---
title: "Taşınmaz rehniyle güvence altına alınan ödünç senetleri — Medeni Hukuk konu anlatımı"
course: "Medeni Hukuk"
law: "Türk Medeni Kanunu"
articles: "TMK m.930–938"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tasinmaz-rehniyle-guvence-altina-alinan-odunc-senetleri"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Taşınmaz rehniyle güvence altına alınan ödünç senetleri

Medeni Hukuk › Eşya hukuku › Sınırlı aynî haklar › Taşınmaz rehni — [Medeni Hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk)

## Kısaca

TMK m.930, nama veya hamile yazılı tahvillerin taşınmaz rehniyle güvence altına alınmasının iki yolunu düzenler: birinci bentte ödüncün tamamı için ipotek veya ipotekli borç senedi yoluyla rehin kurulması ve alacaklılar ile borçlu için ortak bir temsilcinin atanması; ikinci bentte tahvil çıkarmayı üstlenen kurum yararına taşınmaz rehni kurulması ve bu rehinli alacağın tahvil alacaklıları yararına rehnedilmesi.

## Kapsam

Bu konu, Türk Medeni Kanunu m.930–938 hükümlerini kapsar: rehinli tahviller, genel olarak, düzenlenmesi, borcun kısım kısım ödenmesi, tescil, senedi çıkaran aracı kurum.

- [TMK m.930 — Rehinli tahviller](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-930)
- [TMK m.931 — Genel olarak](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-931)
- [TMK m.932 — Düzenlenmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-932)
- [TMK m.933 — Borcun kısım kısım ödenmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-933)
- [TMK m.934 — Tescil](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-934)
- [TMK m.935 — Senedi çıkaran aracı kurum](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-935)
- [TMK m.936](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-936)
- [TMK m.937](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-937)
- [TMK m.938](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-938)

## [TMK m.930 — Rehinli tahviller](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-930)

Bu madde, nama veya hamile yazılı tahvillerin taşınmaz rehniyle güvence altına alınmasının iki yolunu düzenler: birinci bentte ödüncün tamamı için ipotek veya ipotekli borç senedi yoluyla rehin kurulması ve alacaklılar ile borçlu için ortak bir temsilcinin atanması; ikinci bentte tahvil çıkarmayı üstlenen kurum yararına taşınmaz rehni kurulması ve bu rehinli alacağın tahvil alacaklıları yararına rehnedilmesi. Kurum, tahvil çıkaran işletme ve tahvil alacaklıları bakımından uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular: rehinli tahvilin genel çerçevesi ve aracı kurumun izin rejimi (m.970-972), seri hâlinde ipotekli borç senedi ve irat senedi (m.931-938), tahvil alacaklılarının rehinli alacak üzerindeki ikinci rehin hakkı (m.954), kıymetli evrakın genel rehin kuralları (m.956) ve rehnin paraya çevrilmesi ile tahvil alacaklılarının takibi gibi usul konuları.

### Rehinli tahviller: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Nama veya hamile yazılı tahvil**: Anonim şirketlerin ya da bu madde kapsamında tahvil çıkarabilen kurumların, itibari değerleri eşit ve metinleri aynı olarak çıkardıkları, kıymetli evrak niteliğini taşıyan borç senetleridir. Emre yazılı tahviller madde metninde sayılmadığından bu hükmün doğrudan kapsamına girmez.
- **Ödüncün tamamı için rehin**: Tahvil alacaklılarının toplam alacağını karşılayacak biçimde, taşınmaz üzerinde ipotek ya da ipotekli borç senedi yoluyla kurulan rehindir. Rehin, ödünç ilişkisindeki alacağın tamamını kapsamalıdır; kısmi rehin bu yol için yeterli değildir.
- **Ortak temsilci**: Hem tahvil alacaklılarını hem de borçluyu temsil etmek üzere atanan, güvenilir kişi niteliğindeki kişidir. Birinci yolda temsilci, rehin sözleşmesini alacaklılar adına yapar ve ipoteği ya da ipotekli borç senedini muhafaza eder.
- **Tahvil çıkarmayı üzerine alan kurum**: Tahvil ihracını yürüten, genellikle banka olan kuruluştur. İkinci yolda taşınmaz rehnini bu kurum lehine kurulur; kurum, tahvil alacaklıları yararına ikinci bir rehin tesis eder.
- **Rehinli alacağın rehnedilmesi**: Kurumun sahip olduğu taşınmaz rehinli alacağın, tahvil alacaklıları yararına ayrıca rehnedilmesidir. Tahvil alacaklıları böylece taşınmaza doğrudan değil, dolaylı olarak katılır.

