olmayan topluluğa yapılan kazandırmayı topluluk adına doğrudan edinilmiş saymak; kazandırma topluluk içindeki kişilere amaç kaydıyla geçer.
- Amacın gerçekleştirilemediği hâlde kazandırmayı kişisel bir mülkiyet kazanımı olarak sürdürmek; bu durumda vakıf kurma sayılma hükmü uygulanır.
- Hayvan veya eşyayı mirasçı olarak atanmış saymak; bunların ehliyeti bulunmaz.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mirasçılık ehliyetinin hak ehliyetinin miras hukuku görünümü olduğu ve gerçek kişiler bakımından ölüm anında sağ olmanın yeterli görüldüğü kabul edilmektedir.
- Hayvan, eşya ve tüzel kişiliği olmayan varlıkların mirasçı ya da vasiyet alacaklısı olarak atanamayacağı kabul edilmektedir.
- Mirasbırakanın bir hayvana bakma yükümü yüklemesinin, o hayvanı mirasçı veya vasiyet alacaklısı yapmadığı kabul edilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Mirasçı olduğunu veya vasiyet alacaklısı sıfatını ileri süren kişi, mirasbırakanla ilgili bağı ve ölüm anında sağ olduğunu ispatlamakla yükümlüdür.
- Mirasçılık belgesi, mirasçılar arasındaki bağı ve terekedeki payları gösterir; ehliyetin varlığı bu belgeyle kanıtlanır.
- Tüzel kişiliği olmayan topluluğa yapılan kazandırmada amacın mirasbırakan tarafından belirlendiğini ileri süren taraf, vasiyetnameyle bu amacı ispat etmelidir.
- Kazandırmanın vakıf kurma sayılması iddiasında bulunan taraf, amacın kazandırma yoluyla gerçekleştirilemeyeceğini ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.575: Mirasın açılma anını belirler; mirasçılık ehliyetinin ölüm anında aranması bu maddeye göre değerlendirilir.
- 4721 m.576: Mirasın açıldığı yeri ve yetkili mahkemeyi düzenler; mirasçı ve vasiyet alacaklısı ile ilgili davaların yeri bakımından tamamlayıcıdır.
- 4721 m.578: Mirastan yoksunluğu düzenler; mirasa ehil olmayan kişiler dışında, mirasçılık hakkını kaybettiren ayrı bir sebep olarak uygulanır.
- 4721 m.580: Mirasçı olma ehliyetinin ölüm anında aranmasını düzenler; m.577'deki ehliyet ilkesini somutlaştırır.
- 4721 m.581: Vasiyet alacaklısı olmak için aranan ehliyeti düzenler; m.577'deki vasiyet alacaklılığı hükmünü tamamlar.
- 4721 m.515: Mirasbırakanın mirasçısına veya kazandırma yapılan kişiye yüklediği yükümleri düzenler; amaç kaydının dayanağı olarak okunur.

## [TMK m.578](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-578)

TMK m.578, mirastan yoksunluk sebeplerini sayar: mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı öldürme ya da öldürmeye teşebbüs, mirasbırakanı sürekli biçimde ölüme bağlı tasarruf yapamaz duruma getirme, aldatma, zorlama veya korkutma yoluyla ölüme bağlı tasarrufu sağlama ya da engelleme ve ölüme bağlı tasarrufu kasten ve hukuka aykırı biçimde ortadan kaldırma veya bozma. Maddeyi ayrıca yoksunluğun mirasbırakanın affıyla ortadan kalkacağı kuralını içerir. Kimlere uygulandığı, mirasçılık ve ölüme bağlı tasarrufla hak edinme ehliyetinin kaybı üzerinden belirlenir. Madde, yoksunluğun tespiti için açılacak davanın usulünü, dava süresini ve yoksunluğun altsoya etkisinin ayrıntılarını düzenlemez; bunlar başka maddelerde ve içtihatla çözülür (m.579 ve devamı, m.580). Mirastan feragat sözleşmesi ve mirasçılık belgesinin iptali gibi ayrı kurumlar da bu maddenin kapsamı dışındadır.

### m.578: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Mirastan yoksunluk**: Maddede sayılan fiillerden birini işleyen kişinin, mirasbırakanın mirasından pay alma ve ölüme bağlı tasarrufla hak edinme ehliyetini kaybetmesi durumudur. Yoksunluk kendiliğinden doğmaz; sebeplerin varlığı gerekir.
- **Kasten ve hukuka aykırı fiil**: Birinci ve ikinci bentte aranan nitelik olup, failin fiili bilerek ve isteyerek işlemesini ve fiilin hukuka aykırı olmasını ifade eder. Üçüncü bentte bu ayrıca belirtilmemiştir; aldatma, zorlama ve korkutmanın kendiliğinden hukuka aykırılık ve kast içerdiği kabul edilir.
- **Aldatma**: Mirasbırakanı yanıltarak ölüme bağlı tasarrufa yönelten hile anlamındadır. Borçlar Hukuku'ndaki (BK m.36 ve devamı) aldatma kavramıyla aynı anlamda yorumlanır.
- **Korkutma (ikrah)**: Mirasbırakanın korkutularak ölüme bağlı tasarrufu yapmaya ya da geri almaktan vazgeçmeye zorlanması durumudur. Borçlar Hukuku'ndaki ikrah kavramına (BK m.37-38) göre belirlenir; manevi ve fiziksel tehdidi kapsar.
- **Ölüme bağlı tasarrufun ortadan kaldırılması**: Belgenin yırtılması, yakılması veya kaybettirilmesi gibi fiillerle tasarrufun fiilen yok edilmesidir. Bu fiil, mirasbırakanın artık yeniden yapamayacağı bir durum ve zamanda işlenmelidir.
- **Ölüme bağlı tasarrufun bozulması**: Tasarrufu yok etmeden şekil bakımından hükümsüz hale getirmektir. Esaslı bir unsurun (imza, lehdarın adı gibi) çizilerek, karalanarak ya da kesilerek tespitin imkânsız kılınması bu kapsamdadır.
- **Affın etkisi**: Mirasbırakanın yoksunluk sebebini affetmesi halinde yoksunluğun kendiliğinden ortadan kalkmasıdır. Af, maddede belirtilen tek düşürücü haldir.

### m.578: hangi şartlar aranır?

- Mirasçının ya da ölüme bağlı tasarrufla lehdar olacak kişinin, maddede sayılan dört bentten birindeki fiili işlemiş olması gerekir.
- Birinci ve ikinci bentte fiilin kasten ve hukuka aykırı işlenmiş olması aranır; öldürme, öldürmeye teşebbüs ya da sürekli olarak ölüme bağlı tasarruf yapamaz duruma getirme bu nitelikte olmalıdır.
- Üçüncü bentte aldatma, zorlama ya da korkutmanın mirasbırakanın ölüme bağlı bir tasarrufu yapmasını veya geri almasını sağlamak ya da engellemek amacıyla kullanılmış olması gerekir.
- Dördüncü bentte tasarrufun, mirasbırakanın artık tekrar yapamayacağı bir durum ve zamanda, kasıtlı ve hukuka aykırı bir davranışla kaldırılması ya da bozulması gerekir.
- Mirasbırakanın affının bulunmaması gerekir; af varsa yoksunluk ortadan kalkar.
- Yoksunluk sebebi, yoksunluğu ileri sürülen kişinin mirasbırakanın ölümünden önce veya ölümü ile birlikte bu fiilleri işlemiş olduğu hallerde doğar.

### m.578: hangi sonuçları doğurur?

- Yoksunluk sebebi gerçekleşen kişi, mirasçı olamaz ve ölüme bağlı tasarrufla herhangi bir hak edinemez.
- Yoksunluk, mirasbırakanın affıyla kendiliğinden ortadan kalkar.
- Birinci ve ikinci bentte kast veya hukuka aykırılık bulunmayan fiil yoksunluk doğurmaz.
- Üçüncü bentte aldatma, zorlama veya korkutma ile yapılan ölüme bağlı tasarrufun, fiili işleyen kişi lehine olan kısmı hükümsüzdür; diğer kısımlar kural olarak geçerliğini korur.
- Dördüncü bentte, tasarrufun yeniden yapılamayacak bir durum ve zamanda kasten ve hukuka aykırı ortadan kaldırılması ya da bozulması yoksunluk doğurur.
- Yoksunluk, yoksun bırakılan kişinin mirasbırakanın ölümünden önce bir hakkı doğmuş olsa bile bu hakkı kaybetmesi sonucunu doğurur.
- Mirastan yoksunluk, bu maddede sayılan sebepler dışında bir sebeple kendiliğinden doğmaz.

### Birinci bent ile üçüncü bent arasındaki fark nedir?

- Birinci bent, kasten ve hukuka aykırı öldürme veya öldürmeye teşebbüsü kapsar; kast ve hukuka aykırılık ayrıca aranır.
- Üçüncü bent, aldatma, zorlama veya korkutma ile tasarrufu yapma ya da geri almayı engelleme halini kapsar; bu fiillerin kendiliğinden hukuka aykırılık ve kast içerdiği kabul edilir.

Sonuç: Üçüncü bentte fiilin ayrıca kasten ve hukuka aykırı olduğu belirtilmez; ancak aldatma veya korkutma unsurlarının ispatı gerekir.

### Üçüncü bent ile MK m.504 ve m.557 arasındaki fark nedir?

- Üçüncü bent, yapılmış bir ölüme bağlı tasarrufta aldatma ve korkutmayı, ayrıca yapılmamış ya da geri alınmış tasarruflarda engellemeyi de yoksunluk sebebi sayar.
- MK m.504 ve m.557, yalnızca aldatma ve korkutma sonucu yapılmış ölüme bağlı tasarrufların hükümsüzlüğünü düzenler.

Sonuç: Üçüncü bentin uygulama alanı daha geniştir; ancak etkisi sadece fiili işleyen lehine olan tasarrufla sınırlıdır, diğer kısımlar kural olarak geçerliğini korur. Aldatma veya korkutma yoluyla yapılan tasarrufun tamamı geçersiz olur.

### Üçüncü bent ile dördüncü bent arasındaki fark nedir?

- Üçüncü bent, tasarrufun yapılması veya geri alınmasının iradeye etki edilerek engellenmesini konu alır.
- Dördüncü bent, tasarrufun fiilen yok edilmesini ya da şekil bakımından hükümsüz kılınmasını konu alır.

Sonuç: Dördüncü bentte fiilin mirasbırakanın yeniden yapamayacağı bir durum ve zamanda işlenmesi gerekir; üçüncü bentte bu koşul aranmaz.

### Ölüme bağlı tasarrufun ortadan kaldırılması ile bozulması arasındaki fark nedir?

- Ortadan kaldırma, belgenin yırtılması, yakılması ya da kaybettirilmesi gibi tasarrufun fiilen yok edilmesidir.
- Bozma, belge varlığını koruyarak esaslı bir unsurun tespitini imkânsız kılmaktır ve tasarruf şekil bakımından hükümsüz sayılır.

Sonuç: Her iki hal de dördüncü bent kapsamındadır ve aynı koşullarda yoksunluk doğurur.

### Soyut hazırlık ile aldatma, korkutma ile gerçekleştirilen engelleme arasındaki fark nedir?

- Mirasbırakanın tasarrufu geri almasını engelleme fiili soyut olarak işlenmiş olabilir.
- Aynı fiil aldatma, korkutma veya zorlama ile gerçekleştirilmişse ayrı bir durum oluşur.

Sonuç: Yalnızca aldatma, korkutma veya zorlama ile gerçekleştirilen engelleme yoksunluk sebebi olur; soyut engelleme yoksunluk doğurmaz.

