--- title: "Mirasın kazanılması ve vasiyet alacaklıları tarafından — Medeni Hukuk konu anlatımı" course: "Medeni Hukuk" law: "Türk Medeni Kanunu" articles: "TMK m.599–604" compiled: "2026-10-21" jurisdiction: "TR" source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/mirasin-kazanilmasi-ve-vasiyet-alacaklilari-tarafindan" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" --- # Mirasın kazanılması ve vasiyet alacaklıları tarafından Medeni Hukuk › Miras hukuku › Mirasın geçmesi › Mirasın geçmesinin sonuçları › Mirasın kazanılması — [Medeni Hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk) ## Kısaca TMK m.599, mirasçıların mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak kendiliğinden kazanmasını, kazanımın kapsamını (ayni haklar, alacaklar, malvarlığı hakları, zilyetlik ve borçlar) ve atanmış mirasçılarla yasal mirasçılar arasındaki teslim yükümlülüğünü düzenler. ## Kapsam Bu konu, Türk Medeni Kanunu m.599–604 hükümlerini kapsar: mirasçılar tarafından, istem, özel durumlar, zamanaşımı, alacaklıların durumu, tenkis ve geri isteme. - [TMK m.599 — Mirasçılar tarafından](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-599) - [TMK m.600 — İstem](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-600) - [TMK m.601 — Özel durumlar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-601) - [TMK m.602 — Zamanaşımı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-602) - [TMK m.603 — Alacaklıların durumu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-603) - [TMK m.604 — Tenkis ve geri isteme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-604) ## [TMK m.599 — Mirasçılar tarafından](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-599) Madde, mirasçıların mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak kendiliğinden kazanmasını, kazanımın kapsamını (ayni haklar, alacaklar, malvarlığı hakları, zilyetlik ve borçlar) ve atanmış mirasçılarla yasal mirasçılar arasındaki teslim yükümlülüğünü düzenler. Kurala, yasal ve atanmış tüm mirasçılar ile terekeye dahil olan tüm malvarlığı unsurları bakımından uygulanır. Miras ortaklığının yönetimi ve ortaklık içi işlemler, mirasın reddi, resmi tasfiye ve defter tutma, mirasın Devlete geçmesi, mirasçılığın ayrık durumları ve vasiyet alacaklısının hakkı maddenin kapsamı dışındadır. Mirasın reddi ve bunun süresi (m.605 ve devamı) ile resmi tasfiye (m.618 ve devamı) ayrı maddelerde düzenlenmiştir; miras ortaklığının yönetimi ve tereke üzerindeki tasarruf yetkisi de ayrı hükümlere bağlıdır (m.640, m.598). ### Mirasçılar tarafından: hangi kavramlar bilinmeli? - **Mirasın kendiliğinden kazanılması**: Mirasçıların mirası, mirasbırakanın ölümü anında herhangi bir işleme gerek kalmadan kanun gereği kazanmasıdır. Kazanım için mirası kabul beyanı şart değildir; ret yapılmadıkça kazanım gerçekleşmiş kalır. - **Külli halefiyet (mirasın bir bütün olarak intikali)**: Mirasçının mirasbırakanın malvarlığını tek bir bütün olarak devralmasıdır. Tek tek malların ayrı ayrı devri değil, aktif ve pasifin birlikte geçişi anlamına gelir. - **Ayni hak, alacak ve diğer malvarlığı hakları**: Terekenin aktif unsurlarını oluşturan mülkiyet ve sınırlı ayni haklar, alacak hakları ve diğer malvarlığı değerleridir. Mirasçılar bunları doğrudan doğruya kazanır. - **Zilyetlik**: Taşınır ve taşınmazlar üzerindeki fiilî hakimiyettir. Mirasçılar mirasbırakanın zilyetliğini de doğrudan doğruya kazanır; ayrıca bir teslim işlemi gerekmez. - **Atanmış mirasçı**: Mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufu ile mirasın tamamını veya belli bir oranını almak üzere atadığı kişidir. Mirası ölümle kazanır ancak yasal mirasçılardan teslim almak zorundadır. - **Yasal mirasçı**: Kanunun miras sırasına göre mirasçı olan kişidir. Atanmış mirasçı bulunduğunda, atanmış mirasçılara düşen mirası zilyetlik hükümlerine göre teslim etmekle yükümlüdür. ### Mirasçılar tarafından: hangi şartlar aranır? - Mirasbırakanın ölmüş olması gerekir; kazanım ölümle başlar ve mirasın açıldığı anda gerçekleşir. - Kazanan kişinin mirasçılık sıfatı bulunmalıdır; yasal mirasçı ise kanunda belirlenen sıra ve oranlara göre, atanmış mirasçı ise geçerli bir ölüme bağlı tasarrufla atanmış olarak bu sıfata sahip olmalıdır. - Mirasçı, mirası reddetmemiş olmalıdır; ret yapılmışsa kazanım bu kişi bakımından gerçekleşmiş sayılmaz. - Kazanımın konusu, mirasbırakanın ayni hakları, alacakları, diğer malvarlığı hakları ve zilyetlikleri ile borçlarıdır; bu bir bütün olarak kazanılır. - Kanunda öngörülen ayrık durumlar bu kazanımı sınırlayabilir; bu hâllerde kazanım kapsamı ayrı hükümlere göre belirlenir. - Atanmış mirasçılar için mirası ölümle kazanmaları yeterlidir; yasal mirasçıların bu mirası onlara zilyetlik hükümlerine göre teslim etmesi gerekir. ### Mirasçılar tarafından: hangi sonuçları doğurur? - Mirasçılar, mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak kanun gereği kazanır; ayrıca bir kabul işlemi gerekmez. - Mirasçılar, mirasbırakanın ayni haklarını, alacaklarını ve diğer malvarlığı haklarını doğrudan doğruya kazanır. - Mirasçılar, taşınır ve taşınmazlar üzerindeki zilyetlikleri de doğrudan doğruya kazanır. - Mirasçılar, mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olur; bu sorumluluk tereke ile sınırlı değildir, ancak resmi tasfiye hâlinde mirasçılar terekenin borçlarından şahsen sorumlu olmaz. - Atanmış mirasçılar da mirası mirasbırakanın ölümü ile kazanır. - Yasal mirasçılar, atanmış mirasçılara düşen mirası onlara zilyetlik hükümleri uyarınca teslim etmekle yükümlüdür. - Kanunda öngörülen ayrık durumlar bulunduğunda kazanım bu ölçüde sınırlanır. - Mirası reddeden kişi bakımından bu kazanım gerçekleşmiş sayılmaz. ### Yasal mirasçı ile atanmış mirasçı arasındaki fark nedir? - Yasal mirasçı, kanunun belirlediği sıra ve oranlara göre mirasçı olur ve doğrudan mirası kazanır. - Atanmış mirasçı, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufu ile atanır ve mirasın tamamını ya da bir oranını kazanır. Sonuç: Her ikisi de ölümle mirası kazanır ve m.599 uyarınca külli halef olur. Atanmış mirasçı payını yasal mirasçıdan zilyetlik hükümlerine göre teslim almak zorundadır. ### Mirasçı ile vasiyet alacaklısı arasındaki fark