--- title: "Taşınır mülkiyeti, kazanılması ve sahiplenme — Medeni Hukuk konu anlatımı" course: "Medeni Hukuk" law: "Türk Medeni Kanunu" articles: "TMK m.762–768" compiled: "2026-10-21" jurisdiction: "TR" source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tasinir-mulkiyeti-kazanilmasi-ve-sahiplenme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" --- # Taşınır mülkiyeti, kazanılması ve sahiplenme Medeni Hukuk › Eşya hukuku › Mülkiyet › Taşınır mülkiyeti — [Medeni Hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk) ## Kısaca TMK m.762, taşınır mülkiyetinin konusunu belirler: taşınabilen maddi şeyler ile edinmeye elverişli, taşınmaz mülkiyetinin kapsamına girmeyen doğal güçler. TMK m.763, taşınır mülkiyetinin devrinde zilyetliğin devrini mülkiyetin nakli için şart koşar ve devir yetkisi bulunmayan bir kişiden iyi niyetli kazananın zilyetlik hükümlerine göre kazanmanın korunduğu hallerde mülkiyeti kazanmasını düzenler. ## Kapsam Bu konu, Türk Medeni Kanunu m.762–768 hükümlerini kapsar: konusu, zilyetliğin devri, hükmen teslim, sahipsiz şeyler, sahipsiz duruma gelen hayvanlar. - [TMK m.762 — Konusu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-762) - [TMK m.763 — Zilyetliğin devri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-763) - [TMK m.764](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-764) - [TMK m.765](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-765) - [TMK m.766 — Hükmen teslim](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-766) - [TMK m.767 — Sahipsiz şeyler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-767) - [TMK m.768 — Sahipsiz duruma gelen hayvanlar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-768) ## [TMK m.762 — Konusu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-762) TMK m.762, taşınır mülkiyetinin konusunu belirler: taşınabilen maddi şeyler ile edinmeye elverişli, taşınmaz mülkiyetinin kapsamına girmeyen doğal güçler. Hükmün konusu nesnel bir tanımdır; taşınır mülkiyetinin kazanılmasını, kaybını ve kapsamını düzenlemez. Madde, taşınır eşya ve doğal güçler dışında kalan varlıkların (taşınmazlar, insan vücudu, fikri haklar) taşınır mülkiyetine konu olmadığını dolaylı olarak ortaya koyar. Hükmün bağlayıcı olduğu kişi bakımından bir sınırlama yoktur; herhangi bir malik ya da mülkiyet iddiası bakımından tanım olarak uygulanır. Taşınır mülkiyetinin devir yoluyla kazanılmasını düzenlemez (m.763 ve devamı). Sahipsiz taşınırın sahiplenmesini ve bulunmuş eşyayı düzenlemez (m.773 vd.). Taşınır mülkiyetinin kaybını ve zilyetliğin korunmasını düzenlemez (m.779 vd. ve m.980 vd.). ### Konusu: hangi kavramlar bilinmeli? - **Taşınır eşya**: Özünde bir değişiklik olmaksızın kendi gücüyle ya da başka bir güçle bir yerden başka bir yere taşınabilen maddi şeydir. Taşınabilirlik, eşyanın niteliğine bakılarak belirlenir; fiilen taşınıp taşınmadığı önemli değildir. Bir taşınmazın bütünleyici parçası hâline gelen taşınır, taşınmaz mülkiyetine tabi olduğundan taşınır eşya niteliğini kaybeder. - **Doğal güçler**: Maddi varlığı bulunmayan, ancak edinilebilen ve insan hâkimiyetine alınabilen enerji türü varlıklardır. Taşınır mülkiyetinin konusu olabilmeleri için edinmeye elverişli olmaları ve taşınmaz mülkiyetinin kapsamına girmemeleri gerekir. - **Edinmeye elverişlilik**: Doğal gücün kişilerin hâkimiyet alanına alınabilmesi, yani ölçülüp depolanabilmesi ya da kullanılabilmesi anlamına gelir. Bu ölçüt, doğal gücün mülkiyet konusu olup olamayacağını belirler. - **Gemi siciline kayıtlı gemi ve hava aracı**: Niteliği itibarıyla taşınır olmakla birlikte özel sicil rejimine tabi tutulan araçlardır. Bu araçlar bakımından taşınmazlara benzer kurallar uygulanır; Medeni Kanunun taşınırlara ilişkin hükümleri gemi siciline kayıtlı olmayan gemiler bakımından uygulanır. ### Konusu: hangi şartlar aranır? - Konunun taşınabilen maddi bir şey olması gerekir; eşya niteliği taşımayan insan vücudu ve fikri haklar bu kapsama girmez. - Taşınır eşya niteliğindeki şeyin bir taşınmazın bütünleyici parçası hâline gelmemiş olması gerekir; bütünleyici parça olan şey taşınmaz mülkiyetine tabidir. - Doğal güç konu olacaksa, edinmeye elverişli olması gerekir; kişinin hâkimiyet alanına alınamayan doğal güç taşınır mülkiyetinin konusu olamaz. - Doğal gücün taşınmaz mülkiyetinin kapsamına girmemesi gerekir; taşınmaza bağlı olarak taşınmaz mülkiyetine tabi olan doğal güç bu hükmün kapsamı dışındadır. ### Konusu: hangi sonuçları doğurur? - Bir şey m.762 anlamında taşınır mülkiyetinin konusu ise, taşınır mülkiyetine ilişkin kazanma ve kaybetme kuralları (m.763 vd.) ona uygulanır. - Taşınmaz mülkiyetinin kapsamına giren bir doğal güç, m.762 anlamında taşınır mülkiyetinin konusu olamaz. - İnsan vücudu ve fikri haklar, eşya kavramına girmediğinden taşınır mülkiyetinin konusu olamaz. - Hayvanlar eşya sayılmaz ancak taşınır mülkiyeti kurallarına kıyasen tabi tutulur. - Gemi siciline kayıtlı olmayan Türk gemileri üzerindeki mülkiyet ve sınırlı ayni haklar Medeni Kanunun taşınırlara ilişkin hükümlerine tabidir. - Taşınır kamu malları, taşınır niteliğini sürdürdüğü sürece özel mülkiyete konu olamaz; dolayısıyla taşınır mülkiyeti hükümlerine tabi değildir. - Madde bir mülkiyet kısıtlaması ya da yükümlülük düzenlemediği için, aykırılığa bağlanan bir hukuki sonuç yoktur. ### Taşınır eşya ile doğal güç arasındaki fark nedir? - Taşınır eşya, maddi ve taşınabilir bir şeydir; kendi gücüyle ya da başka bir güçle yer değiştirebilir. - Doğal güç maddi varlığı olmayan, ancak edinilebilen bir güçtür; elektrik enerjisi gibi. Sonuç: Her iki kategori de taşınır mülkiyetinin konusu olabilir; ancak doğal güç için edinmeye elverişlilik ek bir koşul olarak aranır. ### Taşınır ile taşınmaz eşya (bütünleyici parça) arasındaki fark nedir? - Taşınır bir mal, bir taşınmazın bütünleyici parçası hâline gelmediği sürece taşınır mülkiyetine konu olur. - Bir taşınmazın bütünleyici parçası hâline gelen taşınır, taşınmaz mülkiyetine tabi olur. Sonuç: Aynı şeyin taşınır niteliği, bütünleyici parça hâline gelmekle sona erer; mülkiyet rejimi değişir. ### Gemi siciline kayıtlı gemi ile kayıtsız gemi ve hava aracı arasındaki fark nedir? - Gemi siciline kayıtlı gemi ile hava aracı, taşınır olmakla birlikte özel sicil rejimine tabidir (TTK ve Türk Sivil Havacılık Kanunu hükümleri). - Gemi