---
title: "Mirasta denkleştirme — Medeni Hukuk konu anlatımı"
course: "Medeni Hukuk"
law: "Türk Medeni Kanunu"
articles: "TMK m.669–675"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/mirasta-denklestirme"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Mirasta denkleştirme

Medeni Hukuk › Miras hukuku › Mirasın geçmesi › Mirasın paylaşılması — [Medeni Hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk)

## Kısaca

TMK m.669, yasal mirasçıların mirasbırakandan miras paylarına mahsuben aldıkları sağlararası karşılıksız kazandırmaları terekeye geri vererek denkleştirme yükümlülüğünü düzenler. TMK m.670, mirasçılık sıfatını mirasın açılmasından önce veya sonra kaybeden mirasçının sahip olduğu geri verme (denkleştirme) yükümlülüğünün, yerini alan mirasçılara hangi oranda geçeceğini düzenler.

## Kapsam

Bu konu, Türk Medeni Kanunu m.669–675 hükümlerini kapsar: mirasçılar arasında, mirasçılık sıfatının kaybı hâlinde, geri verme veya mahsup, miras payını aşan kazandırmalar, denkleştirme değeri, eğitim ve öğrenim giderleri, hediyeler ve evlenme giderleri.

- [TMK m.669 — Mirasçılar arasında](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-669)
- [TMK m.670 — Mirasçılık sıfatının kaybı hâlinde](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-670)
- [TMK m.671 — Geri verme veya mahsup](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-671)
- [TMK m.672 — Miras payını aşan kazandırmalar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-672)
- [TMK m.673 — Denkleştirme değeri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-673)
- [TMK m.674 — Eğitim ve öğrenim giderleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-674)
- [TMK m.675 — Hediyeler ve evlenme giderleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-675)

## [TMK m.669 — Mirasçılar arasında](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-669)

Madde, yasal mirasçıların mirasbırakandan miras paylarına mahsuben aldıkları sağlararası karşılıksız kazandırmaları terekeye geri vererek denkleştirme yükümlülüğünü düzenler. Birinci fıkra yasal mirasçılar arasındaki genel denkleştirme yükümünü, ikinci fıkra ise mirasbırakanın altsoyuna yaptığı belirli nitelikteki kazandırmaların kendiliğinden denkleştirmeye tabi olmasını ve mirasbırakanın açık beyanıyla bu sonucun kaldırılabilmesini kurar. Kurallar mirasbırakanın yasal mirasçılarına ve altsoyuna yaptığı sağlararası kazandırmalar bakımından uygulanır. Denkleştirmenin yükümlüleri, denkleştirme davası, denkleştirmenin ayni veya parasal yolla gerçekleşmesi ve miktar hesabı madde metninde ayrıca düzenlenmediğinden bu konular başka maddelerde aranmalıdır (m.670, m.671, m.672). Tenkis davası ve saklı pay hesabı denkleştirmeden ayrı bir kurumdur ve bu maddede düzenlenmez (m.560 ve devamı). Ölüm sonrası yapılan kazandırmalar ile vasiyet yoluyla yapılan tasarruflar bu maddenin kapsamında değildir.

### Mirasçılar arasında: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Denkleştirme**: Mirasbırakanın sağlığında yaptığı karşılıksız kazandırmanın, terekenin paylaştırılmasından önce terekeye geri verilmesi ve paylaşımın bu kazandırma dikkate alınarak yapılmasıdır. Kazandırmanın alıcısı miras payından mahsup yoluyla ya da doğrudan iade ederek bu yükümü yerine getirir.
- **Sağlararası kazandırma**: Mirasbırakanın sağlığında, karşılık almaksızın bir kişiye yaptığı malvarlığı aktarımıdır. Ölümle hüküm kazanan tasarruflar bu kavrama girmez ve denkleştirmeye tabi değildir.
- **Altsoy**: Mirasbırakanın çocukları ile torunları ve daha alt derecedeki soyundan gelenlerdir. Madde metninde mirasçı sıfatına sahip evlatlık ve onun altsoyu da bu kapsamda değerlendirilir.
- **Miras payına mahsuben kazandırma**: Mirasbırakanın kazandırmayı yasal mirasçısının miras payından düşülecek biçimde yapmasıdır. Bu nitelik, kazandırmanın denkleştirme yoluyla geri verilmesi gerektiğini gösteren temel ölçüttür.
- **Çeyiz, kuruluş sermayesi ve borçtan kurtarma**: İkinci fıkrada karşılıksız kazandırma örneği olarak sayılan hallerdir. Bunlar örnek niteliğinde olup kanunda 've benzerleri' ifadesiyle genişletilmiştir.
- **Açık beyan**: Mirasbırakanın kazandırma sırasında ya da sonradan denkleştirmeye tabi olmadığını belirten irade açıklamasıdır. İkinci fıkra bakımından bu beyan denkleştirmeyi kaldırır.

### Mirasçılar arasında: hangi şartlar aranır?

- Kazandırmanın mirasbırakanın sağlığında yapılmış olması gerekir.
- Kazandırmanın karşılıksız olması gerekir; karşılık alınmışsa denkleştirme konusu olmaz.
- Birinci fıkra bakımından kazandırmanın alıcısının mirasbırakanın yasal mirasçısı olması ve kazandırmanın miras payına mahsuben yapılmış bulunması gerekir.
- İkinci fıkra bakımından kazandırmanın mirasbırakanın altsoyuna yapılmış olması ve çeyiz, kuruluş sermayesi, malvarlığının devri, borçtan kurtarma veya benzeri bir karşılıksız edim niteliği taşıması gerekir.
- Mirasbırakanın denkleştirmeyi açıkça kaldırmamış olması gerekir; ikinci fıkra bakımından bu beyan denkleştirme yükümünü ortadan kaldırır.
- Denkleştirme yükümü ancak terekenin paylaştırılması sırasında ileri sürülebilir; yükümün ifası için kazandırmanın terekeye geri verilmesi gerekir.

### Mirasçılar arasında: hangi sonuçları doğurur?

- Altsoya yapılan ve ikinci fıkrada sayılan nitelikteki karşılıksız kazandırmalar, mirasbırakan açıkça aksini belirtmedikçe denkleştirmeye tabidir.
- Mirasbırakan açıkça denkleştirmeyi kaldırmışsa, altsoya yapılan kazandırma terekeye geri verilmez ve paylaşımda dikkate alınmaz.
- Diğer yasal mirasçılara yapılan kazandırmada, mirasbırakan miras payına mahsuben bir kazandırma yaptığını ve bunun denkleştirileceğini açıkça belirtmemişse denkleştirme doğmaz.
- Mirasbırakan, kazandırmanın miras payına mahsuben yapıldığını ve bu nedenle denkleştirilmesi gerektiğini belirtmişse, yasal mirasçı bu kazandırmayı terekeye geri vermekle yükümlü olur.
- Karşılık alınarak yapılan kazandırmalar bu maddenin kapsamında değildir ve denkleştirmeye tabi olmaz.
- Denkleştirme yükümü, mirasbırakanın kendi sağlığında yaptığı kazandırmalarla sınırlıdır; ölümle hüküm kazanan tasarruflar bu yükümün konusu değildir.
- Madde hükmü emredici niteliktedir; denkleştirme yükümünü ortadan kaldırmak yalnızca mirasbırakanın açık beyanıyla mümkündür, sözleşmeyle ya da mirasçılar arasındaki anlaşmayla ortadan kaldırılamaz.

### Birinci fıkra ile ikinci fıkra arasındaki fark nedir?

- Birinci fıkra, yasal mirasçıların miras payına mahsuben aldıkları kazandırmaları kapsar. Bu hâlde denkleştirme yükümü, mirasbırakanın denkleştirmeyi açıkça öngörmesine bağlı değildir ancak kazandırmanın miras payına mahsuben yapılmış olması gerekir.
- İkinci fıkra, mirasbırakanın altsoyuna yaptığı belirli türdeki karşılıksız kazandırmaları kapsar. Bu hâlde denkleştirme kanun gereği doğar.

Sonuç: Altsoya yapılan belirli kazandırmalar açık beyan olmadıkça kendiliğinden denkleştirmeye tabidir. Diğer yasal mirasçılara yapılan kazandırmalarda denkleştirme, mirasbırakanın miras payına mahsup beyanına bağlıdır.

### Altsoy ile diğer yasal mirasçılar arasındaki fark nedir?

- Altsoy, mirasbırakanın çocuklarını, torunlarını ve daha alt dereceli soyunu kapsar. Evlatlık ve onun altsoyu da bu gruba girer.
- Diğer yasal mirasçılar, altsoy dışında kalan ve kanuni mirasçı olan kişilerdir. Örneğin sağ kalan eş bu gruptadır.

Sonuç: Altsoyda denkleştirme ikinci fıkra uyarınca kendiliğinden doğar ve açık beyanla kaldırılır. Diğerlerinde ise denkleştirme, mirasbırakanın miras payına mahsup yönündeki beyanına bağlıdır.

