--- title: "Mülkiyet ve ortaklık malları — Medeni Hukuk konu anlatımı" course: "Medeni Hukuk" law: "Türk Medeni Kanunu" articles: "TMK m.256–261" compiled: "2026-10-21" jurisdiction: "TR" source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/mulkiyet-ve-ortaklik-mallari" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" --- # Mülkiyet ve ortaklık malları Medeni Hukuk › Aile hukuku › Evlilik hukuku › Eşler arasındaki mal rejimi › Mal ortaklığı — [Medeni Hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk) ## Kısaca TMK m.256, mal ortaklığı rejiminin kapsamını belirler: rejimin konusunu oluşturan iki malvarlığı grubunu, yani ortaklık mallarını ve eşlerin kişisel mallarını, birlikte sayar. TMK m.257, genel mal ortaklığı rejiminde ortaklık mallarının kapsamını belirler: kişisel mal sayılanlar dışında kalan eşler malları ile gelirleri ortaklık malı olur. ## Kapsam Bu konu, Türk Medeni Kanunu m.256–261 hükümlerini kapsar: kapsamı, genel mal ortaklığı, kişisel mallar, ispat. - [TMK m.256 — Kapsamı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-256) - [TMK m.257 — Genel mal ortaklığı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-257) - [TMK m.258](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-258) - [TMK m.259](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-259) - [TMK m.260 — Kişisel mallar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-260) - [TMK m.261 — İspat](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-261) ## [TMK m.256 — Kapsamı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-256) Madde, mal ortaklığı rejiminin kapsamını belirler: rejimin konusunu oluşturan iki malvarlığı grubunu, yani ortaklık mallarını ve eşlerin kişisel mallarını, birlikte sayar. Madde, mal ortaklığı rejiminin tabi olduğu evlilik birliğindeki eşler bakımından uygulanır. Madde, ortaklık mallarının ve kişisel malların ayrıntılı sınırlarını, yönetim ve tasarruf yetkilerini, ispat kurallarını ve rejimin sona ermesine bağlı sonuçları düzenlemez; bunlar ilgili maddelerde yer alır (ör. kişisel mallar ve ortaklık malları tanımı için m.258-260, yönetim için m.262-263, ispat için m.226, tasfiye ve ölüm halleri için m.276). Madde, eşler arasındaki katkı alacağı ile miras hukukundaki tenkis ve saklı pay sonuçlarını da düzenlemez. ### Kapsamı: hangi kavramlar bilinmeli? - **Mal ortaklığı rejimi**: Eşlerin evlilik birliği içindeki malvarlıklarını üç ayrı kümede toplayan mal rejimi türüdür. Bu kümeler kişisel mallar, eşlerin kişisel malvarlığından ayrılan ortaklık malları ve ortaklık mallarına bağlanan gelirlerdir. - **Ortaklık malları**: Eşlerin birlikte, bölünmemiş bir bütün halinde sahip olduğu malvarlığı değerleridir. Hangi değerlerin ortaklık malı sayılacağı, rejimin türüne ve kişisel mal tanımına bağlıdır. - **Kişisel mallar**: Her eşin münhasıran kendi yararına tuttuğu, tek başına hak sahibi olduğu malvarlığı değerleridir. Mal rejimi sözleşmesi, kanun ve üçüncü kişilerin karşılıksız kazandırmaları kişisel mal kaynağı olarak sayılır. - **Elbirliği ile hak sahipliği**: Birden fazla kişinin bir malvarlığı bütününde paylarını belirlemeden ortak hak sahibi olması hâlidir. Ortaklık mallarında eşler bu esasa göre bütün üzerinde hak sahibidir; tek başına pay üzerinde tasarruf edemez. ### Kapsamı: hangi şartlar aranır? - Eşler arasında geçerli bir mal rejimi sözleşmesi bulunmamalı ya da sözleşme mal ortaklığı rejimini seçmiş olmalıdır; rejim seçimi aksi hâlde kanuni rejime bağlanır. - Mal ortaklığı rejimi uygulanırken malvarlığı değerleri ortaklık malı ve kişisel mal olarak iki gruba ayrılmalıdır. - Bir malın kişisel mal olduğu iddia edilirken, bu iddianın ispat edilmesi gerekir; ispat edilmediği sürece malvarlığı ortaklık malı sayılır. - Ortaklık mallarında eşler bölünmemiş bir bütün halinde hak sahibi olmalı; hiçbir eş ortaklık payı üzerinde tek başına tasarruf edememelidir. - Kişisel mallarda ise her eş, yasal sınırlar içinde kendi malı üzerinde tek başına yönetim ve tasarruf yetkisine sahip olmalıdır. ### Kapsamı: hangi sonuçları doğurur? - Mal ortaklığı rejimi seçildiğinde malvarlığı ortaklık malı ve kişisel mal olarak ayrılır. - Ortaklık malları eşlerin ortak mülkiyetinde bölünmemiş bir bütün olarak bulunur. - Kişisel mallar eşlerden birinin tek başına hak sahibi olduğu malvarlığını oluşturur. - Bir malın kişisel mal olduğu ispat edilemezse o mal ortaklık malı sayılır. - Ortaklık malı üzerinde bir eş, diğerinin rızası olmadan olağan dışı tasarrufta bulunamaz. ### Ortaklık malı ile kişisel mal arasındaki fark nedir? - Ortaklık malı, eşlerin birlikte bölünmemiş bütün olarak hak sahibi olduğu malvarlığıdır. - Kişisel mal, yalnız bir eşin münhasıran yararlandığı ve tek başına hak sahibi olduğu malvarlığıdır. Sonuç: Yönetim, tasarruf ve borçlardan sorumluluk bakımından iki grup farklı rejime tabi olur; kişisel mallarda eş tek başına işlem yapabilir, ortaklık mallarında ise olağan dışı işlemler için rıza gerekir. ### Genel mal ortaklığı ile sınırlı mal ortaklığı arasındaki fark nedir? - Genel mal ortaklığında ortaklık malları, eşlerin kişisel mal sayılanlar dışındaki bütün malları ve gelirleridir. - Sınırlı mal ortaklığında ortaklık malları yalnız edinilmiş mallar veya belirli değerlerle sınırlandırılır. Sonuç: Hangi değerlerin ortaklık malına girdiği, rejim türüne göre değişir; bu ayrım m.256'nın kapsamını değil, ortaklık malının içeriğini belirler. ### Kapsamı: sık yapılan hatalar nelerdir? - Ortaklık malı karinesini unutup, kişisel mal iddiasında bulunan eşten ispat yükünü kaldırmak; oysa m.226 gereğince aksi ispat edilene kadar malvarlığı ortaklık malı sayılır. - Mal ortaklığını ayrılık rejimiyle karıştırıp, eşlerin mallarını ayrı ayrı yönetebilecekleri sonucuna varmak; ortaklık mallarında yönetim ve tasarruf sınırlamaları geçerlidir. - Ortaklık malını eşlerin münferit hisseleri olarak hesaplamak; ortaklık mallarında eşler bölünmemiş bir bütün üzerinde hak sahibidir, pay üzerinde tek başına tasarruf edilemez. - Kişisel mal ile edinilmiş mal kavramlarını karıştırmak; edinilmiş mal ortaklığı ayrı bir rejim türüdür ve m.256'daki iki grubu tek başına karşılamaz. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Mal ortaklığı rejiminde bir malın kişisel mal olduğunu ileri süren eşin, bu iddiayı ispatlaması gerektiği kabul edilmektedir. ### Nasıl ispat edilir? - Ortaklık malı olduğu ileri sürülen malvarlığında, kişisel mal olduğunu iddia eden eş bu iddiasını ispatla yükümlüdür; ispat edilemezse malvarlığı ortaklık malı sayılır (m.226). - Kişisel mal iddiasında tapu kaydı, mal rejimi sözleşmesi, satın alma belgesi gibi yazılı belgeler kullanılabilir; bunların bulunmaması ispat yükünü ağırlaştırır. - Karşı taraf, malın ortaklık malı olduğunu savunuyorsa bu savunmayı ispatlamak zorunda değildir; karine onun lehinedir. - Ortaklık malı olduğu iddia edilen değerde, eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemiyorsa bu değer paylı mülkiyet sayılır; bu hâlde her eşin payı üzerinde ayrıca ispat yapılması gerekir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 4721 m.226: Bir eşin kişisel malı olduğu ispatlanmadıkça tüm malvarlığı değerlerinin ortaklık malı sayılacağı ilkesini düzenler; m.256'daki ortaklık malı karinesini tamamlar. - 4721 m.257: Genel mal ortaklığında ortaklık mallarının bölünmemiş bütün olarak eşlere ait olduğunu belirler; m.256'daki ortaklık malı kavramının içeriğini açar. - 4721 m.258: Edinilmiş mal ortaklığı ve sınırlı mal ortaklığı türlerinde ortaklık mallarının kapsamını belirler. - 4721 m.260: Kişisel malların kaynaklarını (mal rejimi sözleşmesi, karşılıksız kazandırma, kanun) sayar; m.256'daki kişisel mal kavramını tamamlar. - 4721 m.262: Ortaklık mallarının olağan yönetiminde eşlerin yetkilerini düzenler. - 4721 m.263: Olağan yönetim dışındaki işlemler için eşlerin birlikte veya rıza ile hareket etme zorunluluğunu belirler. - 4721 m.276: Eşlerden birinin ölümü hâlinde ortaklık mallarının paylaşımını ve saklı payları düzenler. ## [TMK m.257 — Genel mal ortaklığı](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-257) TMK m.257, genel mal ortaklığı rejiminde ortaklık mallarının kapsamını belirler: kişisel mal sayılanlar dışında kalan eşler malları ile gelirleri ortaklık malı olur. Ayrıca ortaklık mallarının eşler tarafından bölünmemiş bir bütün olarak elbirliği ile tutulduğunu ve hiçbir eşin ortaklık payı üzerinde tek başına tasarruf edemeyeceğini düzenler. Hüküm genel mal ortaklığı rejimine tabi eşler bakımından uygulanır. Maddenin metninde sınırlı mal ortaklığının edinilmiş mallar ile diğer mal ortaklığı türleri yer almaktadır, ancak bu hüküm yalnızca genel mal ortaklığını düzenler. Kişisel malların sayımı (m.260), mal rejimi sözleşmesinin kapsamı (m.202 ve devamı), ispat kuralı (m.226), yönetim ve tasarruf yetkisi (m.262 ve m.263) ve mal rejiminin sona ermesinde tasfiye (m.231 ve devamı) bu maddede düzenlenmemiştir. ### Genel mal ortaklığı: hangi kavramlar bilinmeli? - **Ortaklık malları**: Genel mal ortaklığında, eşlerin kanun gereğince kişisel mal sayılanlar dışında kalan bütün malvarlığı değerleri ile bu malvarlığının gelirleridir. Kişisel mal kapsamına giren değerler bu kavrama girmez. - **Kişisel mal**: Eşlerden birinin münhasır olarak yararlandığı ve tek başına hak sahibi olduğu malvarlığı değeridir. Kişisel mal sayımı kanunda sınırlı olarak belirlenmiştir ve bu sayım dışında kalan değer ortaklık malına girer. - **Elbirliği ile hak sahipliği (bölünmemiş bir bütün)**: Ortaklık mallarının