siciline kayıtlı olmayan Türk gemilerindeki mülkiyet ve sınırlı ayni haklar, Medeni Kanunun taşınırlara ilişkin hükümlerine tabidir. Sonuç: Bu araçlarda m.762 kapsamında taşınır sayılmakla birlikte uygulanacak kurallar sicil durumuna göre ayrışır. ### Kamu malı taşınır ile özel mülkiyete konu taşınır arasındaki fark nedir? - Taşınır kamu malları, niteliklerini sürdürdüğü süre boyunca özel mülkiyete konu olamaz. - Özel mülkiyete konu olabilen taşınır eşya, taşınır mülkiyeti hükümlerine tabidir. Sonuç: Kamu malı olan taşınır, m.762 kapsamına girse de taşınır mülkiyeti hükümleri uygulanmaz. ### Konusu: sık yapılan hatalar nelerdir? - Doğal güçleri, edinmeye elverişli olup olmadığına bakmadan doğrudan taşınır mülkiyeti konusu saymak; edinmeye elverişlilik şartı ayrıca aranmalıdır. - Bütünleyici parça hâline gelmiş bir taşınırı hâlâ taşınır mülkiyeti rejimine tabi saymak; bu durumda taşınmaz mülkiyeti hükümleri uygulanır. - Gemi siciline kayıtlı gemi ve hava aracını sıradan taşınır gibi değerlendirmek; bu araçlar özel sicil rejimine tabidir ve noter ya da sicil işlemleri gerekir. - Hayvanları eşya sayarak doğrudan m.762 kapsamına almak; hayvanlar eşya değildir, yalnızca kıyasen taşınır kurallarına tabi tutulur. - İnsan vücudunu ya da fikri hakları taşınır mülkiyeti konusu olarak nitelendirmek; bu varlıklar eşya kavramına girmez. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Mahkemeler, m.762'yi taşınır mülkiyetinin konusunu belirleyen tanım hükmü olarak kullanmakta; bir şeyin taşınır mı taşınmaz mı olduğunu bu tanıma göre belirlemektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2017/1082 E., 2019/548 K., 17.09.2019; Ceza Genel Kurulu, 2018/273 E., 2019/507 K., 27.06.2019; Ceza Genel Kurulu, 2017/1124 E., 2019/73 K., 07.02.2019) - Mahkemeler, hukuki nitelendirme yaparken taşınır ile taşınmazı ayırmak için bu maddeye dayanmakta; taşınmaz niteliğinde olmayan kayıtsız varlıkları taşınır mülkiyeti rejimine tabi saymaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/871 E., 2024/286 K., 29.05.2024) - Taşınır mülkiyetinin m.762 kapsamına girmediği ve taşınmaz gibi ele alınması gerektiği durumlarda, tapuya kayıtlı olmayan taşınmaz niteliğindeki şey menkul hükmünde değerlendirilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/871 E., 2024/286 K., 29.05.2024) - Mahkemeler, para ve benzeri şeylerin taşınır mülkiyeti kapsamında değerlendirilmesinde m.762'yi dayanak almakta; saklama sözleşmesi bağlamında bu tür varlıkların taşınır olarak değerlendirilmesini kabul etmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2022/1034 E., 2023/1057 K., 22.06.2023) - Hukuk düzeninde taşınır mülkiyetinin kanunda ayrı bir bölümde düzenlendiği ve m.762'den m.778'e kadar olan hükümlerin bu alanı kapsadığı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025) ### Nasıl ispat edilir? - Taşınır niteliği iddia eden taraf, şeyin m.762 anlamında taşınabilen maddi şey veya edinilebilir doğal güç olduğunu ispatlamakla yükümlüdür; bu ispat her türlü delille yapılabilir. - Bir şeyin taşınmaz mülkiyetinin kapsamına girdiğini (bütünleyici parça olduğunu) savunan taraf bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür; tapu kaydı ve bina ile bağlantı belgeleri bu konuda kullanılır. - Doğal gücün edinmeye elverişli olduğunu iddia eden taraf, bu gücün kişilerin hâkimiyetine alınabildiğini (ölçülebilir, depolanabilir ya da kullanılabilir olduğunu) teknik bilirkişi raporu ile ispatlamakla yükümlüdür. - Gemi siciline kayıtlı olup olmadığı, sicil kaydı ile ispatlanır; sicil kaydı yoksa Medeni Kanunun taşınır hükümlerinin uygulanacağı savunması ileri sürülebilir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 4721 m.763: Taşınır mülkiyetinin devren kazanılmasında zilyetliğin devrini düzenler; m.762'de tanımlanan konunun nasıl edinileceğini gösterir. - 4721 m.684: Bir taşınırın taşınmazın bütünleyici parçası olup olmadığını belirleyen kuraldır; m.762'nin taşınır kapsamını sınırlar. - 4721 m.773: Bulunmuş eşya hükümlerini düzenler; doğal güçlerin ve taşınırların sahiplenilmesinde m.762 kapsamındaki şeylere uygulanır. - 4721 m.779: Taşınır mülkiyetinin kaybına ilişkin kuralları düzenler; m.762 kapsamındaki bir taşınırın kaybını konu alır. - 4721 m.766: Zilyetliğin devrinde kötüye kullanmayı önleyen hükmen teslim sınırlamasını düzenler. ## [TMK m.763 — Zilyetliğin devri](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-763) TMK m.763, taşınır mülkiyetinin devrinde zilyetliğin devrini mülkiyetin nakli için şart koşar ve devir yetkisi bulunmayan bir kişiden iyi niyetli kazananın zilyetlik hükümlerine göre kazanmanın korunduğu hallerde mülkiyeti kazanmasını düzenler. Hüküm, taşınır üzerinde mülkiyet kazanmak isteyen iyi niyetli kişiye ve devreden kişinin tasarruf yetkisinin bulunmadığı ilişkilere uygulanır. Maddenin ikinci fıkrası taşınır mülkiyetinin devir yetkisiz kişiden kazanılmasının koşullarını içerir. Madde taşınmaz mülkiyetinin devrini düzenlemez; taşınmazda tapu siciline tescil esastır (m.705). Zilyetliğin kazanılma yolları (aslen kazanma, tesisen kazanma, havale ve hükmen teslim) ile zilyetliğin korunmasına ilişkin kurallar m.973 vd. ve m.981 vd. hükümlerinde yer alır. Mülkiyetin saklı tutulması ve bu konudaki sözleşmesel düzenlemeler ile iyi niyetin ayrıntıları (m.3) ayrı başlıklar altında incelenir; m.763 yalnızca mülkiyetin devrine ilişkin genel kuralı kapsar. ### Zilyetliğin devri: hangi kavramlar bilinmeli? - **Zilyetliğin devri**: Zilyetliğin bir kişiden diğerine geçmesi işlemidir ve taşınır mülkiyetinin nakli için gerekli olan şekil unsurudur. Teslim yoluyla yapılabileceği gibi teslim olmaksızın hükmen teslim veya zilyetliğin havalesi yoluyla da gerçekleşebilir. - **Devir yetkisi**: Eşyanın mülkiyetini başkasına geçirebilme yetkisidir ve esas itibarıyla malike aittir. Tasarruf yetkisini kısıtlayan bir sebep varsa malik de mülkiyeti devredemez; malik olmayan kişi ise temsil yetkisi olmadıkça devredemez. - **İyi niyet**: Devri yapanın devri yapmaya yetkili olmadığını kazananın bilmemesi ve bilmesi gerekmemesi durumudur (m.3). Kısıtlamayı bilmemek ya da malik olmayan devredenin yetkisiz olduğunu bilmemek bu kapsamda değerlendirilir. - **Zilyetlik hükümlerine göre kazanmanın korunması**: Kazananın zilyetliği, zilyetliğin korunmasına ilişkin kurallara göre kazanımı koruyacak