### Karşılıklı kazandırma ile kazandırma olarak sayılan haller arasındaki fark nedir?

- Çeyiz, kuruluş sermayesi, malvarlığının devri ve borçtan kurtarma gibi haller ikinci fıkrada örnek olarak sayılmıştır.
- Karşılık alınarak yapılan edimler, örneğin bedelli satış, kazandırma niteliği taşımaz.

Sonuç: Karşılık alınarak yapılan işlemler denkleştirmeye tabi olmaz; karşılıksız kazandırma niteliği taşıyan işlemler ise ikinci fıkra kapsamında denkleştirmeye tabi olur.

### Mirasçılar arasında: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Birinci fıkrayı ikinci fıkra gibi okuyup, altsoy dışındaki yasal mirasçıya yapılan her kazandırmayı kendiliğinden denkleştirmeye tabi saymak; diğer yasal mirasçılar bakımından denkleştirme için mirasbırakanın miras payına mahsup beyanı aranmalıdır.
- Mirasbırakanın açık beyanı olmadıkça altsoya yapılan her kazandırmayı denkleştirmeye tabi saymak; ikinci fıkra yalnızca sayılan nitelikteki karşılıksız kazandırmaları kapsar.
- Karşılıklı bir edimle yapılan işlemi karşılıksız kazandırma saymak; karşılık alınmışsa denkleştirme konusu olmaz.
- Denkleştirme ile tenkisi birbirine karıştırmak; denkleştirmede kazandırma tamamen terekeye eklenir, tenkiste ise yalnızca saklı paya tecavüz oranı dikkate alınır.
- Denkleştirme yükümünü, mirasbırakanın kazandırma sırasında ya da sonradan yaptığı açık beyanın sonucu olarak değil, yalnızca paylaşım sırasındaki mirasçı anlaşmasıyla kaldırılabilir saymak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Denkleştirmeye tabi kazandırmalar, net terekenin hesaplanmasında aktif tarafına eklenerek tereke miktarının tespitinde dikkate alınmaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/380 E., 2024/192 K., 24.04.2024; Hukuk Genel Kurulu, 2022/1177 E., 2023/1237 K., 13.12.2023)
- Denkleştirme davası, mirasın paylaştırılmasına ilişkin bir dava olarak ele alınmakta ve bu dava bakımından yetkili mahkeme belirlenirken denkleştirme talebi ile tenkis talebi ayrı değerlendirilmektedir. (5. Hukuk Dairesi, 2024/10629 E., 2025/2728 K., 03.03.2025; 5. Hukuk Dairesi, 2024/9080 E., 2025/1935 K., 17.02.2025; 5. Hukuk Dairesi, 2024/9393 E., 2025/1948 K., 17.02.2025)
- Denkleştirme yükümü ile tenkis davası birbirinden ayrı kurumlar olarak ele alınmakta; denkleştirme yükümü bulunmayan hâllerde tenkis yoluna başvurulabileceği kabul edilmektedir. (5. Hukuk Dairesi, 2024/9080 E., 2025/1935 K., 17.02.2025)
- Hisse devrinin geçerliliği ve mirasbırakanın bu hisseyi m.669 kapsamında denkleştirmeye tabi tutup tutmadığı, devrin geçerlilik şartlarıyla birlikte değerlendirilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/2753 E., 2025/5382 K., 15.12.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Denkleştirmeyi talep eden mirasçı, kazandırmanın mirasbırakanın sağlığında yapıldığını ve karşılıksız olduğunu ispat yükü altındadır.
- Birinci fıkra kapsamında kazandırmanın miras payına mahsuben yapıldığı, mirasbırakanın bu yönde açık bir beyanda bulunduğu belgeyle ya da tanıkla ispatlanmalıdır.
- İkinci fıkra kapsamında kazandırma niteliği, kazandırmanın altsoya yapıldığı ve sayılan türden olduğu ispatlanır; denkleştirmenin kaldırıldığını iddia eden taraf, mirasbırakanın açık beyanını ispat etmek zorundadır.
- Karşılık alındığını ileri süren kişi, karşılığın varlığını ve değerini ispat etmelidir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.670: Doğrudan kazandırma yapılmadığı hâlde denkleştirme yükümü altına girenleri düzenler; m.669 kapsamını tamamlar.
- 4721 m.671: Denkleştirmenin aynen ya da değer olarak nasıl yapılacağını düzenler; m.669'un ifa yöntemini belirler.
- 4721 m.672: Kazandırmanın miras payını aşan kısmının denkleştirmeden muaf tutulabilmesini ve bu kısmın tenkise tabi olmasını düzenler.
- 4721 m.560: Saklı paya tecavüz hâlinde tenkis davasını düzenler; denkleştirmeden ayrı bir kurumdur ve m.669 ile karıştırılmamalıdır.

## [TMK m.670 — Mirasçılık sıfatının kaybı hâlinde](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-670)

Madde, mirasçılık sıfatını mirasın açılmasından önce veya sonra kaybeden mirasçının sahip olduğu geri verme (denkleştirme) yükümlülüğünün, yerini alan mirasçılara hangi oranda geçeceğini düzenler. Geçiş, yerine geçen mirasçının miras payında meydana gelen artış oranıyla sınırlıdır. Madde, mirasçılık sıfatını kaybetme hallerinden ret, mirastan çıkarma ve mirastan yoksunluk bakımından uygulanır; yükümlünün mirasçılarına geçişi bakımından kişilere ve ilişkilere göre ayrım yapmaz. Madde, geri verme yükümlülüğünün hangi kazandırmalara ilişkin doğduğunu düzenlemez (m.669, m.672); mirasçılıktan çıkarmanın şartlarını ve sonuçlarını düzenlemez (m.510-m.513); mirasın reddini düzenlemez (m.605); tenkis davasının usul ve sürelerini düzenlemez (m.565 ve devamı).

### Mirasçılık sıfatının kaybı hâlinde: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Geri verme yükümlülüğü (denkleştirme borcu)**: Mirasbırakanın sağlığında yaptığı, denkleştirmeye tabi bir kazandırmanın değerinin terekeye geri verilmesi veya mirasın paylaşımında hesaba katılması yükümlülüğüdür. Yükümlü, kazandırmayı yapanın mirasçısı olduğu sürece bu borcu taşır.
- **Külli halefiyet**: Mirasçının, mirasbırakanın ölümüyle tereke bütününün hak ve borçlarına birlikte ve kendiliğinden geçmesi ilkesidir. Madde, bu ilkenin özel bir uygulaması olarak geri verme yükümünün geçişini düzenler.
- **Miras payında artış oranı**: Yerine geçen mirasçının, mirasçılık sıfatını kaybedenin yerine geçmesi nedeniyle elde ettiği miras payı artışının, toplam miras payına oranıdır. Geri verme yükümü bu oranda geçer; artış yoksa yükümlülük geçmez.
- **Mirasçılık sıfatının kaybı**: Mirasçının mirasçılık sıfatını mirasın açılmasından önce veya sonra yitirmesidir. Ret, mirastan çıkarma ve mirastan yoksunluk bu kapsamdadır; feragat de tam feragat halinde mirasçılık sıfatını kaybettirir.

### Mirasçılık sıfatının kaybı hâlinde: hangi şartlar aranır?

- Mirasçılık sıfatını kaybeden kişinin, mirasbırakandan denkleştirmeye tabi bir kazandırma almış olması gerekir.
- Kaybeden kişinin geri verme yükümlülüğünün, mirasın açılmasından önce veya sonra doğmuş olması gerekir.
- Mirasçılık sıfatı mirasın açılmasından önce kaybedilmiş ise de, kaybedenin yerini alan mirasçıların bulunması gerekir.
- Yerine geçen mirasçının miras payında bir artış meydana gelmiş olması gerekir; artış yoksa yükümlülük geçmez.
- Geçiş, miras payındaki artış oranında gerçekleşir; yükümlülük bu oranı aşan kısımda yerine geçen mirasçıya geçmez.

### Mirasçılık sıfatının kaybı hâlinde: hangi sonuçları doğurur?

- Mirasçılık sıfatını kaybeden mirasçının geri verme yükümlülüğü, yerine geçen mirasçılara miras payında meydana gelen artış oranında geçer.
- Yerine geçen mirasçının miras payında artış yoksa geri verme yükümlülüğü ona geçmez.
- Geri verme yükümlülüğünün geçtiği mirasçı, kendi payındaki artış oranında kazandırmanın değerini terekeye geri vermekle veya paylaşımda hesaba katılmakla yükümlü olur.
- Mirasçılık sıfatını kaybeden kişinin kendisi artık mirasçı olmadığından, kendisinden geri verme istenemez; yükümlülük yalnızca yerine geçenlere geçer.
- Madde emredici bir hükümdür; mirasbırakanın denkleştirme yükümünün geçişini sözleşme veya tasarrufla değiştirebileceğine dair madde metninde bir hüküm yoktur.

### Mirasın açılmasından önce ile sonra kaybetme arasındaki fark nedir?

- Mirasın açılmasından önce mirasçılık sıfatını kaybetme, örneğin mirasbırakandan önce ölen kazandırma lehdarı hâli.
- Mirasın açılmasından sonra mirasçılık sıfatını kaybetme, örneğin ret veya sonradan çıkarma hâli.

