---
title: "Rehnin kurulması ve sona ermesi, taşınmazların birleştirilmesi — Medeni Hukuk konu anlatımı"
course: "Medeni Hukuk"
law: "Türk Medeni Kanunu"
articles: "TMK m.856–861"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/rehnin-kurulmasi-ve-sona-ermesi-tasinmazlarin-birlestirilmesi"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Rehnin kurulması ve sona ermesi, taşınmazların birleştirilmesi

Medeni Hukuk › Eşya hukuku › Sınırlı aynî haklar › Taşınmaz rehni › Genel hükümler — [Medeni Hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk)

## Kısaca

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 856. maddesi, taşınmaz rehninin kuruluş biçimini düzenler: taşınmaz rehninin tapu kütüğüne tescil ile kurulması ilkesini ve taşınmaz rehni sözleşmesinin resmî şekle bağlılığını koyar. TMK m.857, paylı mülkiyette paydaşın kendi payı üzerinde rehin kurabilmesini ve pay üzerinde rehin kurulduktan sonra malın tamamının rehnine ilişkin sınırı düzenler; elbirliği mülkiyetine tabi taşınmazların rehninde bütün malikler adına rehin kurulması şartını koyar.

## Kapsam

Bu konu, Türk Medeni Kanunu m.856–861 hükümlerini kapsar: tescil, birden çok kişiye ait taşınmazlarda, rehnin sona ermesi, rehnin başka taşınmaz üzerine geçmesi, borçlunun taşınmazı rehinden kurtarması, bedel olarak ödenen para.

- [TMK m.856 — Tescil](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-856)
- [TMK m.857 — Birden çok kişiye ait taşınmazlarda](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-857)
- [TMK m.858 — Rehnin sona ermesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-858)
- [TMK m.859 — Rehnin başka taşınmaz üzerine geçmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-859)
- [TMK m.860 — Borçlunun taşınmazı rehinden kurtarması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-860)
- [TMK m.861 — Bedel olarak ödenen para](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-861)

## [TMK m.856 — Tescil](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-856)

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 856. maddesi, taşınmaz rehninin kuruluş biçimini düzenler: taşınmaz rehninin tapu kütüğüne tescil ile kurulması ilkesini ve taşınmaz rehni sözleşmesinin resmî şekle bağlılığını koyar. Hüküm, taşınmaz maliki ile rehinli alacaklı arasındaki rehin sözleşmesine dayanan rehinler bakımından uygulanır. Madde, kanunda öngörülen ayrık durumları saklı tutar ancak bu istisnaların hangileri olduğunu göstermez. Tescilin hangi usulle yapılacağı, tescil talebinin kimin tarafından yapılacağı ve kazanma sebeplerinin genel dökümü bu maddenin düzenlemediği konulardır; tescil talebi ve tescil işlemi ilgili tapu sicili hükümlerinde ve TMK m.893 kapsamındaki tescile tabi kanuni ipotek hallerinde, kazanma sebepleri ise taşınmaz rehninin devri ve ölüme bağlı tasarruf gibi ayrı hallerde ele alınır. Taşınır rehni sicili ve taşınır rehninin şekli 6750 sayılı Kanun'da düzenlenmiş olup bu madde kapsamında değildir. Rehinli alacaklının sicil dışı kazanımı ile yolsuz tescile karşı iyiniyet koruması da bu maddede yer almaz.

### Tescil: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Tapu siciline tescil (kurucu etki)**: Taşınmaz rehni hakkının, rehin sözleşmesinin tapu kütüğüne işlenmesiyle doğmasıdır. Tescil yapılmadıkça rehin hakkı doğmaz; tescil, rehin hakkının varlığı bakımından kurucu nitelik taşır.
- **Taşınmaz rehni sözleşmesi**: Taşınmaz maliki ile rehinli alacaklı arasında, malikin alacaklı lehine taşınmaz üzerinde rehin hakkı kurma borcu altına girdiği sözleşmedir. Tescilin dayanağı olan belge niteliğindedir.
- **Resmî şekil**: Rehin sözleşmesinin geçerliliği için aranan şekil şartıdır. Madde metninde bu şekil, sözleşmenin resmî biçimde yapılmasını ifade eder ve şekle uyulmaması sözleşmeyi geçersiz kılar.
- **Kanuni istisna**: Taşınmaz rehninin tescil dışında, doğrudan kanun hükmüyle doğduğu hallerdir. Madde bu hallere atıf yapar ancak bunları tek tek saymaz.
- **Kamuya açıklık ilkesi**: Tapu sicilinin herkes tarafından incelenebilmesi ve aynî hakların tescil ile görünür olması ilkesidir. Taşınmaz rehninin tescille doğmasının dayanağıdır.

### Tescil: hangi şartlar aranır?

- Taşınmaz üzerinde bir rehin sözleşmesinin, taşınmaz maliki ile rehinli alacaklı arasında yapılmış olması gerekir.
- Rehin sözleşmesinin resmî şekle uygun yapılmış olması gerekir; şekle uyulmaması sözleşmeyi geçersiz kılar.
- Rehin hakkının doğması için sözleşmenin tapu kütüğüne tescil edilmesi gerekir.
- Tescil talebinin ve tasarruf yetkisinin bulunması gerekir; tescile muvafakat beyanı tasarruf işlemi niteliğindedir.
- Kanunun öngördüğü ayrık bir durum varsa, tescil aranmadan rehin hakkı kurulabilir; bu hal ancak kanunda açıkça öngörülmüş olmalıdır.

### Tescil: hangi sonuçları doğurur?

- Rehin sözleşmesi resmî şekle uygun yapılmış ve tapu kütüğüne tescil edilmiş ise taşınmaz rehni doğar.
- Rehin sözleşmesi resmî şekle uygun yapılmamışsa sözleşme geçersiz olur ve buna dayanılarak yapılan tescil yolsuz kalır.
- Tescil yapılmamışsa, sözleşme geçerli olsa bile taşınmaz rehni doğmaz; ancak taraflar arasında tescil borcu doğabilir.
- Kanunda öngörülen ayrık bir hal varsa rehin hakkı tescil aranmaksızın doğabilir.
- Tescil talebinin ve tasarruf yetkisinin eksik olması durumunda kurulan tescil de hüküm doğurmaz.

### Sözleşme ile tescil arasındaki fark nedir?

- Rehin sözleşmesi, taşınmaz maliki ile alacaklı arasındaki borç doğurucu anlaşmadır.
- Tescil, sözleşmenin tapu kütüğüne işlenmesi olan kurucu işlemdir.

Sonuç: Yalnız sözleşmenin yapılması rehin hakkını kurmaz; sözleşme ve tescil birlikte bulunmadıkça hak doğmaz. Geçersiz sözleşmeye dayanan tescil yolsuz olur.