### m.578: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Üçüncü bentteki aldatma, zorlama ve korkutmayı birbirinden ayırmadan tek bir kavram gibi değerlendirmek; zorlamanın ayrı bir kavram olmadığı, korkutma (ikrah) içinde değerlendirildiği göz ardı edilir.
- Birinci bentteki kasten ve hukuka aykırı koşulunu üçüncü bente de aynen uygulamak; üçüncü bentte bu koşul ayrıca aranmaz.
- Üçüncü bentteki yoksunluk etkisini MK m.504 ve m.557'deki gibi tasarrufun tamamının geçersizliği olarak yorumlamak; etkisi yalnızca fiili işleyen lehine olan kısımla sınırlıdır.
- Soyut olarak tasarrufu engellemeyi, aldatma veya korkutma ile yapılmış engellemeyle aynı saymak; soyut engelleme yoksunluk doğurmaz.
- Dördüncü bentte tasarrufun yeniden yapılamayacağı durum ve zaman koşulunu gözden kaçırmak.
- Bozma ile ortadan kaldırmayı birbirine karıştırmak; ortadan kaldırmada belge yok olur, bozmada belge varlığını korur ama şekil bakımından hükümsüz hale gelir.
- Affın yalnızca açık beyanla değil, mirasbırakanın fiilî davranışları ile de gerçekleşebileceğini varsaymak; af irade beyanı gerektirir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mirastan yoksunluk sebeplerinin sınırlı sayıda olduğu ve bu sebeplerin genişletilerek yorumlanmaması gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/1136 E., 2023/679 K., 21.06.2023)
- Yoksunluğun tespiti davasında davacının esasa ilişkin iddialarının m.578'de sınırlı olarak düzenlenen sebeplere dayanması gerektiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/1473 E., 2025/5099 K., 01.12.2025)
- Mirastan yoksunluk iddiasının kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyeti ya da yargılama ile sabit olması halinde mirasçılık sıfatının bu sebeple sona ereceği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/2015 E., 2025/5438 K., 16.12.2025)
- Yoksunluk sebebinin tespiti için açılan davanın, mirasçılık belgesi ve mirastan feragat gibi ayrı talepler ile birlikte değerlendirilebileceği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/4753 E., 2025/3055 K., 17.06.2025)
- Yoksunluk sebeplerinin zaman bakımından değerlendirilmesinde, sebebin işlendiği tarihteki hukuki düzenlemenin dikkate alınması gerektiği kabul edilmektedir. (10. Hukuk Dairesi, 2025/5575 E., 2025/9640 K., 16.06.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Mirastan yoksunluğu ileri süren taraf, m.578'de sayılan fiillerden birinin işlendiğini ve yoksunluk sebebinin gerçekleştiğini ispatlamakla yükümlüdür.
- Birinci ve ikinci bentte kasıt ve hukuka aykırılık ile birlikte fiilin işlendiği ceza soruşturması ya da mahkûmiyet kararı gibi belgelerle ispat yapılabilir; ceza mahkûmiyeti zorunlu değildir ve hukuk mahkemesi fiili bağımsız olarak değerlendirebilir.
- Üçüncü bentte aldatma, zorlama veya korkutmanın varlığı ve bunun ölüme bağlı tasarrufu etkilediği ispat edilmelidir; tanık beyanı ve tasarruf sırasındaki koşullar dikkate alınır.
- Dördüncü bentte tasarrufun varlığı, yok edilmesi veya bozulması ve bunun kasten ve hukuka aykırı yapıldığı, belge incelemesi ve uzman görüşü ile ispatlanır.
- Yoksunluğu savunan kişi, mirasbırakanın affettiğini ileri sürmekte ve bunu yazılı ya da açık bir irade beyanı ile ispatlamakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.504](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-504): Aldatma ve korkutma sonucu yapılan ölüme bağlı tasarrufun hükümsüzlüğünü düzenler; m.578/3 ile birlikte uygulanır ve iki hüküm arasındaki kapsam ve etki farkı belirleyicidir.
- [4721 sayılı Kanun m.557](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-557): Ölüme bağlı tasarrufun aldatma veya korkutma ile yapılmasının sonuçlarını düzenler; m.578/3 ile karşılaştırılarak uygulanır.
- [4721 sayılı Kanun m.558](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-558): Ölüme bağlı tasarruf ile ilgili hükümsüzlük hallerini tamamlayıcı nitelikte düzenler.
- 6098 sayılı Kanun m.36: Aldatma kavramının belirlenmesinde başvurulan hükümdür; m.578/3'teki aldatmanın anlamı bu hükümle belirlenir.
- 6098 sayılı Kanun m.37: Korkutma (ikrah) kavramının belirlenmesinde başvurulan hükümdür; m.578/3'teki korkutmanın anlamı bu hükümle belirlenir.
- 6098 sayılı Kanun m.38: Korkutmanın şartlarını düzenler ve m.578/3 kapsamındaki korkutmanın sınırlarını belirler.

## [TMK m.579](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-579)

Madde, mirastan yoksunluğun kapsamını düzenler: yoksunluk sebebi sonucu mirastan yoksun kalan kişinin, yoksunluğun yalnızca kendisini etkileyeceğini ve bu kişinin altsoyunun, mirasbırakandan önce ölmüş kimsenin altsoyu gibi mirasçı olacağını belirtir. Hüküm, mirastan yoksunluğa sebep olan kişi ile onun altsoyu bakımından uygulanır. Mirastan yoksunluğun sebepleri, yoksunluğun ileri sürülme usulü ve yoksunluğun ortadan kalkması (affetme) maddede düzenlenmemiştir; bunlar 578. maddede ve izleyen düzenlemelerde yer alır. Yoksunluğun tespiti için açılacak dava ile dava süresi de bu maddenin kapsamı dışındadır.

### m.579: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Mirastan yoksunluk**: Kanunda sayılan bir sebebin gerçekleşmesi üzerine, mirasbırakana karşı ağır bir hukuka aykırılık işlemiş mirasçının miras hakkından mahrum bırakılmasıdır. Yoksunluk bir hak düşürücü etki olarak değil, mirasçılık sıfatının kaybı olarak işler.
- **Yoksunluğun şahsiliği**: Yoksunluk yalnızca sebebi işleyen kişiyi etkiler. Yoksun olanın diğer mirasçılar üzerindeki etkisi yoktur; yoksunluk başka bir kişiye geçmez ve yoksun olan kişinin payı diğer mirasçılara kendiliğinden geçmez, yalnızca yoksun olanın yerine mirasçılık ilkesi işler.
- **Altsoy yoluyla mirasçılık (temsil)**: Mirastan yoksun olan kişinin altsoyu, mirasbırakandan önce ölmüş gibi kabul edilerek mirasçı olur. Bu durum, yoksun olanın yerine altsoyunun miras payını alması anlamına gelir.

### m.579: hangi şartlar aranır?

- Mirasbırakana karşı 578. maddede sayılan yoksunluk sebeplerinden birinin gerçekleşmiş olması gerekir.
- Yoksunluk kararının veya yoksunluğun ileri sürülmesi suretiyle mirasçılık sıfatının yoksun olan kişi bakımından kaybedilmiş olması gerekir.
- Yoksunluk yalnızca yoksun olanı etkilediğinden, yoksun olanın mirasçılık hakkı ortadan kalkar; yoksun olanın altsoyunun mirasçı olabilmesi için yoksun olanın mirasbırakandan önce ölmüş sayılması ilkesi uygulanır.
- Yoksun olanın altsoyunun mirasbırakanla bağının bulunması ve altsoyun kendi hakkında yoksunluk sebebi bulunmaması gerekir.

### m.579: hangi sonuçları doğurur?

- Yoksunluk sebebi gerçekleşip yoksunluk sonucu doğduğunda, yoksun olan kişi mirasbırakanın mirasçısı olmaktan çıkar.
- Yoksun olanın altsoyu, mirasbırakandan önce ölmüş kimsenin altsoyu gibi mirasçı olur ve yoksun olanın yerine, ondan kalan miras payını alır.
- Yoksun olanın altsoyu birden fazla ise, yoksun olanın pay alacağı miktar altsoylar arasında bölüşülür.
- Yoksunluk yoksun olanın altsoyunu etkilemediğinden, altsoy kendi hakkında bir yoksunluk sebebi varsa ayrıca mirastan yoksun bırakılabilir.
- Yoksunluk sebebinin gerçekleşmemesi halinde yoksun olan kişi, normal mirasçılık sıfatını korur.

### Yoksun olan ile altsoyu arasındaki fark nedir?

- Yoksunluk sebebini işleyen ve mirastan yoksun bırakılan kişi, yoksunluğun sonucuna katlanır.
- Yoksun olanın altsoyu, yoksunluk sebebini işlememiş olduğundan kendi adına mirasçılık hakkını korur.

Sonuç: Yoksun olanın payı altsoyuna geçmez; altsoy kendi adına, mirasbırakandan önce ölmüş gibi mirasçı olur.

### Yoksunluğun şahsiliği ile ölen mirasbırakanın diğer mirasçıları arasındaki fark nedir?

- Yoksun olan kişi, yoksunluk sebebiyle miras hakkını kaybeder.
- Diğer mirasçılar, yoksunluk sebebini işlememiş olduklarından haklarını korurlar.

Sonuç: Yoksunluğun sonucu diğer mirasçıların miras paylarını azaltmaz ve onlara ek pay kazandırmaz; yoksun olanın yerini altsoyu alır.

### m.579: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Yoksunluğu yoksun olanın altsoyuna da teşmil ederek altsoyu mirastan dışlamak; madde açıkça yalnızca yoksun olanı etkilediğini belirtir.
- Yoksun olanın payının diğer mirasçılara artarak geçeceğini kabul etmek; yoksun olanın payı altsoyuna geçer, diğer mirasçılar bundan yararlanmaz.
- Altsoyu mirasbırakanın doğrudan mirasçısı gibi değerlendirip yoksun olanın sırasına göre değil, mirasbırakandan önce ölmüş gibi hesaplamamak.
- Altsoyun mirasçılığı için yoksun olanın sebep işlemiş olmasını altsoy aleyhine sonuç doğuran bir koşul saymak.

### Nasıl ispat edilir?

- Yoksunluk sebebinin varlığını ileri süren kişi, bu sebebin gerçekleştiğini ispatla yükümlüdür.
- Yoksunluk sebebinin gerçekleştiği, yoksun olan kişinin mirasbırakana karşı işlediği fiil yazılı belge, tanık veya diğer delillerle kanıtlanabilir.
- Altsoyun mirasçı sıfatı bakımından, mirasbırakanla aralarındaki soy bağını ve mirasbırakandan önce ölen yoksun olanın altsoyu olduğunu ispat etmesi gerekir.
- Yoksunluk iddiasına karşı çıkan kişi, sebebin gerçekleşmediğini veya yoksunluk şartlarının oluşmadığını ispatla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.578: Mirastan yoksunluk sebeplerini sayar; bu maddenin uygulanması için yoksunluk sebebinin 578. maddede yer alan hâllerden birinin gerçekleşmiş olması gerekir.
- 4721 m.504: Aldatma ve korkutma sonucu yapılan ölüme bağlı tasarrufların hükümsüzlüğünü düzenler; yoksunluk sebepleri ile birlikte değerlendirilir.
- 4721 m.557: Aldatma ve korkutma sonucu yapılan ölüme bağlı tasarrufların geçersizliğini düzenler; 578. maddedeki yoksunluk sebepleriyle ayrım yapılması gerekir.

## [TMK m.580 — Mirasçı olarak](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-580)

Madde, mirasçı olabilmenin zamansal koşulunu düzenler: mirasçının, mirasbırakanın ölümü anında mirasçılık ehliyetiyle birlikte sağ olması gerektiğini ve bu anda sağ olan mirasçı sonradan ölürse miras hakkının kendi mirasçılarına geçeceğini belirtir. Kanun koyucu, mirasçılık için aranan bu koşulu mirasçı atanan, yasal mirasçı ve miras sözleşmesi ya da vasiyetle lehine tasarruf yapılan kişiler bakımından uygulanabilir kılar. Madde, mirasbırakandan önce ölen kişinin mirasçı olamayacağını ve bu kişinin mirasçılarına da bir hak geçmeyeceğini ortaya koyar. Mirasçılık ehliyetinin ayrıntıları ile vasiyet alacaklısına ilişkin koşul m.581'de, cenin mirasçılığı m.582'de, mirastan yoksunluk m.578'de, mirasın reddi m.605'te düzenlenmiştir; bu maddede bunlar düzenlenmez. Vasiyet alacaklısının ve mirasçı atanmış kişinin ölümünde tasarrufun akıbeti, mirasçılar bakımından mirasın kabulü ve reddi ile tereke paylaşımı bu maddenin konusu değildir.

### Mirasçı olarak: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Mirasçılık ehliyeti**: Mirasçı olabilmek için gereken, hak ehliyetinin miras hukuku bakımından görünümüdür. Gerçek kişilerde hak ehliyeti yaşadığı sürece bulunduğundan, mirasbırakanın ölümünde sağ olan gerçek kişi bu ehliyete de sahip olur.
- **Ölüm anında sağ olma**: Mirasbırakanın öldüğü andaki yaşam durumudur. Mirasbırakanla aynı anda ölen kişi de bu koşulu sağlamaz; mirasçılık sıfatı ölümden önceye etkili olarak kazanılamaz.
- **Miras hakkının geçmesi**: Mirasın açıldığı anda sağ olan mirasçının, mirasın açılmasından sonra ölmesi hâlinde miras hakkının kendi mirasçılarına geçmesidir. Bu geçiş, mirasçının mirasbırakandan sonra ölmesi sonucu doğar ve külli halefiyet yoluyla gerçekleşir.
- **Cenin**: Mirasbırakanın öldüğü anda ana rahminde bulunan ve sağ doğması hâlinde mirasçı olacak çocuktur. Madde metninde yer almamakla birlikte m.582 kapsamında ölüm anında sağ olma koşulunun istisnasıdır.
- **Mirasbırakandan önce ölen kişinin hakkı**: Mirasbırakandan önce ölen kişinin mirasçı olamayacağı için hiçbir miras hakkı doğmaz ve bu kişinin mirasçılarına da bir hak geçmez. Yerine geçme hâlleri, kanunun yerine geçmeyi açıkça düzenlediği hâllerle sınırlıdır.