biçimde elde etmiş olması gerektiği anlamına gelir. Zilyetliğin koruma kurallarını karşılamayan bir kazanma m.763 ikinci fıkrasının kapsamı dışında kalır. ### Zilyetliğin devri: hangi şartlar aranır? - Taşınır mülkiyetinin devrinde zilyetliğin devredilmiş olması bulunmalıdır. - Devreden ile kazanan arasında mülkiyeti geçirme konusunda uyuşma bulunmalıdır ve zilyetliğin devri bu iradeyle yapılmış olmalıdır. - Devir yetkisi bulunmayan bir kişiden kazanma söz konusuysa, zilyetliği devralan kişi iyi niyetli olmalı ve malik olmak üzere devralmış bulunmalıdır. - Kazanan kişinin zilyetliği zilyetlik hükümlerine göre kazanmayı koruyacak biçimde elde etmiş olması gerekir; bu koşul sağlanmıyorsa ikinci fıkra uygulanmaz. - Devreden kişinin tasarruf yetkisi kısıtlanmış malik olması hâlinde kazananın kısıtlamayı bilmemesi iyi niyetin parçası olarak aranır; malik olmayan üçüncü kişinin devrinde ise kazananın devredenin malik olmadığını bilmemesi gerekir. ### Zilyetliğin devri: hangi sonuçları doğurur? - Zilyetliğin devredilmesi ve mülkiyeti geçirme konusundaki uyuşma varsa, taşınır mülkiyeti kazanana geçer. - Devir yetkisi bulunmayan kişiden iyi niyetli kazanan, zilyetlik hükümlerine göre kazanma korunuyorsa eşyanın maliki olur. - Kazanan iyi niyetli değilse ya da kazanma zilyetlik kurallarına göre korunmuyorsa, devir yetkisiz devir mülkiyet kazandırmaz. - Zilyetlik hükümlerine göre kazanma korunmadığında, mülkiyeti kazanmamış kişi zilyetlik üzerinde zilyetlik hükümlerine göre talep hakkını korur ve mülkiyet hukuku bakımından sahipliğini kazanamaz. - Zilyetliğin devri yalnız maddi teslim fiiliyle sınırlı değildir; teslim olmaksızın hükmen teslim ve zilyetliğin havalesi de devri sağlayabilir. - Madde emredici niteliktedir; mülkiyetin devrinde zilyetliğin devrini şart koşar ve bu şarta aykırı sözleşme kayıtları mülkiyeti geçirmez. ### Devir yetkisi bulunan devreden ile devir yetkisi bulunmayan devreden arasındaki fark nedir? - Malik ya da devir yetkisine sahip kişinin zilyetliği devretmesi halidir. Bu durumda mülkiyet, zilyetliğin devri ve mülkiyeti geçirme anlaşması ile kazanana geçer. - Malik olmayan ya da tasarruf yetkisi kısıtlı olan kişinin zilyetliği devretmesi halidir. Bu durumda m.763 ikinci fıkra devreye girer. Sonuç: Devir yetkisi bulunmayan devredende iyi niyetli kazanan, zilyetlik hükümlerine göre kazanma korunuyorsa mülkiyeti kazanır; aksi hâlde kazanma gerçekleşmez. ### Teslimle devir ile teslimsiz (hükmen teslim, zilyetliğin havalesi) devir arasındaki fark nedir? - Zilyetliğin şeyin ya da hâkimiyet araçlarının fiilen kazanana verilmesiyle gerçekleşmesidir. - Eşyanın fiilen el değiştirmediği, kazananın dolaylı zilyetlik kazandığı hâllerdir; zilyetliğin havalesi yalnız kademeli zilyetlikte uygulanır. Sonuç: Her iki yolda da zilyetliğin devri gerçekleşirse mülkiyet geçer; ancak havalede üçüncü kişinin zilyetliği devredenin hâkimiyetini tanıyor olmalıdır. ### Asli zilyet ile fer'i zilyet devri arasındaki fark nedir? - Devreden kişinin eşya üzerinde doğrudan hâkimiyeti bulunan asli zilyet olmasıdır. - Devredenin fer'i zilyet olduğu, yani başkasına bağlı bir zilyetlik taşıdığı hâllerdir. Sonuç: Fer'i zilyetlik de havalede devredilebilir; ancak zilyetlik kazanılacak kişi için kademeli zilyetlik ilişkisi kurulabilmelidir. ### Kısıtlanmış malik ile malik olmayan üçüncü kişi arasındaki fark nedir? - Tasarruf yetkisi kısıtlanmış malikin devrinde kazanan kısıtlamayı bilmemekle iyi niyetli olabilir. - Malik olmayan üçüncü kişinin devrinde ise devredenin malik olmadığının bilinmemesi gerekir. Sonuç: İyi niyetin kapsamı devredenin durumuna göre değişir; her iki halde de kazananın iyi niyeti ayrıca ispatlanmalıdır. ### Zilyetliğin devri: sık yapılan hatalar nelerdir? - Mülkiyetin devrinde zilyetliğin devrini yeterli saymak; devredenin mülkiyeti devir yetkisinin bulunup bulunmadığını ayrıca araştırmamak. - Teslim olmaksızın zilyetliğin devrini (hükmen teslim ve havale) yalnız maddi teslim fiiline bağlamak. - İyi niyeti yalnızca devredenin malik olduğuna inanmak sayarak değerlendirmek; kısıtlamayı bilmemek ile devredenin malik olmadığını bilmemeyi karıştırmak. - Zilyetliğin kazanmayı koruyacak biçimde elde edilmediği hâlde ikinci fıkrayı uygulamak. - Taşınmaz mülkiyetinin devrini m.763'e göre çözmeye çalışmak; taşınmazda tapu tescili esastır. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Mahkemeler, devir yetkisi bulunmayan kişiden iyi niyetli kazananın mülkiyet kazanabilmesi için zilyetliğin kazanmayı koruyacak nitelikte elde edilmesini aradığını kabul etmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025) - Hukuk Genel Kurulu, menkul niteliğindeki taşınırlarda tapu kaydı bulunmadığında m.762 ve m.763 hükümlerinin birlikte uygulanacağını kabul etmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/871 E., 2024/286 K., 29.05.2024) - Ceza Genel Kurulu, suç konusu eşyayı üçüncü kişiye satarak zilyetliği devreden failin eşya üzerinde tasarruf yetkisi kalmadığını ve bu nedenle eşyanın yerini göstermesi gerektiğini kabul etmektedir. (Ceza Genel Kurulu, 2018/607 E., 2022/349 K., 17.05.2022; Ceza Genel Kurulu, 2014/503 E., 2018/199 K., 08.05.2018; Ceza Genel Kurulu, 2014/5 E., 2016/394 K., 01.11.2016; Ceza Genel Kurulu, 2013/592 E., 2016/94 K., 23.02.2016) - Ceza uygulamasında m.763'ün devir yetkisi bulunmayan kişiden iyi niyetli kazananın korunmasına dair ilkesi, suç eşyasının el değiştirmesinde kazananın hakkını belirlemek için kullanılmaktadır. (Ceza Genel Kurulu, 2018/607 E., 2022/349 K., 17.05.2022; Ceza Genel Kurulu, 2014/503 E., 2018/199 K., 08.05.2018) ### Nasıl ispat edilir? - Mülkiyeti kazandığını ileri süren kişi, zilyetliğin devrini ve devredenin devir yetkisine sahip olmadığını bilmediğini (iyi niyetini) ispatlamakla yükümlüdür. - Zilyetliğin devri teslim belgesi, fatura, tutanak, anahtar teslimi veya fiili hâkimiyetin devrini gösteren tanık beyanları ile ispatlanır. - Devredenin malik olmadığını ya da tasarruf yetkisinin kısıtlı olduğunu bilen kişi, bu bilgisini ortadan kaldırmak için iyi niyet savunmasını kullanamaz; bu bilgi karşı tarafça ispat edilir. - Karşı taraf, kazananın kötü niyetli olduğunu veya zilyetliğin kazanmayı koruyacak biçimde kazanılmadığını iddia ederse, bu savunmayı kendisi ispatlamakla yükümlüdür. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 4721 m.3: İyi niyetin tanımını ve ispat kuralını verir; m.763 ikinci fıkrasındaki iyi niyet şartı bu hükme göre değerlendirilir. - 4721 m.705: Taşınmazlarda mülkiyetin devrinin tapu siciline tescille gerçekleşmesini düzenler; m.763 bu alanı kapsamaz. - 4721 m.766: Rehin kurallarını ve alacaklılara karşı zarar amacını dolanan hükmen teslimleri geçersiz kılar; m.763 ile birlikte okunur. - 4721 m.973: Zilyetliğin kazanılmasının ve korunmasının genel kurallarını düzenler; m.763 ikinci fıkrasındaki koruma koşulu bu hükümlere göndermektedir. - 4721 m.981: Zilyetliğin korunmasını düzenler; kazanmanın korunup korunmadığı bu kurallara göre belirlenir. - 4721 m.762: Taşınır mülkiyetinin devrinin genel çerçevesini çizen önceki maddedir ve m.763 ile birlikte taşınır mülkiyetini düzenler. ## [TMK m.764](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-764) Bu madde, başkasına devredilen bir malın mülkiyetinin saklı tutulması kaydının geçerlilik şartlarını düzenler: resmî şekil, devralanın yerleşim yeri noterliğindeki özel siciline kayıt ve hayvan satışlarında bu kaydın yasak olması. Madde, mülkiyeti saklı tutma kaydının kime karşı ve hangi işlemlerde kullanılabileceğini, yani alıcının ödeme yükümlülüğü ile satıcının mülkiyeti koruma yöntemlerini ayrıntılı olarak düzenlemez. Taşınır mülkiyetinin genel hükümleri (m.762-778 aralığındaki düzenleme ile ilgili genel çerçeve) ile taksitle satışa ilişkin hükümler (madde metninde ayrı başlık olarak anılan “Taksitle satış” bölümü) bu maddenin kapsamı dışındadır. Mülkiyeti saklı tutma sözleşmesinin sona ermesi ve üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesi konuları da bu maddede ayrıca düzenlenmemiştir. ### m.764: hangi kavramlar bilinmeli? - **Mülkiyetin saklı tutulması**: Malın zilyetliği alıcıya geçmekle birlikte mülkiyetin, alıcının ediminin tamamlanmasına kadar satıcıda kalmasını sağlayan kayıttır. Bu kayıt, malın devrinin bir şarta bağlanması ile aynı sonucu üretir. - **Devralan**: Malı mülkiyeti saklı tutulmak kaydıyla devralan kişidir. Kaydın özel siciline geçirilmesi bakımından yerleşim yeri noterliği, devralanın yerleşim yerine göre belirlenir. - **Özel sicil**: Devralanın yerleşim yeri noterliğinde tutulan ve mülkiyeti saklı tutma sözleşmelerinin kaydedildiği sicildir. Kayıt bu sicile yapılmadıkça sözleşme geçerli olmaz; tescil kurucu niteliktedir. - **Resmî şekil**: Sözleşmenin noterde düzenleme biçiminde yapılmasını ifade eder. Noterlik Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca düzenleme yapılması gerekir. ### m.764: hangi şartlar aranır? - Başkasına devredilen bir malın mülkiyetinin saklı tutulması kaydının bulunması gerekir. - Sözleşmenin resmî şekilde, noterde düzenleme biçiminde yapılması gerekir. - Sözleşmenin devralanın yerleşim yeri noterliğindeki özel sicile kaydedilmesi gerekir; kayıt geçerlilik şartıdır. - Konu bir hayvan satışı olmamalıdır; hayvan satışlarında mülkiyeti saklı tutma sözleşmesi yapılamaz. ### m.764: hangi sonuçları doğurur? - Resmî şekle ve özel sicile kayda uyulduğunda mülkiyeti saklı tutma kaydı geçerli olur. - Kayıt yapılmadığında, sözleşme hükümsüzdür ve mülkiyetin saklı tutulması hukuken kurulmamış sayılır. - Hayvan satışlarında mülkiyeti saklı tutma sözleşmesi yapılamaz; bu yasak mutlaktır ve tarafların sözleşmeyle aksini kararlaştırması mümkün değildir. - Mülkiyetin saklı tutulması sözleşmeyle kurulamıyorsa, satıcının mülkiyeti koruma yöntemi olarak kayıt dışı bir kayda dayanılamaz. ### Resmî şekil ile özel sicil kaydı arasındaki fark nedir? - Sözleşmenin noterde resmî şekilde düzenlenmesi. - Düzenlenen sözleşmenin devralanın yerleşim yeri noterliğindeki özel sicile kaydedilmesi. Sonuç: Yalnız resmî şekle uyulup kayıt yapılmazsa sözleşme geçerli olmaz; iki koşul birlikte aranır. ### Hayvan satışı ile diğer mallar arasındaki fark nedir? - Hayvan satışları. - Diğer taşınır mallar. Sonuç: Hayvan satışlarında mülkiyeti saklı tutma sözleşmesi hiç yapılamaz; diğer mallarda ise şekil ve kayıt şartıyla yapılabilir. ### m.764: sık yapılan hatalar nelerdir? - Mülkiyeti saklı tutma kaydını yalnız yazılı sözleşme ile yeterli saymak; noter düzenlemesi ve özel sicil kaydının ayrıca gerektiğini gözden kaçırmak. - Özel sicil kaydını yalnız üçüncü kişilere karşı bir şart saymak; tescilin kurucu niteliği nedeniyle sözleşmenin geçerlilik koşulu olduğunu unutmak. - Kaydın alıcının yerleşim yeri noterliğinde değil, satıcının ya da sözleşmenin yapıldığı yerin noterliğinde yapılabileceğini düşünmek. - Hayvan satışlarında kayıt ve şekil uyulduğunda sözleşmenin geçerli olacağını varsaymak; bu satışlarda sözleşme hiç yapılamaz. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Mülkiyeti saklı tutma kaydının geçerliliği için noterde resmî şekilde düzenleme ve devralanın yerleşim yeri noterliğindeki özel siciline kayıt birlikte aranmaktadır. (8. Hukuk Dairesi, 2013/5285 E., 2013/8806 K., 10.06.2013) - Kayıt, tescilin kurucu niteliği nedeniyle sözleşmenin geçerlilik koşulu sayılmakta; kaydı yapılmamış sözleşmeye dayanılması kabul edilmemektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2013/5285 E., 2013/8806 K., 10.06.2013) ### Nasıl ispat edilir? - Mülkiyeti saklı tutma kaydını ileri süren satıcı, sözleşmenin resmî şekilde düzenlendiğini noter senedi ile ispatlamalıdır. - Kaydın yapıldığı, devralanın yerleşim yeri noterliğindeki özel sicilden kayıt belgesi ile ispatlanır; kayıt yoksa sözleşmenin geçerli olmadığını ileri süren taraf bu durumu ispat etmekle yükümlü değildir, çünkü geçerlilik şartı eksikliği resen dikkate alınır. - Konunun hayvan olup olmadığı iddiası, satışa konu malın niteliği ile ispatlanır. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [4721 sayılı Kanun m.762](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-762): Taşınır mülkiyetine ilişkin genel çerçeveyi çizer; mülkiyetin saklı tutulmasının konusu olan taşınır mülkiyetinin kapsamını belirler. - 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.89: Mülkiyeti saklı tutma kaydıyla yapılan satış sözleşmesinin düzenleme biçiminde yapılmasını öngörür ve m.764’teki resmî şekil koşulunu tamamlar. - 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.108: Resmî şekilde düzenlenen sözleşmenin alıcının yerleşim yeri noterliğindeki özel sicile kaydedilmesinin dayanağıdır. ## [TMK m.765](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-765) Bu madde, taksitle satış yapan satıcının, sattığı malın mülkiyetini saklı tutma sözleşmesine dayanarak malın geri verilmesini isteyebilmesini düzenler. Hükmün kullanımı, taksitle satımlara ilişkin özel hükümlere uyulmasına bağlıdır. Madde, taksitle satımda mülkiyetin saklı tutulmasının kurulma şekline, sözleşmenin tescil koşullarına ve geri alma sonrasında taraflar arasındaki hesaplaşmaya ilişkin ayrıntılı kuralları içermez. Bu maddede aranmaması gereken konular şunlardır: taksitle satım sözleşmesinin kurulması ve yazılı şekli (ilgili özel hükümler), mülkiyeti saklı tutma sözleşmesinin taşınır ve taşınmaz mallar bakımından ayrıntılı rejimi (m.762 vd. ve ilgili hükümler), ve geri alma sonrasında satıcının ödenen bedelleri ve kullanım bedelini hesaplamasına ilişkin kurallar (ilgili özel hükümler). Bu madde, kanunda bulunan ayrı bir kullanım bedeli veya hesaplaşma sürecini düzenlemez. ### m.765: hangi kavramlar bilinmeli? - **Taksitle satım**: Bedelin peşin ödenmeyip parça parça, belirli vadelerde ödendiği satım türüdür. Maddenin uygulanabilmesi için satımın bu niteliği taşıması gerekir. - **Mülkiyeti saklı tutma sözleşmesi**: Satıcının, bedelin tamamı ödenene kadar malın mülkiyetini kendisinde tutmak üzere yaptığı anlaşmadır. Bu anlaşma, malın teslimine rağmen mülkiyetin alıcıya geçmesini erteler. - **Geri verilmesini isteme hakkı**: Satıcının, alıcıdan malın iadesini talep edebilmesidir. Bu hak, mülkiyetin satıcıda kalması nedeniyle doğar ve yalnızca mülkiyet saklı tutulmuşsa kullanılabilir. ### m.765: hangi şartlar aranır? - Satımın taksitle yapılmış olması gerekir. - Satıcı ile alıcı arasında mülkiyeti saklı tutma sözleşmesi bulunmalıdır. - Taksitle satımlara ilişkin özel hükümlere uyulmuş olmalıdır; bu uyum, hakkın kullanılabilmesinin koşuludur. - Satıcı, sattığı malın geri verilmesini istemek için bu hakkı kullanmalıdır. ### m.765: hangi sonuçları doğurur? - Koşullar gerçekleşirse satıcı, mülkiyetin kendisinde kalmasına dayanarak malın geri verilmesini isteyebilir. - Özel hükümlere uyulmamışsa satıcının bu maddeye dayanarak malın geri verilmesini isteme hakkı doğmaz. - Madde, geri alma hakkının kapsamını ve sonrasında yapılacak hesaplaşmayı ayrıntılı düzenlemez; bu konular özel hükümlere bırakılmıştır. ### m.765: sık yapılan hatalar nelerdir? - Maddeyi, taksitle satımın şekli ve kurulması için yeterli kabul etmek; madde yalnızca geri verilme hakkını verir, sözleşmenin kuruluşunu düzenlemez. - Özel hükümlere uyulmasını aranmayan bir koşul saymak; bu koşul hakkın kullanılmasının ön şartıdır. - Madde metninde yer almayan bir süre veya hesaplama yöntemini bu maddeye bağlamak. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Taksitle satımda malın geri alınmasına ilişkin uyuşmazlıklarda, özel hükümlere uyulup uyulmadığının incelenmesi esastır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, 2020/1190 E., 2022/1267 K., 22.09.2022) ### Nasıl ispat edilir? - Geri alma hakkını ileri süren satıcı, satımın taksitle yapıldığını ve mülkiyeti saklı tutma sözleşmesinin varlığını ispat yükü altındadır. - Mülkiyeti saklı tutma sözleşmesi, yazılı belge ile ispatlanması en güçlü delildir; belgenin bulunmaması halinde satıcının ispat gücü zayıflar. - Alıcı, özel hükümlere uyulduğunu veya bedelin ödendiğini savunuyorsa bu savunmayı ödeme belgeleri ile ispat etmelidir. - Mülkiyetin saklı tutulduğunu iddia eden satıcı, sözleşmeye dayandığını ispat etmelidir; bu, alıcının mülkiyet savunmasına karşı önemlidir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 4721 m.764: Taksitle satımda alıcının temerrüdü ve ödemeler konusunda özel hükümleri içerir; bu maddedeki geri alma hakkının kullanılması bu koşullara bağlı olabilir. - 4721 m.766: Taksitle satımda satıcının geri alma sonrası hesaplaşmasını düzenler; madde 765'in özel hükümlerinden biridir. - 4721 m.762: Taşınır mülkiyetinin ve mülkiyeti saklı tutmanın genel rejimini düzenler; mülkiyeti saklı tutma sözleşmesinin dayanağıdır. ## [TMK m.766 — Hükmen teslim](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-766) TMK m.766, hükmen teslim yoluyla taşınır mülkiyetinin nakline iki sınırlama getirir. Birincisi, mülkiyeti devreden kişinin özel bir hukuki ilişkiye dayanarak zilyetliği koruması halinde mülkiyetin teslimsiz geçmesi kuralıdır. İkincisi, bu işlemin üçüncü kişileri zarara sokmak veya taşınır rehni kurallarından kaçınmak amacıyla yapılması halinde mülkiyet nakline sonuç bağlanmamasıdır. Kişi bakımından madde, taşınır mülkiyetini hükmen teslim yoluyla devreden ve devralan taraflar ile bu işlemden etkilenen üçüncü kişiler bakımından uygulanır. ### Hükmen teslim: hangi kavramlar bilinmeli? - **Hükmen teslim**: Taşınırın fiilen el değiştirmeden, devredenin zilyetliğini özel bir hukuki ilişkiye dayanarak sürdürmesiyle mülkiyetin devralana geçmesidir. Devralan asli, devreden fer'i zilyet olur. - **Özel hukuki ilişki**: Devredenin zilyetliği sürdürmesine dayanak olan, tarafların aralarındaki sebep ilişkisidir. Bu ilişki, zilyetliğin devredenin elinde kalmasını haklı kılan bir sözleşme veya benzeri bağ olmalıdır. - **Üçüncü kişilere zarar verme amacı**: Devredenin alacaklılarından mal kaçırmak amacıyla işlemi yapmasıdır. Amacın hem devrede hem kazanan tarafta bulunması aranır; kazanan iyi niyetliyse madde uygulanmaz. - **Taşınır rehni kurallarından kaçınma**: Taşınır rehninin şekil ve nitelik koşullarını aşmak için mülkiyetin teminat amacıyla devredilmesidir. Bu amacın varlığı, işlemin taşınır rehni hükümlerinden kaçınmak için yapılıp yapılmadığına göre belirlenir. - **Amaç tespiti**: Yukarıdaki sınırlamaların somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğini belirleme yetkisidir. Bu konuda karar hâkime aittir ve hâkim takdir yetkisini kullanır. ### Hükmen teslim: hangi şartlar aranır? - Mülkiyeti devreden kişinin, devralana taşınır mülkiyetini nakletmek üzere özel bir hukuki ilişkiye dayanarak taşınır üzerindeki zilyetliğini korumuş olması gerekir. - Hükmen teslim sonucunda mülkiyetin teslimsiz geçmesi için, devir ve zilyetliğin devamı bir arada bulunmalıdır. - Mülkiyet nakli sonuç doğurmaması için işlemin üçüncü kişileri zarara sokma amacıyla yapılmış olması gerekir; bu amacın devrede ve kazanan tarafta bulunması aranır. - Mülkiyet nakli sonuç doğurmaması için alternatif olarak işlemin