Sonuç: Madde iki halde de uygulanır; her iki hâlde de yükümlülük yerine geçen mirasçılara miras payı artışı oranında geçer.

### Yerine geçen mirasçının altsoydan veya dışarıdan olması: fark nedir?

- Yerine geçen mirasçının, mirasçılık sıfatını kaybedenin altsoyundan olması.
- Yerine geçen mirasçının, kaybedenin altsoyu dışında kalan bir mirasçı olması.

Sonuç: Her iki halde de geçiş aynı oranda gerçekleşir; yerine geçen mirasçının altsoydan olması ayrım yaratmaz.

### Miras payında artış olan ile olmayan hâl arasındaki fark nedir?

- Yerine geçen mirasçının payında artış meydana gelen hâl.
- Yerine geçen mirasçının payında artış meydana gelmeyen hâl.

Sonuç: Artış varsa geri verme yükümü o oranda geçer; artış yoksa yükümlülük hiç geçmez.

### Mirasçılık sıfatının kaybı hâlinde: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Mirasçılık sıfatını kaybedenden geri verme istenebileceğini düşünmek; oysa yükümlülük yalnızca yerine geçen mirasçılara geçer.
- Yerine geçen mirasçının tam değerde sorumlu olduğunu varsaymak; sorumluluk yalnızca miras payı artışı oranındadır.
- Yerine geçen mirasçının payında artış olmadığı hâlde geri verme yükümü bulunduğunu kabul etmek.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yüksek mahkeme kararlarında m.669-675 hükümleri birlikte ele alınmakta, geri verme yükümünün kaynağı olan kazandırma ile m.670'in geçiş kuralı ayrı değerlendirilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/3139 E., 2024/2653 K., 16.05.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2022/4276 E., 2023/6264 K., 14.12.2023)
- Uygulamada, mirasçılık sıfatını kaybedenin yerine geçen mirasçıların m.670 uyarınca yalnızca miras payı artışı oranında sorumlu tutulduğu kabul edilmektedir. (1. Hukuk Dairesi, 2021/10456 E., 2023/4876 K., 27.09.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Geri verme yükümlülüğünün geçişini talep eden taraf, kaybedenin denkleştirmeye tabi bir kazandırma aldığını ve mirasçılık sıfatını kaybettiğini ispatlamakla yükümlüdür; kazandırma ve mirasçılık sıfatı kaybı yazılı belge, tapu kaydı veya mirasçılık belgesi ile ispatlanır.
- Yerine geçen mirasçının miras payında artış olduğunu iddia eden taraf, bu artışın oranını ispatlamakla yükümlüdür; artış oranı mirasçılık belgesi ve paylaşım hesabı ile gösterilir.
- Yerine geçen mirasçı, payında artış bulunmadığını veya geçişin oranının daha düşük olduğunu savunuyorsa, bu savunmayı ispatlamakla yükümlüdür.
- Mirasçılık sıfatının kaybına ilişkin iddia, ret için m.605 gereği tutulan belge, mirastan çıkarma için tasarruf ve yoksunluk için mahkeme kararı ile ispatlanır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.669](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-669): Denkleştirmeye tabi kazandırmaları ve geri verme yükümünün kaynağını düzenler; m.670 bu yükümlülüğün geçişini düzenler.
- [4721 sayılı Kanun m.672](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-672): Miras payını aşan kazandırmaların denkleştirmeye tabi olmadığını düzenler; geri verme yükümünün kapsamını sınırlar.
- [4721 sayılı Kanun m.605](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-605): Mirasın reddini düzenler; ret yoluyla mirasçılık sıfatının kaybı m.670'in uygulanabileceği hallerden biridir.
- [4721 sayılı Kanun m.510](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-510): Cezai mirasçılıktan çıkarma halini düzenler; bu hâlde kaybeden mirasçının yerine geçenler m.670 kapsamında yükümlü olur.
- [4721 sayılı Kanun m.578](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-578): Mirastan yoksunluğu düzenler; yoksunluk nedeniyle mirasçılık sıfatını kaybeden kişinin yerine geçenler bakımından m.670 uygulanır.
- [4721 sayılı Kanun m.565](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-565): Tenkis davasını düzenler; mirasçılık sıfatını kaybedenin tenkis hakkının sınırlarını belirler.

## [TMK m.671 — Geri verme veya mahsup](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-671)

Madde, denkleştirme yükümlüsünün kendisine yapılan bir kazandırmayı terekeye geri verme yerine değerini miras payına mahsup ederek de karşılayabilmesi seçimlik hakkını düzenler. Madde ayrıca mirasbırakanın aynen ya da mahsuben iade konusunda yaptığı bir kararın bulunması halinde saklı kalan özel düzenlemeye ve tenkise ilişkin hakların saklı olduğuna yer verir. Madde, miras hukukunda denkleştirme yükümü bulunan mirasçılara uygulanır. Madde, denkleştirme davasının açılmasını, denkleştirmeye tabi kazandırmaların kapsamını (m.669), denkleştirme yükümünün kimlere geçeceğini (m.670) ve miras payını aşan kısmın muafiyetini (m.672) düzenlemez. Tenkis davasının usulü ve süreleri de bu maddede değil, ilgili tenkis hükümlerinde yer alır.

### Geri verme veya mahsup: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Denkleştirme yükümlüsü**: Mirasbırakan tarafından sağlar iken kendisine denkleştirmeye tabi bir kazandırma yapılmış ve mirasçı sıfatını taşıyan kişidir. Yükümlülük, kazandırmanın terekeye iade edilmesi ya da değerinin miras payına mahsup edilmesi biçiminde yerine getirilir.
- **Aynen iade**: Denkleştirme konusu olan malın kendisinin terekeye geri verilmesidir. Seçimlik hakkın birinci şıkkıdır ve mal taşınır ya da taşınmaz olduğunda da uygulanır.
- **Mahsup**: Kazandırılan malın değerinin, yükümlünün miras payından düşülmesi suretiyle karşılanmasıdır. Değer miras payını aşsa bile mahsup yapılabilir ve aşan kısım yükümlü tarafından terekeye ödenir.
- **Miras payı**: Mirasçının kanun ya da vasiyet uyarınca tereke üzerinde hak sahibi olduğu oran ya da değerdir. Mahsup, bu payın değeri üzerinden yapılır.
- **Tenkis**: Saklı paylı mirasçıların, mirasbırakanın saklı paylarını ihlal eden tasarruflarını azaltma yoluyla korunmasıdır. Madde, tenkis haklarının saklı olduğunu belirtir ancak tenkisin şartlarını düzenlemez.

### Geri verme veya mahsup: hangi şartlar aranır?

- Denkleştirme yükümlüsü, mirasbırakanın ölümü anında kanuni mirasçı sıfatına sahip olmalıdır.
- Yükümlünün aldığı şey, denkleştirmeye tabi bir kazandırma niteliğinde bulunmalıdır.
- Denkleştirme konusu mal bir taşınır ya da taşınmaz olduğunda yükümlüye iki şıktan birini seçme hakkı tanınmalıdır: aynen iade ya da değerin mahsubu.
- Mahsup seçilmişse, kazandırmanın değeri yükümlünün miras payına mahsup edilmelidir; değer miras payını aşıyorsa aradaki fark yükümlü tarafından terekeye ödenmelidir.
- Mirasbırakan denkleştirmenin aynen mi mahsuben mi yapılacağını kararlaştırmışsa, yükümlü bu kararla bağlıdır.
- Mirasbırakanın aynen iadeyi emreden beyanının geçerli olabilmesi için, mirasın açıldığı sırada yükümlünün malı henüz elinden çıkarmamış olması gerekir.
- Aynen iade seçildiğinde yükümlü malı terekeye geri vermelidir; bu durumda mahsup yapılmaz.

### Geri verme veya mahsup: hangi sonuçları doğurur?

- Yükümlü aynen iadeyi seçerse malı terekeye geri verir ve tereke paylaşımına eşit pay ile katılır.
- Yükümlü mahsubu seçerse malı elinde tutar, değerini miras payına mahsup eder.
- Mahsubun değeri miras payını aşarsa yükümlü miras payından tamamen yoksun kalır ve aradaki farkı terekeye öder.
- Mirasbırakan aynen ya da mahsuben iadeye ilişkin bir karar vermişse, yükümlü bu karara uymak zorundadır.
- Mirasbırakanın aynen iadeyi emreden beyanı, malın yükümlünün elinden çıkmadığı bir durumda geçerli sonuç doğurur.
- Tenkis hakları saklı olduğundan, denkleştirme sonucu saklı paya tecavüz edilmişse mirasçılar tenkis isteyebilir.

### Aynen iade ile mahsup arasındaki fark nedir?

- Aynen iadede yükümlü malın kendisini terekeye geri verir ve paylaşım bu malın da dahil olduğu tereke üzerinden yapılır.
- Mahsupta yükümlü malı elinde tutar, değerini miras payından düşürür.