### Mirasçı olarak: hangi şartlar aranır?

- Mirasçı olacak kişinin, mirasbırakanın ölümü anında sağ olması bulunmalıdır.
- Mirasçı olacak kişinin, ölüm anında mirasçılık ehliyetine sahip olması, yani gerçek kişi olarak hak ehliyetinin bulunması gerekir.
- Mirasçının, mirasın açılmasından sonra ölmesi hâlinde miras hakkının kendi mirasçılarına geçmesi için, bu kişinin mirasın açıldığı anda sağ olması gerekir.
- Mirasbırakandan önce veya onunla aynı anda ölen kişi mirasçı olamaz; bu koşulun gerçekleşmemesi hâlinde mirasçılık sıfatı hiç doğmaz.
- Cenin istisnası uygulanacaksa, sağ doğmak koşuluyla mirasçılık kazanılmış olmalıdır; ölü doğan çocuk mirasçı olamaz (m.582).

### Mirasçı olarak: hangi sonuçları doğurur?

- Mirasbırakanın ölümü anında sağ olan ve mirasçılık ehliyetine sahip kişi mirasçı olur.
- Mirasbırakandan önce ya da onunla aynı anda ölen kişi, yasal veya atanmış mirasçı olsa bile mirasçı olamaz.
- Mirasın açıldığı anda sağ olan mirasçı sonradan ölürse, onun miras hakkı kendi mirasçılarına geçer.
- Mirasbırakandan önce ölen kişi lehine yapılmış ölüme bağlı tasarruf kendiliğinden hükümsüz olur; ayrıca bir işlem gerekmez.
- Mirasbırakandan önce ölen kişinin mirasçıları, bu kişiye ait olmayan bir hakkı geçiremeyeceklerinden, miras payından yararlanamaz.
- Cenin sağ doğarsa mirasçı olur, ölü doğarsa mirasçı olamaz; bu süreçte mirasın paylaşımı bekletilir.
- Mirasçı, mirasbırakandan sonra ölse de mirasçılık sıfatı ve elde ettiği haklar etkilenmez; bu haklar kendi mirasçılarına geçer.
- Madde emredici niteliktedir; ölüm anında sağ olma koşulu sözleşmeyle veya tasarrufla ortadan kaldırılamaz. Ancak mirasçı atanan kişiye yedek mirasçı atanması, lehine tasarruf yapılan kişinin mirasçı olamaması hâlinde yerine geçecek kişiyi belirler (m.520).

### Mirasbırakanın ölümü anında sağ olan mirasçı ile mirasbırakandan önce ölen kişi arasındaki fark nedir?

- Mirasın açıldığı anda sağ olan mirasçının miras hakkı doğar ve bu hak sonradan ölmesi hâlinde mirasçılarına geçer.
- Mirasbırakandan önce ölen kişinin mirasçılık sıfatı hiç doğmaz; kişi kendi ölümüyle birlikte hak sahibi olmadığından mirasçılarına da bir hak aktaramaz.

Sonuç: Önce ölen kişinin mirasçıları, kanunun açıkça yerine geçmeyi düzenlemediği hâllerde miras payını talep edemez. Kanunun altsoyun yerine geçmeyi düzenlediği hâllerde ise altsoy kendi adına mirasçı olur.

### Sonradan ölen mirasçı (m.580/2) ile ölüm anında sağ olmayan kişi (m.580/1) arasındaki fark nedir?

- Mirasın açıldığı anda sağ olan kişi mirasçı olur ve hakkı sonradan ölse de kazanılmış olur.
- Mirasın açıldığı anda sağ olmayan kişi için mirasçılık hiç doğmaz; bu kişinin sonradan kazandığı bir hak da yoktur.

Sonuç: Miras hakkı kendi mirasçılarına geçer ya da hiç geçmez; bu ayrım miras hakkının doğup doğmadığını belirler.

### Mirasçı ile cenin arasındaki fark nedir?

- Mirasbırakanın ölümü anında sağ olması gereken mirasçıdır.
- Ölüm anında henüz doğmamış olan ceninin ana rahmindeki durumu, sağ doğmak koşuluyla mirasçılık kazanmasını sağlar.

Sonuç: Cenin sağ doğarsa mirasçılık kazanır; ölü doğarsa mirasçı olamaz. Bu süreçte mirasın paylaştırılması bekletilir.

### Yasal mirasçı ile atanmış mirasçı ve vasiyet alacaklısı arasındaki fark nedir?

- Kanunen mirasçı olan kişi, ölüm anında sağ olmak ve miras hakkını kendi kanunî derecesinde kazanmak zorundadır.
- Mirasçı atanan ya da kendisine belirli mal bırakılan kişi, ölüm anında sağ olmanın yanında lehine tasarruf yapıldığı için bu sıfatı tasarrufla kazanır.

Sonuç: Atanan kişi mirasbırakandan önce ölürse tasarruf kendiliğinden hükümsüz olur (m.548 ve m.581); yasal mirasçı ölürse miras payı başka kanunî mirasçıya değil kendi mirasçılarına geçer.

### Mirasçı olarak: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Mirasbırakanla aynı anda ölen kişinin, ölüm sırası belirlenemediği için mirasçı sayılması gibi sonucu aşırı genişleten bir yorum yapmak.
- Mirasbırakandan önce ölen kişinin altsoyunu, kanunun yerine geçmeyi düzenlemediği hâllerde de mirasçı saymak.
- Sonradan ölen mirasçının miras hakkını, mirasın açılmasından önce ölen bir kişinin hakkı gibi değerlendirip kendi mirasçılarına geçmeyeceğini düşünmek.
- Mirasçı atanan kişinin ölüm anında sağ olmasının yanında, şart gerçekleştiği anda da sağ olmasını ayrıca aramak; madde bu konuda hüküm içermez ve bu soru ayrı değerlendirilmelidir.
- Ceninin sağ doğmasını bekleyip mirasın paylaşımını yapmak; bu süreçte mirasın bekletilmesi gerektiğini gözden kaçırmak.
- Ölüm anında sağ olma koşulunu vasiyetname veya miras sözleşmesi ile ortadan kaldırılabileceğini düşünmek; koşul emredicidir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mirasbırakandan önce ölen kişinin mirasçılarına, kanunun açıkça yerine geçmeyi düzenlemediği hâllerde miras payı geçmediği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2022/5324 E., 2023/6469 K., 21.12.2023; 7. Hukuk Dairesi, 2022/3614 E., 2023/6067 K., 07.12.2023)
- Ölüm anında sağ olma koşulunun, mirasbırakanla aynı anda ölen kişiler bakımından da aranacağı ve bu kişilerin mirasçı olamayacağı kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2022/5324 E., 2023/6469 K., 21.12.2023)
- Kanunun yerine geçmeyi düzenlediği hâllerde (altsoyun her derecede halefiyeti) mirasçılar bakımından bu kuralın istisna olarak uygulandığı kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2022/3614 E., 2023/6067 K., 07.12.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Miras hakkını ileri süren kişi, mirasbırakanın ölüm tarihinde kendisinin sağ olduğunu ve mirasçılık ehliyetine sahip bulunduğunu nüfus kaydı ile ispatlamalıdır.
- Mirasbırakanla birlikte ölen veya önce ölen kişinin ölüm saatinin belirlenmesinde, ölüm belgesi ve ölüm saati kayıtları esas alınır; karşı taraf ölüm sırasını iddia ediyorsa bu iddiayı ispat yükü altındadır.
- Sonradan ölen mirasçının miras hakkının altsoyuna geçtiğini iddia eden kişi, mirasçının mirasın açıldığı anda sağ olduğunu ve kendisinin bu mirasçının mirasçısı olduğunu nüfus kaydı ile kanıtlamalıdır.
- Cenin mirasçılığı iddia ediliyorsa, ceninin sağ doğduğunu doğum kaydı veya sağlık kuruluşu belgesi ile ispatlamak, bu iddiayı ileri süren kişiye aittir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.581: Vasiyet alacaklısı bakımından aynı ölüm anında sağ olma ve mirasçılık ehliyeti koşulunu düzenler; bu maddedeki kuralın vasiyet alacaklısına uygulanmasını sağlar.
- 4721 m.582: Cenin mirasçılığını düzenler; ölüm anında sağ olma koşulunun istisnası olarak sağ doğma koşuluna bağlı mirasçılığı belirler.
- 4721 m.548: Mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişinin mirasbırakandan önce ölmesi hâlinde miras sözleşmesinin kendiliğinden ortadan kalkacağını düzenler.
- 4721 m.520: Yedek mirasçı atamayı düzenler; mirasçı olamayan kişinin yerine geçecek kişinin belirlenmesi bakımından bu maddeyle birlikte uygulanır.
- 4721 m.578: Mirastan yoksunluk hâllerini düzenler; ölüm anında sağ olan mirasçının da mirastan yoksun olmaması gerekir.
- 4721 m.605: Mirasın reddini düzenler; sağ olup miras hakkını kazanan mirasçının bu hakkı reddetmesi hâlinde payın akıbetini belirler.

## [TMK m.581 — Vasiyet alacaklısı olarak](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-581)

TMK m.581, vasiyet alacaklısı olabilmenin ön koşulunu ve vasiyet alacaklısının mirasbırakandan önce ölmesi halinde vasiyet tasarrufunun akıbetini düzenler. Birinci fıkra, vasiyet alacaklısı olmak için mirasbırakanın ölümü anında mirasa ehil olarak sağ bulunmayı şart koşar. İkinci fıkra, alacaklının mirasbırakandan önce ölmesi halinde vasiyet borcunun vasiyet borçlusu lehine sona ermesini, tasarruftan aksi anlaşılmadıkça, kurallaştırır. Kural, vasiyet alacaklısının ehliyeti ve alacaklının ölümü hallerine uygulanır; vasiyet borçlusunun ve mirasçıların sorumluluğunun genel esasları ile vasiyetin şekli ve geçerlilik koşulları bu maddenin kapsamı dışındadır. Vasiyet alacaklısının ölüm anındaki hukuki durumu ile vasiyet borçlusunun görev ve sorumlulukları ayrı maddelerde düzenlenmiştir (m.600, m.601, m.519). Vasiyetin ehliyet, şekil ve iradenin sakatlığı yönünden geçersizliği bu maddede düzenlenmez.

### Vasiyet alacaklısı olarak: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Vasiyet alacaklısı**: Mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufuyla kendisine bir malvarlığı değeri bırakılan kişidir. Mirasçı olmayıp tereke üzerinde doğrudan ayni hak kazanmaz, vasiyet borçlusuna karşı kişisel bir istem hakkı elde eder.
- **Mirasa ehil olma**: Kişinin miras hakkına sahip olabilmesi için gereken ehliyettir. Mirasbırakanın ölüm anında sağ olan ve mirasa ehil bulunan kişi vasiyet alacaklısı olabilir; ölümden önce ölen kişi bu ehliyeti taşımaz.
- **Vasiyet borçlusu**: Vasiyeti yerine getirmekle yükümlü kılınan kişidir. Mirasbırakandan önce ölen vasiyet alacaklısı halinde, vasiyet borcu bu kişinin lehine sona erer.
- **Tasarrufun aksi**: Mirasbırakanın vasiyetnamesinde, alacaklının ölümü halinde vasiyetin geçerli kalacağını ya da başka bir kişiye geçeceğini açıkça belirttiği iradesidir. Bu irade varsa ikinci fıkradaki sona erme kuralı uygulanmaz.

### Vasiyet alacaklısı olarak: hangi şartlar aranır?

- Vasiyet alacaklısı olarak atanan kişinin mirasbırakanın ölümü anında sağ bulunması gerekir.
- Vasiyet alacaklısı olarak atanan kişinin ölüm anında mirasa ehil olması zorunludur.
- Vasiyet alacaklısının mirasbırakandan önce ölmesi halinde vasiyet tasarrufunun sona ermesi için tasarrufta aksi bir irade bulunmamalıdır.
- Vasiyet yükümlüsünün vasiyeti yerine getirme yükümlülüğünün kendi lehine ortadan kalkması için vasiyetnamede aksi belirtilmemiş olması gerekir.

### Vasiyet alacaklısı olarak: hangi sonuçları doğurur?

- Vasiyet alacaklısı mirasbırakanın ölümü anında sağ ve mirasa ehil değilse vasiyet alacaklılığı doğmaz ve vasiyet tasarrufu bu kişi lehine hüküm ifade etmez.
- Vasiyet alacaklısı mirasbırakandan önce ölmüşse, tasarrufta aksi anlaşılmadıkça vasiyeti yerine getirme yükümlülüğü vasiyet yükümlüsü yararına ortadan kalkar.
- Vasiyet yükümlüsü yararına sona erme gerçekleştiğinde vasiyet konusu şey vasiyet yükümlüsüne ait olur ve bu hakkı terekede kalan mal üzerinde elde eder.
- Tasarrufta aksi anlaşılıyorsa vasiyet yükümlüsü yararına ortadan kalkma gerçekleşmez ve yükümlülük varlığını sürdürür.
- Vasiyet alacaklısının ölümü halinde vasiyet yükümlüsü yararına sona erme birinci fıkranın değil ikinci fıkranın sonucudur; bu hüküm emredici nitelikte kabul edilmiş ve kurala aykırı sözleşme kaydının geçerliliği tartışma konusu olmuştur.