### Kanuni ipotek ile sözleşmeye dayalı rehin arasındaki fark nedir?

- Sözleşmeye dayalı taşınmaz rehninde kurucu unsur malikin iradesine dayanan sözleşme ve tescildir.
- Tescile tabi kanuni ipotekte rehin doğrudan kanun hükmüne dayanır.

Sonuç: Sözleşmeye dayalı rehinde resmî şekil ve tescil aranır; kanuni ipotekte tescilin dayanağı kanun hükmüdür ve madde metnindeki sözleşme şekli aranmaz.

### Taşınmaz rehni ile taşınır rehni arasındaki fark nedir?

- Taşınmaz rehni tapu kütüğüne tescil ile kurulur.
- Taşınır rehni, 6750 sayılı Kanun'daki rehinli taşınır sicili ile kurulur.

Sonuç: Taşınmaz rehninde tapu siciline, taşınır rehninde rehinli taşınır siciline tescil gerekir; sicil ve şekil kuralları farklıdır.

### Resmî şekil ile elektronik ya da yazılı şekil (6750 sayılı Kanun) arasındaki fark nedir?

- Madde 856, taşınmaz rehin sözleşmesinin resmî şekle bağlı olduğunu koyar.
- 6750 sayılı Kanun'un 4. maddesi, genel rehin sözleşmesinin elektronik ya da yazılı düzenlenmesine ve güvenli elektronik imza ya da noter onayına izin verir.

Sonuç: Taşınmaz rehninde resmî şekil zorunludur; 6750 sayılı Kanun'daki esnek şekil taşınmaz rehni için uygulanmaz.

### Tescil: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Elektronik ya da yazılı şekil serbestisini taşınmaz rehnine uygulamak; taşınmaz rehninde 6750 sayılı Kanun'un esnek şekil hükmünü esas almak hatalıdır, resmî şekil zorunludur.
- Rehin sözleşmesinin yapılmasını yeterli görmek ve tescili aramamak; rehin hakkının tescil ile kurulduğunu gözden kaçırmak hatalıdır.
- Tescil talebini tek başına yeterli saymak; sözleşmenin geçerliliği olmadan yapılan tescilin yolsuz olacağını dikkate almamak hatalıdır.
- Kanuni istisnaları genişletip sözleşmeye dayalı rehinde tescil aranmayacağını düşünmek hatalıdır.
- Taşınır rehni sicilindeki tescil kurallarını taşınmaz rehnine uygulamak hatalıdır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Taşınmaz rehninin kurulması için rehin sözleşmesinin bulunması ve sözleşmenin tapu siciline tescil edilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2025/678 E., 2026/781 K., 24.04.2026; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2021/114 E., 2023/1211 K., 10.05.2023)
- Sözleşmeye dayanan ipotekte rehin hakkının, sözleşmenin resmî şekle bağlı olması ve tapu kütüğüne tescil ile kurulacağı kabul edilmektedir. (Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, 2022/1182 E., 2025/1010 K., 23.05.2025; Hukuk Genel Kurulu, 2022/909 E., 2023/1086 K., 15.11.2023)
- Resmî şekle uyulmayan rehin sözleşmesinin geçersiz olduğu ve bu nedenle taleplerin reddedildiği kabul edilmektedir. (11. Hukuk Dairesi, 2023/3279 E., 2024/5830 K., 11.07.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Rehin hakkını ileri süren alacaklı, rehin sözleşmesinin varlığını ve tapu kütüğüne tescilini ispatlamakla yükümlüdür; tescil tapu kaydıyla kanıtlanır.
- Rehin sözleşmesinin resmî şekle uygunluğu, noter onaylı ya da sicil yetkilisi huzurunda imzalanmış belgeyle ispatlanır; bu belge bulunmazsa sözleşmenin geçerliliği tartışmalı hale gelir.
- Taşınmaz malikinin tescile muvafakat beyanı, tasarruf yetkisinin bulunduğunu da gösterecek biçimde ispatlanmalıdır.
- Kanuni istisna ileri süren taraf, bu istisnanın kanunda açıkça öngörüldüğünü ispatlamakla yükümlüdür.
- Sözleşmenin şekle aykırılığını ileri süren malik, bu iddiasını şekil eksikliğini gösteren belgelerle ortaya koyar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.853: Taşınmaz rehninin yalnızca tapuya kayıtlı taşınmazlar üzerinde kurulabileceğini koyar; tescil ilkesinin nesnel ön koşuludur.
- 4721 m.854: Rehne konu taşınmazın rehin kurulurken belirtilmesi gerektiğini düzenler; sözleşmenin içeriği bakımından bu maddeyle birlikte okunur.
- 4721 m.858: Tescilin kaydın terkini ile sona ereceğini koyar; kuruluş tescilinin devamını ve sona erişini düzenler.
- 4721 m.893: Tescile tabi kanuni ipotekleri düzenler; madde metnindeki kanuni istisnalardan biridir.
- 6750 sayılı Kanun: Rehin sözleşmesinin elektronik ya da yazılı şekli ile taşınır rehinli sicili hükümlerini içerir; taşınmaz rehni için resmî şekil zorunluluğunu tamamlar ve ayırır.

## [TMK m.857 — Birden çok kişiye ait taşınmazlarda](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-857)

Madde, paylı mülkiyette paydaşın kendi payı üzerinde rehin kurabilmesini ve pay üzerinde rehin kurulduktan sonra malın tamamının rehnine ilişkin sınırı düzenler; elbirliği mülkiyetine tabi taşınmazların rehninde bütün malikler adına rehin kurulması şartını koyar. Hüküm, paylı mülkiyetteki her paydaşa ve elbirliği mülkiyetindeki taşınmazlara uygulanır. Madde, paydaşın payına ilişkin tasarruf yetkilerinin genel çerçevesini, paylı mülkiyette malın tamamı üzerindeki tasarrufun bütün paydaşların rızasına bağlanmasını (m.692), paylı mülkiyetin kullanım ve yönetim kurallarını (m.689-695), paylaşma ve izale-i şuyu davasını (m.698-699) ve elbirliği mülkiyetinin kendi kurallarını düzenlemez; bu konular ilgili maddelerde yer alır. Rehin hakkının paylı mülkiyette sona erme ve paraya çevirme usulleri de bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Birden çok kişiye ait taşınmazlarda: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Pay üzerinde rehin**: Paydaşın malın tamamında değil, kendi paydan doğan hakkı üzerinde kurduğu rehin hakkıdır. Paydaş bu yetkiyi bütün paydaşların rızası olmadan kullanabilir.
- **Malın tamamının rehni**: Paylı malın bütününün, yani tüm paydaşların paylarının birlikte rehne verilmesidir. Bu işlem için bütün paydaşların rızası gerekir ve pay üzerinde rehin varken paydaşlar bu yolu kullanamaz.
- **Elbirliği mülkiyeti**: Malikler arasında pay ayrımı olmaksızın, ortak bir hukuki ilişkiye bağlı olarak kurulan mülkiyet türüdür. Bu mülkiyet türündeki taşınmaz yalnız bütün olarak ve tüm maliklerin adına rehnedilebilir.
- **Külli halef ve cüz'i halef**: Külli halef, paydaşın mal varlığının tamamını devralan kişidir; cüz'i halef ise yalnızca belirli bir pay veya hak üzerinde devralan kişidir. Rehin hakkının bu kişilere geçişi, kurulan rehnin niteliğine ve şerhe bağlıdır.