taşınır rehni kurallarından kurtulmak için yapılmış olması yeterlidir. - Amacın bulunup bulunmadığı hâkim tarafından takdir edilmelidir; bu takdir, somut olayın koşullarına göre yapılır. - Kazanan tarafın iyi niyetli olması halinde, devredenin zarar verme amacı kazanana karşı sınırlamayı doğurmaz. ### Hükmen teslim: hangi sonuçları doğurur? - Özel hukuki ilişkiye dayanılarak zilyetlik korunmuşsa, mülkiyet devralana teslim yapılmadan geçer. - Üçüncü kişileri zarara sokma amacıyla yapılan hükmen teslim, mülkiyetin nakline sonuç bağlamaz. - Taşınır rehni kurallarından kurtulma amacıyla yapılan hükmen teslim, mülkiyetin nakline sonuç bağlamaz. - Amaç gerçekleşmemişse, hükmen teslim geçerli olarak mülkiyet nakline yol açar. - Amacın bulunup bulunmadığı hâkimin takdirinde olduğundan, sonuç somut olaya göre belirlenir. - Devredenin amacı bilinmeyen iyi niyetli kazanan açısından sınırlama uygulanmaz. ### Üçüncü kişileri zarara sokma ile taşınır rehni kurallarından kaçınma arasındaki fark nedir? - Devredenin alacaklılarından mal kaçırma amacıyla yapılan hükmen teslim. - Taşınır rehni hükümlerinin şekil veya nitelik koşullarından kaçmak için yapılan hükmen teslim. Sonuç: Her iki hal de madde kapsamında mülkiyetin nakli sonuç doğurmamasına yol açar. İlk halde ayrıca ahlaka aykırılık (TBK m.27), ikinci halde kanuna karşı hile yorumu tartışılmaktadır. ### Devreden amacı ile kazanan amacı arasındaki fark nedir? - Devredenin zarar verme amacının bulunması. - Kazananın da zarar verme amacını paylaşması ya da bilmesi. Sonuç: Kazanan iyi niyetliyse, devredenin amacı tek başına yeterli sayılmaz ve madde kazanana karşı uygulanmaz. ### Madde 766 ile zilyetliğin havalesi (m.979) arasındaki fark nedir? - Hükmen teslim, devredenin kendi zilyetliğini özel bir ilişkiye dayanarak sürdürmesidir. - Zilyetliğin havalesi, zilyetliği üçüncü bir kişinin özel ilişkisi üzerinden sürdürmesidir. Sonuç: Hükmen teslimde devreden taraf zilyetliğini korurken, havalede üçüncü kişi zilyet olarak kalır. ### Hükmen teslim: sık yapılan hatalar nelerdir? - Madde metnindeki takdir yetkisini, amacın varlığını kendiliğinden kabul etmek olarak yorumlamak; amaç hâkim tarafından somut olayda değerlendirilmelidir. - Üçüncü kişileri zarara sokma amacını yalnızca devredende aramak; amacın kazanan tarafta da bulunması aranır. - Kazananın iyi niyetini göz ardı edip sınırlamayı her hükmen teslim işlemine uygulamak. - Hükmen teslimde devredenin zilyetliği ile zilyetliğin havalesini karıştırmak; havalede üçüncü kişinin zilyetliği söz konusudur. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Hükmen teslim işleminin üçüncü kişileri zarara sokma amacıyla yapıldığı iddiası, somut olayın delil durumuna göre değerlendirilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, 2020/1190 E., 2022/1267 K., 22.09.2022) - Mülkiyetin devrinin üçüncü kişiye karşı etkisiz olup olmadığının belirlenmesinde, amacın varlığı hâkimin takdirine bırakılmıştır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, 2020/1190 E., 2022/1267 K., 22.09.2022) - Hükmen teslim sözleşmesinin geçerli kurulmuş olması, sonraki mülkiyet iddiasının dayanağı olarak incelenmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025) ### Nasıl ispat edilir? - Hükmen tesliminin üçüncü kişileri zarara sokma veya rehin kurallarından kaçınma amacıyla yapıldığını ileri süren taraf, bu amacı ispatla yükümlüdür. - Amacın varlığı, işlemin koşulları, tarafların ilişkisi ve devrin ekonomik sonuçları gibi karinelerle ortaya konulabilir; yazılı delil ile tanık delili birbirine üstün tutulmaz, hâkim takdir eder. - Kazanan tarafın iyi niyetli olduğunu iddia eden taraf, bu iddiasını ispat etmelidir; kazananın zarar verme amacını bildiğini ileri süren taraf, bu bilgiyi ispat yükü altındadır. - Devredenin özel hukuki ilişkiye dayandığını ileri süren kişi, bu ilişkiyi ispat etmelidir; genel ispat yeterlidir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [4721 sayılı Kanun m.763](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-763): Hükmen teslim ve zilyetliğin devrine ilişkin genel düzenlemeler, m.766'nın uygulanacağı çerçeveyi oluşturur. - [4721 sayılı Kanun m.979](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-979): Zilyetliğin havalesi ile hükmen teslim birlikte düzenlenmiştir; havalede zilyetlik üçüncü kişi ilişkisi üzerinden kazanılır. - 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.97: Borçlunun alacaklılarından mal kaçırmaya ilişkin tasarrufun geçersizliği ve istihkak yoluyla korunma hakkında genel düzenlemeyi içerir. ## [TMK m.767 — Sahipsiz şeyler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-767) Madde, kimseye ait olmayan, yani sahipsiz taşınırın aslen kazanılmasını düzenler; sahipsiz taşınırı malik olma iradesiyle zilyetliğine alan kişinin o taşınırın maliki olacağını hükme bağlar. Maddenin uygulandığı kişiler, sahipsiz bir taşınırı ele geçiren herkestir. Madde, sahipsiz hale gelme hallerini (tutulan hayvanların serbest kalması, ehlileştirilmiş hayvanların vahşileşmesi, arı oğulu, terk) düzenlemez; bunlar m.768'dir. Kaybedilmiş eşyanın bulunması ve bildirim yükümlülüğü (m.769), bulunan eşyanın mülkiyeti (m.771), define (m.772) ve bilimsel değeri olan eşya (m.773) ayrı maddelerde düzenlenmiştir. Taşınmazlarda sahipsiz yerlerin devlet hükmü ve tasarrufu altında bulunması (m.715) ile taşınmaz işgali (m.707) da bu maddenin kapsamı dışındadır. ### Sahipsiz şeyler: hangi kavramlar bilinmeli? - **Sahipsiz taşınır**: Hiçbir kimsenin mülkiyetinde bulunmayan ya da malikinin terk işlemiyle mülkiyetinden çıkardığı taşınır eşyadır. Özel mülkiyete konu olabilen eşya olması gerekir. - **Sahiplenme (ihraz)**: Sahipsiz bir taşınırın malik olma iradesiyle zilyetliğe alınması yoluyla mülkiyetin aslen kazanılmasıdır. Zilyetliğin kurulması ve iradenin birlikte bulunması aranır. - **Malik olma iradesi**: Eşyayı kendisi için, mülk sahibi olarak tutma niyetidir. Bu irade bir beyan olmak zorunda değildir; ayırt etme gücüne sahip kişide bulunması yeterlidir. - **Zilyetlik**: Bir taşınır üzerinde fiilî hakimiyetin kurulmasıdır. Sahiplenmede mülkiyeti doğuran fiil budur; zilyetliğin fiilen kurulmuş olması gerekir. ### Sahipsiz şeyler: hangi şartlar aranır? - Eşyanın sahipsiz bir taşınır olması gerekir; yani sahiplenme anına kadar kimsenin mülkiyetinde bulunmamış ya da