nedir? - Mirasçı, mirasbırakanın külli halefi olarak aktif ve pasifi birlikte devralır. - Vasiyet alacaklısı, belirli bir malın mülkiyetini veya intifa hakkını talep eden kişidir ve teknik anlamda mirasçı değildir. Sonuç: Yalnız mirasçılar kendiliğinden kazanım ve borçtan kişisel sorumluluk hükümlerine tabidir; vasiyet alacaklısı külli halef değildir ve tereke borçlarından bu maddeye göre sorumlu tutulmaz. ### Ret edilmemiş mirasçı ile ret eden mirasçı arasındaki fark nedir? - Mirası reddetmeyen mirasçı, ölümle kazanımı kesinleşir. - Mirası reddeden kişi, ret ile mirasçılık sıfatını kaybeder. Sonuç: Ret edenin payı bu maddeye göre kazanılmamış kabul edilir; onun yerine geçecek kişiler ayrı mirasçılık sırası hükümlerine göre belirlenir. ### Mirasçılar tarafından: sık yapılan hatalar nelerdir? - Mirasın kazanılması için ayrıca kabul beyanı gerektiğini varsaymak; m.599 kazanımı ölümle ve kendiliğinden gerçekleştirir. - Vasiyet alacaklısını külli halef olarak kabul etmek ve ona tereke borçlarından sorumluluk yüklemek; yalnız mirasçılar külli halef olarak bu hükme tabidir. - Atanmış mirasçıyı mirası ölümle kazanmasına rağmen teslim yükümlülüğünü yerine getirmek için mirasçılardan ayrıca karar beklemesi gerektiğini düşünmek; teslim yükümlülüğü yasal mirasçıya aittir. - Kazanımı sadece aktif unsurlarla sınırlı görmek; m.599 borçların da kazanılmasını kapsar. - Resmi tasfiye hâlinde de mirasçıların sınırsız şahsi sorumluluğunun devam ettiğini sanmak; resmi tasfiyede mirasçılar terekenin borçlarından şahsen sorumlu olmaz. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Yargı kararlarında m.599 hükmü, mirasın mirasbırakanın ölümü anında kazanıldığını gösteren temel dayanak olarak kullanılmaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/819 E., 2025/800 K., 10.12.2025) - Kararlarda madde, mirasçıların mirası ölümle ve bir bütün olarak kazandığının kabulü için anılmaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/781 E., 2024/321 K., 06.06.2024; Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2025/2542 E., 2026/820 K., 09.04.2026; Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2026/762 E., 2026/814 K., 09.04.2026) - Uygulamada m.599 hükmü, mirasçılık sıfatının ve kazanımın tespitinde ilk başvurulan hüküm olarak kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2011/589 E., 2011/740 K., 07.12.2011; Hukuk Genel Kurulu, 2008/235 E., 2008/248 K., 12.03.2008) ### Nasıl ispat edilir? - Mirasçılık sıfatını ileri süren kişi, mirasbırakanın ölümünü ve kendi mirasçılık sıfatını ispatlamakla yükümlüdür; ölüm kaydı ve nüfus kayıtları bu amaçla kullanılır. - Yasal mirasçılığın ispatında nüfus kaydı ve soy bağını gösteren belgeler esas alınır; atanmış mirasçılığın ispatında ise geçerli bir ölüme bağlı tasarruf belgesi (vasiyetname veya miras sözleşmesi) ibraz edilmelidir. - Mirasın ret edildiğini ileri süren karşı taraf, ret işleminin yapıldığını ve kanuni şekle uyulduğunu ispatlamakla yükümlüdür. - Atanmış mirasçının, yasal mirasçıdan teslim talep etmesi hâlinde, teslim yükümlülüğünün varlığı ve kapsamı zilyetlik hükümlerine göre ispat edilir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 4721 m.598: Tereke yöneticisinin görevi ve miras ortaklığını temsil yetkisi ile ilgilidir; mirasın kazanılmasından sonra terekenin yönetimini düzenler. - 4721 m.605: Mirasın reddi ile mirasçının kazanım dışında kalması hâlini düzenler; m.599'daki kendiliğinden kazanım bu ret ile sınırlanır. - 4721 m.618: Resmi tasfiye hâlinde mirasçıların terekenin borçlarından şahsen sorumlu olmaması kuralının dayanağıdır. - 4721 m.640: Miras ortaklığında her mirasçının terekedeki hakların korunmasını isteyebilmesi ve ortaklık içi tasarruf kurallarını düzenler; m.599 ile kazanılan malvarlığının kullanımını belirler. - 4721 m.677: Miras payının devrini düzenler; kazanılan payın devri ile ilgilidir. ## [TMK m.600 — İstem](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-600) TMK m.600, vasiyet alacaklısının vasiyet yükümlüsüne karşı kişisel bir istem hakkına sahip olmasını, bu alacağın muaccel olduğu anı ve vasiyet yükümlüsü tarafından yerine getirilmeyen vasiyetin dava yoluyla ifası veya zararın giderilmesi sonucunu düzenler. Hüküm, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufuyla vasiyet alacaklısı sıfatı verilen kişiler hakkında uygulanır; atanmış mirasçı ile vasiyet alacaklısının ayrımı bu maddenin konusu değildir. Vasiyet alacağının zamanaşımı ve reddi, vasiyet borçlusunun mirası kabul veya reddi ile ilgili süreler, vasiyet konusu intifa, irat ve diğer özel vasiyet türlerinin hükümleri ve atanmış mirasçının doğrudan mülkiyet kazanması düzenlemez (m.602, m.601, m.616, m.599 ve m.598 kapsamında değerlendirilir). ### İstem: hangi kavramlar bilinmeli? - **Vasiyet alacaklısı**: Mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufuyla kendisine bir malın verilmesi, bir hakkın devri veya bir davranışın yerine getirilmesi yüklenen kişidir. Vasiyet alacaklısı mirasbırakanın külli halefi değildir; mirasbırakanın borçlarından sorumlu tutulmaz. - **Vasiyet yükümlüsü (vasiyet borçlusu)**: Vasiyet alacağının ifasıyla yükümlü tutulan kişidir. Mirasbırakan vasiyet borçlusunu tasarrufta belirler; belirleme yoksa yasal veya atanmış mirasçılar borçlu durumundadır. - **Kişisel istem hakkı**: Vasiyet alacaklısının vasiyet yükümlüsüne karşı sahip olduğu, ayni değil şahsi nitelikte bir alacak hakkıdır. Bu hak tereke üzerinde doğrudan mülkiyet ya da ayni hak doğurmaz; ancak borçlunun devir veya tescil işlemiyle mal üzerinde hak kazanılır. - **Muaccel olma**: Vasiyet alacağının ifa zamanının gelmesidir. Tasarrufta başka bir an gösterilmemişse, mirasçının mirası kabul etmesi veya red hakkının düşmesi ile muaccel olur. - **Vasiyetin yerine getirilmesi davası**: Vasiyet alacaklısının, yerine getirilmeyen vasiyeti ifa veya zararın giderilmesi amacıyla vasiyet yükümlüsüne karşı açtığı dava türüdür. Uygulamada atanmış mirasçı davasından ayrılmaktadır. ### İstem: hangi şartlar aranır? - Mirasbırakanın ölüme bağlı bir tasarrufla kişiye bir mal, hak veya davranış vasiyet etmiş olması gerekir. - Vasiyet yükümlüsü olarak vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa bu kişinin, yoksa yasal veya