### Birden çok kişiye ait taşınmazlarda: hangi şartlar aranır?

- Rehin konusunun bir paylı mülkiyet payı olması gerekir; paydaş yalnızca kendi payını rehnedebilir.
- Pay üzerinde rehin kurulduktan sonra paydaşların malın tamamını rehnetmesi olanaksızdır; bu sınırı aşan bir rehin işlemi geçerli bir tasarruf olarak kurulamaz.
- Elbirliği mülkiyetine tabi taşınmazın rehni yalnız bütün olarak yapılabilir; pay bazında rehin kurulamaz.
- Elbirliği mülkiyetine tabi taşınmazda rehin, maliklerin tamamı adına kurulmalıdır; bir kısım malikin rızası yeterli değildir.
- Paylı mülkiyette malın tamamı üzerinde rehin kurulabilmesi için bütün paydaşların rızasının bulunması gerekir (m.692 ile bağlantılı).

### Birden çok kişiye ait taşınmazlarda: hangi sonuçları doğurur?

- Paydaş kendi payını rehnettiğinde, diğer paydaşların rızası aranmaz.
- Pay üzerinde rehin kurulduktan sonra, paydaşlar malın tamamını rehnetmeye yetkili değildir; bu yönde yapılan işlem geçersiz olur.
- Elbirliği mülkiyetine tabi taşınmaz, bütün olarak ve tüm malikler adına rehnedilmediği sürece geçerli biçimde rehnedilemez.
- Elbirliği mülkiyetinde, bir malikin tek başına yaptığı rehin işlemi, temsil yetkisi veya sonradan icazet bulunmadıkça bağlayıcı olmaz.

### Pay üzerinde rehin ile malın tamamının rehni arasındaki fark nedir?

- Paydaş yalnızca kendi payını rehnedebilir ve bu, diğer paydaşların rızasını gerektirmez.
- Malın tamamının rehni, tüm paydaşların birlikte rızasıyla yapılabilir ve pay üzerinde rehin kurulmuşsa bu yol kapanır.

Sonuç: Pay üzerinde rehin kurulduktan sonra malın tamamı için yeni rehin işlemi yapılamaz; bu sınır madde metninin doğrudan sonucudur.

### Paylı mülkiyet ile elbirliği mülkiyeti arasındaki fark nedir?

- Paylı mülkiyette her pay ayrı bir hak konusu olup paydaş kendi payını bağımsız olarak rehnedebilir.
- Elbirliği mülkiyetinde pay ayrımı yoktur ve taşınmaz bütün olarak tek bir mal sayılır.

Sonuç: Elbirliği mülkiyetine tabi taşınmazda pay üzerinde rehin kurulamaz; rehin ancak bütün olarak ve tüm malikler adına kurulabilir.

### Rehin kurulmadan önce ile rehin kurulduktan sonra arasındaki fark nedir?

- Pay üzerinde rehin kurulmadan önce paydaşların malın tamamını rehnetme olanağı, bütün paydaşların rızasıyla mümkündür.
- Pay üzerinde rehin kurulduktan sonra malın tamamı rehnedilemez.

Sonuç: Zamanlama sırası, malın tamamı üzerinde sonradan kurulacak rehinlerin geçerliliğini belirler.

### Birden çok kişiye ait taşınmazlarda: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Pay üzerinde rehin kurulduktan sonra da malın tamamı için rehin kurulabileceğini düşünmek; bu sınır aşıldığında işlemin geçersiz olduğu gözden kaçırılmamalıdır.
- Elbirliği mülkiyetindeki taşınmazda pay bazında rehin kurulabileceğini varsaymak; bu mülkiyet türünde pay ayrımı yoktur.
- Paydaşın kendi payını rehnederken de diğer paydaşların rızasını aramak; bu yetki paydaşa tanınmıştır.
- Malın tamamı rehni için bütün paydaşların rızasının gerekmediğini, çoğunluğun yeterli olduğunu düşünmek.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Elbirliği mülkiyetinde bir maliğin tek başına yaptığı tasarruf işlemleri, temsil yetkisi bulunmadığı ve sonradan icazet verilmediği sürece bağlayıcı kabul edilmemektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2008/2037 E., 2008/2607 K., 12.06.2008)
- Elbirliği mülkiyetinde tasarruf işlemlerinde kural olarak tüm ortakların oybirliği aranmaktadır ve bu ilke rehin işlemleri bakımından da gözetilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2008/2037 E., 2008/2607 K., 12.06.2008)

### Nasıl ispat edilir?

- Rehin hakkının kurulduğunu ileri süren taraf, rehin sözleşmesinin ve tapu kaydındaki tescilin varlığını ispat etmelidir.
- Pay üzerinde rehin kurulduğu iddiası tapu kaydı ile kanıtlanır; malın tamamı üzerinde sonradan rehin kurulduğu iddiası, bütün paydaşların rızasının bulunduğunu gösteren belgeyle desteklenmelidir.
- Elbirliği mülkiyetine tabi taşınmazda rehnin tüm maliklerin adına yapıldığını iddia eden taraf, tüm malikleri gösteren tapu kaydı ve temsil belgelerini ibraz etmelidir.
- Bir paydaşın temsil yetkisi bulunduğunu ileri süren taraf, bu yetkinin yazılı biçimde verildiğini ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.692: Paylı malın tamamı üzerinde devir, rehin veya sınırlı ayni hak kurulması için bütün paydaşların rızasını şart koşar; m.857'deki sınırın dayanağı bu hükümdür.
- 4721 m.689: Paylı mülkiyette paydaşların anlaşma yapma yetkisini düzenler; pay üzerindeki tasarrufların paydaşlar arasındaki sınırlarını tamamlar.
- 4721 m.698: Paylı mülkiyetin sona erdirilmesi ve paylaşmanın yolları ile ilgilidir; rehin hakkının paylaşma süreçte nasıl etkileneceğini gösterir.
- 4721 m.699: İzale-i şuyu davasında hâkimin satış ve paylaşma kararını düzenler; rehin hakkının paraya çevrilmesi bu hükümle bağlantılıdır.