### Ölüm anında sağ olma ile mirasbırakandan önce ölme arasındaki fark nedir?

- Vasiyet alacaklısının mirasbırakanın ölümü anında sağ ve mirasa ehil olduğu hal. Bu halde vasiyet alacaklısı olma şartı gerçekleşmiştir.
- Vasiyet alacaklısının mirasbırakandan önce öldüğü hal. Ölüm anında sağ olma şartı gerçekleşmediği için vasiyet alacaklılığı doğmaz.

Sonuç: Mirasbırakandan önce ölen kişi lehine vasiyet doğmaz ve ikinci fıkra uyarınca vasiyet yükümlüsü yararına yükümlülük ortadan kalkar.

### Tasarrufta aksi irade ile aksi irade bulunmaması arasındaki fark nedir?

- Vasiyetnamede alacaklının ölümü halinde vasiyetin başka bir sonuca bağlandığının açıkça belirtildiği hal.
- Vasiyetnamede böyle bir hüküm bulunmayan, ikinci fıkranın varsayılan kuralının geçerli olduğu hal.

Sonuç: Aksi irade bulunuyorsa vasiyet yükümlüsü yararına sona erme gerçekleşmez; aksi irade yoksa yükümlülük vasiyet yükümlüsü lehine ortadan kalkar.

### Vasiyet alacaklısı ile atanmış mirasçı arasındaki fark nedir?

- Vasiyet alacaklısı tereke üzerinde doğrudan ayni hak kazanmayan, vasiyet borçlusuna karşı kişisel istem hakkı sahibi kişidir.
- Atanmış mirasçı ölümle birlikte tereke üzerinde doğrudan ayni hak kazanan kişidir.

Sonuç: Ölüm anında sağ olma ve ehliyet şartı vasiyet alacaklısı için m.581 ile ayrıca aranır; atanmış mirasçı açısından bu kural uygulanmaz, mirasçılık ölümle doğar.

### Vasiyet alacaklısı olarak: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Vasiyet alacaklısının ölümü ile vasiyet yükümlüsünün ölümünü birbirine karıştırmak; m.581 yalnızca alacaklının ölümünü düzenler.
- Tasarrufta aksi iradeyi dikkate almadan ikinci fıkrayı otomatik uygulamak; vasiyetnamede aksi bir hüküm varsa sona erme gerçekleşmez.
- Atanmış mirasçı ile vasiyet alacaklısı arasındaki farkı gözden kaçırarak mirasçılık belgesi ile vasiyet alacaklısının hakkını aynı şekilde değerlendirmek.
- Mirasbırakanın ölümünden sonra doğan vasiyet alacaklısı hakkını ölümden önce ölen alacaklı açısından uygulamak; ikinci fıkra ölümden önce ölme halini düzenler.
- Vasiyet alacaklısının ehliyet şartını m.581/1'de aranan ölüm anı ile karıştırmak; ehliyet ve ölüm anı birlikte aranır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Vasiyet alacaklısının mirasbırakandan önce ölmesi halinde vasiyet yükümlüsü yararına ortadan kalkmanın, aksi irade bulunmadıkça m.581/2 kapsamında kendiliğinden gerçekleştiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/2328 E., 2026/673 K., 09.02.2026)
- Vasiyet alacaklılarının mirasbırakandan önce öldüğünün ileri sürüldüğü davalarda, vasiyetnamedeki aksi iradenin varlığının ayrıca incelenmesi gerektiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/2328 E., 2026/673 K., 09.02.2026)
- Vasiyet alacaklısının mirasbırakanın ölümü anında sağ olması şartının ilk derece mahkemesi tarafından m.581/1 kapsamında değerlendirildiği ve bu şartın gerçekleşmediği halde vasiyetin geçersizliğinin tespit edildiği görülmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/532 E., 2024/5713 K., 16.12.2024)
- Mirasbırakandan önce ölen vasiyet alacaklısı için vasiyetin yerine getirilmesi talebinin reddedilmesinin doğru olduğu kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/3331 E., 2025/863 K., 18.02.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Vasiyet alacaklısının mirasbırakandan önce öldüğünü ileri süren vasiyet yükümlüsü, bu ölüm olgusunu nüfus kaydı veya ölüm belgesi ile ispatlamakla yükümlüdür.
- Vasiyet alacaklısının ölüm tarihi ile mirasbırakanın ölüm tarihinin karşılaştırılması, nüfus kayıtlarından ve ölüm belgelerinden yapılır.
- Tasarrufta aksi irade bulunduğunu ileri süren taraf, bu iradeyi vasiyetnamenin metninden ispatlamakla yükümlüdür; vasiyetname yazılı belge olduğu için yazılı delil üstündür.
- Vasiyet alacaklısının ehliyetinin bulunmadığını ileri süren taraf, bu ehliyetsizlik olgusunu ispatlamakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.600: Vasiyet alacaklısının vasiyeti yerine getirme görevlisi veya mirasçılara karşı kişisel istem hakkını düzenler; m.581 ile birlikte vasiyet alacaklısının hukuki konumunu belirler.
- 4721 m.519: Vasiyet yükümlüsünün mirasçılığı reddetmesi, mirasbırakandan önce ölmesi veya mirastan yoksun kalması halinde tasarrufun yürürlükte kalacağını ve yerine getirme borcunun yararlananlara geçeceğini düzenler; m.581 ikinci fıkrasının karşıtı durumu kapsar.
- 4721 m.601: Vasiyet konusunun tür ve niteliğine göre vasiyet alacaklısının hakkını, özellikle sigorta bedeli veya borçtan kurtarma gibi hallerde düzenler.

## [TMK m.582 — Cenin](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-582)

Madde, ana rahmindeki cenine miras hukukunda hak ehliyeti tanır: cenin, sağ doğmak koşuluyla mirasçı olur; ölü doğan çocuk ise mirasçı olamaz. Madde yalnızca mirasçılık ehliyetini düzenler; ceninin mirasçı sıfatının doğumla kesinleşmesini ve terekenin bu belirsizlik nedeniyle paylaştırılmasını bekletmeyi ayrıca düzenlemez. Kişiliğin başlangıcı ve sağ doğum koşulu (m.28), ileride doğacak çocuk için art mirasçılık (m.583) ve cenin adına geçim yardımı ile ilgili düzenlemeler (m.643) bu maddede yer almaz. Ceninin cezai korunması ve ceza hukukundaki ayrı hükümler de kapsam dışıdır.

### Cenin: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Cenin**: Mirasbırakanın ölümü anında ana rahmine düşmüş, henüz doğmamış çocuktur. Madde yalnızca mirasbırakanın ölümü anında ana rahminde bulunan çocuğu kapsar.
- **Sağ doğum**: Çocuğun anadan tam olarak ayrılmış ve doğum sonrasında yaşam belirtisi göstermiş olmasıdır. Ölü doğum, bu koşulun gerçekleşmediği haldir.
- **Geciktirici koşul**: Mirasçılık sıfatının, sağ doğum gerçekleşinceye kadar belirsiz kalması ve ancak sağ doğumla kesinleşmesi anlamına gelen koşuldur. Sağ doğum gerçekleşmezse sıfat baştan itibaren doğmamış sayılır.
- **İleride doğacak çocuk**: Mirasın açıldığı anda henüz ana rahmine düşmemiş olan ve sonradan doğacak çocuktur. Cenin ile aynı değildir ve m.583 kapsamındadır.

### Cenin: hangi şartlar aranır?

- Mirasbırakanın ölümü anında çocuğun ana rahminde bulunmuş olması gerekir; bu andan sonra ana rahmine düşen çocuk bu madde kapsamında değildir.
- Çocuğun sağ doğması gerekir; sağ doğum gerçekleşmeden cenin mirasçılık sıfatını kesinleştirmiş sayılmaz.
- Ölü doğan çocuk mirasçı olamaz; bu durumda cenin için miras hakkı doğmamış sayılır.
- Mirasçılık sıfatı için sağ doğumun ana rahmine düşme anına geriye etkili olarak gerçekleşmesi gerekir.

### Cenin: hangi sonuçları doğurur?

- Cenin sağ doğarsa, mirasçılık sıfatı ana rahmine düşme anına geriye etkili olarak kesinleşir ve cenin mirastan pay alır.
- Cenin ölü doğarsa, mirasçı olmadığı kabul edilir ve kendisine ait pay diğer mirasçılara geçer.
- Mirasçılar arasında cenin bulunması, doğum gerçekleşinceye kadar mirasın paylaştırılmasında bir bekleme sebebidir.
- Madde yalnızca mirasçılık ehliyetini düzenlediğinden, cenine ait payın korunması ve yönetimi için ayrıca tedbir gerekebilir; bu tedbirlerin kaynağı madde metninde yer almaz.

### Cenin ile ileride doğacak çocuk arasındaki fark nedir?

- Mirasın açıldığı anda ana rahminde bulunan çocuktur.
- Mirasın açıldığı anda henüz ana rahmine düşmemiş, sonradan doğacak çocuktur.

Sonuç: Cenin m.582 uyarınca sağ doğum şartıyla mirasçı olur; ileride doğacak çocuk ise yalnızca art mirasçı veya art vasiyet alacaklısı olarak m.583 kapsamında yer alır.

### Sağ doğan çocuk ile ölü doğan çocuk arasındaki fark nedir?

- Sağ doğan çocuk, geciktirici koşulun gerçekleşmesiyle mirasçı sıfatını kazanır.
- Ölü doğan çocuk, koşul gerçekleşmediği için mirasçı olamaz.

Sonuç: Sağ doğan çocuğun payı terekeden ayrılır; ölü doğan çocuğa ait pay mirasçılar arasında paylaşılır.

### Cenin: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Cenini ileride doğacak çocukla karıştırmak; cenin mirasın açıldığı anda ana rahminde bulunan çocuktur, m.583 ise sonradan doğacak çocuğu düzenler.
- Sağ doğum koşulunu geriye etkisiz saymak; sağ doğum ana rahmine düşme anına geriye etkili olur.
- Ölü doğan çocuğun payını doğum öncesinde kesin olarak diğer mirasçılara dağıtmak; doğum belirsizliği bekletici sebep oluşturur.
- Cenin sağ doğduktan sonra ölen çocuğun mirasçı olduğunu unutmak; sağ doğan cenin ölse bile mirasçı olmuş sayılır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mirasçılar arasında cenin bulunduğu hallerde, doğum gerçekleşmeden terekenin kesin olarak paylaştırılmasının beklenmesi gerektiği kabul edilmektedir. (İkinci Bölüm, 2013/2803 E., 21.01.2016)

### Nasıl ispat edilir?

- Cenin için mirasçılık iddiasını ileri süren taraf, mirasbırakanın ölümü anında ananın gebe olduğunu ispatlamakla yükümlüdür; gebeliğin tespiti tıbbi belgeler ve gerektiğinde adli tıp raporu ile yapılabilir.
- Çocuğun sağ doğduğunu ispat yükü, mirasçılık sıfatından yararlanmak isteyen tarafa aittir; doğum raporu, nüfus kaydı ve doğum belgesi bu amaçla kullanılır.
- Cenin ölü doğduğunu ileri süren taraf, ölü doğum belgesi ile bu savunmasını ispatlar; bu durumda karşı taraf sağ doğumu ispatlamak zorundadır.
- Ananın gebe olduğu, mirasın açılmasından önce veya sonra hastane kayıtları ve doktor tanıklığıyla da ispatlanabilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.28](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-28): Kişiliğin sağ ve tam doğumla başladığını ve ana rahmine düşme anına geriye etkili olduğunu düzenler; m.582'deki geciktirici koşulun dayanağıdır.
- [4721 sayılı Kanun m.583](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-583): Mirasın açıldığı anda henüz ana rahmine düşmemiş ileride doğacak çocuğun art mirasçı olarak tereke bırakılabilmesini düzenler; cenin ile ayrımı önemlidir.
- [4721 sayılı Kanun m.643](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-643): Cenini taşıyan ananın doğuma kadar geçim yardımı isteyebilmesini düzenler; cenin ölü doğarsa yapılan yardımın geri alınamayacağını hükme bağlar.

## [TMK m.583 — İleride doğacak çocuk](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-583)

TMK m.583, mirasın açıldığı anda henüz var olmayan bir kimseye artmirasçı veya art vasiyet alacaklısı olarak tereke ya da tereke malı bırakılabilmesini düzenler ve mirasbırakan önmirasçı atamamışsa yasal mirasçının önmirasçı sayılacağını hükme bağlar. Kural, mirasbırakanın bu tür bir tasarrufta bulunduğu tüm mirasçılar ve vasiyet alacaklıları bakımından uygulanır. Madde, mirasın açıldığı anda sağ doğmamış ya da henüz ana rahmine düşmemiş kişilere yönelik tasarrufların geçerliliğini; cenin lehine mirasçılık ve sağ doğma koşulunu (m.582), ana rahmine düşmemiş kişilere ilişkin ayrıntıları, önmirasçılığın tasfiyesine ve ileri mirasçının hakkının doğmasına ilişkin usul ve yükümlülükleri ayrıca düzenlemez; bu konular m.582, m.584 ve m.585 gibi maddelerde yer alır. Ayrıca mirasın paylaştırılması ve aynen taksim gibi usul konuları da bu maddenin kapsamı dışındadır.