eşler arasında payları belirlenmiş olmaksızın, bir bütün olarak her iki eşe birlikte ait olması durumudur. Paylı mülkiyetteki gibi belirli pay söz konusu değildir. - **Ortaklık payı**: Eşin ortaklık malları üzerinde kesin bir miktar veya oran olarak tek başına sahip olduğu varsayılan kısmıdır. Eşlerin bu pay üzerinde tek başına tasarruf yetkisi yoktur. ### Genel mal ortaklığı: hangi şartlar aranır? - Eşler arasında mal rejimi olarak genel mal ortaklığının geçerli biçimde kabul edilmiş olması gerekir. - Söz konusu malvarlığı değerinin kanun gereğince kişisel mal sayılan bir değer olmaması gerekir; kişisel mal olduğu ispatlanmayan değerler ortaklık malı sayılır. - Malvarlığı değerinin ortaklık malı sayılması için eşlerden birinin kişisel malı olmaması ya da gelir niteliği taşıması gerekir; gelirler de ortaklık malına dahildir. - Ortaklık mallarının yönetimi ve tasarrufu eşlerin birlikte hak sahipliği esasına göre yürütülür; hiçbir eş ortaklık payı üzerinde tek başına tasarruf yapamaz. ### Genel mal ortaklığı: hangi sonuçları doğurur? - Genel mal ortaklığı rejiminde eşlerin kişisel mal sayılmayan tüm malvarlığı değerleri ve bunların gelirleri ortaklık malı olur. - Kişisel mal olduğu ispatlanamayan malvarlığı değerleri ortaklık malı sayılır. - Ortaklık mallarına eşler bölünmemiş bir bütün olarak sahip olur; belirli bir pay ayrılmaz. - Hiçbir eş ortaklık payı üzerinde tek başına tasarrufta bulunamaz; bu nedenle tek başına bir payın devri, rehni veya paylaşılmasını isteyemez. - Ortaklık malları üzerindeki tasarruf, kanunun diğer hükümlerine (m.262 ve m.263) göre eşlerin rızası ya da olağan yönetim sınırlarına bağlıdır. - Hüküm emredicidir; eşler mal rejimi sözleşmesiyle bu bölünmemiş bütün esasını ortadan kaldıramaz. ### Genel mal ortaklığı ile sınırlı mal ortaklığı (edinilmiş mal ortaklığı) arasındaki fark nedir? - Genel mal ortaklığında ortaklık malları, kişisel mal sayılanlar dışındaki tüm mallar ve gelirlerdir. - Edinilmiş mal ortaklığında yalnızca eşlerin mal rejimi sözleşmesiyle belirlediği, edinilmiş mallar ortaklığa girer; kişisel malların gelirleri de bu ortaklığa dahildir. Sonuç: Hangi malvarlığının ortaklık malı olduğu rejim türüne göre değişir; m.257 yalnızca genel mal ortaklığındaki kapsamı belirler. ### Ortaklık malı ile kişisel mal arasındaki fark nedir? - Ortaklık malı, kanunda kişisel mal sayılmayan ve eşlerin birlikte hak sahibi olduğu değerdir. - Kişisel mal, kanunda sayılan hallerde (m.260) eşlerden birinin tek başına hak sahibi olduğu değerdir. Sonuç: Bir değerin kişisel mal olduğu ispat edilemezse ortaklık malı sayılır; tasarruf yetkisi ve tasfiye sonucu buna göre belirlenir. ### Bölünmemiş bütün (elbirliği) ile paylı mülkiyet arasındaki fark nedir? - Ortaklık mallarında eşler belirli pay sahibi değildir; mal bir bütün olarak her iki eşe aittir. - Paylı mülkiyette her paydaşın belirli bir payı ve bu payı devredebilme yetkisi vardır. Sonuç: Eş, ortaklık payını tek başına devredemez, rehnedemez veya paylaşma talep edemez; bu sonuç paylı mülkiyetten ayrılır. ### Genel mal ortaklığı: sık yapılan hatalar nelerdir? - Genel mal ortaklığındaki ortaklık malı kapsamını sınırlı mal ortaklığı veya edinilmiş mal ortaklığı kuralıyla belirlemek; yalnızca edinilmiş mallar ortaklığa girer diye düşünmek. - Ortaklık malını paylı mülkiyet gibi değerlendirmek ve eşin belirli bir pay üzerinde tek başına devir veya rehin yapabileceğini kabul etmek. - Kişisel mal iddiasında ispat yükünü karşı tarafa yüklemek; kişisel mal iddiasını ileri süren eşin ispatlaması gerektiğini gözden kaçırmak. - Kişisel malların sayımını genişletmek; kanunda sayılmayan bir değeri kişisel mal saymak. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Mal ortaklığı rejiminde ortaklık malları üzerinde eşlerin bölünmemiş bütün olarak hak sahibi olduğu, bu nedenle mal ortaklığı sözleşmesindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyet gibi tasfiye edilemeyeceği kabul edilmektedir. (2. Hukuk Dairesi, 2023/626 E., 2024/6099 K., 19.09.2024) ### Nasıl ispat edilir? - Ortaklık malı olduğunu ileri süren eş, değerin mal rejimi kapsamına girdiğini ispatlamakla yükümlü değildir; kişisel mal olduğunu ileri süren eş, bu iddiasını ispatlamak zorundadır (m.226 uyarınca ispat yükü). - Kişisel mal iddiası yazılı belge, mal rejimi sözleşmesi veya tapu kaydı gibi delillerle ispatlanır; kişisel mal olduğu ispatlanamayan değer ortaklık malı sayılır. - Hiçbir eşin ortaklık payı üzerinde tek başına tasarrufta bulunmadığı iddiası, ortaklık malına ilişkin işlemin eşlerin birlikte yaptığı ya da rıza ile yapıldığı belgelerle karşılaştırılarak incelenir. - Karşı taraf, işlemin olağan yönetim kapsamında kaldığını ileri sürerse bu savunmayı ispatlamakla yükümlüdür; olağan