## [TMK m.858 — Rehnin sona ermesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-858)

Madde, taşınmaz rehninin hangi hallerde sona ereceğini genel olarak düzenler: tescilin terkini, taşınmazın tamamen yok olması ve kamulaştırmaya ilişkin özel hükümlerin saklı tutulması. Madde, rehnin alacağa bağlılığından doğan sona ermeyi ve terkin işleminin usulünü ayrıntılı düzenlemez. Alacağın sona ermesi üzerine terkin talebi (MK m.883), terkine ilişkin tapu sicilinin düzeltilmesi davası (MK m.1025) ve sigorta tazminatı üzerindeki rehin hakkının devamı (MK m.879) başka maddelerde yer alır. Kamulaştırma halinde rehnin bedel üzerinden devamı ise bu maddenin saklı tuttuğu özel kanun hükümlerine bağlıdır.

### Rehnin sona ermesi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Tescilin terkini**: Taşınmaz rehninin tapu kütüğündeki kaydının silinmesidir. Terkin, rehin hakkını sona erdiren bir sebep olarak madde metninde yer alır; ancak terkinin hukuka uygun olması, rehin hakkının sona ermesi için aranan asgari koşuldur.
- **Taşınmazın tamamen yok olması**: Taşınmazın fiilen ve hukuken ortadan kalkmasıdır. Bu halde tescil maddi ve şekli değerini kaybettiğinden rehin, tapu kaydının silinmesine gerek kalmadan sona erer.
- **Sicil dışı sona erme**: Rehin hakkının tapu siciline yansımasına bağlı olmaksızın, kanunun öngördüğü bir olay nedeniyle kendiliğinden sona ermesidir. Tamamen yok olma bu kapsamdadır; tapu kaydı bu halde yalnızca şekli bir değer taşır.
- **Kamulaştırma saklı hükmü**: Madde, kamulaştırmaya ilişkin özel kanun hükümlerinin saklı kalacağını belirtir. Kamulaştırma ile taşınmaz mülkiyeti el değiştirdiğinde rehin hakkının bedel üzerinde devam edip etmeyeceği bu özel düzenlemelere ve yorumlara bağlıdır.

### Rehnin sona ermesi: hangi şartlar aranır?

- Rehnin sona ermesi için, taşınmazın tamamen yok olduğu ya da rehnin tapu kütüğünden terkin edildiği bir olayın gerçekleşmiş olması gerekir.
- Terkin yoluyla sona erme söz konusuysa, terkinin geçerli bir hukuki sebebe ve geçerli bir terkin muvafakat beyanına dayanması gerekir.
- Taşınmazın tamamen yok olması halinde, yok oluşun tapu kaydından bağımsız biçimde gerçekleşmiş olması gerekir.
- Kamulaştırma söz konusuysa, ilgili özel kanun hükmünün öngördüğü koşulların gerçekleşmiş olması gerekir; bu durumda genel sona erme sebepleri değil, saklı tutulan özel düzenleme uygulanır.

### Rehnin sona ermesi: hangi sonuçları doğurur?

- Taşınmaz rehni, tescilin geçerli biçimde terkin edilmesiyle sona erer.
- Taşınmaz tamamen yok olduğunda rehin, tapu siciline bağlı kalmaksızın sona erer.
- Geçersiz bir terkin, taşınmaz rehnini sona erdirmez ve rehin hakkı sahibi tapu kaydının düzeltilmesi davası ile rehnini yeniden tescil ettirebilir.
- Geçersiz terkin sonrasında taşınmaz iyiniyetli üçüncü kişiye geçmişse, rehin yükünden arınmış olarak kazanılmış sayılır ve rehin sona ermiş olur.
- Kamulaştırma halinde madde, ilgili özel kanun hükümlerinin uygulanmasını öngörür; genel sona erme kuralları kamulaştırmanın kendiliğinden rehni sona erdirdiği anlamına gelmez.
- Alacağın sona ermesi tek başına rehni kendiliğinden ortadan kaldırmaz; terkin gerekir, ancak sona erme maddi hukuk bakımından gerçekleşir.

### Terkin ile sona erme ile sicil dışı sona erme (tamamen yok olma) arasındaki fark nedir?

- Terkinle sona ermede rehin, tapu kütüğündeki kaydın silinmesiyle sona erer ve terkin kurucu nitelik taşır.
- Taşınmazın tamamen yok olmasında tapu siciline ihtiyaç duyulmaz; tescil maddi ve şekli değerini kaybeder.

Sonuç: Terkin işlemi yalnızca tapu kaydının düzeltilmesi ve silinmesi gerektiğinde gündeme gelir; yok olma halinde tescil kendiliğinden hükümsüz kalır.

### Geçerli terkin ile geçersiz terkin arasındaki fark nedir?

- Geçerli bir hukuki sebebe ve geçerli muvafakate dayanan terkin rehni sona erdirir.
- Terkinin hukuki sebebi veya muvafakat beyanı geçersizse, tapu memurunun yaptığı terkin rehin hakkını sona erdirmez.

Sonuç: Geçersiz terkin halinde rehin hakkı sahibi tapu sicilinin düzeltilmesi davası ile rehnini yeniden tescil ettirebilir; iyiniyetli yeni malik ise taşınmazı rehinsiz kazanır.

### Genel sona erme sebepleri ile kamulaştırma arasındaki fark nedir?

- Rehnin genel olarak sona ermesinde madde metninde sayılan sebepler uygulanır.
- Kamulaştırmada madde kendi kuralını koymaz, özel kanun hükümlerini saklı tutar.

Sonuç: Kamulaştırmada rehin hakkının kamulaştırma bedeli üzerinden devam edip etmeyeceği genel sona erme kurallarıyla değil, ilgili özel hükümlerle belirlenir.