### İleride doğacak çocuk: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Artmirasçı (art mirasçılık)**: Mirasbırakanın, önce bir kimseyi mirasçı kılıp sonra belirli bir olay gerçekleşince mirası bu kez başka bir kimseye geçirmesi hâlidir. Madde, artmirasçı sıfatının mirasın açıldığı anda henüz var olmayan bir kişiye tanınabileceğini kabul eder.
- **Art vasiyet alacaklısı**: Vasiyet alacaklısı olarak belirlenen bir kimsenin ardından, belirli bir olayın gerçekleşmesi üzerine vasiyet konusu malın başka bir kişiye geçirilmesi için tanınan vasiyet alacaklısı sıfatıdır. Madde, bu sıfatın da mirasın açıldığı anda henüz doğmamış bir kişiye verilebileceğini belirtir.
- **Önmirasçı**: Art mirasçılıkta, mirası önce alan ve sonra artmirasçıya devretmekle yükümlü olan kişidir. Mirasbırakan önmirasçı atamamışsa madde uyarınca yasal mirasçılar önmirasçı sayılır.
- **Tereke ve tereke malı**: Tereke, mirasbırakanın ölümü anındaki tüm malvarlığını ifade eder; tereke malı ise bu malvarlığını oluşturan tek bir mal ya da belirli malları ifade eder. Madde, art mirasçılık ve art vasiyet alacaklılığında hem terekenin hem de tereke malının bırakılabileceğini kabul eder.

### İleride doğacak çocuk: hangi şartlar aranır?

- Mirasbırakanın, mirasın açıldığı anda henüz var olmayan bir kimse lehine artmirasçı veya art vasiyet alacaklısı sıfatı tanıyan bir tasarrufta bulunmuş olması gerekir.
- Lehine tasarruf yapılan kişinin mirasın açıldığı anda sağ doğmuş bir kişi olarak bulunmaması, ancak ileride doğacak olması gerekir.
- Tasarrufun konusu tereke ya da belirli bir tereke malı olmalıdır.
- Mirasbırakan önmirasçı atamışsa, önmirasçının atanmış kişi olması gerekir; atama yapılmamışsa yasal mirasçılar önmirasçı sayılır.

### İleride doğacak çocuk: hangi sonuçları doğurur?

- Mirasbırakan, mirasın açıldığı anda henüz var olmayan kişi lehine artmirasçı veya art vasiyet alacaklısı tayin ederse bu tasarruf geçerlidir.
- Lehine tasarruf yapılan kişi ileride doğduğunda art mirasçı veya art vasiyet alacaklısı sıfatını kazanır.
- Lehine tasarruf yapılan kişi hiç doğmazsa, art mirasçılık ya da art vasiyet alacaklılığı hakkı gerçekleşmez.
- Mirasbırakan önmirasçı atamamışsa, yasal mirasçılar önmirasçı sayılır ve art mirasçılık düzeni bu kişiler üzerinden kurulur.
- Madde, cenin ile ileride doğacak çocuk arasındaki ayrımı kesin çizmediğinden, ayrım gerektiren hallerde m.582 ile birlikte okunmalıdır.

### Artmirasçı ile art vasiyet alacaklısı arasındaki fark nedir?

- Artmirasçı, mirası önmirasçıdan sonra miras yoluyla devralacak kişidir.
- Art vasiyet alacaklısı, vasiyet yoluyla belirli bir malın ya da tereke bölümünün devrini talep edebilecek kişidir.

Sonuç: Madde her iki sıfat için de aynı kuralı koyar; yani her ikisi de mirasın açıldığı anda henüz doğmamış kişiye tanınabilir.

### Mirasın açıldığı anda var olan kişi ile henüz doğmamış kişi (cenin dışında) arasındaki fark nedir?

- Mirasın açıldığı anda sağ doğmuş olan kişi, mirasbırakandan sonra doğrudan hak sahibi olabilir.
- Mirasın açıldığı anda henüz var olmayan kişi, ileride doğacak bir çocuk olarak art mirasçı ya da art vasiyet alacaklısı olabilir.

Sonuç: Madde ikinci gruba mahsus özel bir atama imkânı tanır; ancak bu kişinin lehine tasarrufun geçerli olması ileride doğmasına bağlıdır.

### Cenin (m.582) ile ileride doğacak çocuk (m.583) arasındaki fark nedir?

- Cenin, mirasın açıldığı anda ana rahmine düşmüş ve doğduğunda sağ doğması şartıyla mirasçı olabilen kişidir.
- İleride doğacak çocuk, mirasın açıldığı anda henüz ana rahmine düşmemiş ve sonradan doğacak kişidir.

Sonuç: Cenin doğrudan mirasçı olurken, ileride doğacak çocuk yalnızca art mirasçı veya art vasiyet alacaklısı sıfatıyla tereke ya da tereke malı bırakılabilir.

### Önmirasçı atanmış hal ile önmirasçı atanmamış hal arasındaki fark nedir?

- Mirasbırakan tarafından önmirasçı atanmışsa, önmirasçı bu kişidir.
- Mirasbırakan önmirasçı atamamışsa, yasal mirasçılar önmirasçı sayılır.

Sonuç: Önmirasçının kimliği, mirasbırakanın tasarrufuna ya da kanun gereği yasal mirasçılara göre belirlenir.

### İleride doğacak çocuk: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Ceninle ileride doğacak çocuğu aynı kabul etmek; cenin doğrudan mirasçı olurken ileride doğacak çocuk yalnızca art mirasçı olarak tereke bırakılabilir.
- Mirasbırakan önmirasçı atamışken yasal mirasçıları önmirasçı saymak; yasal mirasçılar yalnızca önmirasçı atanmamış hâlde önmirasçı sayılır.
- Art mirasçılık tasarrufunu, mirasın açıldığı anda sağ doğmuş kişiye yapılmış gibi değerlendirmek; madde yalnızca henüz doğmamış kişilere tanınan bir imkân getirir.
- Sürelere ya da paylaştırma usulüne ilişkin hükümleri bu maddede aramak; bu konular m.582 ve m.584-585 gibi maddelerde düzenlenmiştir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mirasçılar arasında ceninin bulunması hâlinde, mirasın paylaştırılmasının sağ doğum belirsizliği sona erene kadar ertelenmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2017/2610 E., 2019/12 K., 17.01.2019)

### Nasıl ispat edilir?

- Artmirasçılık veya art vasiyet alacaklılığı sıfatını ileri süren kişi, mirasbırakanın bu yönde bir tasarrufta bulunduğunu vasiyetname veya miras sözleşmesi gibi yazılı belgeyle ispatlamalıdır.
- Lehine tasarruf yapılan kişinin mirasın açıldığı anda henüz doğmamış olduğunu ve sonradan doğduğunu nüfus kayıtlarıyla göstermek gerekir.
- Önmirasçı atanmamışsa, yasal mirasçılık sıfatı soy kütüğü ve nüfus kayıtlarıyla ispatlanır.
- Karşı taraf, tasarrufun geçersiz olduğunu ileri sürerse bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.582: Cenin lehine mirasçılık hakkını düzenler; m.583 ise mirasın açıldığı anda henüz ana rahmine düşmemiş kişilere ilişkin artmirasçılık ve art vasiyet alacaklılığını düzenler. İkisi birlikte okunur.
- 4721 m.584: Art mirasçılık ve art vasiyet alacaklılığında bu tasarrufların uygulanmasına ilişkin ek hükümler içerir; m.583'ün kurduğu sıfatların işleyişini tamamlar.
- 4721 m.585: Artmirasçıya ve art vasiyet alacaklısına ait hakların doğumu ve devri ile ilgili hükümler içerir; m.583'teki sıfatların sonucunu belirler.

## [TMK m.584 — Güvence karşılığı teslim](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-584)

Madde, hakkında gaiplik kararı verilmiş kişinin mirasçılarının veya mirasta hak sahibi olan kişilerin tereke mallarını kendilerine teslim edilmeden önce güvence göstermesi yükümlülüğünü, bu güvencenin süresini ve süresinin başlangıcını düzenler. Gaibin ya da üstün hak sahibinin ortaya çıkması hâlinde tereke malının geri verilmesine ilişkin güvence yükümü, mirasçılar ve miras payı sahipleri bakımından uygulanır. Maddenin Devlete (Hazineye) mirasın geçmesi, Hazinenin güvence yükümünden muafiyeti ve gaiplik kararının kendisi bu maddede düzenlenmez; gaiplik kararının koşulları ve gaibin kişiliğinin sona ermesi (m.32-35) ayrı maddelerdedir. Mirasın artmirasçıya geçmesinde güvence (m.522-523) ile tereke mallarının zilyetlik kurallarına göre geri verilmesi (m.585) ve miras sebebiyle istihkak davası (m.639 ve devamı) ayrı maddelerde düzenlenmiştir.

### Güvence karşılığı teslim: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Güvence (teminat)**: Mirasçıların tereke mallarını ileride çıkabilecek üstün hak sahiplerine veya gaibe geri vereceklerini garanti eden bağlayıcı teminattır. Bu teminat; rehin verilmesi, kefil gösterilmesi ya da bir üçüncü kişinin bir fiili gerçekleştireceğinin taahhüdü biçiminde de olabilir. Hangi çeşit teminatın ve ne tutarda verileceği madde metninde ayrıca belirlenmemiştir.
- **Üstün hak sahibi**: Gaibin ortaya çıkması hâlinde ona ya da mirasçılık bakımından gaibe göre öncelikli hakka sahip olan kişidir. Bu kişi güvence yükümünün koruduğu taraflardan biridir.
- **Ölüm tehlikesi içinde kaybolma**: Kişinin ölüm tehlikesi içinde kaybolduğu hâldir. Bu hâlde teminat süresi, tereke mallarının tesliminden itibaren beş yıldır.
- **Uzun zamandan beri haber alınamama**: Gaibden uzun süredir haber alınamamasıdır. Bu hâlde teminat süresi, son haber tarihinden itibaren on beş yıldır.
- **Gaibin yüz yaşına varması**: Teminat süresinin her hâlde sona ermesini sağlayan üst sınırdır. Gaibin yüz yaşına varmasıyla teminat süresi, hangi hâl söz konusu olursa olsun, sona erer.

### Güvence karşılığı teslim: hangi şartlar aranır?

- Hakkında gaiplik kararı verilmiş bir kişinin mirasının mirasçılara veya mirasta hak sahibi olan kişilere geçmiş olması gerekir.
- Tereke mallarının mirasçılara teslim edilmesinden önce güvence gösterilmesi zorunludur; güvence gösterilmeden tereke malları teslim edilemez.
- Güvencenin geçerli sayılması için, ileride çıkabilecek üstün hak sahiplerine veya gaibin kendisine malları geri vereceklerine ilişkin taahhüt içermesi gerekir.
- Güvence süresi, ölüm tehlikesi içinde kaybolma hâlinde beş yıl, uzun zamandan beri haber alınamama hâlinde on beş yıl olmalıdır.
- Güvence süresi her hâlde gaibin yüz yaşına varmasına kadar geçecek süreyi aşamaz.

### Güvence karşılığı teslim: hangi sonuçları doğurur?

- Mirasçılar güvence göstermeden tereke mallarını teslim alamaz; güvence yükümü teslim öncesi zorunludur.
- Güvence süresi dolduğunda güvence sona erer, ancak bu süre dolması üstün hak sahibinin veya gaibin hakkını düşürmez; yalnızca güvenceden yararlanma imkânı ortadan kalkar.
- Gaibin yüz yaşını doldurması güvence süresinin dolmasından önce gerçekleşirse güvence yükümü o anda sona erer.
- Güvence süresi dolduktan sonra gaip ortaya çıkarsa, mirasçılar tereke mallarını geri verme yükümü altında kalmaya devam eder (m.585 kapsamında zilyetlik kurallarına göre geri verme).

### Ölüm tehlikesi içinde kaybolma ile uzun zamandan beri haber alınamama arasındaki fark nedir?

- Ölüm tehlikesi içinde kaybolma hâlinde, süre tereke mallarının tesliminden itibaren işler.
- Uzun zamandan beri haber alınamama hâlinde, süre son haber tarihinden itibaren işler.

Sonuç: Birinci hâlde güvence süresi beş yıl, ikinci hâlde on beş yıldır; başlangıç anları da farklıdır.

### Süre dolmadan gaibin yaşı ile süre dolunca gaibin yaşı arasındaki fark nedir?

- Gaibin yüz yaşına varması, süre dolmadan gerçekleşirse güvence yükümü her hâlde sona erer.
- Süre yüz yaşından önce dolarsa, güvence süresi kendi sınırına göre sona erer.