### Rehinli tahviller: hangi şartlar aranır?

- Tahvilin nama veya hamile yazılı olarak düzenlenmiş bir borç senedi olması gerekir; emre yazılı tahvil bu hükmün kapsamı dışındadır.
- Birinci yolda, ödüncün tamamı için ipotek veya ipotekli borç senedi yoluyla taşınmaz rehni kurulmalıdır; rehin yalnız bir kısım alacağı karşılayamaz.
- Birinci yolda alacaklılar ile borçlu için ortak bir temsilci atanmalıdır.
- İkinci yolda, tahvil çıkarmayı üzerine alan kurum yararına ödüncün tamamı için taşınmaz rehni kurulmalıdır.
- İkinci yolda, bu rehinli alacak tahvil alacaklıları yararına ayrıca rehnedilmelidir.
- Rehin hakkı, taşınmaz rehnine ilişkin tapu siciline tescil edilmiş olmalıdır; tescil yapılmadan rehin doğmaz.

### Rehinli tahviller: hangi sonuçları doğurur?

- Birinci ve ikinci bentte öngörülen şartlar birlikte gerçekleşirse, tahviller taşınmaz rehniyle güvence altına alınmış sayılır.
- Birinci yolda ortak temsilcinin atanmamış olması, rehinli tahvil niteliğini ortadan kaldırmaz ancak bu şartın eksikliği hükmün uygulanmasını engeller.
- Rehin, tapu siciline tescil edilmeden tahvil alacaklılarına karşı doğmuş sayılmaz.

### Birinci bent ile ikinci bent arasındaki fark nedir?

- Birinci bentte tahvil çıkaran işletme doğrudan ödünç alır ve ipotek ya da ipotekli borç senedi, ortak temsilci eliyle tahvil alacaklılarına bağlanır.
- İkinci bentte tahvil ihracını üstlenen kurum taşınmaz rehnini kendi lehine alır ve bu alacağı tahvil alacaklılarına ikinci kademe rehinle bağlar.

Sonuç: Birinci yolda temsilci rehnin tarafıdır; ikinci yolda ise rehin kurum ile işletme arasında kurulur ve tahvil alacaklıları dolaylı katılır.

### Tahvil alacaklısının taşınmaz üzerindeki konumu: fark nedir?

- Birinci yolda tahvil alacaklıları, ortak temsilci aracılığıyla ipotek ya da ipotekli borç senedi üzerinden korunur.
- İkinci yolda tahvil alacaklıları doğrudan taşınmaz üzerinde değil, kurumun rehinli alacağı üzerinde rehin hakkı sahibi olur.

Sonuç: Tahvil alacaklıları, ikinci yolda taşınmazla arada bir ara aşamanın bulunduğu bir rehin zincirinden yararlanır.

### Rehinli tahviller: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Birinci yolu, ödüncün yalnız bir kısmı için rehin kurulması hâlinde de uygulanabilir saymak.
- İkinci yolda rehnin doğrudan tahvil alacaklıları yararına kurulduğunu varsaymak; oysa rehin önce kurum lehinedir ve ikinci kademede alacaklılara bağlanır.
- Tahvilin taşınmaz rehniyle güvence altına alınması için tescili yeterli görüp temsilci atanmasını aramamak.
- Emre yazılı tahvili bu madde kapsamında değerlendirmek; madde yalnız nama veya hamile yazılı tahvilleri düzenler.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Ticaret sicilinde tescil edilmiş ticari işletme rehninin, bu maddenin amacına aykırı olduğu gerekçesiyle geçersiz sayılabileceği yönünde bir değerlendirme yapılmıştır.