### Rehnin sona ermesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Taşınmazın mülkiyetinin devrini, terkin yapılmadan rehin hakkının kendiliğinden sona ermesi sonucuna bağlamak; rehin hakkı tapu kaydının silinmesine kadar ayni hak olarak devam eder.
- Geçersiz bir terkini geçerli kabul edip rehnin sona erdiğini saymak; geçersiz terkin rehni sona erdirmez.
- Kamulaştırmayı genel sona erme sebeplerinden biri gibi değerlendirmek; madde kamulaştırma halini özel kanun hükümlerine bırakır.
- Tamamen yok olma ile terkinin hukuki sonuçlarını karıştırmak; yok olmada terkin açıklayıcı niteliktedir, sona erme tescilden bağımsız gerçekleşir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Tapudan terkin edilmedikçe rehin hakkının sona ermeyeceği, ipoteğin alacağa bağlı ayni bir hak olarak kabul edilmesi gerektiği yönünde uygulama vardır. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/439 E., 2023/627 K., 14.06.2023)
- Ipotek alacaklısının ipotekli taşınmazı satın alması, ipoteği kendiliğinden sona erdirmez; sona erme için terkin gerekir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/439 E., 2023/627 K., 14.06.2023)
- Sicil ile gerçek hukuki durum arasında uyuşmazlık olduğunda, rehin hakkının kapsamı tapu siciline bakılarak ve tescilin şekli değeri dikkate alınarak değerlendirilir. (7. Hukuk Dairesi, 2008/2037 E., 2008/2607 K., 12.06.2008; 11. Hukuk Dairesi, 2023/125 E., 2024/3851 K., 13.05.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Rehnin sona erdiğini ileri süren taraf, sona erme sebebini ispatlamakla yükümlüdür; tamamen yok olma iddiası için taşınmazın fiilen veya hukuken ortadan kalktığını gösteren belgeler ve keşif kullanılabilir.
- Terkin yoluyla sona erme iddiasında, tapu kaydındaki terkin işleminin dayanağı olan geçerli muvafakat veya mahkeme kararı ispatlanmalıdır; karşı taraf terkinin geçersizliğini ileri sürerse bu savunmayı ispatla yükümlüdür.
- Tapu kaydı, tescil nedeniyle doğruluk karinesinden yararlanır; kaydın düzeltilmesini isteyen taraf, kaydın gerçek hukuki duruma aykırı olduğunu yazılı delille ortaya koymalıdır.
- Kamulaştırma nedeniyle sona erme veya devam iddiasında, kamulaştırma kararı ve bedelin tespiti belgelerle ispatlanır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.883: Alacak sona erdiğinde malikin alacaklıdan ipoteğin terkinini isteyebileceğini düzenler; alacağa bağlı sona ermenin terkin yönünü tamamlar.
- 4721 m.879: Taşınmazın yok olması halinde sigorta tazminatı üzerinde rehin hakkının devamını düzenler; yok olma halindeki sona ermenin sınırını belirler.
- 4721 m.1025: Tapu sicilinin düzeltilmesi davasını düzenler; yolsuz terkin halinde rehnin yeniden tescilini sağlar.
- 4721 m.1023: Tescile güvenin korunmasını düzenler; iyiniyetli yeni malikin rehinsiz kazanımının dayanağıdır.
- 4721 m.1026: Tapu kaydının düzeltilmesi bakımından tapu sicilinin doğruluğu karinesi ve ilgili yolları düzenler.

## [TMK m.859 — Rehnin başka taşınmaz üzerine geçmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-859)

Madde, yetkili kamu kurum veya kuruluşunca yapılan parsel birleştirilmesi ve dağıtımı sonucunda, birleştirilen parsellerdeki taşınmaz rehinlerinin yeni taşınmaza geçişini düzenler. Birinci fıkra, tek bir parselin yerini alan yeni taşınmaza rehinlerin sıralarını koruyarak geçmesini; ikinci fıkra, birden çok parselin yerini alan tek taşınmaza rehinlerin taşınmazın bütününü kapsayacak biçimde ve olanak ölçüsünde sıralarını koruyarak geçmesini öngörür. Madde, tarafların özel bir anlaşması olmaksızın kamu idaresinin yaptığı birleştirme işlemlerinde uygulanır. Madde, rehinlili borçlunun birleştirme öncesinde taşınmazı rehinden kurtarma yetkisini düzenlemez (m.860). Tazminat ödenmesi ve bedelin rehin alacaklıları arasında paylaştırılmasını düzenlemez (m.861). Tapu siciline geçiş işleminin usulü ve tescil ayrıntıları da bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Rehnin başka taşınmaz üzerine geçmesi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Parsel birleştirilmesi ve dağıtımı**: Yetkili kamu kurum veya kuruluşunun, birden çok arazi parçasını tek bir parselde toplayıp malikler arasında yeniden dağıtması işlemidir. Malik, terk ettiği parselin yerine yeni bir taşınmaz alır; işlem bir kamu hukuku işlemidir.
- **Sıra korunması (olanak ölçüsünde)**: Rehin haklarının birbirine göre önceliğinin, yeni taşınmaz üzerinde de aynen devam etmesidir. Birden çok parselin tek taşınmaza dönüştüğü halde sıra tam olarak korunamıyorsa, bu ölçüt uygulanır ve sıra ancak mümkün olduğu kadar korunur.
- **Rehnin yeni taşınmaza geçmesi**: Eski parsel üzerindeki rehin hakkının yerini alan yeni taşınmaz üzerinde, aynı alacak ve aynı sırayla devam etmesidir. Rehin yeni bir sözleşmeyle kurulmaz; kanun gereği geçer.
- **Taşınmazı bütün olarak kapsama**: Birleştirme sonucunda oluşan taşınmazın tamamının, birden çok parselin yerine geçen rehinlerin teminatı olarak tutulmasıdır. Rehin, yeni taşınmazın bir kısmı üzerinde değil bütününde doğar.

### Rehnin başka taşınmaz üzerine geçmesi: hangi şartlar aranır?

- Birleştirmenin yetkili kamu kurum veya kuruluşu tarafından gerçekleştirilmiş olması gerekir.
- Birleştirilen parsel üzerinde taşınmaz rehni bulunması gerekir.
- Rehinli parselin yerine yeni bir taşınmazın verilmiş olması gerekir; birinci fıkra bakımından bu yeni taşınmaz tek parselin yerini almalıdır.
- İkinci fıkra bakımından birleştirme sonucunda oluşan taşınmazın değişik alacaklar için rehinli veya rehinsiz birden çok parselin yerini alması gerekir.
- Rehin hakları yeni taşınmaza geçerken önceki sıralarının korunması gerekir; ikinci fıkrada bu ölçüt olanak ölçüsündedir.
- Geçiş için yeni bir rehin sözleşmesi yapılmasına gerek yoktur; geçiş kanun gereği gerçekleşir.

### Rehnin başka taşınmaz üzerine geçmesi: hangi sonuçları doğurur?

- Birleştirme işlemiyle rehinler, terk edilen parselin yerine geçen yeni taşınmaz üzerinde sıralarını koruyarak kendiliğinden devam eder.
- Birden çok parselin yerine geçen tek taşınmazda rehin hakları taşınmazın bütününü kapsar.
- İkinci fıkradaki sıra korunması olanak ölçüsündedir; tam sıra korunamıyorsa bu ölçüde korunur.
- Rehin yeni taşınmaza geçtiğinde yeni bir rehin sözleşmesi gerekmez; tescil tapu memurunca re'sen yapılır.
- Birleştirmenin kamu kurum veya kuruluşunca yapılmaması halinde madde doğrudan uygulanmaz.