Sonuç: Yüz yaşı, süreleri kısaltan bir üst sınır işlevi görür; hangisi önce gerçekleşirse güvence o anda biter.

### Güvence karşılığı teslim: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Güvence süresini gaiplik kararının verildiği tarihten saymak; madde metni süreyi tereke mallarının tesliminden veya son haber tarihinden başlatır.
- Ölüm tehlikesi içinde kaybolma ile uzun zamandan beri haber alınamama süreleri olan beş yıl ile on beş yılı karıştırmak.
- Güvence süresinin dolmasını üstün hak sahibinin hakkının düştüğü anlamına gelecek şekilde yorumlamak; sürenin dolması yalnızca güvenceden yararlanmayı sona erdirir.
- Devletin mirasçı olması hâlinde de güvence yükümlülüğü olduğunu varsaymak; bu durumda yükümlülük bulunmamaktadır.
- Gaibin yüz yaşına varmasını süre dolmadan gerçekleşse de güvence süresinin devam ettiğini düşünmek; yüz yaşı her hâlde üst sınır olarak sürenin sona ermesine yol açar.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Gaibin mirasının geçişinde, tereke mallarının teslimi ile güvence süresinin başlangıcı arasında ayrım yapılması gerektiği belirtilmektedir.
- Güvence süresinin dolmasının üstün hak sahibinin hakkını düşürmediği, yalnızca güvenceden yararlanılamadığı kabul edilmektedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Güvence süresi ve başlangıç tarihinin ispatı, güvenceyi gösteren mirasçıların (teminat veren tarafın) sorumluluğundadır.
- Tereke mallarının teslim tarihi, teslim belgesi veya tereke defteri ile ispatlanır.
- Son haber tarihi, gaibden son haber alındığını gösteren belge ya da tanık beyanı ile ispatlanır; son haber tarihinin ispat yükü, bu süreye dayanan tarafa aittir.
- Gaibin yüz yaşına ulaşmış olduğu iddiası, nüfus kaydı ile ispatlanır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.585](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-585): Güvence süresi dolsa bile gaibin veya üstün hak sahibinin ortaya çıkması hâlinde tereke mallarının zilyetlik kurallarına göre geri verilmesini düzenler; m.584'ün getirdiği güvencenin sona ermesinin ardından da geri verme yükümünün devam ettiğini gösterir.
- [4721 sayılı Kanun m.586](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-586): Gaiplik kararından önce mirasçı sıfatı kazanılmış görünen kişiye miras kalan malların güvence karşılığında mirasçılara verilmesini düzenler; m.584 güvence yükümünün bu durumdaki karşılığıdır.
- [4721 sayılı Kanun m.588](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-588): Devletin (Hazinenin) gaiplik kararı talep etmesini ve mirasçı olarak güvence yükümünün bulunmadığını düzenler; m.584'teki güvence yükümünün Devlet mirasçısı bakımından uygulanmadığını gösterir.
- [4721 sayılı Kanun m.522](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-522): Artmirasçı atama bağlamında önmirasçının güvence göstermesi kuralını düzenler; m.584'ün ayrı bir güvence hâlidir.
- [4721 sayılı Kanun m.523](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-523): Artmirasçının korunmasına yönelik güvence yükümlerini ve bu yükümün mirasbırakan tarafından muafiyetini düzenler; m.584 ile karşılaştırıldığında farklı bir güvence rejimidir.

## [TMK m.585 — Geri verme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-585)

Madde, gaibin ortaya çıkması veya üstün hak sahiplerinin ortaya çıkması hâlinde, tereke mallarını iyiniyetle ya da kötüniyetle teslim almış kişilerin bu malları üstün hak sahiplerine geri verme yükümlülüğünü düzenler. Yükümlülüğün dayanağı zilyetlik kurallarıdır ve iyiniyetli zilyedin geri verme borcunun zamanaşımına tabi olduğunu belirtir. Madde, gaiplik kararının verilmesi, mirasçılık belgesinin düzenlenmesi ve tereke mallarının teslimi gibi konuları düzenlemez; bunlar TMK'nın gaiplik ve miras hükümlerinde yer alır. Ayrıca mirasçılık belgesinin iptali, miras sözleşmesi ile ilgili hükümler ve iyiniyetli zilyedin zilyetlik nedeniyle mülkiyet kazanması (m.1023 ve m.1024 bağlamında) bu maddenin kapsamı dışında kalır. Maddenin ayrıca bir aktif miras ortaklığı tasfiyesi veya borçların ödenmesi konusunu da düzenlemediği söylenebilir.

### Geri verme: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Üstün hak sahibi**: Gaibin ortaya çıkması ya da tereke mallarının teslimi sonrasında, mirasçılık sıfatı veya mal üzerindeki daha güçlü hakkı nedeniyle tereke malları üzerinde talepte bulunabilecek kişidir. Bu sıfatını ispat etmesi gerekir.
- **Tereke malı teslim alan**: Gaibin veya mirasbırakanın malvarlığını, mirasçılık sıfatına dayanarak fiilen zilyetliğine almış kişidir. Madde, teslim alanın iyiniyetli veya kötüniyetli olmasını ayırt etmez; ancak geri verme yükümlülüğünün kapsamı ve süresi bakımından iyiniyet önem taşır.
- **Zilyetlik kuralları**: Malın geri verilmesinin hangi ölçülere göre yapılacağını belirleyen, iyiniyetli ve kötüniyetli zilyedin sorumluluğunu düzenleyen kurallardır. Madde, geri verme yükümlülüğünün kapsamını bu kurallara bağlar.
- **Miras sebebiyle istihkak davası**: Üstün hak sahibinin, mirasçılık sıfatına dayanarak tereke malını elinde bulunduran kişiden geri istediği dava türüdür. Maddenin ikinci fıkrasında geçen zamanaşımı süresi bu davaya ilişkindir.

### Geri verme: hangi şartlar aranır?

- Gaibin ortaya çıkmış olması veya üstün hak sahibi olduğunu ileri süren kişinin bu sıfatını ortaya koyması gerekir.
- Üstün hak sahibi, bu sıfatını ispat etmelidir; ispat edilmeden geri verme yükümlülüğü doğmaz.
- Tereke mallarının teslim alınmış olması gerekir.
- Geri verilecek malın, teslim alanın elinde bulunması veya zilyetliğinin devredilmiş olması gerekir; zilyetlik kuralları uyarınca geri verme yapılır.

### Geri verme: hangi sonuçları doğurur?

- Üstün hak sahibinin sıfatı ispat edildiğinde, tereke mallarını teslim almış olanlar aldıkları malları zilyetlik kuralları uyarınca geri vermekle yükümlü olur.
- Üstün hak sahibinin sıfatı ispat edilemezse geri verme yükümlülüğü doğmaz.
- İyiniyetli teslim alanların geri verme yükümlülüğü, miras sebebiyle istihkak davasına ilişkin zamanaşımı süresine tabidir.
- Zamanaşımı süresinin dolması, geri verme yükümlülüğünün tümüyle ortadan kalkmasına yol açar mı sorusu, madde metninden kesin çıkmamaktadır; metin yalnız süreye tabiliği belirtir.

### İyiniyetli ile kötüniyetli teslim alan arasındaki fark nedir?

- İyiniyetli teslim alan, mirasçı olmadığını bilmeyen ve bunu bilmesi gereken bir durumda olmayan kişidir.
- Kötüniyetli teslim alan, mirasçı olmadığını bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde tereke malını teslim almış kişidir.

Sonuç: İyiniyetli olanların geri verme yükümlülüğü miras sebebiyle istihkak davasının zamanaşımına tabidir. Kötüniyetli olanlara bu sürenin tanınması, metnin sözüyle, açıkça belirtilmemiştir.

### Geri verme: sık yapılan hatalar nelerdir?

- İyiniyetli teslim alanın geri verme borcunu sınırsız süreli sanmak; madde, iyiniyetliler bakımından miras sebebiyle istihkak davasının zamanaşımına tabi olduğunu açıkça söyler.
- Kötüniyetli teslim alanlara da aynı zamanaşımı süresini uygulamak; madde yalnız iyiniyetliler için bu süreyi belirtir.
- Üstün hak sahibinin sıfatını ispat etmeden geri verme talebini kabul etmek; sıfat ispatı, yükümlülüğün ön koşuludur.
- Zilyetlik kurallarını geri verme yükümlülüğünün kapsamını belirlemede dikkate almamak; geri verme, zilyetlik kuralları uyarınca yapılır.

### Nasıl ispat edilir?

- Üstün hak sahibi olduğunu ileri süren kişi, bu sıfatını ispatla yükümlüdür; mirasçılık belgesi veya ölüm/gaiplik kararı gibi resmi belgelerle ispat edilir.
- Teslim alan kişi iyiniyetini ileri sürdüğünde, bu savunmayı ileri süren taraf iyiniyetini ispatlamalıdır; iyiniyetin varlığı, dayandığı belgelerle gösterilir.
- Geri verme borcunun zamanaşımına uğradığını savunan taraf, zamanaşımı süresinin başlangıcını ve dolumunu ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.1023](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-1023): Mirasçılık belgesinin iptali veya iyiniyetli üçüncü kişinin korunması bakımından bu maddeyle birlikte değerlendirilir; madde metninde doğrudan atıf yoktur, kapsam bakımından sınır çizer.
- [4721 sayılı Kanun m.1024](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-1024): Mirasçılık belgesine güvenle yapılan işlemlerin korunmasını düzenler; madde metninde geçmez, iyiniyetli teslim alanın korunmasıyla ilgilidir.

## [TMK m.586 — Gaibe düşen miras](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-586)

Madde, ortada bulunmayan ve mirasın açıldığı anda sağ olup olmadığı ispat edilemeyen mirasçının miras payının resmen yönetilmesini, bu payın gaiplik kararı üzerine kendisine kalacak kişilere teslim edilmesini ve teslim edilen payın mirasçılara geçişine ilişkin kuralların uygulanmasını düzenler. Kural, mirasçı sıfatı kendisine bağlı olan ve gaiplik sürecindeki kişi bakımından uygulanır; miras payını almak isteyen, mirasın açıldığı anda o payın kendisine kalacak olanlardır. Gaiplik kararının şartlarını, ilan usulünü ve yetkili mahkemeyi düzenlemez (m.32-35). Teminat yükümlülüğünün kapsamı ve süreleri ile geri verme yükümlülüğü, madde 584 ve 585 ile düzenlenir. Hazinenin gaiplik kararı istemesi ve mirasın Devlete geçmesi ise m.588 kapsamındadır.

### Gaibe düşen miras: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Miras payının resmen yönetilmesi**: Mirasçı sıfatı taşıyan ancak sağ olup olmadığı bilinmeyen kişinin payının, mahkeme veya resmi makam eliyle idare edilmesidir. Bu yönetim, kişinin sağ olduğu varsayımına değil, payın korunmasına dayanır.
- **Gaiplik kararı**: Kişinin ölümünü hükme bağlayan mahkeme kararıdır. Madde gereği, gaiplik kararı verilebilmesi için gaiplik sürelerine ve usule uyulması şarttır; karar, ölüm tehlikesi veya son haber tarihine göre geçmişe etkili hüküm doğurur.
- **Miras payının teslimi**: Resmen yönetilen miras payının, gaiplik kararı verilen kişinin payı kendilerine kalacak olanlara devredilmesidir. Teslim, gaibin mirasının mirasçılara geçişi kurallarına tabidir.
- **Teminat**: Mirasçıların, teslim aldıkları terekeyi ileride ortaya çıkabilecek üstün hak sahibine veya gaibe geri vereceklerine dair gösterdikleri güvencedir. Bu madde bakımından teminat, gaibin mirasının geçişi kurallarının bir parçasıdır ve süresi sonunda sona erer.
- **Mirasın açıldığı an**: Miras bırakanın öldüğü andır. Gaibin miras payının kime kalacağı, bu andaki sağ olma durumuna göre belirlenir; gaiplik kararının hüküm doğurma anına göre değil.

### Gaibe düşen miras: hangi şartlar aranır?

- Mirasçı sıfatı taşıyan kişinin ortada bulunmaması ve mirasın açıldığı anda sağ olup olmadığının ispat edilememesi gerekir.
- Miras payının resmen yönetilmesi için, bu payın kendisine kalacak olanların başvurusu ya da resmi makamın yönetim işlemi bulunmalıdır.
- Miras bırakanın ölümü anında gaibin sağ olmadığı kabul edilecekse, payı kendilerine kalacak olanlar gaipliğe ilişkin süreleri ve usulü beklemelidir.
- Miras payının teslimi için gaiplik kararı verilmiş olmalı ve gaiplik kararı kesinleşmiş bulunmalıdır.
- Teslim, gaibin mirasının mirasçılara teslimine ilişkin kurallara uygun yapılmalı; yani mirasçılar teminat göstermek zorunda kalırlar.