malikinin terk işlemiyle mülkiyetinden çıkmış olmalıdır. - Kişinin eşya üzerinde zilyetlik kurması gerekir; yalnızca eşyayı görmek ya da bulunduğu yere gitmek zilyetlik için yeterli değildir. - Zilyetlik, malik olma iradesine dayanmalıdır; kişi eşyayı kendisi için mülk sahibi olarak tutmalıdır. - Kişinin ayırt etme gücüne sahip olması gerekir, çünkü sahiplenme hukuki fiil olup iradeye dayanır. - Eşyanın kişinin mülkiyetine geçebilmesi için başkasının hakkına ya da kamu hukuku yasağına konu olmaması gerekir; m.768 ve m.715 kapsamındaki sahipsiz hale gelmemiş ya da kamusal olan mallar bu yolla kazanılamaz. ### Sahipsiz şeyler: hangi sonuçları doğurur? - Sahipsiz taşınırı malik olma iradesiyle zilyetliğine alan kişi, kanun gereği o taşınırın maliki olur. - Mülkiyet, zilyetliğin kurulmasıyla birlikte kendiliğinden doğar; ayrıca bir tescil ya da devir işlemi gerekmez. - Zilyetlik kurulmuş olsa bile iradenin malik olma niyetini taşımaması durumunda sahiplenme gerçekleşmez ve mülkiyet doğmaz. - Sahipsiz taşınırın zilyetliği malik olma iradesi olmadan ele geçirilmişse, bu kişi sahiplenme ile mülkiyet kazanmaz. - Sahiplenme ile kazanılan mülkiyet, kazanana tasarruf yetkisi de verir; kazanan bu taşınırı devredebilir. ### Sahipsiz taşınır ile kaybedilmiş eşya arasındaki fark nedir? - Sahipsiz taşınırda eşya hiç kimsenin mülkiyetinde değildir ya da malik onu terk etmiştir; bulan kişi sahiplenme ile doğrudan mülkiyet kazanır. - Kaybedilmiş eşyada malik vardır ve kaybetmiştir; bulan kişi m.769 uyarınca bildirim ve koruma yükümlülüklerine uyar. Sonuç: Kaybedilmiş eşyada bulan, bildirim yükümlülüğünü yerine getirip beş yıl beklemeden mülkiyeti kazanamaz; sahiplenme hükmü kaybedilmiş eşyaya doğrudan uygulanmaz. ### Zilyetlik kurulmuş ile yalnızca bulunmuş olma arasındaki fark nedir? - Kişi eşya üzerinde zilyetlik kurmuş ve malik olma iradesiyle hareket etmiştir. - Kişi eşyaya rastlamış ama zilyetlik kurmamış ya da ilgilenmemiştir. Sonuç: Yalnızca zilyetlik kuran ve iradesi bulunan kişi mülkiyeti kazanır; zilyetlik kurmayan kişi için sahiplenme oluşmaz. ### Sahiplenme / Sahibi kendisinden önce terk / Tutulan hayvan: fark nedir? - Doğada serbest olan vahşi hayvan ve terk edilmiş eşya sahipsizdir. - Tutulan avın kaçıp sahibinin hemen arayıp tekrar tutmak istemesi durumunda hayvan sahipsiz değildir. Sonuç: Tutulan hayvanın sahibi kısa süre içinde arama yapıyorsa hayvan sahipsiz olmaz ve onu ele geçiren kişi mülkiyet kazanmaz; aramadan vazgeçildiğinde m.768 uyarınca sahipsiz olur. ### Sahipsiz şeyler: sık yapılan hatalar nelerdir? - Kaybedilmiş eşyayı sahipsiz eşya sayıp doğrudan sahiplenme yoluyla mülkiyet kazanılabileceğini düşünmek; kaybedilmiş eşyada m.769 ve m.771 uygulanır. - Yalnızca eşyanın bulunduğu yere ulaşmayı ya da görmeyi zilyetlik saymak; zilyetlik fiilen kurulmalıdır. - Malik olma iradesinin bulunmadığı durumda, yalnızca fiilî ele geçirmeyle mülkiyetin doğacağını varsaymak. - Malikin tutulan hayvanı kısa süre içinde aramasını yok saymak ve hayvanı hemen sahipsiz kabul etmek; bu durumda hayvan sahipsiz değildir. - Taşınmaz işgali ile taşınır sahiplenmesini aynı kurala tabi tutmak; taşınmazlarda işgal (m.707) ve sahipsiz yer (m.715) ayrıca düzenlenmiştir. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Sahiplenmenin oluşması için zilyetliğin fiilen kurulmuş olması ve kişinin malik olma iradesiyle hareket etmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025) - Taşınır mülkiyetinin aslen kazanılma hallerinin TMK m.762 vd. hükümlerinde toplandığı ve sahiplenmenin bu sistemin bir parçası olduğu kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025) - Sahiplenmeye ilişkin m.767'nin, taşınır mülkiyetine dair genel hükümlerle birlikte değerlendirildiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/5142 E., 2024/384 K., 22.01.2024) ### Nasıl ispat edilir? - Sahiplenme ile mülkiyet kazanmak isteyen kişi, eşyanın sahipsiz olduğunu ve kendisinin malik olma iradesiyle zilyetlik kurduğunu ispatlamak zorundadır. - Eşyanın sahipsiz olduğu, kişinin tanık beyanı, eşyanın bulunduğu yer ve durumu gibi olgularla ispatlanabilir; yazılı belge gerekli değildir. - Malik olma iradesi, zilyetliğin kuruluş biçimi, eşyayı kullanma ya da saklama davranışlarından çıkarılır. - Mülkiyetini iddia eden kişiye karşı, eşyanın kendisine ait olduğunu iddia eden taraf, eşyanın sahipsiz olmadığını ya da kendi mülkiyetinde bulunduğunu ispatlamalıdır. - Eşyanın terk edildiği iddiası ileri sürüldüğünde, malikin terk iradesi, bu iradeyi gösteren davranışlar veya olgularla ispatlanır. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 4721 m.768: Tutulan hayvanların serbest kalması, ehlileştirilmiş hayvanların vahşileşmesi ve arı oğulu hallerinde eşyanın sahipsiz olup olmadığını belirler; sahiplenmenin konusu bu hallerde ortaya çıkar. - 4721 m.769: Kaybedilmiş eşyayı bulan kişinin bildirim ve koruma yükümlülüklerini düzenler; kaybedilmiş eşyada sahiplenme yerine bu yükümlülükler uygulanır. - 4721 m.771: Bulunan eşyada beş yıllık sürenin dolmasıyla mülkiyetin kazanılmasını düzenler; sahiplenme ile bulunmuş eşya arasındaki ayrımı belirler. - 4721 m.772: Defineyi tanımlar ve define için ayrı mülkiyet kuralı koyar; define sahipsiz taşınırdan ayrı bir aslen kazanma halidir. - 4721 m.715: Sahipsiz yerlerin devletin hükmü ve tasarrufu altında bulunmasını düzenler; taşınmazlar bakımından sahiplenme yerine bu kural geçerlidir. - 4721 m.762: Taşınır mülkiyetinin kazanılma ve kaybedilme hallerini düzenleyen genel çerçeveyi çizer; m.767 bu çerçevede aslen kazanma hallerinden birini düzenler. ## [TMK m.768 — Sahipsiz duruma gelen hayvanlar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-768) Madde, sahipsiz taşınırların bir türü olan av hayvanları ile ehlileştirilmiş hayvanların hangi hallerde sahipsiz duruma geleceğini düzenler. Ayrıca arı oğlunun başka bir taşınmaza uçmasının sahipsizlik doğurmayacağını belirtir. Madde, hayvanın sahibinin bulunduğu veya yeniden tutabildiği durumda sahipliğin devam etmesi bakımından, hayvan sahipleri ile hayvanı yeniden kazanmaya çalışan kişiler için uygulanır. Sahipsiz bir taşınırın sahiplenilmesini (TMK m.762 ilişkisi), buluntu eşyayı (TMK m.771 vd.) ve hayvanın verdiği zararlardan sorumluluğu (TBK m.67) düzenlemez. Hayvanın zarar verme hâlinde taşınmaz zilyedinin hakları (TBK