yönetim sınırları m.690 ile belirlenir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [4721 sayılı Kanun m.260](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-260): Kişisel malların sınırlı sayısını belirler; m.257 kapsamındaki ortaklık malı, m.260'ta sayılmayan değerlerden oluşur. - [4721 sayılı Kanun m.226](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-226): Kişisel mal olduğu ispatlanmayan malvarlığının ortaklık malı sayılmasını düzenler. - [4721 sayılı Kanun m.262](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-262): Ortaklık mallarının olağan yönetiminde eşlerin tek başına hareket edebilmesinin sınırlarını belirler. - [4721 sayılı Kanun m.263](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-263): Olağan yönetim dışındaki işlemlerde eşlerin birlikte veya rıza ile hareket etmesini zorunlu kılar. - [4721 sayılı Kanun m.258](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-258): Edinilmiş mal ortaklığı ile genel mal ortaklığı arasındaki kapsam farkını gösterir. ## [TMK m.258](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-258) TMK m.258, eşlerin mal rejimi sözleşmesiyle yalnızca edinilmiş mallardan oluşan bir ortaklık (edinilmiş mallara katılma benzeri, ancak yalnız edinilmiş mallarla sınırlı bir ortaklık) kurabilmelerini ve bu ortaklığa kişisel malların gelirlerinin dahil edilmesini düzenler. Hüküm yalnızca mal rejimi sözleşmesi yapmak isteyen evli eşler bakımından uygulanır. Maddede, ortaklığın tasfiyesi, katılma alacağının hesabı, yönetim ve temsil ile diğer mal ortaklıklarının ayrıntıları yer almaz; bunlar başka maddelerde düzenlenmiştir. ### m.258: hangi kavramlar bilinmeli? - **Mal rejimi sözleşmesi**: Eşlerin evlilik boyunca mallarının hangi esaslara göre yönetileceğini, paylaşılacağını ve tasfiye edileceğini belirledikleri sözleşmedir. Madde, eşlerin bu sözleşmeyle kurabilecekleri ortaklık türlerinden birini düzenler. - **Edinilmiş mal**: Evlilik süresince eşlerden birinin çalışması veya başka bir yolla kazanarak edindiği, kişisel mal sayılmayan malvarlığı değerleridir. Bu ortaklıkta yalnız bu mallar ortaklığa girer. - **Kişisel mal**: Eşlerden birine ait, ortaklığa girmeyen ve kural olarak yalnız o eşin malvarlığında kalan mallardır. Maddenin ikinci fıkrasına göre bu malların gelirleri ortaklığa dahil edilmiştir. - **Kişisel malların gelirleri**: Kişisel malların doğurduğu kira, faiz, kâr payı gibi yarar niteliğindeki gelirlerdir. Bu gelirler, kişisel mal kendisi ortaklığa girmese de ortaklık malvarlığına katılır. ### m.258: hangi şartlar aranır? - Evlilik birliği içinde bulunan eşlerin bu ortaklığı mal rejimi sözleşmesiyle kabul etmeleri gerekir. - Ortaklığın konusu yalnızca edinilmiş mallar olmalıdır; eşler edinilmemiş (kişisel) malları ortaklığa koyamaz. - Kişisel malların gelirleri ortaklığa dahil edilmiş olmalıdır; bu gelirler maddenin ikinci fıkrası gereğince kendiliğinden ortaklığa girer. - Sözleşme, mal rejimi sözleşmesinin geçerlilik şartlarına uygun olarak yapılmalıdır. ### m.258: hangi sonuçları doğurur? - Eşler mal rejimi sözleşmesiyle yalnızca edinilmiş mallardan oluşan bir ortaklık kurabilir. - Kişisel malların gelirleri, sözleşmede ayrıca belirtilmese de bu ortaklığa dahil olur. - Kişisel malların kendisi bu ortaklığa girmez ve ayrı kalır. - Sözleşme edinilmiş mallar dışındaki malları ortaklığa dahil ediyorsa, bu kayıt maddenin kurduğu ortaklık türüne uymaz ve ortaklık türü bakımından geçersiz sayılabilir. ### Edinilmiş mal ortaklığı ile kişisel malların gelirleri arasındaki fark nedir? - Ortaklığın asıl konusu, eşlerin evlilik süresince edindiği mallardır. - Kişisel malların kendisi ortaklığa girmez; yalnızca bu malların gelirleri ortaklığa dahil olur. Sonuç: Kişisel malın değeri ile geliri farklı rejime tabi tutulur: değer kişisel malvarlığında kalır, gelirler ortaklığa katılır. ### m.258: sık yapılan hatalar nelerdir? - Kişisel malların kendisini bu ortaklığa dahil etmek; yalnız gelirlerin dahil olduğunu göz ardı etmek. - Gelirlerin ortaklığa girmesi için ayrıca sözleşme kaydı gerektiğini sanmak; madde gereği gelirler kendiliğinden dahildir. - Bu ortaklığı edinilmiş mallara katılma rejimiyle aynı saymak; ortaklığın yalnız edinilmiş mallarla sınırlı olduğunu gözden kaçırmak. ### Nasıl ispat edilir? - Mal rejimi sözleşmesinin kurulduğunu ve ortaklık türünü ileri süren taraf, sözleşmenin varlığını ve içeriğini ispatlamakla yükümlüdür. - Ortaklığa giren malların edinilmiş mal olduğunu ileri süren taraf, edinim tarihini ve kaynağını belgeyle ispatlamalıdır. - Bir malın kişisel mal olduğunu savunan eş, bu malın evlilik öncesinden edinildiğini ya da miras, bağış gibi kişisel bir nedenle kazanıldığını ispatlamalıdır. - Kişisel malın gelirinin ortaklığa dahil olduğunu iddia eden taraf, gelirin hangi maldan doğduğunu ispatlamakla yükümlüdür. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [4721 sayılı Kanun m.258](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-258): Maddenin ikinci fıkrası, bu ortaklığın tanımı ve kişisel malların gelirlerinin dahil edilmesi bakımından birlikte değerlendirilir. ## [TMK m.259](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-259) Bu madde, eşlerin mal rejimi sözleşmesiyle belirli malvarlığı değerlerini ya da türlerini edinilmiş mallar ortaklığı dışında tutabilmesini düzenler. Örnek olarak taşınmazlar, bir eşin kazancı ve bir meslek ya da sanatın icrasında kullanılan mallar sayılmıştır. Ayrıca bu malların gelirlerinin, aksi sözleşmede öngörülmedikçe ortaklığa dahil olmadığını belirtir. Madde mal rejimi sözleşmesi yapan evli eşler bakımından uygulanır. Düzenlemediği konular arasında sözleşmenin şekli ve ehliyeti (m.203 vd.), edinilmiş mallar ortaklığının genel tasfiyesi ve paylaşımı (m.236 vd.) ile mal rejiminin sona ermesinin tescil ve tasfiye usulü bulunur. Ortaklık dışı tutulan malların ayrıca denkleştirme ve değer artışı hesabına girip girmeyeceği de bu maddede değil, ilgili genel hükümlerde aranmalıdır. ### m.259: hangi kavramlar bilinmeli? - **Mal rejimi sözleşmesi**: Eşlerin evlilik süresince ve sona ermede malvarlıklarının hangi esaslara göre yönetileceğini ve paylaşılacağını belirledikleri sözleşmedir. Bu maddedeki ortaklık dışı bırakma yetkisi bu sözleşmenin içeriğinde kullanılır. - **Ortaklık dışında tutma**: Belirli bir malvarlığı değerinin ya da malvarlığı türünün mal rejiminin ortaklık kapsamına girmemesi, dolayısıyla tasfiyede paylaşıma konu olmaması anlamına gelir. Tutulan mal tek tek belirlenebilir ya da türüne göre tanımlanabilir. - **Meslek veya sanat için kullanılan mallar**: Bir eşin mesleğini ya da sanatını icra ederken kullandığı araç, gereç ve benzeri varlıklardır. Bunların ortaklık dışında tutulabilmesi için mal rejimi sözleşmesinde ayrıca belirtilmesi gerekir. - **Gelirler**: Ortaklık dışında tutulan malların doğurduğu kira, faiz veya benzeri getirilerdir. Aksi sözleşmede öngörülmedikçe bu gelirler de ortaklığa dahil değildir. ### m.259: hangi şartlar aranır? - Eşler arasında geçerli bir mal rejimi sözleşmesi bulunmalıdır; ortaklık dışı bırakma ancak bu sözleşmeyle yapılabilir. - Ortaklık dışında tutulacak malvarlığı değeri veya türü sözleşmede belirlenmiş olmalıdır. - Taşınmaz mallar, bir eşin kazancı ya da meslek veya sanat icrası için kullanılan mallar gibi kanunda örnek sayılan türler sözleşme ile ortaklık dışı bırakılabilir. - Ortaklık dışı bırakılan malların gelirlerinin de dışarıda kalması isteniyorsa bunun sözleşmede açıkça öngörülmüş olması gerekir. ### m.259: hangi sonuçları doğurur? - Sözleşmede ortaklık dışı bırakılan malvarlığı değerleri, edinilmiş mallar ortaklığına dahil olmaz ve tasfiyede paylaşıma konu olmaz. - Ortaklık dışı bırakılan malların gelirleri, aksi sözleşmede öngörülmedikçe ortaklığa dahil değildir. - Sözleşmede ayrıca öngörülmüş olsa da bu malların gelirlerinin ortaklığa girmesi mümkündür. - Sözleşmede bir malın ortaklık dışında tutulduğu açıkça belirtilmemişse, o mal genel kurala göre ortaklığa dahil kalır. ### Malın kendisi ile gelirleri arasındaki fark nedir? - Ortaklık dışı bırakılan malın kendisi, sözleşmeyle açıkça kapsama alındığında paylaşıma girmez. - Bu malların doğurduğu gelirler ise kanun gereği ortaklığa dahil değildir ancak aksi sözleşmede öngörülmüşse ayrı tutulabilir. Sonuç: Gelirlerin ortaklığa dahil olup olmadığı, sözleşmede aksi bir kayıt bulunup bulunmamasına göre belirlenir. ### m.259: sık yapılan hatalar nelerdir? - Sözleşmede tek tek belirtilmeyen bir malın, sadece türünün uygun görünmesi nedeniyle ortaklık dışında sayılmasını yapmak. - Gelirlerin de otomatik olarak ortaklık dışında kaldığını varsaymak; kanun aksi sözleşmede öngörülmedikçe gelirleri ortaklığa dahil saymaktadır. - Bu maddeyi, mal rejimi sözleşmesinin şekli veya tasfiye usulü ile karıştırmak. ### Nasıl ispat edilir? - Ortaklık dışı bırakmayı ileri süren eş, bu konuda mal rejimi sözleşmesinin varlığını ve içeriğini yazılı belgeyle ispatlamalıdır. - Sözleşmede malın açıkça belirtilmemesi halinde, o malın ortaklık dışında olduğunu iddia eden taraf bu iddiasını ispat yükü altındadır. - Gelirlerin ortaklık dışında kaldığı iddiasında, sözleşmede bu yönde açık bir kaydın bulunmadığı karşı tarafça ileri sürülürse, aksi sözleşmenin bulunmadığını gösterme yükü ileri süren tarafa ait olur. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [4721 sayılı Kanun m.203](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-203): Mal rejimi sözleşmesinin yapılış şeklini ve ehliyet koşullarını düzenler; bu maddedeki ortaklık dışı bırakma, geçerli bir sözleşmeye bağlıdır. - [4721 sayılı Kanun m.236](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-236): Edinilmiş mallar ortaklığının tasfiyesini düzenler; bu maddeyle ortaklık dışında tutulan mallar tasfiye kapsamının dışında kalır. ## [TMK m.260 — Kişisel mallar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-260) Madde, evlilik birliğinde eşlerden birinin kişisel mallarının kaynaklarını sınırlı sayıda belirler: mal rejimi sözleşmesi, üçüncü kişinin karşılıksız kazandırması ve kanun. Kanun gereğince kişisel mal sayılan iki kalemi (yalnız kişisel kullanıma ayrılmış eşya ile manevi tazminat alacakları) ve saklı pay konusu değerlerin kişisel mal olarak kazandırılmasına getirilen sınırı düzenler. Maddenin uygulanması, eşler arasındaki mal rejiminin türüne göre değişir ve madde her iki eşe de aynı biçimde uygulanır. Kişisel malların tasfiye sırasında hesaba katılma biçimini düzenlemez (m.236 ve devamı). Edinilmiş malların tanımını ve kapsamını düzenlemez (m.219). Kanun gereğince kişisel malların ayrımını ve yerine geçen değerleri düzenlemez (m.220 ve m.221). Mal rejiminin sona ermesi, katılma alacağı ve değer artış payı hesabı da bu maddenin dışındadır (m.236, m.240 ve m.241). ### Kişisel mallar: hangi kavramlar bilinmeli? - **Kişisel mal**: Eşlerden birinin münhasır yararlandığı ve mal rejiminin tasfiyesinde diğer eşin katılma alacağına konu olmayan malvarlığı değeridir. Kişisel mal, rejim sözleşmesi, üçüncü kişinin karşılıksız kazandırması veya kanunun açıkça saydığı hallerle belirlenir. - **Yalnız kişisel kullanıma ayrılmış eşya**: Eşlerden birinin kendi ihtiyacı için özgülenmiş eşyadır. Eşyanın finansmanında hangi malvarlığının kullanıldığı değil, eşyanın kullanım amacı belirleyicidir. Mesleğin icrası için gereken eşya bu kapsama girmez. - **Manevi tazminat alacağı**: Kişilik haklarının zedelenmesi nedeniyle eşlerden birinin kanundan doğan manevi tazminat talebidir. Alacağın kime karşı yöneltildiği önemli değildir; kişisel mal niteliği taşır. - **Saklı pay**: Mirasçılık sıfatı bulunan kişilerin, mirasbırakanın tasarrufundan korunan ve ancak saklı pay oranına kadar miras hakkı olan payıdır. Madde bakımından saklı pay konusu değerlerin kişisel mal olarak kazandırılması bu payla sınırlıdır. - **Mal rejimi sözleşmesi**: Eşlerin mal rejimini ya da rejimin belirli kalemlerini kararlaştırdıkları sözleşmedir. Kişisel mal kaynağı olarak bu sözleşmeyle belirlenen değerler, sözleşmenin kapsamı ile sınırlıdır. ### Kişisel mallar: hangi şartlar aranır? - Malvarlığı değerinin kişisel mal sayılması için kaynağının maddede sayılan hallerden biri olması gerekir: mal rejimi sözleşmesi, üçüncü kişinin karşılıksız kazandırması ya da kanun. - Kanundan doğan kişisel mal olarak sayılan eşya, yalnız eşlerden birinin kişisel kullanımına ayrılmış olmalı; diğer eşin ve aile üyelerinin kullanımına yönelmemelidir. - Manevi tazminat alacağının kişisel mal sayılması için talep kanundan doğmuş bir manevi tazminat alacağı olmalıdır. - Bir eşin saklı pay olarak isteyebileceği malvarlığı değerleri, mal rejimi sözleşmesiyle ortaklığa dahil edildiği ölçüde mirasbırakan tarafından kendisine kişisel mal olarak kazandırılamaz. - Üçüncü kişinin karşılıksız kazandırmasının kişisel mal sayılması için kazandırmanın karşılıksız olması ve mal rejimi dışında kalan bir ilişkiden doğması gerekir. ### Kişisel mallar: hangi sonuçları doğurur? - Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına ayrılmış eşyası kanun gereğince kişisel maldır ve mal rejimi tasfiyesinde diğer eşin katılma alacağına girmez. - Manevi tazminat alacakları kanundan doğduğu için kişisel maldır; bu alacaklar tasfiyede edinilmiş mal olarak hesaplanmaz. - Mal rejimi sözleşmesiyle kişisel mal kapsamına alınan değerler, sözleşmede belirtilen ölçüde kişisel mal sayılır. - Üçüncü kişinin karşılıksız kazandırması kişisel mal kaynağıdır; bu kazandırma eşlerden birine yapılmış olsa da kişisel mal olur. - Bir eşin saklı pay olarak isteyebileceği değerler, mal rejimi sözleşmesiyle ortaklığa dahil edildiği ölçüde mirasbırakan tarafından kişisel mal olarak bırakılamaz; bu sınır aşılırsa kazandırma bu ölçüde geçersiz kalır. - Kişisel mal olarak sayılmayan değerler edinilmiş mal veya ortaklık malı olarak tasfiyeye girer. ### Kişisel kullanım eşyası ile mesleki eşya arasındaki fark nedir? - Yalnız eşlerden birinin kişisel kullanımına ayrılmış eşya kişisel maldır; giysi, spor malzemesi ve takı örnek verilebilir. - Eşlerin mesleğini icra için gerekli eşya kişisel kullanım eşyası sayılmaz. Sonuç: Mesleki eşya kişisel mal sayılmaz; edinilmiş mal veya ortaklık malı rejimine göre tasfiyeye girer. ### Eşyanın kişisel mal olması ile eşyanın finansman kaynağı