### Birinci fıkra ile ikinci fıkra arasındaki fark nedir?

- Birinci fıkra, tek bir parselin yerine yeni bir taşınmaz verildiği hali düzenler; rehinler aynı sırada yeni taşınmaza geçer.
- İkinci fıkra, birden çok parselin yerini alan tek bir taşınmaz oluştuğu hali düzenler; rehinler taşınmazın bütününü kapsar.

Sonuç: Birinci fıkrada sıra tam korunur. İkinci fıkrada sıra yalnızca olanak ölçüsünde korunur ve rehin yeni taşınmazın tamamına yayılır.

### Aynı alacak ile farklı alacaklar arasındaki fark nedir?

- Eski parseller aynı alacak için rehinli ise, yeni taşınmaza aynı alacağın teminatı olarak geçirilir.
- Eski parseller farklı alacaklar için farklı derecelerde rehinli ise, her rehin hakkı kendi sırasını taşıyarak yeni taşınmaz üzerinde yer alır.

Sonuç: Aynı alacak halinde rehinler kütüğe tek bir teminat olarak geçer. Farklı alacaklarda her rehin hakkının önceliği ayrı ayrı izlenir.

### Rehinli parsel ile rehinsiz parsel karışımı arasındaki fark nedir?

- Birleşen parsellerin bazıları rehinli, bazıları rehinsiz ise, rehin hakkı yeni taşınmazın tamamını kapsar.
- Birleşen parsellerin hiçbirinde rehin yoksa, bu madde uygulanacak bir rehin bulunmaz.

Sonuç: Rehinli parselin rehin hakkı, rehinsiz parsellerin de bulunduğu yeni taşınmazın bütününe yayılır.

### Madde 859 ile madde 860 arasındaki fark nedir?

- Madde 859 rehinlerin kanun gereği yeni taşınmaza geçişini düzenler.
- Madde 860, borçlunun birleştirmeden önce taşınmazı rehinden kurtarma yetkisini düzenler.

Sonuç: Borçlu 860 uyarınca rehni kaldırırsa 859'a göre geçecek rehin kalmaz; 859 yalnız rehnin yerinde kaldığı hallerde uygulanır.

### Rehnin başka taşınmaz üzerine geçmesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Birinci fıkradaki tek parsel geçişini, ikinci fıkradaki birden çok parsel geçişiyle aynı sayıp sıranın her halde tam korunacağını varsaymak.
- İkinci fıkradaki "olanak ölçüsünde" ifadesini sıranın hiçbir koşulda değişemeyeceği biçiminde yorumlamak.
- Rehnin yeni taşınmaza geçmesi için yeni bir rehin sözleşmesi yapılması gerektiğini düşünmek.
- Rehin yeni taşınmaza geçtiğinde rehinli alacaklının m.860 uyarınca rehni kaldırma talep edebileceğini varsaymak; 860 yalnız borçluya ve borçlu olmayan maliğe tanınmış bir yetkidir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Birleştirme sonucunda oluşan taşınmazın rehin yükü, kanunun ikame kuralı gereği eski parsellerin rehin hakkının yerini alır. (20. Hukuk Dairesi, 2015/8183 E., 2015/7602 K., 17.09.2015)

### Nasıl ispat edilir?

- Birleştirme işleminin yetkili kamu kurum veya kuruluşu tarafından yapıldığını ve parsel değişikliğini gösteren belgeler, rehinin eski parsel üzerinde bulunduğunu tapu kaydıyla ispatlanır; bu hususta ispat yükü rehin alacaklısındadır.
- Yeni taşınmazın rehin yükünü taşıdığı tapu kaydı ile tespit edilir; kayıtta rehnin geçmediği iddiası karşı tarafça ileri sürülüyorsa ispat yükü o tarafa aittir.
- Sıranın korunmadığı iddiası ileri süren tarafın, eski ve yeni tapu kayıtlarındaki sıra bilgisini karşılaştırarak ispat etmesi gerekir.
- Rehinli borçlunun m.860 uyarınca rehni kaldırdığı savunmasını ileri süren taraf, üç ay önceden bildirimi ve ödemeyi belgeyle ispatlamak zorundadır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.860: Borçluya, birleştirmeden önce üç ay önceden bildirmek koşuluyla rehni kaldırma yetkisi tanır; bu yetki kullanılırsa 859'daki geçiş konusu kalmaz.
- 4721 m.861: Terk edilen arazi yerine para tazminatı verilmesini ve tazminatın rehinli alacaklılar arasında paylaştırılmasını düzenler; 859'un yeni taşınmaz üzerindeki geçişi ile birlikte değerlendirilir.
- 4721 m.855: Aynı alacak için birden fazla taşınmazda rehin kurulmasını ve güvencenin dağıtılmasını düzenler; 859'daki rehinlerin birden çok parselde bulunduğu hallerde bu kurallar arka plandadır.
- 4721 m.854: Bölünen taşınmazın parsellerinin ayrı kayda alınmadan rehne konu olamayacağını belirtir; birleştirme sonrası yeni taşınmazın rehin bakımından bağımsız kayıtlı olmasıyla ilgilidir.

## [TMK m.860 — Borçlunun taşınmazı rehinden kurtarması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-860)

Madde, birleştirilen taşınmazlardan biri ile güvence altına alınmış alacağın borçlusunun, birleştirme sırasında alacağın karşılığını ödeyerek taşınmazı rehinden kurtarma hakkını düzenler. Hükmün konusu, birleştirme sonrası tek bir taşınmaz üzerindeki rehinlerin bir parselle sınırlandırılması ve bu parsel borçlusunun bildirim ve ödeme yoluyla rehini kaldırmasıdır. Madde, borçlu sıfatıyla hareket eden kişiyi ve birleştirilen taşınmazlardan birinin rehinle yükümlü olduğu durumu kapsar. Birleştirme sonrası rehin hakkının sıralarını ve taşınmazı bütün olarak kapsamasını düzenlemez (m.859). Bedelin alacaklılar arasında paylaştırılmasını düzenlemez (m.861). Yeni malikin tek taraflı yükten kurtarma hakkını düzenlemez (m.885-886). Rehinli alacaklının satış talebini düzenlemez (m.886).