Sonuç: Aynen iadede yükümlünün miras payında bir azalma olmaz; mahsupta pay azalır ve değer payını aşarsa yükümlü ayrıca terekeye ödeme yapar.

### Mirasbırakanın açık kararı ile yükümlünün seçimi arasındaki fark nedir?

- Mirasbırakan denkleştirmenin aynen ya da mahsuben yapılacağını kararlaştırmışsa, bu karar bağlayıcıdır.
- Böyle bir karar yoksa yükümlü dilediği şıkkı seçer.

Sonuç: Mirasbırakanın kararı varsa yükümlünün seçim hakkı ortadan kalkar.

### Değer miras payına eşit veya düşük ile değer miras payını aşan arasındaki fark nedir?

- Kazandırmanın değeri yükümlünün miras payından düşük ya da eşitse mahsup tamamen miras payı üzerinden yapılır.
- Kazandırmanın değeri miras payını aşıyorsa fazlalık da mahsup edilir.

Sonuç: Aşan kısım için yükümlü terekeye ayrıca ödeme yapar ve miras payından tamamen yoksun kalabilir.

### Geri verme veya mahsup: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Mahsup yapılmasına karşın değeri miras payıyla sınırlı tutmak; oysa değer payı aşarsa aradaki fark terekeye ödenmelidir.
- Mirasbırakanın açık kararı varken yükümlünün seçimlik hakkını kullanabileceğini varsaymak.
- Aynen iade seçildiğinde mahsup hesabı yapmak; bu durumda malın kendisi terekeye girer ve ayrı bir mahsup yapılmaz.
- Mirasın açılmasından önce malın yükümlü tarafından çıkarılmış olmasını göz ardı ederek aynen iade beyanını geçerli saymak.
- Tenkis haklarının saklı olduğunu, denkleştirme sonrasında tenkis davasının otomatik açılabileceği biçiminde yorumlamak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Denkleştirme yükümlüsünün seçimlik hakkı kullanması, mirasbırakanın açık bir kararının bulunmaması halinde yükümlüye bırakılmış kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/2343 E., 2024/4925 K., 06.11.2024)
- Mahsup yoluyla değerin miras payını aşması halinde yükümlünün terekeye fark kadar ödeme yapması gerektiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/3139 E., 2024/2653 K., 16.05.2024)
- Denkleştirme sürecinde m.669 ile m.671'in birlikte değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2022/4276 E., 2023/6264 K., 14.12.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Denkleştirme yükümlüsünün seçimini yaptığını ve kazandırmayı aldığını, denkleştirmeyi talep eden mirasçı ispatlamalıdır; kazandırma yazılı belge, tapu ya da tanık ile kanıtlanabilir.
- Mirasbırakanın aynen ya da mahsuben iadeye ilişkin bir kararının bulunduğunu iddia eden mirasçı, bu kararı vasiyetname ya da başka yazılı belge ile ispatlamalıdır.
- Yükümlü, malı mirasın açılmasından önce elinden çıkardığını savunursa bu savunmayı ispatla yükümlüdür.
- Kazandırmanın değerinin tespiti, malın değerine ilişkin bilirkişi incelemesiyle yapılır ve bu değer miras payının hesabında esas alınır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.669: Denkleştirmeye tabi kazandırmaların kapsamını belirler; m.671'deki seçimlik hak bu kazandırmalar için geçerlidir.
- 4721 m.670: Denkleştirme yükümünün kimlere geçeceğini düzenler; yükümlü kişinin belirlenmesinde m.671'den önce uygulanır.
- 4721 m.672: Miras payını aşan kazandırmanın denkleştirmeden muaf tutulabilmesini düzenler; m.671'deki mahsup sonucunu sınırlar.
- 4721 sayılı Kanun: Tenkise ilişkin saklı hakların kaynağıdır; m.671'in ikinci fıkrası bu hükümlere yollama yapar.

## [TMK m.672 — Miras payını aşan kazandırmalar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-672)

Madde, mirasbırakanın mirasçısına yaptığı kazandırmanın miras payını aşan kısmının denkleştirmeye tabi olup olmayacağını düzenler. Denkleştirmeden muafiyetin koşulunu, yani mirasbırakanın fazlayı kendisine bırakma iradesini ve bunun ispatını kapsar. Maddenin son cümlesi uyarınca denkleştirmeden kurtulan fazlanın tenkise tabi olmaya devam etmesini de belirler. Kanun, miras payını aşan kazandırmanın denkleştirmeye tabi olduğu genel kuralını (m.669 ve devamı) ve denkleştirme yükümlülüğünün yerine getirilme usulünü bu maddede düzenlemez. Eğitim ve öğrenim giderleri (m.674), olağan hediye ve evlenme giderleri (m.675) ile tenkis davasının kendisi ve hesaplama yöntemi (m.560 ve devamı, m.565 ve devamı) bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Miras payını aşan kazandırmalar: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Miras payını aşan kazandırma**: Mirasbırakanın mirasçısına, bu mirasçının miras payının üzerinde yaptığı kazandırmadır. Fazlalık, kazandırmanın değeri ile kazandırmayı alan mirasçının miras payı arasındaki farktır.
- **Denkleştirme**: Mirasçının aldığı kazandırmanın terekeye geri eklenmesi ya da miras payından mahsup edilmesi yükümlülüğüdür. Madde, bu yükümlülüğün miras payını aşan kısım bakımından kaldırılmasını düzenler.
- **Denkleştirmeden muafiyet**: Mirasbırakanın fazlalığı denkleştirme dışında tutma iradesidir. Bu irade açık olmak zorunda değildir, zımni beyanla da ortaya çıkabilir.
- **Tenkis**: Saklı paylı mirasçıların, saklı paylarına tecavüz eden kazandırmaların geri alınmasını isteyebilmesi yoludur. Denkleştirmeden muaf tutulan fazla bu yolla yine ulaşılabilir.

### Miras payını aşan kazandırmalar: hangi şartlar aranır?

- Kazandırmanın miras payını aşması gerekir; bu durumda yalnızca aşan kısım denkleştirme kapsamına girebilir.
- Mirasbırakanın fazlayı kendisine bırakmak istediği, yani denkleştirmeden muaf tutmak istediği ispat edilmelidir.
- Bu iradenin açık beyanla bulunması zorunlu değildir; zımni beyanla da ortaya çıkabilir.
- Denkleştirmeden muafiyet, yalnız fazlalık bakımından geçerlidir; miras payı kadar olan kısım denkleştirmeye tabi kalmaya devam eder.
- Fazlanın muaf tutulması, diğer mirasçıların tenkis haklarını ortadan kaldırmaz; saklı paylarına tecavüz oranında tenkis talebi mümkündür.

### Miras payını aşan kazandırmalar: hangi sonuçları doğurur?

- Kazandırma miras payını aşıyorsa ve mirasbırakanın fazlayı kendisine bıraktığı ispat edilirse, fazla denkleştirmeye tabi olmaz.
- Mirasbırakanın fazlayı kendisine bırakma iradesi ispat edilemezse, fazla da denkleştirmeye tabi kalır ve terekeye iade edilmesi gerekir.
- Denkleştirmeden muaf tutulan fazla, saklı paylı diğer mirasçılar bakımından tenkise tabi olur; bu mirasçılar saklı paylarına tecavüz ettiği oranda tenkis isteyebilir.
- Hesaplamada önce denkleştirmeye tabi kazandırmalar bütün olarak terekeye eklenir; ardından kazandırmayı alanın miras payı belirlenir.
- Kazandırmayı alan mirasçı, miras payından fazla aldığı tutarı yalnız muafiyet iradesi ispatlanırsa kendisinde bırakabilir; aksi hâlde bu fazlayı terekeye iade etmek zorundadır.
- Miras payını aşmayan kazandırmalar bakımından bu madde uygulanmaz; bunlar denkleştirme kurallarına göre değerlendirilir.

### Denkleştirmeye tabi kısım ile denkleştirmeden muaf fazla arasındaki fark nedir?

- Miras payına denk gelen kısım, yani kazandırmanın miras payı kadar olan bölümü denkleştirmeye tabidir.
- Miras payını aşan fazla, mirasbırakanın fazlayı kendisine bırakma iradesi ispatlandığında denkleştirmeye tabi değildir.

Sonuç: Fazla terekeye geri eklenmez ve mirasçı bu kısmı miras hissesine mahsup etmeden saklar.

### Denkleştirmeden muafiyet ile tenkis arasındaki fark nedir?

- Denkleştirmeden muafiyet, mirasçı tarafından ispat edilen mirasbırakan iradesine dayanır ve tereke paylaşımındaki hesaplamayı etkiler.
- Tenkis, saklı paylı mirasçının saklı payına tecavüz edildiği ölçüde kazandırmanın geri alınmasını isteme hakkıdır.

Sonuç: Denkleştirmeden muaf tutulan fazla, saklı pay ihlal edilmişse diğer mirasçılar tarafından tenkis edilebilir.