arasındaki fark nedir? - Kişisel mal niteliğinin belirlenmesinde eşyanın kullanım amacı esas alınır. - Eşyanın hangi malvarlığından satın alındığı kişisel mal niteliğini belirlemez. Sonuç: Edinilmiş mallardan finanse edilmiş olsa bile kişisel kullanım eşyası kişisel mal kalır; finansman kaynağı ayrıca denkleştirme konusu olabilir. ### Kanundan doğan kişisel mal ile mal rejimi sözleşmesiyle kişisel mal arasındaki fark nedir? - Eşya ve manevi tazminat alacağı kanun gereğince kişisel maldır. - Mal rejimi sözleşmesiyle kişisel mal sayılabilecek değerler, sözleşmenin belirlediği ölçüde kişisel maldır. Sonuç: Sözleşmeyle belirlenen kişisel mal kapsamı sınırlıdır ve kanuna ve sözleşme şekline uygun olmalıdır. ### Saklı pay konusu değer ile diğer karşılıksız kazandırmalar arasındaki fark nedir? - Bir eşin saklı pay olarak isteyebileceği değerler, mal rejimi sözleşmesiyle ortaklığa dahil edildiği ölçüde mirasbırakan tarafından kişisel mal olarak kazandırılamaz. - Saklı pay dışında kalan karşılıksız kazandırmalar madde kapsamında kişisel mal olarak kazandırılabilir. Sonuç: Saklı pay konusu değerlerin ortaklığa dahil edilen kısmı için kişisel mal kazandırması engellenmiş olur. ### Kişisel mallar: sık yapılan hatalar nelerdir? - Mesleki kullanım eşyasını kişisel kullanım eşyası saymak; kullanım amacı yerine satın alma kaynağına bakmak. - Eşyanın edinilmiş mallardan finanse edilmesini, kişisel kullanım niteliğini ortadan kaldıran bir neden saymak. - Saklı pay sınırını yok sayarak tüm karşılıksız kazandırmayı kişisel mal saymak. - Mal rejimi sözleşmesiyle kişisel mal kapsamına alınan değerleri sözleşme dışına taşıyarak genişletmek. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Eşyanın kişisel kullanım eşyası sayılıp sayılmayacağı, satın alma kaynağından çok kullanım amacına göre belirlenmektedir. - Mesleki kullanıma tahsis edilen eşya, kişisel kullanım eşyası kapsamına alınmamaktadır. ### Nasıl ispat edilir? - Kişisel mal olduğunu ileri süren eş, eşyanın yalnız kendi kişisel kullanımına ayrıldığını ispatlamakla yükümlüdür; bu ispat tanık, fatura, kullanım durumu gibi delillerle yapılabilir. - Manevi tazminat alacağının kişisel mal olduğunu ileri süren eş, alacağın kanundan doğduğunu ve dava veya karar ile belirlendiğini ispatlamalıdır. - Mal rejimi sözleşmesiyle kişisel mal kapsamına alındığını ileri süren taraf, sözleşmenin yazılı ve şekle uygun olduğunu ispatlamalıdır. - Saklı pay sınırının aşıldığını ileri süren kişi, kazandırılan değerin ortaklığa dahil edilen ve saklı pay konusu kısmını ispatlamalıdır. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [4721 sayılı Kanun m.219](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-219): Edinilmiş malları tanımlar; kişisel malın dışında kalan değerlerin hangi rejime girdiğini belirler. - [4721 sayılı Kanun m.220](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-220): Kanun gereğince kişisel malları sayar; bu maddedeki kanuni kişisel mal kalemlerini tamamlar. - [4721 sayılı Kanun m.221](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-221): Mal rejimi sözleşmesiyle edinilmiş mallara dahil olması gereken değerlerin kişisel mal sayılabilmesine ve kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmamasına olanak tanır. - [4721 sayılı Kanun m.236](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-236): Edinilmiş mallara katılma rejiminde tasfiyeyi ve katılma alacağını düzenler; kişisel malların bu hesaba girmemesi bu maddeye dayanır. ## [TMK m.261 — İspat](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-261) TMK m.261, eşler arasında edinilmiş malların ortaklık malı sayılmasına ilişkin bir karine kurar: bir malın eşlerden birinin kişisel malı olduğu ispatlanmadıkça, eşlerin tüm malvarlığı değerleri ortaklık malı sayılır. Hüküm, mal rejimi olarak edinilmiş mallara katılma rejiminin ya da başka bir mal rejiminin söz konusu olduğu evlilik birliklerinde, malın rejim içinde hangi nitelikte olduğunun tespiti bakımından eşler arasında uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular şunlardır: kişisel malların tek tek sayılması (m.220), edinilmiş malların katılma alacağına esas değerinin hesabı (m.236), mal rejimine ilişkin sözleşmenin yapılması ve tasfiyesi (m.203-205 ve m.218 ile m.240 vd.), ve ortaklık malına karşı üçüncü kişilerin alacak hakları ile tasfiye usulü (m.223 vd. ile İcra ve İflas Kanunu hükümleri). Ayrıca, malın edinilmesi sırasındaki ödeme kaynağının ispatına ilişkin ayrıntılı kurallar da bu maddede değil, kişisel malın tanımını düzenleyen maddelerde aranmalıdır. ### İspat: hangi kavramlar bilinmeli? - **Ortaklık malı karinesi**: Bir malvarlığı değerinin eşlerden birine ait kişisel mal olduğunun ispatlanamaması hâlinde o değerin ortaklık