### Gaibe düşen miras: hangi sonuçları doğurur?

- Gaibin sağ olduğu ispat edilemezse, payı resmen yönetilir ve gaiplik kararı alınıncaya kadar bu yönetim sürer.
- Mirasın açıldığı anda gaibin sağ olmadığı anlaşılırsa, payı kendilerine kalacak olanlar gaiplik kararı ve miras payının teslimini isteyebilir.
- Gaiplik kararı verilmemişse veya gaibin mirasbırakandan önce ölmüş sayılması gerekmiyorsa, pay teslim edilmez.
- Teslim edilen miras payı, gaibin mirasının mirasçılara teslimi kurallarına göre teminat karşılığında devredilir ve gaip ortaya çıkarsa mirasçılar teslim aldıkları malları geri vermekle yükümlü olur.
- Madde metnine göre resmi yönetim ile teslim ayrı aşamalardır; yönetim tek başına mirasçılara mal geçirmez.

### Mirasın açıldığı an sağlık ile gaiplik hükmünün etkili olduğu an arasındaki fark nedir?

- Mirasın açıldığı anda gaibin sağ olmadığı anlaşılırsa, gaibin payı kendisinden önce ölmüş gibi kendilerine kalacak olanlara geçer.
- Gaibin mirasbırakandan önce ölmüş sayıldığı hallerde gaip mirasçı sıfatını kazanamaz ve payı mirasçılara geçmez.

Sonuç: Gaibin mirasbırakandan önce mi sonra mı öldüğüne göre payın kime geçeceği değişir; bu durum gaiplik kararının hüküm doğurduğu ana göre belirlenir.

### Gaibin payının resmi yönetimi ile gaibin kendi mirasının teslimi arasındaki fark nedir?

- Ortada bulunmayan mirasçının payı resmen yönetilir ve gaiplik kararı alınınca kendilerine kalacak olanlara teslim edilir.
- Gaiplik kararı verilmiş bir kişinin kendi mirası, mirasçılarına teminat karşılığında geçer.

Sonuç: Teslim işlemi, gaibin mirasının geçişine ilişkin kurallara tabi olduğundan, teslim alan mirasçılar teminat göstermek ve geri verme yükümlülüğü altına girmek zorundadır.

### Mirasçı olan gaip ile hazinenin mirasçı olduğu hal arasındaki fark nedir?

- Gaibin mirasçısı kişi ise, teslim alanlar teminat göstermek zorundadır.
- Gaibin mirasçısı Devlet ise teminat verme yükümlülüğü yoktur.

Sonuç: Hazine mirasçı olduğunda teminat göstermez, ama geri verme yükümü diğer mirasçılarla aynıdır.

### Gaibe düşen miras: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Gaiplik kararının hüküm doğurma anını dikkate almadan, mirasın açıldığı anı yalnız gaiplik kararı tarihine göre belirlemek.
- Resmi yönetimi gaiplik kararı yerine geçen bir mülkiyet geçişi saymak; yönetim tek başına mirası mirasçılara geçirmez.
- Gaibin mirasbırakandan önce öldüğü hallerde de gaip mirasçı sıfatı kazandığını varsaymak.
- Hazine mirasçı olduğunda teminat göstermek gerektiğini düşünmek; Hazine bakımından teminat yükümlülüğü yoktur.
- Teslim alınan mirasın geri verilmesi kurallarını, teslim alanların iyi ya da kötü niyetine bakmadan aynı şekilde uygulamak; zamanaşımı ve geri verme kuralları niyete göre değişir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Gaiplik kararının geçmişe etkili olması nedeniyle, gaibin mirasbırakandan önce mi sonra mı öldüğünün belirlenmesi, payın kime geçeceğini belirleyen temel ölçüttür; mirasın açılma anının gaiplik kararının hüküm doğurma anından önce olup olmadığına bakılması gerekir. (2. Hukuk Dairesi, 2023/8321 E., 2023/5233 K., 07.11.2023)
- Gaibin mirasbırakanından önce ölmüş sayıldığı hallerde, gaip mirasçı sıfatını kazanamaz ve payı kendisinden önce ölmüş gibi paylaştırılır. (2. Hukuk Dairesi, 2023/8321 E., 2023/5233 K., 07.11.2023)
- Resmen yönetilen pay, gaiplik kararı verilmeden önce ve sonra mahkemece idare ettirilir; gaiplik kararından sonra mirasçılara intikal ettirilir. (2. Hukuk Dairesi, 2023/8321 E., 2023/5233 K., 07.11.2023)
- Hazinenin gaiplik davası açma yetkisi ile diğer mirasçıların hakkı arasında, mirasçıların başvurusu varsa Hazinenin dava açamayacağı yönünde bir uygulama bulunmaktadır. (2. Hukuk Dairesi, 2023/8321 E., 2023/5233 K., 07.11.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Miras payının teslimini isteyen mirasçı, gaibin mirasçı sıfatını ve mirasın açıldığı anda gaibin sağ olup olmadığının ispat edilemediğini ispat etmelidir; ispat yükü bu kişidedir.
- Gaiplik kararı verilmesi için ölüm tehlikesi veya son haber tarihine ilişkin belge ve tanık beyanları kullanılır; ilan süresinde bilgi verilmesi de ispat aracıdır.
- Miras payının gaibin mirasbırakanından önce ölmüş sayılması gerektiğini savunan taraf, bu sonucu gaiplik kararının hüküm doğurma tarihi ile mirasın açılma tarihinin karşılaştırılmasıyla ispatlamalıdır. (2. Hukuk Dairesi, 2023/8321 E., 2023/5233 K., 07.11.2023)
- Teminatın gösterildiğini ve süresinin dolup dolmadığını iddia eden mirasçı, teminat belgesini ve sürenin başlangıç tarihini ortaya koymalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.584: Teminatın süresini, şeklini ve sona erme koşullarını düzenler; miras payının teslimi bu hükme göre teminat karşılığında yapılır.
- 4721 m.585: Gaibin ortaya çıkması hâlinde terekeyi geri verme yükümlülüğünü ve miras sebebiyle istihkak davasını düzenler; madde 586/3 atfıyla bu kurallar teslim edilen pay için de geçerlidir.
- 4721 m.587: Gaibe düşen miras payını teslim alanların elde ettikleri gaiplik kararından gaibin mirasçılarının da yararlanabileceğini düzenler.
- 4721 m.588: Hazinenin gaiplik kararı istemesini ve mirasın Devlete geçmesini düzenler; resmi yönetimin on yıl veya yüz yaş süresi ile bağlantılıdır.
- 4721 m.32: Gaiplik kararının şartlarını ve gaibin ölüm tehlikesi veya son haber ile ilişkisini düzenler; madde 586/2 bu kararı şart koşar.
- 4721 m.33: Gaiplik kararı için gerekli süreleri (ölüm tehlikesinde bir yıl, son haberde beş yıl) ve ilan süresini düzenler.
- 4721 m.35: Gaiplik kararının geçmişe etkili olduğunu ve ölüme bağlı hakların gaibin ölümü ispatlanmış gibi kullanılacağını düzenler; mirasın açılma anının belirlenmesinde esastır.

## [TMK m.587 — Gaibin hem mirasbırakan, hem mirasçı olması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-587)

Madde, gaibin mirasçılarının tereke mallarını teslim aldıktan sonra gaibe bir miras payının düşmesi hâlinde, bu payın gaiplik sebebiyle kendilerine kalacak olanların teslimini isteyebilmesini ve gaiplik kararının bu bakımdan karşılıklı kullanımını düzenler. Gaibe düşen miras payının teslimi, ayrı bir gaiplik kararı alınmadan talep edilebilir. Madde, gaiplik kararının kimler tarafından ve hangi kişilere karşı ileri sürülebileceğini belirler. Teminat göstermeye, teminat sürelerine, gaiplik kararının verilme koşullarına ve gaibin mirasının Devlete geçmesine ilişkin kurallar maddede yer almaz; bunlar m.584, m.585, m.586 ve m.588 gibi komşu hükümlerde düzenlenmiştir. Gaiplik kararının evlilik üzerindeki etkisi (m.131) ve gaibin kişiliğinin sona ermesi (m.32 vd.) de bu maddenin konusu değildir.

### Gaibin hem mirasbırakan, hem mirasçı olması: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Gaibe düşen miras payı**: Mirasbırakanın ölümünden sonra, gaibin mirasçı sıfatıyla hak kazandığı ve henüz teslim edilmemiş olan miras payıdır. Pay, gaibin ölüm karinesi veya gaiplik kararı kapsamında kalan terekeden doğar.
- **Gaiplik sebebiyle kendilerine kalacak olanlar**: Gaibin, gaiplik nedeniyle o pay üzerinden yerine geçen mirasçılarıdır. Bu kişiler, gaibin payını gaiplik kararı alınmadan talep edebilen kimselerdir.
- **Gaiplik kararına dayanma**: Gaibe düşen payı teslim alanların elde ettiği gaiplik kararını, gaibin mirasçılarının da kendi lehlerine ileri sürebilmesidir. Karar bu yönüyle iki tarafa da yarar sağlar.

### Gaibin hem mirasbırakan, hem mirasçı olması: hangi şartlar aranır?

- Gaibin mirasçılarının tereke mallarını gaibin kaybolması nedeniyle teslim almış olmaları gerekir.
- Teslimden sonra gaibe bir miras payının düşmüş olması gerekir.
- Talep eden kişinin, gaibe düşen payın gaiplik sebebiyle kendisine kalacak olan kişilerden biri olması gerekir.
- Bu talep için ayrı bir gaiplik kararı alınması zorunlu değildir.
- Gaibe düşen payı teslim alanların elde ettiği bir gaiplik kararı bulunuyorsa, gaibin mirasçıları bu karara dayanabilir.

### Gaibin hem mirasbırakan, hem mirasçı olması: hangi sonuçları doğurur?

- Gaibe düşen miras payı, gaiplik sebebiyle kendilerine kalacak olanların talebi üzerine teslim edilir.
- Teslim talebi için ayrı bir gaiplik kararı alınması gerekmez.
- Gaibe düşen payı teslim alanların elde ettiği gaiplik kararı, gaibin mirasçılarına da dayanak olur.
- Maddede teslim talebinin reddi veya karşı tarafın sorumluluğuna ilişkin özel bir hüküm bulunmadığından, ayrıntılar genel hükümlere ve komşu maddelere göre belirlenir.

### Gaibin mirasçıları ile gaibe düşen payı teslim alanlar arasındaki fark nedir?

- Gaiplik sebebiyle payı kendilerine kalacak olanlar, gaibe düşen miras payının teslimini isteyebilir.
- Gaibe düşen payı teslim almış olan kişi, teslim yükümlüsü konumundadır.

Sonuç: Talep eden taraf ayrı bir gaiplik kararı çıkarmadan teslim isteyebilir; karşı taraf, aldığı gaiplik kararıyla kendi konumunu da dayandırabilir.

### Gaiplik kararına dayanma hakkı: teslim alan ile gaibin mirasçıları: fark nedir?

- Gaibe düşen payı teslim alanların elde ettiği gaiplik kararına, gaibin mirasçıları da dayanabilir.
- Gaibin mirasçıları ile payı teslim alanlar, aynı gaiplik kararına karşılıklı başvurabilir.

Sonuç: Gaiplik kararı tek taraflı bir araç olmaktan çıkar; her iki tarafın konumunu güçlendirmek için kullanılabilir.

### Gaibin hem mirasbırakan, hem mirasçı olması: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Gaibe düşen payın teslimi için ayrı bir gaiplik kararı aranması; madde, bu talebin ayrı karar gerektirmediğini açıkça belirtir.
- Maddenin yalnızca gaibin mirasçılarına tanıdığı talep hakkını, gaiplik kararına dayanma hakkıyla karıştırmak.
- Teminat ve teminat süresi kurallarını bu maddeden çıkarmaya çalışmak; bunlar m.584 ve komşu hükümlerdedir.

### Nasıl ispat edilir?

- Gaibe düşen miras payının teslimini isteyen kişi, kendisinin gaiplik sebebiyle bu payı alacak mirasçılardan olduğunu ispatlamakla yükümlüdür.
- Gaibin mirasçılarının tereke mallarını daha önce teslim aldığı, mirasçılık sıfatı ve teslim işlemi resmî veya yazılı belgelerle ispatlanır.
- Gaibe bir miras payının düştüğü iddiası, ilgili tereke bilgilerine dayanılarak ispatlanır.
- Gaiplik kararına dayanan taraf, bu kararın varlığını ve kapsamını belgeyle ortaya koyar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.584: Gaibin mirasçılarının tereke mallarını teslim almadan önce teminat göstermesi gerektiğini düzenler; bu madde, teslimin koşullarını belirlemesi bakımından bağlantılıdır.
- 4721 m.585: Gaip ya da üstün hak sahibi ortaya çıkarsa mirasçıların terekeyi geri verme yükümlülüğünü düzenler; teslim alan kişinin sorumluluğunu belirler.
- 4721 m.586: Kaybolma ile gaiplik kararı arasındaki dönemde gaibe düşen miras payının resmen idare edilmesini ve teminat karşılığında mirasçılara verilmesini düzenler; bu maddedeki teslim kuralının dayanağıdır.
- 4721 m.588: Mirasçı bulunmadığında Hazinenin gaiplik kararı talep etmesini düzenler; Hazineye ilişkin özel durumu gösterir.