### Açık beyan ile zımni beyan arasındaki fark nedir?

- Açık beyan, mirasbırakanın fazlayı denkleştirmeden muaf tuttuğunu doğrudan belirttiği hâldir.
- Zımni beyan, kazandırmanın koşullarından mirasbırakanın fazlayı kendisine bırakmak istediğinin anlaşılmasıdır.

Sonuç: Zımni beyanla da muafiyet kabul edilebilir; bu durumda ispat yükü kazandırmayı alan mirasçıdadır.

### Miras payını aşan kazandırmalar: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Kazandırmanın tamamını denkleştirmeden muaf saymak; muafiyetin yalnız miras payını aşan kısım için geçerli olduğunu gözden kaçırmak.
- Mirasbırakanın muafiyet iradesini açık beyan şartına bağlamak; oysa zımni beyan da yeterli olabilir.
- Muafiyet iradesinin ispat yükünü mirasçılara veya diğer mirasçılara yüklemek; ispat yükü kazandırmayı alan mirasçıdadır.
- Denkleştirmeden muaf tutulan fazlanın tenkis edilemeyeceğini sanmak; maddenin son cümlesi tenkis hakkını saklı tutar.
- Miras payını hesaplarken önce denkleştirmeye tabi kazandırmayı terekeye eklememek; hesaplama bu sırayla yapılmalıdır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Muafiyet iradesinin açık beyanla bulunması zorunlu olmadığı, kazandırmanın koşullarından zımnen de anlaşılabileceği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/3139 E., 2024/2653 K., 16.05.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2022/4276 E., 2023/6264 K., 14.12.2023)
- Mirasbırakanın fazlayı denkleştirmeden muaf tuttuğunu iddia eden kazandırmayı alan mirasçının bu iradeyi ispatlaması gerektiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/3139 E., 2024/2653 K., 16.05.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2022/4276 E., 2023/6264 K., 14.12.2023)
- Denkleştirmeden muaf tutulan fazlanın tenkis davasına konu olabileceği ve saklı payı ihlal ettiği oranda tenkis edilebileceği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/3139 E., 2024/2653 K., 16.05.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2022/4276 E., 2023/6264 K., 14.12.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Muafiyet iradesini ileri süren ve fazlanın kendisinde kalmasını talep eden kazandırmayı alan mirasçı, mirasbırakanın bu yönde irade beyanını ispat etmekle yükümlüdür.
- Mirasbırakanın iradesi, açık yazılı beyan veya vasiyetname gibi belgelerle ispatlanabilir; zımni beyan hâlinde ise kazandırmanın koşulları, mirasbırakanın kişisel ilişkileri ve kazandırmanın niteliği tanık ve karinelerle değerlendirilir.
- Diğer mirasçılar, fazlanın denkleştirmeye tabi olduğunu veya saklı paylarına tecavüz edildiğini iddia ediyorsa bu iddialarını kazandırmanın değerini ve miras payını gösteren belgelerle ispatlamalıdır.
- Kazandırmanın miras payını aşıp aşmadığı, tereke değerinin ve kazandırmanın tutarının belirlenmesiyle ortaya çıkar; bu hesap için bilirkişi incelemesi gerekebilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.669](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-669): Denkleştirmeye tabi kazandırmaların genel kurallarını düzenler; m.672, bu genel kuralın miras payını aşan kısım bakımından istisnasını oluşturur.
- [4721 sayılı Kanun m.674](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-674): Eğitim ve öğrenim giderlerinin alışılmış ölçüleri aşan kısmının denkleştirme kapsamına girmesini düzenler; m.672 ile ilgisi, aynı kazandırmanın miras payını aşan kısmı bakımından ortaya çıkabilmesidir.
- [4721 sayılı Kanun m.675](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-675): Olağan hediye ve evlenme giderlerini denkleştirme dışında tutar; m.672 ile birlikte kazandırmanın denkleştirme kapsamı belirlenirken uygulanır.
- [4721 sayılı Kanun m.565](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-565): Tenkis davasının koşullarını düzenler; m.672'nin son cümlesi gereği denkleştirmeden muaf tutulan fazlanın tenkise tabi olması bu hükümlere göre değerlendirilir.

## [TMK m.673 — Denkleştirme değeri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-673)

Madde, denkleştirmeye tabi kazandırmaların hangi değerle hesaba katılacağını ve bu değerlendirmenin dışında kalan yarar, zarar, gelir ve giderlerin mirasçılar arasında nasıl çözüleceğini düzenler. Denkleştirme, mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmaların mirasın paylaşımı sırasında hesaba katılması kurumu olduğu için madde, bu kurumun değerleme ve mali kalemlerine ilişkindir. Kazandırmanın denkleştirme anındaki değerine göre yapılacağı kuralı ile diğer mali kalemlerde sebepsiz zenginleşme hükümlerinin uygulanacağı kuralı bu maddenin konusudur. Kural, mirasçılar arasındaki denkleştirme ilişkisine uygulanır. Madde, denkleştirmenin kimlerin yükümlü ve alacaklı olacağını, denkleştirme davasını, denkleştirmeye tabi kazandırmaların kapsamını, miras payının hesabını ve iadenin usulünü düzenlemez (m.669, m.670, m.671, m.672 ve m.675 ile ilgili hükümler). Eşler arasındaki katılma alacağı ve değer artış payına ilişkin hesaplamalar (m.227 vd.) da bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Denkleştirme değeri: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Denkleştirme anındaki değer**: Mirasbırakanın sağlığında yapılmış bir kazandırmanın, denkleştirmenin yapıldığı andaki değeridir. Kazandırma anındaki değerin değil, denkleştirme anındaki değerin esas alındığını ifade eder.
- **Yarar ve zarar ile gelir ve giderler**: Kazandırma konusu malın tutulduğu süre içinde doğan mali sonuçlardır. Madde bu kalemleri denkleştirme değerinin dışında bırakıp mirasçılar arasındaki sebepsiz zenginleşme hükümlerine bağlar.
- **Sebepsiz zenginleşme hükümleri**: Haksız ya da dayanaksız bir malvarlığı artışının iadesini düzenleyen hükümlerdir. Burada, yarar ve zarar ile gelir ve giderlerin mirasçılar arasındaki iade ve sorumluluğunu belirleyen ölçüt olarak kullanılır; iyi niyetli ve kötü niyetli sebepsiz zenginleşen ayrımı bu bağlamda önem taşır.

### Denkleştirme değeri: hangi şartlar aranır?

- Mirasçılar arasında bir denkleştirme ilişkisinin bulunması gerekir; yani mirasbırakanın sağlığında yaptığı ve denkleştirmeye tabi olan bir kazandırma söz konusu olmalıdır.
- Kazandırmanın değeri, mirasın paylaşımı sırasında, yani denkleştirme anındaki değerine göre belirlenmelidir.
- Kazandırmadan doğan yarar ve zarar ile gelir ve giderlerin hesabı, kazandırmanın değer hesabından ayrı tutulmalı ve mirasçılar arasında sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre çözülmelidir.

### Denkleştirme değeri: hangi sonuçları doğurur?

- Kazandırmanın değeri, denkleştirme anındaki değerine göre belirlenir.
- Yarar ve zarar ile gelir ve giderler mirasçılar arasında sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre çözülür.
- Denkleştirme yükümlüsü, malın mirasın açıldığı sırada elinde kalan değerinden sorumlu olur; kusursuz değer azalması veya telef hâlinde sorumluluk doğmaz.
- Malın denkleştirme anına kadar değeri artmışsa, denkleştirme yükümlüsü bu artmış değeri de ayni veya nakdi olarak iade etmekle yükümlüdür.
- Denkleştirme yükümlüsünün kusuru yüzünden malın değeri azalmış veya telef olmuşsa, sorumluluğu sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre belirlenir.

### Kazandırmanın değeri ile yarar ve zarar ile gelir ve giderler arasındaki fark nedir?

- Kazandırmanın kendisi, denkleştirme anındaki değeriyle hesaba katılır.
- Kazandırma konusu malın tutulduğu süre içinde doğan yarar, zarar, gelir ve giderler ise bu değerin parçası sayılmaz.

Sonuç: Bu kalemler için ayrıca sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır ve iade ya da sorumluluk bu hükümlere göre belirlenir.

### Denkleştirme anındaki değer ile kazandırma anındaki değer arasındaki fark nedir?

- Denkleştirme anındaki değer, mirasın paylaşımı sırasındaki ekonomik durumu yansıtır.
- Kazandırma anındaki değer, kazandırmanın yapıldığı tarihteki değeri ifade eder ve bu madde bakımından esas alınmaz.

Sonuç: Kazandırmanın değeri mal değer artışı ya da azalışı kadar değişebilir; değer hesabı denkleştirme anına göre yapılır.

### Denkleştirme yükümlüsünün iyi niyetli ile kötü niyetli olması arasındaki fark nedir?

- Denkleştirme yükümlüsü olduğunu bilen ya da bilmesi gereken mirasçı, kötü niyetli sebepsiz zenginleşen gibi sorumlu tutulur.
- Denkleştirme yükümlüsü olduğunu bilmesi beklenemeyen mirasçı, iyi niyetli sebepsiz zenginleşen gibi sorumlu tutulur.