malı sayılmasını sağlayan kanuni karinedir. Karine ispat yükünü değiştirir; karinenin dayanağı olan olgu dışında, kişisel mal iddiasını ileri süren eşin yükünü belirler. - **Kişisel mal**: Eşlerden birinin kendi adına sahip olduğu, mal rejimi hükümlerine göre ortaklık malı dışında kalan malvarlığı değeridir. Bu niteliğin varlığı, kişisel mal olduğunu ileri süren eş tarafından ispatlanmalıdır. - **Tüm malvarlığı değerleri**: Eşlerin sahip olduğu taşınır, taşınmaz, hak ve alacak gibi bütün malvarlığı unsurlarını kapsayan kavramdır. Karine, her bir değer için ayrı ayrı uygulanır; hangi değerin kişisel mal olduğu, madde metnindeki karine çerçevesinde tespit edilir. - **Karşı ispat**: Kanuni karinenin aksini ispat etmek için karşı tarafça sunulan delildir. Karşı ispatta şüphe uyandırmak yeterlidir; karşı ispat yapan taraf ispat yükünü üzerine almış sayılmaz (HMK m.191). ### İspat: hangi şartlar aranır? - Eşler arasında geçerli bir evlilik birliği bulunmalı ve malın mal rejimi kapsamında değerlendirilmesi gerekmelidir. - Ortada bir malvarlığı değeri bulunmalı ve bu değerin kişisel mal olduğu iddia edilmelidir. - Kişisel mal olduğunu ileri süren eş, bu niteliği ispatlamalıdır; aksi hâlde değer ortaklık malı sayılır. - Kişisel mal iddiası ispat edilmediği sürece karine geçerli kalmalıdır; karinenin aksini ispatlamak için karşı tarafın delil sunması gerekir. ### İspat: hangi sonuçları doğurur? - Bir değerin kişisel mal olduğu ispatlanmazsa, o değer ortaklık malı sayılır. - Kişisel mal olduğu ispatlanan değerler ortaklık malına dâhil edilmez ve mal rejimi hükümlerine göre ayrı tutulur. - Karşı taraf, kişisel mal iddiasının doğru olmadığını gösteren delil sunarak karineyi çürütebilir. ### Kişisel mal iddiası ile ortaklık malı karinesi arasındaki fark nedir? - Eşlerden birinin bir değerin kendi kişisel malı olduğunu ileri sürmesi durumu. Bu eş, iddiasını ispatla yükümlüdür. - İddianın ispat edilemediği durum. Bu hâlde karine devreye girer ve değer ortaklık malı sayılır. Sonuç: İspat edilemeyen kişisel mal iddiası, ortaklık malı karinesi nedeniyle sonuç doğurmaz; değer ortaklık malı olarak kabul edilir. ### Karine ile karşı ispat arasındaki fark nedir? - Karinenin dayandığı temel olgu ile kişisel mal iddiasını ileri süren eşin karinenin aksini ispatı arasındaki ayrım. - Ortaklık malı karinesinden yararlanan eşin yükü, karinenin dayanağı olan olguyla sınırlıdır. Sonuç: Karşı taraf karinenin aksini ispat edebilir; karinenin lehine olan taraf yalnızca dayanak olguyu ispatlamakla yükümlüdür. ### İspat: sık yapılan hatalar nelerdir? - Karineyi yalnızca ortaklık malı lehine işleyen mutlak bir kural gibi okumak; karine çürütülebilir niteliktedir ve karşı ispata açıktır. - Kişisel mal iddiasında bulunan eşin yükünü, karşı tarafın karineyi çürütme yüküyle karıştırmak; iki yük ayrı ayrı değerlendirilmelidir. - Ortaklık malı karinesini tüm mallara değil yalnızca taşınmazlara uygulamak; madde 'tüm malvarlığı değerleri' ifadesini kullanır. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Kanuni karinenin lehine olan eş, yalnızca karinenin dayanağı olan vakıayı ispatla yükümlü tutulur; karinenin aksini ispat yükü karşı tarafa geçer. - Karşı ispatta hâkimde şüphe uyandırmak yeterli kabul edilmektedir; tam ispat aranmaz. ### Nasıl ispat edilir? - Kişisel mal iddiasını ileri süren eş, malın kişisel mal olduğunu ispatla yükümlüdür. - Kişisel mal niteliği, senet, tapu kaydı, ödeme belgesi gibi yazılı delillerle ya da mahkemece kabul edilen diğer delillerle ispatlanabilir. - Karşı taraf, kişisel mal iddiasının doğru olmadığını gösteren delil sunarak karineyi çürütebilir; bu durumda karşı ispat yapan taraf ispat yükünü üzerine almış sayılmaz. - Karinenin dayanağı olan olguyu ispatlayan taraf, karinenin aksini ispat yükünü taşımaz; bu yük karşı tarafa geçer. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 4721 m.6: Genel ispat yükü kuralıdır; ispat yükünün kimde olacağını belirler. Ortaklık malı karinesi, bu genel kuraldan ayrılan özel bir düzenleme niteliğindedir. - 6100 sayılı Kanun m.190: Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda ispat yükü kuralını düzenler; kişisel mal iddiasında ispat yükünün dağılımı bakımından ilgilidir. - 6100 sayılı Kanun m.191: Karşı ispatı düzenler; karşı tarafın karineyi çürütmek için delil sunabilmesinin dayanağıdır. - 4721 m.220: Kişisel malları sayar; bir değerin kişisel mal olup olmadığının belirlenmesinde bu maddeye bakılır. Bu madde sayım yapmaz, yalnızca karine kurar. ## Konuda geçen kararlar - 2. Hukuk Dairesi, 2023/626 E., 2024/6099 K., 19.09.2024 (m.257) --- Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin. Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/mulkiyet-ve-ortaklik-mallari