## [TMK m.588 — Hazinenin istemi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-588)

Madde, sağ olup olmadığı bilinmeyen bir kimsenin malvarlığının veya ona düşen miras payının resmen yönetilmesi hâlinde Hazinenin gaiplik kararı istemesini ve gaibin mirasının Devlete geçmesini düzenler; resmi yönetim süresinin on yıl olması ya da malvarlığının yönetildiği kişinin yüz yaşını doldurması hâllerini ve Devletin geri verme yükümlülüğünü kapsar. Hüküm, malvarlığı kayyım veya benzeri resmi idare altında bulunan kişiler bakımından uygulanır. Gaiplik kararının genel şartlarını, ilan usulünü, gaibin ölüm karinesini ve gaiplik kararının sonuçlarını düzenlemez (m.32-38 ve m.39-45 kapsamında ayrıca); mirasın açılması ve mirasçılığın tespiti (m.598 vd.) ile tereke yönetimi (m.612 vd.) de bu maddenin konusu değildir.

### Hazinenin istemi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Resmi yönetim**: Malvarlığının veya miras payının kayyım gibi bir resmi görevli eliyle idare edilmesidir. Madde, bu yönetimin on yıl sürmesini veya yönetilen kişinin yüz yaşını doldurmasını aradığı için yönetimin süresi ve niteliği belirleyicidir.
- **Hazinenin gaiplik istemi**: Hazinenin, sağ olup olmadığı bilinmeyen kişi hakkında mahkemeye başvurarak gaiplik kararı verilmesini istemesidir. Madde bu istemi Hazineye bir görev olarak yükler ve istemin şartlarını yukarıdaki resmi yönetim süresine bağlar.
- **Gaibin mirasının Devlete geçmesi**: Gaiplik kararı verilmesinden sonra, ilan süresinde hiçbir hak sahibi çıkmazsa ve aksine hüküm yoksa gaibin mirasının Devlete kendiliğinden geçmesidir. Geçiş, ilan süresinin sonuna bağlıdır.
- **Üstün hak sahibi**: Devletin mirası teslim alması sonrasında ortaya çıkan ve Devlete göre öncelikli hakka sahip kişidir. Devlet, gaibe veya bu kişilere karşı aynen mirası teslim alan kişi gibi sorumludur.

### Hazinenin istemi: hangi şartlar aranır?

- Sağ olup olmadığı bilinmeyen bir kimsenin malvarlığının veya ona düşen miras payının resmen yönetilmiş olması gerekir.
- Resmi yönetim on yıl sürmüş olmalı ya da malvarlığı yönetilen kişinin yüz yaşını dolduracağı süre geçmiş olmalıdır.
- Gaiplik kararı için Hazinenin istemde bulunması gerekir; gaiplik kararı mahkemece Hazinenin istemi üzerine verilir.
- Gaiplik kararı verilebilmesi için gerekli ilan süresinde hiçbir hak sahibinin ortaya çıkmaması gerekir.
- İlan süresinde hak sahibi çıkmamış ve aksine hüküm bulunmamalıdır ki gaibin mirası Devlete geçsin.
- Devletin, gaibe veya üstün hak sahiplerine karşı mirası aynen teslim alanlar gibi geri verme yükümlülüğü doğar.

### Hazinenin istemi: hangi sonuçları doğurur?

- On yıl resmi yönetim veya yüz yaş şartı gerçekleşince Hazine, gaiplik kararı verilmesini isteyebilir.
- Hazine istemde bulunmadıkça mahkeme bu madde uyarınca gaiplik kararı veremez.
- İlan süresinde hiçbir hak sahibi ortaya çıkmazsa ve aksine hüküm yoksa gaibin mirası Devlete geçer.
- İlan süresinde hak sahibi çıkarsa mirasın Devlete geçişi gerçekleşmez.
- Devlet, gaibe veya üstün hak sahiplerine karşı mirası aynen teslim alanlar gibi geri vermekle yükümlüdür.
- Hazinenin gaiplik istemi zorunlu bir görevdir; Hazine takdir yetkisine dayanarak istemeyi reddedemez.

### On yıllık resmi yönetim ile yüz yaş arasındaki fark nedir?

- Malvarlığının on yıl boyunca resmen yönetilmesi, yönetim süresine dayanan bağımsız bir dayanaktır.
- Yönetilen kişinin yüz yaşını doldurması veya bu yaşa gelmesinin beklenen süre dolması, yaşa dayanan ayrı bir dayanaktır.

Sonuç: Her iki hâlden biri gerçekleşince Hazinenin gaiplik istemi doğar; biri gerçekleşmeden istem yapılamaz.

### Hazinenin istemi ile mahkemenin resen kararı arasındaki fark nedir?

- Gaiplik kararı Hazinenin istemi üzerine verilir; madde bu istemi aramaktadır.
- Mahkemenin kendiliğinden gaiplik kararı vermesi maddede öngörülmüş değildir.

Sonuç: Hazine istemde bulunmazsa madde uyarınca gaiplik kararı verilemez.

### Gaibin mirası ile gaibe veya üstün hak sahibine geri verme arasındaki fark nedir?

- İlan süresinde hak sahibi çıkmazsa mirasın Devlete geçmesi söz konusudur.
- Sonradan gaibin veya üstün hak sahibinin ortaya çıkması hâlinde Devlet geri verme yükümlülüğü altına girer.

Sonuç: Devlet mirası kazanır ama sonradan çıkan hak sahibine karşı aynen teslim alan gibi geri vermekle yükümlü kalır.

### Hazinenin istemi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Gaiplik istemini Hazinenin takdirine bağlı görmek; Hazine bu şartlar gerçekleşince istemde bulunmakla yükümlüdür.
- On yılı kayyımın atandığı tarihten değil de Hazinenin istem tarihinden saymak; yönetimin başlangıcı esas alınmalıdır.
- Yüz yaş şartını on yıl şartıyla karıştırmak; bunlar alternatif şartlardır ve birbirine bağlı değildir.
- Ilan süresi içinde hak sahibi başvurusu varken Devletin mirası kazandığını kabul etmek; bu başvuru Devletin kazanımını önler.
- Devletin mirası teslim aldıktan sonra sonradan çıkan hak sahibine karşı geri verme yükümlülüğünü yok saymak; geri verme aynen teslim alan gibi yapılır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Hazinenin gaiplik istemi ile birlikte gaibin malvarlığının Hazineye devrini talep etmesi hâlinde, bu talep de madde kapsamında görülerek asliye hukuk mahkemesinin görevli kabul edildiği yönündedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/719 E., 2023/92 K., 15.02.2023; 7. Hukuk Dairesi, 2025/2882 E., 2026/470 K., 02.02.2026; 7. Hukuk Dairesi, 2025/539 E., 2025/4548 K., 23.10.2025)
- Malvarlığının Hazineye devrine ilişkin istemin çekişmesiz yargı kapsamında değerlendirilmediği, HMK m.2 kapsamında bulunduğu kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/2879 E., 2026/471 K., 02.02.2026; 7. Hukuk Dairesi, 2025/1059 E., 2025/4813 K., 18.11.2025)
- Malvarlığını on yıldan fazla kayyım eliyle idare edilen taşınmaz maliki hakkında gaiplik kararı verilmesi istenebileceği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/539 E., 2025/4548 K., 23.10.2025; 7. Hukuk Dairesi, 2024/4240 E., 2025/2561 K., 12.05.2025)
- Gaiplik davası devam ederken Hazinenin ayrı bir gaiplik davası açmasının, ilan süresi içinde başvuran hak sahiplerinin davasına engel olacağı kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/2882 E., 2026/470 K., 02.02.2026)

### Nasıl ispat edilir?

- Hazinenin gaiplik istemi bulunduğunu ve on yıllık resmi yönetim ya da yüz yaş şartının gerçekleştiğini ispatla yükümlüdür; yönetim süresi için kayyım atama kararı ve yönetim kayıtları delil olarak kullanılır. (7. Hukuk Dairesi, 2025/539 E., 2025/4548 K., 23.10.2025)
- Gaibin sağ olup olmadığının bilinmediği ve malvarlığının resmen yönetildiği, mahkeme kayıtları ve nüfus kayıt örneğiyle belgelenir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/2879 E., 2026/471 K., 02.02.2026)
- Mirasçı bulunmadığı iddiası, nüfus kayıt örneği üzerinden yapılan araştırma ile ispatlanır; mirasçı çıkması hâlinde Devletin mirası kazanması gerçekleşmez. (7. Hukuk Dairesi, 2025/2879 E., 2026/471 K., 02.02.2026)
- İlan süresinde hak sahibi çıktığını ileri süren taraf, bu başvuruyu belgeyle ispatlamalıdır; böyle bir başvurunun varlığı Devletin mirası kazanmasını önler. (7. Hukuk Dairesi, 2025/2882 E., 2026/470 K., 02.02.2026)

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.585: Hazinenin gaiplik kararı ile yönettiği malvarlığını devralırken sorumluluğunu düzenler; sonradan ortaya çıkan gaibe veya mirasçılarına karşı Devletin sorumluluğu bu maddeye göre belirlenir.
- 4721 sayılı Kanun: Gaiplik kararının genel şartları ve gaibin ölüm karinesi bu kanunun gaiplik hükümlerinde düzenlenmiştir; madde bu hükümlerle birlikte uygulanır.

## Süreler

| Süre | Madde | Hüküm |
|---|---|---|
| beş yıl | [m.584](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-584) | Bu güvence, ölüm tehlikesi içinde kaybolma durumunda beş yıl, uzun zamandan beri haber alınamama durumunda onbeş yıl ve her hâlde en çok gaibin yüz yaşına varmasına kadar geçecek süre için gösterilir. |
| on yıl | [m.588](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-588) | Sağ olup olmadığı bilinmeyen bir kimsenin malvarlığı veya ona düşen miras payı on yıl resmen yönetilirse ya da malvarlığı böyle yönetilenin yüz yaşını dolduracağı süre geçerse, Hazinenin istemi üzerine o kimsenin gaipliğine karar verilir. |

## Konuda geçen kararlar

- 2024/102 E., 2025/18 K., 16.01.2025 (m.575)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/1136 E., 2023/679 K., 21.06.2023 (m.578)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/719 E., 2023/92 K., 15.02.2023 (m.588)
- Hukuk Genel Kurulu, 2017/2610 E., 2019/12 K., 17.01.2019 (m.583)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/2328 E., 2026/673 K., 09.02.2026 (m.581)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/2882 E., 2026/470 K., 02.02.2026 (m.588)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/2879 E., 2026/471 K., 02.02.2026 (m.588)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/2015 E., 2025/5438 K., 16.12.2025 (m.578)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/1473 E., 2025/5099 K., 01.12.2025 (m.578)
- 8. Hukuk Dairesi, 2024/5875 E., 2025/6933 K., 24.11.2025 (m.575)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/1059 E., 2025/4813 K., 18.11.2025 (m.588)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/539 E., 2025/4548 K., 23.10.2025 (m.588)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/146 E., 2025/3729 K., 18.09.2025 (m.575)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/4753 E., 2025/3055 K., 17.06.2025 (m.578)
- 10. Hukuk Dairesi, 2025/5575 E., 2025/9640 K., 16.06.2025 (m.578)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/4487 E., 2025/2804 K., 26.05.2025 (m.575)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/4240 E., 2025/2561 K., 12.05.2025 (m.588)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/3331 E., 2025/863 K., 18.02.2025 (m.581)
- 5. Hukuk Dairesi, 2024/7434 E., 2025/1539 K., 10.02.2025 (m.576)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/4441 E., 2024/5899 K., 23.12.2024 (m.575)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/532 E., 2024/5713 K., 16.12.2024 (m.581)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/4654 E., 2024/4182 K., 01.10.2024 (m.576)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/2464 E., 2024/3839 K., 16.09.2024 (m.576)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/5738 E., 2024/177 K., 15.01.2024 (m.575)
- 7. Hukuk Dairesi, 2022/5324 E., 2023/6469 K., 21.12.2023 (m.580)
- 7. Hukuk Dairesi, 2022/3614 E., 2023/6067 K., 07.12.2023 (m.580)
- 2. Hukuk Dairesi, 2023/8321 E., 2023/5233 K., 07.11.2023 (m.586)
- 7. Hukuk Dairesi, 2021/8221 E., 2023/1051 K., 22.02.2023 (m.578)
- 5. Hukuk Dairesi, 2020/9946 E., 2020/10496 K., 30.11.2020 (m.576)
- 5. Hukuk Dairesi, 2020/10191 E., 2020/10480 K., 30.11.2020 (m.576)
- 1. Hukuk Dairesi, 2010/135 E., 2010/1512 K., 15.02.2010 (m.576)
- İkinci Bölüm, 2013/2803 E., 21.01.2016 (m.582)

---

Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/mirasin-acilmasi