Sonuç: Kötü niyetli mirasçı, iyi niyetli mirasçıya göre daha ağır bir iade yükümü altına girer.

### Denkleştirme değeri: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Denkleştirme değerini kazandırma anındaki değere göre hesaplamak; madde denkleştirme anındaki değeri esas alır.
- Yarar, zarar, gelir ve giderleri denkleştirme değerinin içine katmak; bu kalemler ayrı olarak sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre çözülür.
- Malın değer azalmasını kusur aranmaksızın yükümlünün sorumluluğuna bağlamak; kusursuz değer azalması ve telef hâlinde sorumluluk doğmaz.
- İyi niyet ve kötü niyet ayrımını yapmadan iade yükümünü belirlemek; yükümlünün bilgi durumu sorumluluğun kapsamını değiştirir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Denkleştirme değerinin hesabında, malın denkleştirme anındaki değeri esas alınır; kazandırma anındaki değeri ya da iade anından önceki değerleri dikkate alınmaz. (7. Hukuk Dairesi, 2023/3139 E., 2024/2653 K., 16.05.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2022/4276 E., 2023/6264 K., 14.12.2023)
- Malın denkleştirme anına kadar gerçekleşen değer artışı, iade yükümlüsünün emeği veya yaptığı sarfiyat sonucu ise bu artış iade kapsamına girmeyebilir; bu ayrım kararlarda tartışılmaktadır. (7. Hukuk Dairesi, 2023/3139 E., 2024/2653 K., 16.05.2024)
- Yarar ve zarar ile gelir ve giderlerin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre çözümü, iyi niyet ve kötü niyet ayrımına dayanır; bu ayrımın somut dosyada araştırılması gerekir. (7. Hukuk Dairesi, 2022/4276 E., 2023/6264 K., 14.12.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Denkleştirme talebinde bulunan mirasçı, mirasbırakanın sağlığında yapılmış bir kazandırmanın varlığını ve denkleştirmeye tabi olduğunu ispatla yükümlüdür; bu ispat tanık ve belge ile yapılabilir.
- Denkleştirme değerinin tespiti için malın denkleştirme anındaki değeri bilirkişi incelemesi ile belirlenir; değer artışı ya da azalışının kaynağını ileri süren taraf bunu ispatlamalıdır.
- Denkleştirme yükümlüsü, malın değer azalmasının veya telefinin kendi kusuru dışında gerçekleştiğini ileri sürerse bu savunmayı ispatlamalıdır.
- Denkleştirme yükümlüsünün iyi niyetli olduğunu ileri sürmesi hâlinde, denkleştirme yükümlüsü olduğunu bilmesinin beklenemeyeceğini ispat yükü de bu tarafa aittir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.669](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-669): Denkleştirme yükümlüsünü ve altsoyun denkleştirme borcunu düzenler; m.673'teki değerleme kuralı bu yükümlülüklere uygulanır.
- [4721 sayılı Kanun m.670](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-670): Denkleştirme yükümünün kimlere geçeceğini düzenler; mirasçıların yükümlülüğünün belirlenmesinde m.673 ile birlikte okunur.
- [4721 sayılı Kanun m.671](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-671): Denkleştirme yükümlüsüne aynen iade veya değerini mahsup etme seçeneğini tanır; m.673'teki değer hesabı bu seçeneğin ekonomik sonucunu belirler.
- [4721 sayılı Kanun m.672](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-672): Miras payını aşan kazandırmanın denkleştirmeden muaf tutulabilmesini düzenler; m.673'teki değer hesabı bu fazlalığın hesaplanmasında esas alınır.
- [4721 sayılı Kanun m.675](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-675): Denkleştirme yükümü ile ilgili mirasçılar arasındaki ilişkiyi tamamlayan hükümler içerir; m.673 ile birlikte uygulanır.
- [4721 sayılı Kanun m.227](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-227): Eşler arasındaki değer artış payını düzenler; m.673'ün konusu olan miras denkleştirmesinden ayrıdır ancak değerleme yaklaşımı bakımından benzerlik taşır.

## [TMK m.674 — Eğitim ve öğrenim giderleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-674)

Madde, mirasbırakanın çocuklarının eğitim ve öğrenim giderleri nedeniyle terekeye karşı denkleştirme (geri verme) yükümlülüğünü ve eğitimini tamamlamamış ya da engelli çocuklara paylaşmada tanınan hakkaniyete uygun ödeme alacağını düzenler. Uygulanma alanı, mirasbırakanın altsoyundan yalnız çocukları ve bu çocukların mirasçılık sıfatıyla mirasın paylaşımına katılan hâlidir. Madde, eğitim giderlerinin hangi ölçüde denkleştirmeye tabi olduğunu, mirasbırakanın aksine iradesini ve engelli çocukların ödeme miktarının hesabını bağlar. Madde, torunların ve eşin bu alacak hakkından yararlanamamasını, ergin ve yüksek öğrenimini tamamlamış çocukların durumunu ve denkleştirmenin genel usulünü düzenlemez; bunlar için bkz. denkleştirme (m.669 ve devamı), olağan hediyeler ve evlenme giderleri (m.675), eğitim giderlerinin ana babanın bakım yükümlülüğü kapsamındaki karşılanması (m.327-328) ve nafaka davası (m.329).

### Eğitim ve öğrenim giderleri: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Denkleştirme**: Mirasbırakanın altsoyuna sağlığında yaptığı ivazsız kazandırmaların, mirasın paylaşımında mirasçının payından mahsup edilmesi veya terekeye iade edilmesi müessesesidir. Madde, eğitim giderlerinin bu müessesenin kapsamına girip girmeyeceğini belirler.
- **Alışılmış ölçüleri aşan eğitim giderleri**: Mirasbırakanın durumu, gelir ve yaşam düzeyi ölçüsünde normal kabul edilebilecek eğitim harcamasının üzerinde kalan kısmıdır. Denkleştirmeye yalnız bu fazla kısım tabidir; normal sınır içindeki kısım muaftır.
- **Geri verme yükümlülüğü**: Mirasçı olan çocuğun, aşan kısım kadar değeri terekeye iade etmesi borcudur. Hangi kısmın iade edileceği, mirasbırakanın aksi yöndeki iradesine bağlıdır.
- **Hakkaniyete uygun ödeme**: Eğitimini tamamlamamış veya engelli çocuğa, mirasın paylaşımı sırasında diğer mirasçılardan terekeden karşılanmak üzere tanınan alacak hakkının miktarıdır. Miktar, tereke durumu, çocuğun ihtiyacı ve diğer mirasçıların durumu gözetilerek takdir edilir; tam eğitim masrafının karşılanması zorunlu değildir.
- **Paylaşma**: Mirasın mirasçılar arasında fiilen veya hukuken bölüştürülmesi işlemidir. Madde 2. fıkradaki alacak, bu işlem sırasında ileri sürülür ve ödenir.

### Eğitim ve öğrenim giderleri: hangi şartlar aranır?

- Mirasbırakanın ölümü sırasında bir çocuğunun bulunması ve bu çocuğun mirasçı sıfatını taşıması gerekir; mirasbırakanın torunu veya eşi bu hükmün öznesi değildir.
- Eğitim giderinin çocuğa mirasbırakan tarafından yapılmış olması ve bu giderin alışılmış ölçüleri aşan kısmının bulunması gerekir (1. fıkra).
- Mirasbırakanın, aşan kısmın denkleştirilmeyeceğine ilişkin aksi iradesinin ispat edilmemiş olması gerekir; aksi ispat edilirse borç doğmaz.
- Eğitim veya öğrenimini tamamlamamış ya da engelli olan çocuğun bulunması ve bu niteliğin mirasbırakanın ölümü anında var olması gerekir (2. fıkra).
- Hakkaniyete uygun ödemenin paylaşma sırasında ileri sürülmesi gerekir; alacağın doğumu için ayrıca mirasbırakanın eğitim masrafı yapmış olması şart değildir.

### Eğitim ve öğrenim giderleri: hangi sonuçları doğurur?

- Mirasbırakanın çocuğuna eğitim ve öğrenim için yaptığı alışılmış ölçüleri aşan giderin kısmı, aksi ispat edilmedikçe terekeye karşı geri verme yükümlülüğü doğurur.
- Mirasbırakanın aksini arzu ettiğini ispat etmesi hâlinde denkleştirme borcu doğmaz; ispat yükü bu nedenle aksi iradeyi ileri süren tarafa aittir.
- Alışılmış ölçüler içindeki eğitim giderleri denkleştirmeye tabi değildir.
- Eğitimini tamamlamamış veya engelli çocuk, paylaşmada hakkaniyete uygun bir ödeme alır.
- Eğitimini tamamlamış ve ergin olan çocuk, bu alacak hakkına sahip değildir; yalnız denkleştirme yükümlülüğü söz konusu olabilir.
- Hakkaniyete uygun ödeme, çocuğun eğitim ihtiyacının tamamını karşılamak zorunda değildir; hâkim makul bir miktar belirler.
- Alacak hakkı paylaşmadan önce ileri sürülmezse ve paylaşma tamamlanırsa hak sona erer; paylaşmadan sonra diğer mirasçıların kabul ettiği alacak ise ayrı bir borç olarak zamanaşımına tabi olur.
- Diğer mirasçılar bu alacaktan yalnız tereketen kendilerine düşen pay oranında sorumlu olur; sorumluluk müteselsil değildir.