atanmış mirasçıların bulunması gerekir. - Vasiyet alacağının muaccel olması için mirasçının mirası kabul etmesi veya red hakkının düşmesi gerekir; tasarrufta başka bir an gösterilmişse o an beklenir. - Vasiyet yükümlüsünün vasiyet borcunu yerine getirmemiş olması gerekir. - Vasiyet konusu mal ise malın teslimi veya hakkın devri talep edilebilir; vasiyet konusu bir davranış ise yerine getirilmemesinden doğan zararın giderilmesi talep edilebilir. ### İstem: hangi sonuçları doğurur? - Vasiyet yükümlüsü vasiyeti yerine getirmezse vasiyet alacaklısı vasiyet edilen malın teslimini veya hakkın devrini dava edebilir. - Vasiyet konusu bir davranışsa, yerine getirilmemesinden doğan zararın giderilmesi dava edilebilir. - Alacak, tasarrufta aksi belirtilmemişse mirasçının mirası kabul etmesi veya red hakkının düşmesiyle muaccel olur. - Vasiyet alacaklısı, vasiyet yükümlüsünün kendisinden olan alacağıyla takas yapmasına, BK m.118 vd. koşulları gerçekleşmişse, itiraz edemez. - Vasiyet alacaklısı, mülkiyeti veya hakkı ancak borçlunun devri veya tescili ile kazanır; bu işlem yapılmadan kendiliğinden mal üzerinde hak doğmaz. - Vasiyet yükümlüsü yalnızca borçlu olarak tespit edilen kişi veya kişiler olduğundan, vasiyet alacaklısı diğer mirasçılara başvuramaz. ### Vasiyet alacaklısı ile atanmış mirasçı arasındaki fark nedir? - Vasiyet alacaklısı, mirasbırakanın külli halefi değildir; yalnızca vasiyet yükümlüsüne karşı kişisel bir istem hakkı kazanır. - Atanmış mirasçı, mirasbırakanın ölümüyle tereke üzerinde doğrudan ve resen ayni hak kazanır. Sonuç: Atanmış mirasçı için mirasçılık belgesi yeterlidir ve vasiyetin yerine getirilmesi davası açmasında hukuki yarar yoktur; vasiyet alacaklısı ise mülkiyeti ancak borçlunun devri veya tescili ile kazanır. (7. Hukuk Dairesi, 2024/3331 E., 2025/863 K., 18.02.2025) ### Vasiyet yükümlüsü belirlenmiş ile belirlenmemiş arasındaki fark nedir? - Mirasbırakan tasarrufta belirli bir vasiyet borçlusu göstermişse, alacaklı yalnızca o kişiye başvurabilir. - Borçlu belirlenmemişse yasal veya atanmış mirasçıların tümü borçludur. Sonuç: Belirlenmiş borçluya karşı dava açılır; belirlenmemişse mirasçıların tümü hasım gösterilmelidir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/1197 E., 2025/5311 K., 11.12.2025) ### Muacceliyetin başlangıcı ile tasarrufta başka an arasındaki fark nedir? - Tasarrufta muacceliyet için bir an belirlenmemişse alacak mirasçının mirası kabul etmesi veya red hakkının düşmesiyle muaccel olur. - Mirasbırakan tasarrufta başka bir tarih ya da süre öngörmüşse, muacceliyet o tarihe göre belirlenir. Sonuç: Temerrüt faizi ve zamanaşımının başlangıcı bu ayrıma göre değişir. ### Mal vasiyeti ile davranış vasiyeti arasındaki fark nedir? - Vasiyet konusu bir mal ya da hak ise, dava ile malın teslimi veya hakkın devri istenir. - Vasiyet konusu bir davranış ise, dava ifa yerine zararın giderilmesine yöneltilir. Sonuç: Dava türü ve talep sonucu, vasiyetin konusuna göre farklılaşır. ### İstem: sık yapılan hatalar nelerdir? - Vasiyet alacaklısını atanmış mirasçı gibi görüp, mirasçılık belgesi yeterliyken doğrudan tapu tesciline karar vermek; oysa alacaklı önce borçlunun devrini dava etmelidir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/3331 E., 2025/863 K., 18.02.2025) - Muayyen mal vasiyetinde davayı yalnızca bir mirasçıya yöneltmek; mirasçılık belgesindeki tüm mirasçılar hasım gösterilmelidir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/3331 E., 2025/863 K., 18.02.2025) - Tasarrufta başka bir an belirtilmişken muacceliyeti her zaman mirasın kabul veya red anına bağlamak. - Vasiyet konusu bir davranışta ifa talebi yerine doğrudan mal teslimi istemek; bu halde zararın giderilmesi sonucu uygulanmalıdır. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Muayyen mal vasiyetinde vasiyet alacaklısının kişisel bir istem hakkı bulunduğu ve bu hakkın dava yoluyla ileri sürüldüğü kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/1197 E., 2025/5311 K., 11.12.2025) - Vasiyet alacaklısı davasında, mirasçılık belgesi içeriğinde yer alan tüm mirasçıların hasım gösterilmesi gerektiği kabul edilmektedir; eksik hasımla yapılan yargılama bozma nedeni sayılmaktadır. (7. Hukuk Dairesi, 2024/3331 E., 2025/863 K., 18.02.2025) - Atanmış mirasçının vasiyetin yerine getirilmesi davası açmasında hukuki yarar bulunmadığı, mirasçılık belgesinin yeterli olduğu kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/3331 E., 2025/863 K., 18.02.2025) - Vasiyet alacaklısının mülkiyeti kazanabilmesi için borçlunun devri veya tescili gerektiği, bu işlem olmadan hakkın kendiliğinden doğmadığı kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/1259 E., 2024/2021 K., 15.04.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2024/673 E., 2024/2204 K., 25.04.2024) ### Nasıl ispat edilir? - Vasiyet alacaklısı, vasiyetin varlığını ve içeriğini (vasiyetname veya tebliğ belgesi ile) ispatlamakla yükümlüdür; vasiyetnamenin varlığı bu belgelerle kanıtlanır. - Vasiyet yükümlüsünün sıfatı, yani yasal veya atanmış mirasçılık, mirasçılık belgesi ile ispatlanır; mirasçılık belgesi içeriğindeki tüm mirasçıların hasım gösterilmesi gerekir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/3331 E., 2025/863 K., 18.02.2025) - Muacceliyetin gerçekleştiği (kabul ya da red hakkının düşmesi) alacaklı tarafından ispatlanmalıdır; mirasçı red veya kabul beyanını yazılı belgeyle kanıtlayabilir. - Vasiyet yükümlüsü borcu yerine getirdiğini ya da takas gibi bir savunma ileri sürüyorsa, bu savunmayı kendisi ispatlamalıdır. (7. Hukuk Dairesi, 2025/1197 E., 2025/5311 K., 11.12.2025) ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 4721 m.598: Mirasçılık belgesi düzenlemesini içerir; atanmış mirasçı için belge yeterli olduğundan vasiyet alacaklısı açısından dava hukuki yararı ile karşılaştırılır. - 4721 m.601: İntifa, irat ve sigorta alacağı vasiyetlerinde özel hükümler getirir; bu maddenin genel kurallarını tamamlar. - 4721 m.602: Vasiyet alacağının zamanaşımına ilişkin hükümdür; muacceliyet anı ile zamanaşımı başlangıcı arasındaki bağlantıyı kurar. - 4721 m.616: Vasiyet alacaklısının vasiyeti reddetmesine ilişkindir; muacceliyetin red yoluyla etkilenmesi bakımından