### Borçlunun taşınmazı rehinden kurtarması: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Birleştirme**: Birden çok taşınmaz parselinin tek bir taşınmaz hâline getirilmesi işlemidir. Birleştirilen parsellerdeki rehin hakları, birleştirme sonucunda oluşan taşınmazın tamamını kapsar.
- **Rehinden kurtarma**: Taşınmazın üzerindeki rehin yükünün, alacağın karşılığının ödenmesi suretiyle kaldırılmasıdır. Bu madde bakımından kurtarma, borçlunun birleştirme sırasında yaptığı ödemeye bağlıdır.
- **Güvence altına alınmış alacak**: Birleştirilen taşınmazlardan birinin rehniyle teminat altına alınmış borçtur. Madde, yalnızca bu taşınmaza bağlı alacak için uygulanır.

### Borçlunun taşınmazı rehinden kurtarması: hangi şartlar aranır?

- Birleştirilen taşınmazlardan birinin rehniyle güvence altına alınmış bir alacağın borçlusu bulunulmalıdır.
- Borçlu, birleştirme sürüyorken, alacağın karşılığını ödemek suretiyle taşınmazı rehinden kurtarmak istediğini üç ay önceden bildirmelidir.
- Kurtarma, birleştirme sırasında yapılmalı ve alacağın karşılığı ödenmelidir.

### Borçlunun taşınmazı rehinden kurtarması: hangi sonuçları doğurur?

- Borçlu üç ay önce bildirmek ve birleştirme sırasında alacağın karşılığını ödemek koşuluyla taşınmazı rehinden kurtarabilir.
- Ödeme yapılınca taşınmaz üzerindeki rehin, tapu memurunca terkin edilir (m.861 ve sonrası uygulamaya ilişkin hükümler).
- Bildirim veya ödeme koşulu gerçekleşmezse, borçlu taşınmazı rehinden kurtaramaz ve rehin devam eder.

### Borçlu ile yeni malik arasındaki fark nedir?

- Madde borçluyu, yani alacağın kendisi için doğduğu kişiyi kapsar. Birleştirme sırasında taşınmazın borçlusu olarak ödeme yapar.
- Yeni malik, taşınmazı devralmış ancak alacaktan kişisel sorumlu olmayan kişidir. Yükten kurtarma için m.885-886 uygulanır.

Sonuç: Borçlu m.860 kapsamında üç ay önceden bildirimle ve birleştirme sırasında ödeme yaparak rehni kaldırır. Yeni malik ise m.885 uyarınca altı ay önceden bildirimle ve ivaz ya da takdir edilen değeri önererek kurtarma yapar.

### Birleştirme sırasında kurtarma ile birleştirme sonrası arasındaki fark nedir?

- Madde yalnızca birleştirme sürecinde ödeme yapılabilen hâli düzenler. Bildirim üç ay önceden yapılır.
- Birleştirme tamamlandıktan sonra rehin yükünden kurtarma, genel hükümlere göre yapılır.

Sonuç: Birleştirme sürecinde üç aylık bildirim ve ödeme ile hızlı kurtarma mümkündür; sonrasında m.885 ve devamındaki genel usul ve süreler uygulanır.

### Borçlunun taşınmazı rehinden kurtarması: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Üç aylık bildirim süresini altı ay olarak hesaplamak; altı aylık süre m.885'e ilişkindir, m.860 için üç aydır.
- Yeni malikin kurtarma hakkını borçlunun hakkıyla karıştırmak; m.860 borçluyu, m.885 yeni maliki düzenler.
- Birleştirme dışındaki bir zamanda yapılan ödemeyi m.860 kapsamında saymak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Birleştirme sırasında kurtarma talebinin hangi bedelle yapılacağı, ödenen tutarın alacağın tamamını karşılayıp karşılamadığına göre değerlendirilmektedir. (20. Hukuk Dairesi, 2015/8183 E., 2015/7602 K., 17.09.2015)

### Nasıl ispat edilir?

- Borçlunun birleştirme sırasında ödeme yaptığını ve üç aylık bildirimi yaptığını ispat etmesi gerekir.
- Bildirimin yazılı yapılmış olması ve tarihinin belirlenebilmesi, kurtarma hakkının varlığı için temel delildir.
- Alacaklının bildirimi almadığını ya da ödemenin eksik olduğunu ileri sürmesi hâlinde, bu savunmayı ispat yükü alacaklıya düşer.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.859: Birleştirme sonrası rehin haklarının birleştirilen taşınmazın tamamını kapsamasını ve sıralarını korumasını düzenler; m.860 bu rehinlerin belirli bir parselle sınırlandırılmasını sağlar.
- 4721 m.861: Ödenen bedelin alacaklılar arasında sıralarına göre paylaştırılmasını düzenler; m.860 kapsamında ödenen bedelin dağıtımı bu hükme göre yapılır.
- 4721 m.885: Yeni malikin tek taraflı yükten kurtarma usulünü düzenler; m.860 ile yeni malik ve borçlu bakımından ayrı bir kurtarma yolu oluşturur.

## [TMK m.861 — Bedel olarak ödenen para](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-861)

Madde, rehinli bir taşınmazın paraya çevrilmesinden doğan bedelin (satış ya da benzeri yolla elde edilen paranın) rehinli alacaklılar arasında nasıl bölüştürüleceğini ve bu bedelin hangi hallerde borçluya ödenemeyeceğini düzenler. Kuralın muhatabı, rehinli taşınmazın bedelini alan ve dağıtımını yapan taraflar ile bu bedel üzerinde hak iddia eden alacaklılardır. Madde, taşınmazın birleştirilmesi ya da yeni taşınmazla güvence oluşturulmasına ilişkin rehin hakkı düzenlemelerini (m.859 vd.) kapsamaz; onlar yalnızca bu maddenin ikinci fıkrasındaki ölçütün bir parçası olarak görülür. Bedelin paraya çevrilme usulünü (icra satışı, sözleşmeyle satış vb.) ve satış koşullarını düzenlemez. Rehin sıralamasının kuruluşu ve sıra değişikliği, rehnin kaldırılması ya da terkini ile ilgili hükümler de bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Bedel olarak ödenen para: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Rehinli taşınmazın bedeli**: Rehinli taşınmazın satışı veya benzeri bir yolla paraya çevrilmesi sonucunda elde edilen para tutarıdır. Bedel para olmalıdır; bu madde yalnızca para bedeli üzerinden uygulanır.
- **Sıra**: Rehin hakkının öncelik derecesini gösterir. Aynı taşınmaz üzerinde birden çok rehinli alacak bulunduğunda bedel önce sıraya göre dağıtılır; sırası öne geçen alacak diğerinden önce karşılanır.
- **Aynı sıra**: Birden çok alacağın aynı rehin sırasında yer alması halidir. Bu durumda bedel alacakların miktarı oranında paylaştırılır.
- **Güvence yeterliliği**: Rehin hakkının alacağı karşılayacak değerde kalıp kalmadığı ölçütüdür. Bedel borçluya ödenirse rehinli alacağın güvencesiz kalıp kalmayacağı bu ölçüte göre belirlenir.
- **Alacaklının rızası**: Bedelin borçluya ödenebilmesi için rehinli alacaklının açıkça verdiği onaydır. Madde, bu onay olmadan ödemeyi yasaklayan iki hali kapsar.