### Alışılmış eğitim gideri ile alışılmış ölçüleri aşan eğitim gideri arasındaki fark nedir?

- Mirasbırakanın durumuna uygun, normal sayılabilecek eğitim harcaması; örneğin devlet okulu ya da mütevazı bir öğrenim giderinin karşılanması.
- Mirasbırakanın gelir ve servetiyle orantısız, olağanüstü eğitim harcaması; örneğin durumuna göre gereksiz yüksek ücretli özel okul veya yurt dışı öğrenim giderleri.

Sonuç: Yalnız aşan kısım denkleştirme borcu doğurur; normal kısım muaftır. Örnekte normal karşılanabilecek 5 milyon liraya kadar olan kısım muaf, fazla kısım iade edilir.

### Denkleştirme (1. fıkra) ile hakkaniyete uygun ödeme (2. fıkra) arasındaki fark nedir?

- Ergin ve eğitimini bitirmiş ya da bitirmiş sayılacak çocuğun, mirasbırakanın yaptığı aşan eğitim giderinin iadesi.
- Eğitimini tamamlamamış veya engelli çocuğun, terekeden hakkaniyete uygun bir ödeme talep etmesi.

Sonuç: Birinci halde çocuk payından mahsup veya iade yükümlüdür; ikinci halde çocuk alacaklıdır ve diğer mirasçılar terekeden ödemeye katlanır.

### Eğitimini sürdüren çocuk ile engelli çocuk arasındaki fark nedir?

- Eğitimini sürdüren çocuk, ödemeyi yalnız eğitim devam ederken ve öğrenim ihtiyacı için talep eder.
- Engelli çocuk, eğitim durumundan bağımsız olarak ve sürekli destek ihtiyacı nedeniyle ödeme talep eder.

Sonuç: Engelli çocuğa eğitim devam etmese bile alacak tanınır; miktar çocuğun ihtiyacına göre belirlenir.

### Mirasbırakanın çocuğu ile torun ve eş arasındaki fark nedir?

- Mirasbırakanın çocukları, mirasbırakanın ölümünde eğitimi tamamlanmamış olmaları hâlinde bu alacağa sahiptir.
- Babası önceden ölmüş olduğu için mirasçı olan torun ile mirasbırakanın eşi bu hakka sahip değildir.

Sonuç: Torun, sağlığında eğitim masrafı karşılanmış olsa bile bu alacağı talep edemez; yalnız çocuklar için bu hak tanınır.

### Mirasçılık sıfatı kazanan çocuk ile mirasçılık sıfatını kazanamayan çocuk arasındaki fark nedir?

- Mirasçı sıfatı taşıyan çocuk, paylaşma sırasında bu alacağı ileri sürebilir.
- Feragat, ıskat, mahrumiyet veya mirası reddeden çocuk mirasçı sıfatını kazanamaz.

Sonuç: Mirasçılık sıfatını kazanamayan çocuk bu alacak hakkından da yararlanamaz.

### Eğitim ve öğrenim giderleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Eğitim giderinin tamamını denkleştirmeye tabi saymak; yalnız alışılmış ölçüleri aşan kısım iade borcu doğurur.
- Eğitim giderlerinin alışılmış sınırını yalnız mutlak tutar üzerinden belirlemek; mirasbırakanın durumu, gelir ve servetiyle orantı gözetilmelidir.
- Torunun veya eşin de bu alacağa sahip olduğunu kabul etmek; bu hak yalnız mirasbırakanın çocuklarına tanınmıştır.
- Engelli çocuğa tanınan hakkı eğitim devamına bağlamak; engelli çocuk için eğitim devamı şart değildir.
- Hakkaniyete uygun ödemede çocuğun tam eğitim masrafının karşılanması gerektiğini kabul etmek; hâkim makul bir miktar belirler.
- Alacak talebini paylaşma tamamlandıktan sonra ileri sürmeye çalışmak; bu hak paylaşma tamamlanmadan ileri sürülmelidir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Eğitim giderinin denkleştirmeye tabi olup olmadığı, mirasbırakanın durumu, gelir ve servetiyle orantılı olarak değerlendirilir; yalnız eğitim giderinin büyüklüğü yeterli değildir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/3139 E., 2024/2653 K., 16.05.2024)
- Mirasbırakanın sağlığında çocuğunun eğitimini karşıladığı hâl, bu hakkı kendiliğinden ortadan kaldırmaz; eğitim giderinin alışılmış ölçüleri aşıp aşmadığı yine ayrıca incelenir. (7. Hukuk Dairesi, 2022/4276 E., 2023/6264 K., 14.12.2023)
- Eğitimini tamamlamamış çocuğun hakkaniyete uygun ödeme talebinde hâkim, tam eğitim masrafının tamamına hükmetmek zorunda değildir; tereke durumu ve diğer mirasçıların durumu dikkate alınarak makul bir miktar belirlenir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/3139 E., 2024/2653 K., 16.05.2024)
- Engelli çocuğa tanınan ödeme alacağında ihtiyacın niteliği ve süresi dikkate alınır; miktar çoğu zaman sembolik düzeyde kalabilir. (7. Hukuk Dairesi, 2022/4276 E., 2023/6264 K., 14.12.2023)
- Mirasbırakanın sağlığında yapılan eğitim masrafının karşılanmış olması, mirasçıların bu alacağa ilişkin payını ve miktarını belirleyen unsurlardan biri olarak değerlendirilir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/3139 E., 2024/2653 K., 16.05.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Asıl talebi ileri süren çocuk, mirasbırakanın çocuğuna eğitim için yaptığı giderin varlığını ve alışılmış ölçüleri aştığını ispatlamalıdır; bu ispat yükü ona aittir.
- Eğitim giderleri fatura, banka kaydı, okul ödeme belgesi ve yazılı kayıtlarla ispatlanır; mirasbırakanın gelir ve servet durumu da belgelerle ortaya konur.
- Aksi iradeyi, yani giderin denkleştirilmeyeceğini ileri süren mirasçı, mirasbırakanın bu yönde açık bir beyanı bulunduğunu ispatlamalıdır; yazılı vasiyet veya açık beyan bulunmazsa karşı taraf aleyhine sonuç doğar.
- Engelli çocuk veya eğitimini sürdüren çocuk, paylaşma sırasında alacak talebini ileri sürer; eğitim devamını ve engel durumunu sağlık raporu veya okul belgesiyle ispatlar.
- Hakkaniyete uygun ödeme miktarını hâkim, tereke durumu ve diğer mirasçıların durumuna ilişkin bilirkişi incelemesi veya belgelerle belirler.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.669](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-669): Denkleştirme yükümlülüğünün genel hükmüdür; m.674 bu genel düzenlemenin özel bir uygulaması olarak eğitim giderlerini kapsar.
- [4721 sayılı Kanun m.675](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-675): Olağan hediyeler ve geleneğe uygun evlenme giderlerinin denkleştirmeden muaf tutulduğunu düzenler; m.674 ile eğitim giderlerinin ayrımını sağlar.
- [4721 sayılı Kanun m.327](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-327): Ana babanın çocuğun bakım ve eğitim giderlerini karşılama yükümlülüğünü düzenler; eğitim giderinin olağan kısmının neden denkleştirmeye tabi olmadığını açıklar.
- [4721 sayılı Kanun m.328](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-328): Bakım ve eğitim yükümlülüğünün çocuk ergin olduktan sonra eğitim devam ederse hangi ölçüde sürdüğünü belirler.
- [4721 sayılı Kanun m.329](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-329): Çocuğun veya ana babanın nafaka davası açma hakkını düzenler; yükümlülük yerine getirilmezse bu yol açıktır.

## [TMK m.675 — Hediyeler ve evlenme giderleri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-675)

Madde, altsoy hısımlarına yapılan denkleştirmeye tabi kazandırmalardan iki kalemi denkleştirme yükümlülüğünün dışında tutar: olağan hediyeler ile evlenme sırasında yapılan geleneğe uygun giderler ve altsoyun evlenmesinde alışılmış ölçüler içinde yapılan çeyiz giderleri. Kural, mirasbırakan ve mirasçılar arasındaki miras hukukunda denkleştirme yükümü bulunan altsoy hısımları bakımından uygulanır. Madde, çeyiz giderinde mirasbırakanın denkleştirme arzusunun bulunduğu varsayımını kurar ve bu varsayımın kapsamını belirler. Denkleştirmeye tabi kazandırmaların genel kapsamını, denkleştirme yükümünün doğum koşullarını ve hesap yöntemini düzenlemez (m.669-674). Eşler arasındaki mal rejimi tasfiyesinde eklenecek değerleri düzenlemez (m.229 ve devamı). Nişanlılıkta verilen hediyelerin geri istenmesini düzenlemez (m.122). Terekenin paylaşımı ve tenkis hesabını düzenlemez (m.560 ve devamı).