bağlantılıdır. - 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.112: Vasiyet yükümlüsünün borcu yerine getirmemesinden doğan sorumluluk ve dava hükümlerine yollama yapılabilir; uygulamada genel hükümler olarak anılır. ## [TMK m.601 — Özel durumlar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-601) Madde, mirasbırakanın vasiyet yoluyla bir kimseye bıraktığı intifa hakkı, irat hakkı veya belli aralıklarla tekrarlanan diğer bir edimden doğan istem hakkının hangi hukuk kurallarına tabi olacağını düzenler; ayrıca ölümde ödenecek sigorta alacağının vasiyet edilmesi halinde lehtarın sigortacıya karşı doğrudan istemde bulunabilmesini öngörür. Madde, vasiyetle bırakılan bu haklar bakımından yalnızca vasiyet alacaklısının (lehtarın) istem hakkına ilişkindir; vasiyetçinin tasarruf ehliyeti, vasiyetnamenin şekli ve geçerliliği bu maddenin konusu değildir. Vasiyetin iptali, tenkis ve mirasçıların saklı paylarına ilişkin hükümler (m.505 vd. ve m.560 vd.) ile vasiyetnamenin şekline dair kurallar bu maddede düzenlenmemiştir. Ayrıca mirasın reddi ve mirasçılık sıfatının kazanılması da bu maddenin kapsamında değildir. ### Özel durumlar: hangi kavramlar bilinmeli? - **İntifa hakkı**: Bir şeyin kullanılması ve ondan yararlanılmasına ilişkin, eşya hukukuna tabi sınırlı ayni haktır. Vasiyet yoluyla kurulduğunda lehtar, mirasbırakanın bıraktığı eşyadan yararlanır; istem hakkı eşya hukuku kurallarına tabidir. - **İrat hakkı**: Vasiyetçinin mirasçısının belirli aralıklarla belirli bir değer ödemesini isteyebilen hak olup borçlar hukuku kurallarına tabidir. Maddede irat, belli aralıklarla tekrarlanan edimlerle birlikte anılmaktadır. - **Belli aralıklarla tekrarlanan diğer bir edim**: İrat dışında, belirli dönemlerde yinelenen her türlü edimdir. Bu edimlerin istem hakkı da borçlar hukuku kurallarına bağlanır; tasarruf başka bir esas öngörmüşse o esas geçerlidir. - **Ölümde ödenecek sigorta alacağı**: Sigortalının ölümü halinde sigortacının lehtara ödemekle yükümlü olduğu sigorta bedelidir. Vasiyet konusu olan bu alacak, lehtarın sigorta sözleşmesinden doğan istem hakkının kaynağıdır. - **Doğrudan istem hakkı**: Lehtarın, araya bir başka kişi girmeksizin, sigortacıya karşı doğrudan alacağını talep edebilmesidir. Bu hak sigorta sözleşmesinden doğar, mirasçılar aracılığıyla kullanılmaz. - **Tasarrufta başka esas**: Vasiyetnamede vasiyetçinin, vasiyet edilen hakkın istem usulü veya koşullarına ilişkin olarak belirlediği özel düzenlemedir. Bu düzenleme varsa maddenin genel yollamasının yerini alır. ### Özel durumlar: hangi şartlar aranır? - Vasiyetin bir intifa hakkı, bir irat hakkı ya da belli aralıklarla tekrarlanan diğer bir edim olarak yapılmış olması gerekir. - Tasarrufta, vasiyet edilen hakkın istemine ilişkin başka bir esasın öngörülmemiş olması gerekir; aksi halde öngörülen esas uygulanır. - Vasiyet edilen hak için eşya hukuku ve borçlar hukuku kurallarının ayrı ayrı uygulanabilmesi için hakkın niteliğinin doğru belirlenmiş olması gerekir. - Sigorta alacağı vasiyetinde, alacağın mirasbırakanın ölümünde ödenecek bir sigorta alacağı olması gerekir. - Doğrudan istem için, lehtarın sigorta sözleşmesinden doğan istem hakkının bulunması ve sigortacıya karşı doğrudan kullanılması gerekir. ### Özel durumlar: hangi sonuçları doğurur? - Vasiyet edilen intifa, irat veya tekrarlanan edim için, tasarrufta başka bir esas yoksa istem hakkı eşya hukuku ve borçlar hukuku kurallarına göre kullanılır. - Tasarrufta vasiyetçi başka bir esas öngörmüşse, bu esas ilk fıkradaki yollamanın yerine geçer. - Ölümde ödenecek sigorta alacağı vasiyet edilmişse lehtar, sigorta sözleşmesinden doğan istem hakkını sigortacıya karşı doğrudan kullanabilir. - Sigorta alacağı vasiyetinde lehtarın doğrudan istem hakkı, sigorta sözleşmesinin kendi koşullarına bağlıdır; bu koşullar sağlanmıyorsa doğrudan istem de doğmaz. ### İntifa hakkı ile irat hakkı arasındaki fark nedir? - İntifa hakkında lehtar bir eşyanın kullanım ve yararlanma yetkisini elde eder; hakkın konusu bir eşyadır. - İrat hakkında lehtar, belli aralıklarla belirli bir değeri talep eder; hakkın konusu para veya başka bir değerdir. Sonuç: Her iki hak da ilk fıkraya göre tasarrufta başka esas yoksa eşya hukuku ve borçlar hukuku kurallarına tabidir; hangi kuralın ağırlıkla uygulanacağı hakkın niteliğine göre belirlenir. ### Eşya hukuku kuralları ile borçlar hukuku kuralları arasındaki fark nedir? - Eşya hukuku kuralları, hakkın kullanımı ve eşya üzerindeki yetkiler bakımından uygulanır. - Borçlar hukuku kuralları, edimin zamanı, ifası ve alacak niteliğindeki istem bakımından uygulanır. Sonuç: Maddedeki yollama her iki alanın kurallarının birlikte uygulanmasına imkân verir; ayrı bir hüküm ile belirli bir kuralın seçilmesi gerekmez. ### Genel yollama ile sigorta alacağı vasiyeti arasındaki fark nedir? - Birinci fıkra, intifa, irat ve tekrarlanan edimler için genel bir yollama getirir. - İkinci fıkra, ölümde ödenecek sigorta alacağı vasiyetinde lehtara özel bir doğrudan istem hakkı tanır. Sonuç: Sigorta alacağında lehtar, mirasçılar veya terekeden geçmeden sigortacıya karşı doğrudan dava açabilir; genel yollama bu hakkın yerini almaz. ### Özel durumlar: sık yapılan hatalar nelerdir? - Vasiyet edilen intifa veya irat hakkını yalnızca borçlar hukuku kurallarına tabi saymak; ilk fıkra gereği her iki alanın kurallarının dikkate alınması gerekir. - Tasarrufta başka bir esas bulunduğu halde genel yollamayı uygulamak; vasiyetçinin öngördüğü esas önceliklidir. - Sigorta alacağı vasiyetinde lehtarın doğrudan istem hakkını, mirasçılar aracılığıyla yahut terekeden alarak kullanılması gerektiğini düşünmek; ikinci fıkra lehtara sigortacıya karşı doğrudan istem hakkı tanır. - Doğrudan istem hakkını sigorta sözleşmesinin koşullarından bağımsız görmek; hak sigorta sözleşmesinden doğduğu için sözleşmenin koşulları da geçerlidir. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Yargı kararlarında m.600 ile m.602 birlikte anılarak vasiyet alacaklısının haklarının bu hükümler çerçevesinde değerlendirildiği görülmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/4585 E., 2024/3934 K., 18.09.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2023/1823 E., 2024/2202 K., 25.04.