m.68) da bu maddenin konusu değildir. ### Sahipsiz duruma gelen hayvanlar: hangi kavramlar bilinmeli? - **Av hayvanı (tutulan av hayvanı)**: Avcılık yoluyla zilyede alınmış, henüz hiç kimsenin mülkiyetine tam olarak girmemiş, doğal özgürlüğünü sürdüren hayvan niteliğindeki taşınır. Maddede sahipliğin sona ermesi, hayvanın kaçıp sahibinin onu geri tutmak için gecikmeksizin ve ara vermeksizin uğraşmamasına bağlıdır. - **Ehlileştirilmiş hayvan**: Insan egemenliğine alınarak evcilleştirilmiş veya eğitilmiş, sahibine alışmış hayvan. Bu hayvanın sahipsizliği için hem vahşileşmesi hem de sahibine dönmemesi birlikte gerekir. - **Sahipsiz duruma gelme**: Bir taşınır üzerindeki mülkiyetin malikten bağımsız olarak sona ermesi ve eşyanın başkasının sahiplenmesine açık hâle gelmesi. Maddede sahipsizlik, malikin iradesi dışında da gerçekleşebilir. - **Arı oğulu**: Arı kovanından ayrılarak yeni bir koloni kurmak üzere uçan arı topluluğu. Maddenin üçüncü fıkrası, bu topluluğun başkasının taşınmazına konmasını sahipsizlik sayılmayacak hâl olarak belirler. ### Sahipsiz duruma gelen hayvanlar: hangi şartlar aranır? - Hayvanın tutulmuş bir av hayvanı olması ve zilyetten çıkarak serbest kalmış bulunması gerekir. - Sahibin, hayvanı tekrar tutmak için gecikmeksizin ve ara vermeksizin arama ve uğraşmada bulunmaması gerekir; bu hâlde sahipsizlik doğar. - Ehlileştirilmiş bir hayvanın tekrar vahşileşmiş olması ve aynı zamanda sahibine dönmemesi gerekir; ikisinin birlikte gerçekleşmesi sahipsizlik için yeterlidir. - Arı oğulunun başkasının taşınmazına uçmuş olması, tek başına sahipsizlik sonucunu doğurmaz; bu durumda eşya sahipli kalmaya devam eder. ### Sahipsiz duruma gelen hayvanlar: hangi sonuçları doğurur? - Tutulan av hayvanı yeniden serbest kaldığında ve sahibi onu gecikmeksizin ve ara vermeksizin aramazsa ya da tekrar tutmak için uğraşmazsa, hayvan sahipsiz duruma gelir. - Sahip hayvanı gecikmeksizin ve kesintisiz aramaya devam ederse, hayvan sahipli kalır ve sahibi mülkiyetini korur. - Ehlileştirilmiş hayvan tekrar vahşileşir ve sahibine dönmezse sahipsiz duruma gelir. - Ehlileştirilmiş hayvan vahşileşmiş olsa da sahibine dönerse sahipsizlik gerçekleşmez. - Arı oğlu başkasının taşınmazına uçmuş olsa bile sahipsiz duruma gelmez; eşya sahibinin mülkiyetinde kalır. - Sahipsiz duruma gelen hayvanı, sahiplenme yoluyla zilyede alan kişi onun malikidir (TMK m.762 ilişkisi). ### Av hayvanı ile ehlileştirilmiş hayvan arasındaki fark nedir? - Tutulan av hayvanında sahipsizlik, sahibin kaçıştan sonra hayvanı hemen ve kesintisiz aramaması ile oluşur. - Ehlileştirilmiş hayvanda sahipsizlik için hayvanın vahşileşmesi ve sahibine dönmemesi gerekir; sahibin arama davranışı burada ayrı bir ölçüt değildir. Sonuç: Av hayvanında sahibin tutumu, ehlileştirilmiş hayvanda ise hayvanın doğal hâle dönüşü ve sahibe dönmemesi belirleyicidir. ### Kaçan hayvan ile arı oğlu arasındaki fark nedir? - Kaçan av hayvanı, sahibinin gecikmeksizin arama yapmaması hâlinde sahipsiz olur. - Arı oğlu başkasının taşınmazına konduğunda, sahibi arama yapmamış olsa bile sahipsiz olmaz. Sonuç: Arı oğlu bakımından fıkra 1'deki süresiz ihmal kuralı uygulanmaz; eşya sahibinde kalmaya devam eder. ### Sahipsiz duruma gelen hayvanlar: sık yapılan hatalar nelerdir? - Sahibin aramasını yalnız ilk anda yapılmış bir girişimle yeterli saymak; madde gecikmeksizin ve ara vermeksizin aramayı şart koşar. - Ehlileştirilmiş hayvanda vahşileşmeyi tek başına sahipsizlik saymak; sahibine dönmemenin de birlikte aranması gerekir. - Arı oğlunu, kaçan av hayvanı gibi değerlendirip sahibinin aramamasıyla sahipsiz saymak; fıkra 3 bu hâli açıkça dışarıda bırakır. - Maddenin sahipsiz duruma gelmeyi malikin iradesi dışında da mümkün kıldığını gözden kaçırıp, her hâlde taşınırın mülkiyetinin malikin iradesiyle sona ereceğini düşünmek. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Av hayvanının kaçmasının ardından sahibin hayvanı arayıp aramadığının somut olaydaki zaman ve yoğunluk ölçütüyle değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025) ### Nasıl ispat edilir? - Sahipsizliği ileri süren kişi, hayvanın sahibinin gecikmeksizin ve ara vermeksizin aramadığını ispat etmek zorundadır. - Sahibin aradığını ileri süren taraf, arama faaliyetini tanık, kayıt veya benzeri delillerle ispat etmelidir. - Ehlileştirilmiş hayvanın vahşileşip sahibine dönmediğini iddia eden taraf, bu iki unsuru birlikte ispatlamalıdır. - Arı oğlunun başkasının taşınmazına uçtuğu iddiası, sahipsizlik sonucuna karşı savunma olarak ileri sürüldüğünde, konunun taşınmaza uçuş olduğunu ispatlamak gerekir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [4721 sayılı Kanun m.762](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-762): Sahipsiz taşınırın sahiplenme yoluyla kazanılmasını düzenler; bu madde ile birlikte okunduğunda, hayvanın sahipsiz duruma gelmesinin ardından kimin mülkiyet kazanacağını belirler. - 6098 sayılı Kanun m.67: Egemenlik altındaki hayvanın verdiği zarardan sorumluluğu düzenler; hayvanın sahipsiz hâle gelmesi bu sorumluluğun sona erdiği anı etkileyebilir. ## Konuda geçen kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025 (m.762, m.763, m.764, m.765, m.766, m.767, m.768) - Hukuk Genel Kurulu, 2023/871 E., 2024/286 K., 29.05.2024 (m.762, m.763) - Ceza Genel Kurulu, 2018/607 E., 2022/349 K., 17.05.2022 (m.763) - Ceza Genel Kurulu, 2017/1082 E., 2019/548 K., 17.09.2019 (m.762) - Ceza Genel Kurulu, 2018/273 E., 2019/507 K., 27.06.2019 (m.762) - Ceza Genel Kurulu, 2017/1124 E., 2019/73 K., 07.02.2019 (m.762) - Ceza Genel Kurulu, 2014/503 E., 2018/199 K., 08.05.2018 (m.763) - Ceza Genel Kurulu, 2014/5 E., 2016/394 K., 01.11.2016 (m.763) - Ceza Genel Kurulu, 2013/592 E., 2016/94 K., 23.02.2016 (m.763) - 3. Hukuk Dairesi, 2024/527 E., 2024/3938 K., 28.11.2024 (m.764) - 7. Hukuk Dairesi, 2023/5142 E., 2024/384 K., 22.01.2024 (m.767) - 8. Hukuk Dairesi, 2013/5285 E., 2013/8806 K., 10.06.2013 (m.764) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2022/1034 E., 2023/1057 K., 22.06.2023 (m.762) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, 2020/1190 E., 2022/1267 K., 22.09.2022 (m.764, m.765, m.766) --- Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin. Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tasinir-mulkiyeti-kazanilmasi-ve-sahiplenme