### Hediyeler ve evlenme giderleri: hangi şartlar aranır?

- Kazandırmanın mirasbırakandan altsoy hısmına yapılmış olması gerekir; kazandırma denkleştirmeye tabi bir kalem olmalıdır.
- Birinci fıkra bakımından kazandırmanın olağan bir hediye ya da evlenme sırasında geleneğe uygun bir gider olması gerekir.
- İkinci fıkra bakımından kazandırmanın altsoy hısımlarının evlenmesinde yapılmış çeyiz gideri olması ve alışılmış ölçüler içinde kalması gerekir.
- Çeyiz giderinin denkleştirme dışında tutulması için mirasbırakanın denkleştirme arzusunun bulunmadığı varsayılır; bu varsayım, denkleştirmeyi isteyen tarafça aksi ispatlanabilir.
- Ölçüyü aşan kısım, yani alışılmış ölçülerin üzerindeki masraf, birinci fıkra ya da ikinci fıkra kapsamında muaf sayılamaz ve denkleştirmeye tabi olabilir.

### Hediyeler ve evlenme giderleri: hangi sonuçları doğurur?

- Olağan hediyeler denkleştirmeye tabi değildir ve terekeye iade edilmeleri istenemez.
- Evlenme sırasında yapılan geleneğe uygun giderler denkleştirmeye tabi değildir.
- Altsoy hısımlarının evlenmesinde alışılmış ölçüler içinde yapılan çeyiz giderlerinde mirasbırakanın denkleştirme arzusunun bulunmadığı varsayılır ve bu giderler denkleştirmeden muaf tutulur.
- Alışılmış ölçüleri aşan kısım bu muafiyetten yararlanmaz ve denkleştirmeye tabi olabilir.
- Mirasbırakanın denkleştirme arzusu bulunduğu ispatlanırsa alışılmış ölçü içindeki çeyiz gideri de denkleştirmeye tabi olur.
- Muafiyet kapsamına girmeyen kazandırmalar, terekenin denkleştirme hesabında mirasçıların miras payından mahsup edilir.

### Olağan hediye ile denkleştirmeye tabi hediye arasındaki fark nedir?

- Olağan hediye, değeri ve niteliği sıradan kabul edilen, verilen kişinin durumuna uygun karşılıksız kazandırmadır.
- Alışılmışın dışında yüksek değerli kazandırma, olağan hediye sayılmaz ve denkleştirme yükümüne tabidir.

Sonuç: Olağan hediye denkleştirme dışında kalır; alışılmışın dışındaki kısım denkleştirme yükümü doğurur.

### Geleneğe uygun evlenme gideri ile geleneğe aykırı lüks harcama arasındaki fark nedir?

- Düğün ve evlenme törenine ilişkin, toplumsal âdete uygun giderler muaftır.
- Âdetin ölçüsünü aşan harcamalar bu muafiyetin dışındadır.

Sonuç: Muaf kapsam dışındaki kısım terekeye iade veya mahsup konusu olabilir.

### Alışılmış ölçüde çeyiz ile ölçüyü aşan çeyiz arasındaki fark nedir?

- Alışılmış ölçüler içinde yapılan çeyiz gideri, mirasbırakanın denkleştirme arzusu bulunmadığı varsayılarak denkleştirmeden muaftır.
- Ölçüyü aşan çeyiz gideri, bu varsayımın dışında kalır.

Sonuç: Ölçüyü aşan kısım denkleştirmeye tabi olur; ölçü içinde kalan kısım için denkleştirme isteyen tarafın mirasbırakanın arzusunu ispatlaması gerekir.

### Birinci fıkra ile ikinci fıkra arasındaki fark nedir?

- Birinci fıkra, olağan hediye ve evlenme giderlerini mutlak bir muafiyet olarak düzenler.
- İkinci fıkra, yalnız altsoyun evlenmesinde çeyiz giderine ilişkin bir varsayım kurar.

Sonuç: Birinci fıkrada muafiyet doğrudan doğar; ikinci fıkrada muafiyet ancak mirasbırakanın denkleştirme arzusunun bulunmadığı varsayımına dayanır ve karşı ispata açıktır.

### Hediyeler ve evlenme giderleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Çeyiz giderinin tamamını ölçü aşımına bakmaksızın muaf saymak; yalnız ölçüyü aşan kısmın denkleştirmeye tabi olduğunu gözden kaçırmak.
- Mirasbırakanın denkleştirme arzusunu varsayılan bir durum yerine ispatı gereken bir olgu gibi ele alıp, arzunun bulunmadığını ispat yükünü denkleştirme isteyen tarafa yüklememek.
- Olağan hediye kavramını, alışılmışın dışındaki yüksek değerli kazandırmalara da uygulamak.
- Nişanlılıkta verilen hediyelerin geri istenmesi ile miras hukukundaki olağan hediye muafiyetini karıştırmak; bu iki kurum farklı hükümlere bağlıdır.
- Geleneğe uygun evlenme giderini değerine bakmaksızın tamamen muaf saymak; geleneğin ölçüsünü aşan harcama muafiyet kapsamında değildir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Çeyiz giderinin alışılmış ölçülerde olup olmadığı, yöre, tarafların mali ve sosyal durumu ve kazandırmanın değeri birlikte değerlendirilerek takdir edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/3139 E., 2024/2653 K., 16.05.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2023/500 E., 2024/1815 K., 27.03.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2022/4276 E., 2023/6264 K., 14.12.2023)
- Mirasbırakanın denkleştirme arzusunun bulunduğu iddiası, bu iddiayı ileri süren tarafça ispatlanmalıdır ve ancak açık bir irade ortaya konduğunda ölçü içindeki çeyiz gideri denkleştirmeye tabi tutulmaktadır. (7. Hukuk Dairesi, 2023/3139 E., 2024/2653 K., 16.05.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2022/4276 E., 2023/6264 K., 14.12.2023)
- Yargıtay uygulamasında denkleştirme isteminin reddi ya da kabulü, kazandırmanın niteliği ve miktarının ayrıntılı tespitine bağlanmaktadır. (7. Hukuk Dairesi, 2023/500 E., 2024/1815 K., 27.03.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Denkleştirme talebinde bulunan ve kazandırmanın denkleştirmeye tabi olduğunu ileri süren taraf, kazandırmanın varlığını ve miktarını ispatlamakla yükümlüdür.
- Çeyiz giderinin alışılmış ölçüler içinde kaldığını savunan taraf ise bu gider miktarının makul olduğunu gösteren belge ve tanıklarla savunmasını ispatlar; ölçü tartışmalıysa bilirkişi incelemesi yapılabilir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/500 E., 2024/1815 K., 27.03.2024)
- Alışılmış ölçüyü aşan kısım için denkleştirme isteyen taraf, mirasbırakanın denkleştirme arzusunu ispatlamalıdır; bu arzu, yazılı belge, açık beyan veya kazandırmanın niteliğinden anlaşılan karine ile ortaya konabilir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/3139 E., 2024/2653 K., 16.05.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2022/4276 E., 2023/6264 K., 14.12.2023)
- Olağan hediye iddiasında, hediyenin değerinin ve veriliş koşullarının olağanlığı, karşı taraf tarafından aksi ileri sürülürse, savunmayı yapan taraf tarafından ispatlanır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.669: Denkleştirme yükümünü ve çeyiz giderinin denkleştirmeye tabi olduğu temel kuralı düzenler; bu madde o kuralın istisnalarını belirler.
- 4721 m.674: Denkleştirmeye tabi kazandırmaların kapsamını ve hesap yöntemini düzenler; m.675 bu kapsamdan muaf kalemleri ayırır.
- 4721 m.122: Nişanlılık dışında bir sebeple sona eren nişanlılıkta verilen hediyelerin geri istenmesini düzenler; m.675'teki olağan hediye kavramıyla karıştırılmamalıdır.

## Konuda geçen kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2022/380 E., 2024/192 K., 24.04.2024 (m.669)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/1177 E., 2023/1237 K., 13.12.2023 (m.669)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/2753 E., 2025/5382 K., 15.12.2025 (m.669)
- 5. Hukuk Dairesi, 2024/10629 E., 2025/2728 K., 03.03.2025 (m.669)
- 5. Hukuk Dairesi, 2024/9080 E., 2025/1935 K., 17.02.2025 (m.669)
- 5. Hukuk Dairesi, 2024/9393 E., 2025/1948 K., 17.02.2025 (m.669)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/2343 E., 2024/4925 K., 06.11.2024 (m.671)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/3139 E., 2024/2653 K., 16.05.2024 (m.670, m.671, m.672, m.673, m.674, m.675)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/500 E., 2024/1815 K., 27.03.2024 (m.675)
- 7. Hukuk Dairesi, 2022/4276 E., 2023/6264 K., 14.12.2023 (m.670, m.671, m.672, m.673, m.674, m.675)
- 1. Hukuk Dairesi, 2021/10456 E., 2023/4876 K., 27.09.2023 (m.670)

---

Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/mirasta-denklestirme