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2022/7464 E., 2024/1115 K., 26.02.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2022/6760 E., 2024/309 K., 18.01.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2022/5419 E., 2024/41 K., 08.01.2024) - Gerçek ret işlemi ile mirası reddeden mirasçının payının, ölüm tarihi itibarıyla ölü gibi kabul edilerek belirlenmesi gerektiği kabul edilmektedir; bu değerlendirme m.601 kapsamında yapılan reddin sonuçlarıyla ilgilidir. (5. Hukuk Dairesi, 2023/9848 E., 2024/3445 K., 20.03.2024) ### Nasıl ispat edilir? - Vasiyet edilen hakkın intifa, irat veya tekrarlanan edim olduğunu iddia eden lehtar, bu niteliği vasiyetnameden ispatlamakla yükümlüdür. - Tasarrufta başka bir esasın öngörüldüğünü ileri süren taraf, bu esası vasiyetnamenin yazılı metni ile ispat etmelidir; yazılı metin esastır. - Sigorta alacağı vasiyetinde lehtar, mirasbırakanın ölümü ve sigorta poliçesi veya sözleşme ile sigorta alacağının varlığını belgelerle ispatlamakla yükümlüdür. - Sigortacının, sözleşmeden doğan def'i veya koşullar bulunduğunu savunması halinde bu savunmayı kendisi ispatlar. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [4721 sayılı Kanun m.600](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-600): Vasiyetin ve vasiyet alacaklısının genel çerçevesini çizer; m.601 bu çerçevede özellikle istem hakkının hangi kurallara tabi olacağını belirler. - [4721 sayılı Kanun m.602](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-602): Vasiyet alacaklısının haklarının terekeye ya da mirasçılara karşı kullanılmasına ilişkin hükümleri tamamlar; m.601 ile birlikte uygulanır. - 6098 sayılı Kanun (Türk Borçlar Kanunu): Maddenin ilk fıkrasındaki borçlar hukuku kurallarına yapılan yollama, bu kanunda yer alan genel ve özel borç hükümlerini kapsar. ## [TMK m.602 — Zamanaşımı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-602) Bu madde, vasiyet alacaklısının ölüme bağlı kazandırmadan doğan dava hakkının zamanaşımına uğrama süresini düzenler. Süre, kazandırmanın öğrenilmesi ile vasiyet borcunun muaccel olma tarihi üzerinden işler. Maddenin konusu, vasiyet alacaklısının alacak hakkının dava yoluyla ileri sürülmesidir. Madde, mirasçıya ve vasiyetnamenin iptali davasına ilişkin özel bir istisna göstermez. Maddede düzenlenmeyen konular şunlardır: genel zamanaşımı süresinin kural olarak on yıl olması ve sürenin hesaplanması (TBK m.146, m.151), zamanaşımının durması ve kesilmesi (TBK m.153, m.154), zamanaşımının def'i olarak ileri sürülmesi ve sonuçları (TBK m.146 ve ilgili hükümler), vasiyetnamenin iptali ve tenkis gibi diğer miras hukuku davalarının süreleri (TMK m.560 ve devamı, m.556 ve devamı). ### Zamanaşımı: hangi kavramlar bilinmeli? - **Vasiyet alacaklısı**: Ölüme bağlı tasarrufla (vasiyetname veya miras sözleşmesi) bir kazandırma almış ve bu kazandırmanın yerine getirilmesini mirasçılardan isteyebilecek kişidir. Hakkı, ölüme bağlı kazandırmanın kendisinden doğan bir alacak hakkıdır. - **Ölüme bağlı kazandırma**: Kişinin ölümünden sonra bir kimseye mal veya hak bırakılmasını öngören tasarruftur. Maddenin zamanaşımı süresi bu kazandırmadan doğan alacak hakkına uygulanır. - **Vasiyet borcu**: Mirasçıların vasiyet alacaklısına karşı yerine getirmekle yükümlü olduğu edimdir. Muaccel olma tarihi, ediminin ifa edilmesi gereken zamanı gösterir; vade bir tarihe bağlıysa o tarih, bir koşula veya bildirime bağlıysa muaccelleşme anı esas alınır. - **Muaccel olma**: Alacağın ifa edilmesinin istenebilir hale gelmesidir. Vasiyet borcu sonradan muaccel olacaksa, zamanaşımı bu tarihten başlar. ### Zamanaşımı: hangi şartlar aranır? - Ölüme bağlı kazandırmadan doğan vasiyet alacaklısının dava hakkının bulunması gerekir. - Dava hakkının zamanaşımına uğraması için kazandırmanın öğrenildiği tarihin veya vasiyet borcunun muaccel olduğu tarihin belirlenmesi gerekir. Vasiyet borcu sonradan muaccel olacaksa, muaccel olma tarihi esas alınır. - Bu tarihten itibaren on yıllık sürenin geçmiş olması gerekir. - Zamanaşımı def'i ileri sürülmesi gerekir; bu def'i ileri sürülmeden hâkim zamanaşımını resen gözetmez. ### Zamanaşımı: hangi sonuçları doğurur? - On yıl geçtiğinde vasiyet alacaklısının dava hakkı zamanaşımına uğrar; dava açılabilir ancak zamanaşımı def'i ileri sürüldüğünde dava reddedilir. - Vasiyet alacaklısı, kazandırmayı öğrendiği tarih veya muaccel olma tarihi itibarıyla on yıl içinde dava açmadığında, dava hakkı zamanaşımına uğramış olur. - Zamanaşımı def'i ileri sürülmediğinde mahkeme bu süreyi resen dikkate almaz. - Zamanaşımına uğramadan önce dava açılmışsa veya zamanaşımı kesilmişse, süre yeniden işlemeye başlar. ### Kazandırmanın öğrenilmesi ile muaccel olma tarihi arasındaki fark nedir? - Vasiyet borcu hemen muaccel ise, süre alacaklının ölüme bağlı kazandırmayı öğrendiği tarihten işler. - Vasiyet borcu sonradan muaccel olacaksa, süre muaccel olma tarihinden işler. Sonuç: İki başlangıç anından hangisi uygunsa o tarihten itibaren on yıl hesaplanır; maddenin metni bu iki başlangıcı birlikte ve kesin bir sıra ile düzenler. ### Vasiyet alacaklısının dava hakkı ile mülkiyete dayalı istihkak davası arasındaki fark nedir? - Madde, vasiyet alacaklısının ölüme bağlı kazandırmadan doğan alacak hakkına ilişkin dava hakkını düzenler. - Mülkiyete dayalı istihkak davası ve mirasçı dışındaki üçüncü kişilere karşı açılan davalar bu maddenin kapsamında değildir; genel hükümlere tabidir. Sonuç: Vasiyet alacaklısının bu maddeye göre zamanaşımı on yıldır, ancak mülkiyet temelli bir istihkak talebinde süre ve başlangıç farklı değerlendirilir. ### Zamanaşımı: sık yapılan hatalar nelerdir? - Vasiyet borcu sonradan muaccel olacakken süreyi kazandırmanın öğrenildiği tarihten başlatmak; iki başlangıç anı ayrı değerlendirilmelidir. - Zamanaşımı süresini 'kazandırma tarihinden' saymak; maddenin esas aldığı tarih öğrenme veya muaccel olma tarihidir, vasiyetnamenin düzenlendiği tarih değildir. - Hâkimin zamanaşımını resen gözeteceğini varsaymak; zamanaşımı def'i ileri sürülmediğinde dava reddedilmez. - Mülkiyete dayalı istihkak davası ile vasiyet alacaklısının dava hakkını aynı süreye bağlamak. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Yüksek mahkeme kararlarında, vasiyetnamenin tenfizi için açılan davalarda 4721 sayılı Kanun m.602 gereğince on yıllık zamanaşımı süresinin uygulandığı ve zamanaşımı def'inin süresinde ileri sürülmesi gerektiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/5462 E., 2024/2289 K., 30.04.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2024/3635 E., 2024/5386 K., 02.12.2024) - Kararlarda, m.602'de vasiyetnamenin iptali davasının istisna olarak sayılmadığı ve bu davanın da zamanaşımı kapsamında değerlendirildiği belirtilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/5462 E., 2024/2289 K., 30.04.2024) - Mahkemelerin, dava tarihi ile kazandırmanın öğrenilmesi veya muaccel olma tarihi arasındaki süreyi hesaplayarak zamanaşımı def'ini değerlendirdiği görülmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/673 E., 2024/2204 K., 25.04.2024) - Yüksek mahkeme, tenfiz ve iptal davalarında m.600 ila m.602 hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/4585 E., 2024/3934 K., 18.09.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2023/1823 E., 2024/2202 K., 25.04.2024) ### Nasıl ispat edilir? - Zamanaşımı def'ini ileri süren mirasçı, on yıllık sürenin dolduğunu ispatlamakla yükümlüdür; kazandırmanın öğrenildiği tarih veya muaccel olma tarihini belgeyle gösterir. - Vasiyet alacaklısı, kazandırmanın öğrenilmesi veya muaccel olma tarihinin sonradan olduğunu, ya da zamanaşımının durduğunu ya da kesildiğini ispatlamakla yükümlüdür. - Vasiyetname, mahkeme kararı, noter kaydı ve tebligat belgeleri gibi yazılı deliller zamanaşımı başlangıç tarihinin belirlenmesinde esas alınır. - Zamanaşımı def'i süresinde ileri sürülmemişse, hâkim bu süreyi kendiliğinden dikkate almaz; def'in ileri sürülmesi davalının sorumluluğundadır. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 4721 sayılı Kanun: Ölüme bağlı kazandırmalar ve vasiyet alacaklısının hakları bu Kanunun miras hukuku bölümünde düzenlenmiştir; madde bu hakların zamanaşımını belirler. - 6098 sayılı Kanun m.146: Genel on yıllık zamanaşımı süresini düzenler; ancak m.602 özel düzenleme olarak öncelikle uygulanır. - 6098 sayılı Kanun m.151: Zamanaşımı süresinin hesaplanmasına ilişkin genel kuralı düzenler; başlangıç gününün sayılmaması gibi hesap yöntemi burada uygulanır. - 6098 sayılı Kanun m.153: Zamanaşımının durmasına ilişkin hükümleri içerir; vasiyet alacaklısının dava hakkı bakımından bu durma sebepleri de dikkate alınabilir. - 6098 sayılı Kanun m.154: Zamanaşımının kesilmesine ilişkin hükümleri içerir; dava açılması veya icra takibi zamanaşımını keser. ## [TMK m.603 — Alacaklıların durumu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-603) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 603. maddesi, mirasbırakanın alacaklıları ile mirasçıların alacaklıları arasındaki öncelik ilişkisini ve mirası kayıtsız şartsız kabul eden mirasçıların alacaklıları ile mirasbırakanın alacaklılarının eşit konumunu düzenler. Hüküm, terekeden alacak isteyen kişiler arasındaki sıralamayı belirler; vasiyet alacaklıları bu sıralamada ara bir kademe oluşturur. Kanun, mirasçının kendi alacaklılarına karşı terekenin ayrılması (tereke defterinin tutulması, tasfiye) konularını bu maddede düzenlemez; bunlar TMK m.616 vd. ile tereke ayrılması ve tasfiye hükümlerinde yer alır. Mirasın reddi ve hükmen reddin koşulları m.605 ve m.606 kapsamındadır; bu maddede yer almaz. Alacaklıların mirasçılardan talep haklarının zamanaşımı ve dava usulü de bu maddenin kapsamı dışındadır. ### Alacaklıların durumu: hangi kavramlar bilinmeli? - **Mirasbırakanın alacaklıları**: Mirasbırakanın ölümünden önce doğmuş alacaklarını terekeden isteyebilen kişilerdir. Bu alacaklar ölümle birlikte mirasçılara geçmekle birlikte, kanun bu alacaklılara terekede öncelik tanır. - **Vasiyet alacaklıları**: Mirasbırakanın vasiyetname ile yüklediği bir edimi (vasiyet borcunu) talep edebilen kişilerdir. Mirasçıların kendi alacaklılarına karşı önceliklidirler ancak mirasbırakanın alacaklılarının arkasındadırlar. - **Mirasçıların alacaklıları**: Mirasçının kişisel borcundan dolayı alacaklı olan ve bu alacağını mirasçının kendi malvarlığından, dolayısıyla kendi payından isteyen kişilerdir. Terekeye ancak mirasçı payı üzerinden ulaşabilirler ve sıralamada en sonda gelirler. - **Kayıtsız şartsız kabul**: Mirasçının mirası sınırlama ya da şarta bağlama olmaksızın üstlenmesidir. Bu durumda mirasçının alacaklıları ile mirasbırakanın alacaklıları eşit haklara sahip olur. ### Alacaklıların durumu: hangi şartlar aranır? - Terekeden alacak talep eden kişinin mirasbırakanın alacaklısı, vasiyet alacaklısı ya da mirasçının alacaklısı olduğunun belirlenmesi gerekir. - Mirasçının mirası kayıtsız şartsız kabul etmiş olması, kendi alacaklılarının mirasbırakan alacaklıları ile eşit haklara sahip olması için aranır. - Öncelik sıralaması, terekenin yetersiz kalması halinde uygulanacak bir sıra olarak işler; alacaklılar arasında bu sıraya uyulması gerekir. - Mirasçının alacaklısının terekeden pay alabilmesi için mirasbırakanın alacaklıları ve vasiyet alacaklılarının haklarının karşılanmış olması gerekir. ### Alacaklıların durumu: hangi sonuçları doğurur? - Terekenin yetersiz kalması halinde önce mirasbırakanın alacaklıları karşılanır, ardından vasiyet alacaklıları, en son mirasçıların alacaklıları sıraya girer. - Mirası kayıtsız şartsız kabul eden mirasçının alacaklıları ile mirasbırakanın alacaklıları aynı haklara sahip olur; bu durumda aralarında öncelik farkı bulunmaz. - Mirasçının alacaklısı, mirasbırakanın alacaklılarının ve vasiyet alacaklılarının haklarının karşılanmasından önce terekeden pay alamaz. - Sıralama kuralı tereke yeterliyse uygulanmaz; tereke bütün alacakları karşılıyorsa öncelik sorunu doğmaz. ### Mirasbırakanın alacaklısı ile mirasçının alacaklısı arasındaki fark nedir? - Mirasbırakanın ölümünden önce doğmuş bir alacağa dayanan alacaklıdır; alacağı doğrudan mirasbırakanın borcundan kaynaklanır. - Mirasçının kişisel borcuna dayanan alacaklıdır; alacağı mirasçının kendi malvarlığına bağlıdır. Sonuç: Mirasbırakanın alacaklısı terekeden önce pay alır; mirasçının alacaklısı yalnızca mirasçının kendi payı üzerinden, sıra bakımından en sonda, talepte bulunabilir. ### Mirasbırakanın