### Bedel olarak ödenen para: hangi şartlar aranır?

- Rehinli taşınmaz için bedel olarak ödenen paranın, rehinli alacaklılar arasında sıraya göre dağıtılması gerekir.
- Aynı sıradaki alacaklar varsa bedel, alacak miktarlarıyla orantılı olarak bölüştürülmelidir.
- Bedel borçluya ödenecekse, rehinle güvenceye bağlanan alacak miktarının yirmide birinden fazla olmamalıdır.
- Bedel borçluya ödenecekse, yeni taşınmaz alacak için yeterli güvence oluşturmamalıdır; aksi halde ödeme yapılamaz.
- Yukarıdaki sınırlar aşılıyorsa borçluya ödeme için alacaklının rızası alınmalıdır.

### Bedel olarak ödenen para: hangi sonuçları doğurur?

- Bedel, rehinli alacaklılar arasında sıraya göre dağıtılır ve aynı sıradaki alacaklar miktar oranında paylaşılır.
- Güvenceli alacak miktarı yirmide birden fazlaysa, bedel alacaklının rızası olmadan borçluya ödenemez.
- Yeni taşınmaz alacak için yeterli güvence oluşturmuyorsa, bedel alacaklının rızası olmadan borçluya ödenemez.
- Alacaklı rızası verilirse bedel borçluya ödenebilir.
- Yukarıdaki iki sınır da gerçekleşmiyorsa, bedelin borçluya ödenmesine engel bir durum bulunmaz.

### Sıraya göre dağıtım ile aynı sıradaki alacaklar arasında dağıtım arasındaki fark nedir?

- Farklı sıralarda bulunan alacaklarda bedel, önce öncelik sırasına göre karşılanır.
- Aynı sırada bulunan alacaklarda bedel, alacak miktarları oranında paylaştırılır.

Sonuç: Önce sıra belirlenir, sonra aynı sıradaki alacaklar arasında orantılı bölüşüm yapılır.

### Borçluya ödeme ile alacaklı rızasına bağlı ödeme arasındaki fark nedir?

- Rehinle güvenceli alacağın yirmide birini aşmayan ve yeni taşınmaz güvencesi yeterli olan hallerde bedel borçluya ödenebilir.
- Güvenceli alacak yirmide birden fazlaysa veya yeni taşınmaz yeterli güvence değilse, bedel alacaklının rızası olmadan borçluya ödenemez.

Sonuç: Ödemenin serbestliği ile alacaklı rızası gerekliliği arasında ayrım, borçlunun bedeli alıp alamayacağını belirler.

### Bedel olarak ödenen para: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Bedelin dağıtımında sıra ilkesini gözden kaçırıp, doğrudan alacak miktarına göre paylaştırmak; önce sıraların belirlenmesi gerekir.
- Aynı sıradaki alacakları sıraya göre değil, tek bir alacak gibi hesaplamak; bu durumda miktar oranı uygulanmalıdır.
- Yirmide bir sınırını yanlış hesaplamak; sınır, rehinle güvenceli alacak miktarına göre belirlenir.
- Alacaklının rızası aranmadan bedelin borçluya ödenmesi; sınırların aşılması halinde rıza zorunludur.
- Güvence yeterliliği ölçütünü yalnızca alacak tutarına bakarak değerlendirmek; yeni taşınmazın değeri de dikkate alınmalıdır.

### Nasıl ispat edilir?

- Bedelin borçluya ödenmesini isteyen taraf, güvenceli alacağın miktarının yirmide birinden fazla olmadığını ve yeni taşınmazın yeterli güvence oluşturduğunu ispatlamalıdır.
- Alacağın miktarı, rehin sözleşmesi ve tapu kaydı gibi yazılı belgelerle ortaya konulabilir.
- Alacaklının rızasının bulunduğunu iddia eden taraf, bu rızayı yazılı belge ile ispatlamalıdır; yazılı rızanın yokluğunda ödemenin yapılmadığı anlaşılır.
- Bedelin borçluya ödenmesine itiraz eden alacaklı, güvenceli alacağın yirmide birden fazla olduğunu veya güvencenin yetersiz kaldığını ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.859](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-859): Taşınmazların birleştirilmesi hâlinde rehin haklarının durumunu düzenler; m.861'in ikinci fıkrasındaki yeni taşınmazın yeterli güvence oluşturup oluşturmadığı ölçütüyle bağlantılıdır.
- [4721 sayılı Kanun m.860](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-860): Birleştirme veya yeni taşınmazla güvence hâlinde rehin hakkının devamını düzenler; m.861'deki güvence yeterliliği ölçütünün uygulanmasında dayanak oluşturur.

## Süreler

| Süre | Madde | Hüküm |
|---|---|---|
| üç ay | [m.860](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-860) | Birleştirilen taşınmazlardan biri ile güvence altına alınmış olan alacağın borçlusu, üç ay önce bildirmek koşuluyla birleştirme sırasında karşılığını ödeyerek taşınmazı rehinden kurtarabilir. |

## Konuda geçen kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2022/909 E., 2023/1086 K., 15.11.2023 (m.856)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/439 E., 2023/627 K., 14.06.2023 (m.858)
- 11. Hukuk Dairesi, 2023/3279 E., 2024/5830 K., 11.07.2024 (m.856)
- 11. Hukuk Dairesi, 2023/125 E., 2024/3851 K., 13.05.2024 (m.858)
- 20. Hukuk Dairesi, 2015/8183 E., 2015/7602 K., 17.09.2015 (m.859, m.860, m.861)
- 19. Hukuk Dairesi, 2009/1006 E., 2009/1282 K., 19.02.2009 (m.857)
- 7. Hukuk Dairesi, 2008/2037 E., 2008/2607 K., 12.06.2008 (m.857, m.858)
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2025/678 E., 2026/781 K., 24.04.2026 (m.856)
- Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, 2022/1182 E., 2025/1010 K., 23.05.2025 (m.856)
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2023/177 E., 2024/685 K., 19.04.2024 (m.856)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2021/114 E., 2023/1211 K., 10.05.2023 (m.856)

---

Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/rehnin-kurulmasi-ve-sona-ermesi-tasinmazlarin-birlestirilmesi