alacaklısı ile vasiyet alacaklısı arasındaki fark nedir? - Mirasbırakanın borç doğuran bir işlemden (sözleşme, haksız fiil vb.) kaynaklanan alacağını isteyen kişidir. - Vasiyetname ile mirasbırakanın kendisine bir edim yüklediği ve bu edimi talep yetkisi bulunan kişidir. Sonuç: Mirasbırakanın alacaklıları vasiyet alacaklılarından önce gelir; terekenin yetersizliğinde vasiyet alacakları mirasbırakanın borçlarının ödenmesinden sonra karşılanır. ### Vasiyet alacaklısı ile mirasçının alacaklısı arasındaki fark nedir? - Mirasbırakanın vasiyeti nedeniyle terekeden doğrudan talep hakkı olan kişidir. - Mirasçının kendi borcu nedeniyle alacaklı olan kişidir. Sonuç: Vasiyet alacaklıları mirasçıların alacaklılarından önce gelir; terekeden önce vasiyet alacakları karşılanır, ardından mirasçı alacaklıları sıraya girer. ### Kayıtsız şartsız kabul eden mirasçının alacaklısı ile mirasbırakanın alacaklısı arasındaki fark nedir? - Mirasçı mirası kayıtsız şartsız kabul etmiş ve mirasçının kendi alacaklısı tereke üzerinde talep hakkı kazanmıştır. - Mirasbırakanın alacaklısı ise ölümden önce doğmuş alacağını terekeden talep eden kişidir. Sonuç: Kayıtsız şartsız kabul eden mirasçının alacaklıları ile mirasbırakanın alacaklıları aynı haklara sahip olur; sıralamada öncelik farkı kalmaz. ### Alacaklıların durumu: sık yapılan hatalar nelerdir? - Mirasçının kişisel alacaklısını mirasbırakanın alacaklısı ile aynı sırada saymak; oysa kayıtsız şartsız kabul yoksa aralarında öncelik farkı vardır. - Vasiyet alacaklılarını mirasbırakanın alacaklılarıyla aynı kademede değerlendirmek; sıralamada vasiyet alacakları ikinci sırada gelir. - Sıralama kuralını tereke yeterliyken de uygulamak; öncelik sorunu yalnızca terekenin yetersiz kalması halinde ortaya çıkar. - Kayıtsız şartsız kabul eden mirasçının alacaklılarını, mirasbırakanın alacaklılarından daha geri sırada saymak. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Terekenin borca batık olup olmadığının araştırılması, mirasın hükmen reddi talebinde sıralama kuralının uygulanmasından önce yapılması gereken bir ön incelemedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/3649 E., 2024/3231 K., 05.06.2024) - Mirasçının kişisel alacaklılarının terekeden pay isteyebilmesi için mirasbırakanın alacaklılarının karşılanmış olması gerektiği uygulamada bu sıralamaya dayanılarak tartışılmaktadır. (7. Hukuk Dairesi, 2023/4679 E., 2023/6065 K., 07.12.2023) ### Nasıl ispat edilir? - Terekeden alacak isteyen kişi, alacağının mirasbırakandan mı, vasiyetten mi yoksa mirasçının kişisel borcundan mı doğduğunu belgelerle ispatlamakla yükümlüdür. - Mirasçının mirası kayıtsız şartsız kabul ettiğini iddia eden taraf, kabul beyanını ya da bu sonuca götüren davranışı ispatlamalıdır. - Terekenin yetersizliği iddiası, tereke envanteri ve borç listesi gibi belgelerle ispat edilir; tereke yeterliyse sıralama tartışması doğmaz. - Mirasçının alacaklısı, mirasbırakanın alacaklılarının karşılandığını ileri sürüyorsa bu ödemelerin ispatı kendisinde değil, pay isteyen tarafta değil, ödemeyi iddia eden tarafta aranır. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 4721 m.599: Mirasçıların mirasbırakanın alacaklarını doğrudan kazanmasını düzenler; 603. madde bu alacakların terekede hangi sırayla isteneceğini belirler. - 4721 m.605: Mirasın reddi ve mirasçının kendi alacaklılarıyla ilişkisi bakımından 603. maddenin sıralamasının kimin lehine işleyeceğini etkiler. - 4721 m.606: Hükmen ret koşullarında tereke borca batık olduğunda 603. maddedeki sıralama fiilen uygulanır. - 4721 m.616: Tereke ayrılması ve tasfiyeye ilişkin düzenlemedir; mirasçının alacaklılarının terekeye ulaşması bu hükümlerle sınırlanır. ## [TMK m.604 — Tenkis ve geri isteme](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-604) TMK m.604, mirasbırakanın vasiyet yükümlülüğü yerine getirildikten sonra ortaya çıkan ve mirasçıların bilmediği borçlarını ödemeleri hâlinde, iyi niyetli vasiyet alacaklısına karşı mirasçıların geri isteme hakkını ve bu hakkın sınırını düzenler. Hüküm, ölüme bağlı tasarruflarda vasiyet alacaklısının sorumluluğu bakımından uygulanır. Sağlararası kazandırmaların tenkisinde geri verme yükümlülüğü (m.566) ile tenkis davasının usul ve hesap kuralları bu maddede düzenlenmez. Vasiyet alacaklısının iyi niyetli olmaması hâlinde sorumluluğun genel kurallara göre belirleneceği, sürelerin ve tenkisin kendisinin ayrı maddelerde (m.560, m.571, m.564) yer aldığı bu maddede yazılı değildir. ### Tenkis ve geri isteme: hangi şartlar aranır? - Mirasçıların önce ölüme bağlı tasarrufu, yani vasiyet yükümlülüğünü yerine getirmiş olmaları gerekir. - Yerine getirmeden sonra mirasbırakanın, mirasçıların önceden bilmediği bir borcu ortaya çıkmalı ve mirasçılar bu borcu ödemiş olmalıdır. - Ödenen borç nedeniyle saklı pay zedelenmiş, vasiyetin tenkisi gündeme gelmiş olmalıdır; mirasçılar, vasiyetin tenkisini isteyebilecekleri oranda verileni geri isteyebilir. - Vasiyet alacaklısının iyi niyetli olması gerekir; hüküm, iyi niyetli vasiyet alacaklısını kapsar. Yarar sağlanan vasiyetin saklı payı zedelediğini bilen vasiyet alacaklısı bakımından bu madde değil genel sorumluluk kuralları uygulanır. - Geri isteme, vasiyet alacaklısının geri isteme zamanında var olan zenginleşmesiyle sınırlıdır; bu sınırı aşan bir geri verme yükümlülüğü doğmaz. ### Tenkis ve geri isteme: hangi sonuçları doğurur? - Mirasçılar, vasiyet yükümlülüğünü yerine getirdikten sonra ortaya çıkan ve önceden bilmedikleri mirasbırakan borçlarını öderlerse, vasiyet alacaklısından vasiyetin tenkisini isteyebilecekleri oranda veriliyi geri isteyebilir. - Vasiyet alacaklısı iyi niyetliyse, geri isteme zamanında var olan zenginleşmesi ölçüsünde sorumlu tutulur. - Borç ödemesi mirasçıların vasiyet yükümlülüğünü yerine getirmesinden önce gerçekleşmişse veya mirasçılar borcu bilerek ödemişse, bu madde uyarınca geri isteme hakkı doğmaz. - Vasiyetin tenkis edilmesi gerekmiyorsa, yani saklı pay zedelenmemişse, mirasçıların geri isteme hakkı doğmaz. - Hüküm emredici nitelikte olup sözleşmeyle ortadan kaldırılamaz; bu konuda sözleşme kaydı geçersiz sayılır. ### Tenkis oranı ile ödenen borç tutarı arasındaki fark nedir? - Mirasçıların geri isteyebileceği miktar, ödedikleri borcun tamamı değil, vasiyetin tenkisi oranına karşılık gelen kısmıdır. - Ödenen borç tutarı, tenkis oranından büyük olsa bile mirasçılar tenkis oranı kadar geri isteyebilir. Sonuç: Mirasçılar, ödedikleri borcun tamamını vasiyet alacaklısından geri alamaz; hesap tenkis oranına göre yapılır. ### İyi niyetli ile iyi niyetli olmayan vasiyet alacaklısı arasındaki fark nedir? - İyi niyetli vasiyet alacaklısı, yararlandığı vasiyetin saklı payı zedelediğini bilmeyen veya bilmesi gerekmeyen kişidir. - İyi niyetli olmayan vasiyet alacaklısı, vasiyetin saklı payı zedelediğini bilen kişidir. Sonuç: Bu madde iyi niyetli vasiyet alacaklısı için zenginleşme ölçüsünde bir sorumluluk getirir; iyi niyetli olmayan için madde bu sınırlamadan yararlanmaz. ### Geri isteme zamanındaki zenginleşme ile sonraki tüketim arasındaki fark nedir? - Vasiyet alacaklısının geri isteme zamanında elinde bulunan zenginleşme, sorumluluğun üst sınırını oluşturur. - Vasiyet alacaklısının geri isteme zamanından önce malı tüketmesi veya değerini kaybetmesi, o an için sınırı ortadan kaldırmaz. Sonuç: Vasiyet alacaklısı yalnızca geri isteme zamanında kalan zenginleşme ölçüsünde sorumlu tutulur. ### Tenkis ve geri isteme: sık yapılan hatalar nelerdir? - Ödenen borcun tamamını geri istemek; hesap tenkis oranına göre yapılması gerekirken borç tutarını esas almak. - Vasiyet alacaklısının iyi niyetli olmasını ispatlama yükünü baştan vasiyet alacaklısına yüklemek; iyi niyet asıl olduğu için aksini ileri süren taraf ispatla yükümlüdür. - Geri isteme zamanındaki zenginleşme ölçüsünü, vasiyet alacaklısının malı devir veya tüketme tarihine göre hesaplamak; sınır geri isteme zamanına bakılarak belirlenir. - Bu maddeyi sağlararası kazandırmalara (m.566) uygulamak; m.604 ölüme bağlı tasarruflar için düzenlenmiştir. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Geri isteme hakkının kapsamı, tenkis oranına denk gelen miktar ile sınırlandırılır; mirasçıların ödedikleri borcun tamamını istemeleri kabul edilmemektedir. - Vasiyet alacaklısının iyi niyetinin varlığı asıldır; iyi niyetsizliği ileri süren karşı taraf bunu ispat etmelidir. - Vasiyet alacaklısının zenginleşmesi, geri isteme zamanındaki durumla belirlenir; sonradan tüketilen veya değeri düşen mal bakımından ayrıca sorumluluk aranmaz. ### Nasıl ispat edilir? - Geri isteme hakkını ileri süren mirasçılar, mirasbırakanın vasiyet yükümlülüğünü yerine getirdiklerini, borcu ödediklerini ve borcun önceden bilinmediğini ispatla yükümlüdür; bu konuda ödeme belgeleri ve borç kayıtları esas alınır. - Mirasçılar, ödedikleri borcun tenkis oranına denk gelen kısmını hesaplarken vasiyetin değerini ve tenkis oranını ispat etmekle yükümlüdür; bilirkişi raporu bu konuda yaygın delildir. - Vasiyet alacaklısının iyi niyetli olduğunu ileri süren taraf bunu ispat etmek zorunda değildir; iyi niyetsizliğini ileri süren mirasçılar bunu ispatla yükümlüdür. - Vasiyet alacaklısının geri isteme zamanındaki zenginleşmesini ispat yükü, bu zenginleşmenin sınırını ileri süren vasiyet alacaklısındadır; bu durumda malın tüketildiği veya değerinin düştüğü belgelerle gösterilir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 4721 m.560: Tenkis davasının dava yoluyla gerçekleşmesini ve tenkisin ölüme bağlı tasarruflarda nasıl işleyeceğini düzenler; m.604'ün tenkis koşulu bu maddeye dayanır. - 4721 m.564: Bölünmez mal vasiyetinde tenkisin nasıl yapılacağını düzenler; vasiyet alacaklısının mal veya değer seçimi m.604'teki tenkis oranının hesabına etki eder. - 4721 m.566: Sağlararası kazandırmalarda iyi niyetli ve iyi niyetsiz kazanan ayrımını ve geri verme yükümlülüğünü düzenler; m.604 ile aynı iyi niyet ölçütünün ölüme bağlı tasarruftaki karşılığıdır. - 4721 m.571: Tenkis davası ve tenkis defi usulünü düzenler; m.604'teki geri isteme hakkının tenkis davasıyla birlikte ileri sürülmesi bu maddeye dayanır. - 4721 m.573: Tenkis hesabında saklı payın aşan kısmının dikkate alınmasını düzenler; geri isteme oranının hesaplanmasında bu kural uygulanır. ## Süreler | Süre | Madde | Hüküm | |---|---|---| | on yıl | [m.602](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-602) | Vasiyet alacaklısının dava hakkı, ölüme bağlı kazandırmayı öğrenmesinin veya vasiyet borcu daha sonra muaccel olacaksa muaccel olma tarihinin üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. | ## Konuda geçen kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2024/819 E., 2025/800 K., 10.12.2025 (m.599) - Hukuk Genel Kurulu, 2023/781 E., 2024/321 K., 06.06.2024 (m.599) - Hukuk Genel Kurulu, 2022/139 E., 2023/1213 K., 06.12.2023 (m.602) - Hukuk Genel Kurulu, 2011/589 E., 2011/740 K., 07.12.2011 (m.599) - Hukuk Genel Kurulu, 2008/235 E., 2008/248 K., 12.03.2008 (m.599) - 7. Hukuk Dairesi, 2025/1197 E., 2025/5311 K., 11.12.2025 (m.600) - 7. Hukuk Dairesi, 2024/3331 E., 2025/863 K., 18.02.2025 (m.600) - 7. Hukuk Dairesi, 2024/3635 E., 2024/5386 K., 02.12.2024 (m.602) - 7. Hukuk Dairesi, 2023/4585 E., 2024/3934 K., 18.09.2024 (m.601, m.602) - 7. Hukuk Dairesi, 2023/3649 E., 2024/3231 K., 05.06.2024 (m.603) - 7. Hukuk Dairesi, 2023/5462 E., 2024/2289 K., 30.04.2024 (m.602) - 7. Hukuk Dairesi, 2024/673 E., 2024/2204 K., 25.04.2024 (m.600, m.602) - 7. Hukuk Dairesi, 2023/1823 E., 2024/2202 K., 25.04.2024 (m.601, m.602) - 7. Hukuk Dairesi, 2023/1259 E., 2024/2021 K., 15.04.2024 (m.600) - 5. Hukuk Dairesi, 2023/9848 E., 2024/3445 K., 20.03.2024 (m.601) - 7. Hukuk Dairesi, 2022/7464 E., 2024/1115 K., 26.02.2024 (m.601) - 7. Hukuk Dairesi, 2022/6916 E., 2024/561 K., 05.02.2024 (m.600) - 7. Hukuk Dairesi, 2022/6760 E., 2024/309 K., 18.01.2024 (m.601) - 7. Hukuk Dairesi, 2022/5419 E., 2024/41 K., 08.01.2024 (m.601) - 7. Hukuk Dairesi, 2022/5061 E., 2023/6312 K., 18.12.2023 (m.600) - 7. Hukuk Dairesi, 2023/4679 E., 2023/6065 K., 07.12.2023 (m.603) - Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2025/2542 E., 2026/820 K., 09.04.2026 (m.599) - Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2026/762 E., 2026/814 K., 09.04.2026 (m.599) --- Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin. Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/mirasin-kazanilmasi-ve-vasiyet-alacaklilari-tarafindan