### Nasıl ispat edilir?

- Rehinli tahvil iddiasını ileri süren taraf, birinci veya ikinci yolun şartlarının gerçekleştiğini ispatlamakla yükümlüdür.
- Tapu siciline yapılan rehin tescili ve ipotek ya da ipotekli borç senedinin varlığı resmî kayıtlarla ispatlanır.
- Ortak temsilcinin atandığı, tahvil metninde çıkarılma şartlarında ve temsilcinin adında gösterilmiş olmalıdır; bu unsur tahvil metninden ispatlanır.
- Karşı taraf, rehnin ödüncün tamamını kapsamadığını ya da temsilcinin atanmadığını ileri sürerse bu savunmasını ispatla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.931: Seri hâlinde ipotekli borç senedi ve irat senedine ilişkin hükümlerin genel olarak bu tahvillere de uygulanacağını belirtir.
- 4721 m.954: Rehinli alacak üzerinde ikinci rehin hakkının kurulmasına ilişkin genel kuralı verir; ikinci yolda tahvil alacaklılarının dolaylı katılımının dayanağıdır.
- 4721 m.970: Taşınmaz rehniyle güvence altına alınmış alacaklara dayanarak rehinli tahvil çıkarılmasının genel çerçevesini kurar; bu maddenin açıklayıcı ilişkisi buradadır.
- 4721 m.971: Rehinli tahvilin hamile veya nama yazılı olabilmesi ve hamile yazılı kuponları bulunması ile itfa planı dışında erken ödeme istenemeyeceğini düzenler.
- 4721 m.972: Tahvil çıkarmaya ilişkin koşulların ve izin verecek makamın özel kanunla belirleneceğini düzenler.
- 4721 sayılı Kanun: Kıymetli evrak rehni ve tapu siciline tescil gibi genel rehin kuralları, bu maddenin uygulanmasında tamamlayıcı olarak işler.

## [TMK m.931 — Genel olarak](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-931)

Madde, seri hâlinde çıkarılan ipotekli borç senetleri ile irat senetlerine, bu senetlerin özel hükümleri saklı kalmak kaydıyla, ipotekli borç senedi ve irat senedine ilişkin genel hükümlerin uygulanacağını belirler. Seri çıkarma yoluyla birden çok küçük alacaklının aynı taşınmaz rehninden yararlanması bakımından yapılan genel yollamadır. Maddenin kapsamı, senetlerin tertip hâlinde çıkarılmasına ilişkindir ve tek bir alacaklı lehine çıkarılan ipotekli borç senedi ile irat senedi bakımından uygulanmaz. Madde, seri senetlerin tescil biçimini, taksit ve geri ödeme koşullarını, aracı kurumun temsil yetkisini ve tescilin terkinini düzenlemez; bunlar sırasıyla m.934, m.933, m.936 ve m.935 ile tapu sicili mevzuatındadır. Maddenin kendi başına bir süre, tutar veya usul kuralı içermediği de dikkate alınmalıdır.

### Genel olarak: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Seri (tertip) hâlinde senet**: Tek bir borç tutarının eşit ya da belirli paylara bölünerek birden çok senet hâlinde çıkarılmasıdır. Her senet aynı tertipteki alacağın bir bölümünü temsil eder ve her biri ayrı bir rehin senedidir.
- **İpotekli borç senedi**: Belirli bir taşınmaz üzerindeki ipotek ile güvence altına alınmış, borç için düzenlenen ve senet sahibine tapu sicilindeki rehin üzerinden hak veren kıymetli evrak niteliğindeki senettir. Genel hükümleri bu maddenin yollamasıyla seri senetlere de uygulanır.
- **İrat senedi**: Taşınmaz üzerinde kurulan rehin ile güvence altına alınmış, belirli periyotlarda irat ödenmesini konu alan kıymetli evrak niteliğindeki senettir. Seri hâlinde çıkarılabilmesi bakımından da madde ile genel hükümlere bağlanır.
- **Genel hükümler**: Tek senet hâlinde çıkarılan ipotekli borç senedi ve irat senedine ilişkin Medeni Kanun düzenlemeleridir. Seri senetlerde bu hükümler, maddede saklı tutulan özel kurallar dışında aynen geçerlidir.
- **Saklı kalan özel hükümler**: Seri senetlere özgü olarak m.932 ila m.938 arasında düzenlenen kurallardır. Bunlar genel hükümlere üstündür ve genel hükümlerin uygulanmasını sınırlar.

### Genel olarak: hangi şartlar aranır?

- Senetlerin tertip hâlinde, yani aynı borç için birden çok senet hâlinde çıkarılmış olması gerekir.
- Çıkarılan senetlerin ipotekli borç senedi veya irat senedi niteliğinde olması gerekir.
- Maddede saklı tutulan özel hükümlerin, özellikle m.932 ila m.938 kurallarının, genel hükümlere önceliği olduğu dikkate alınmalıdır.
- Genel hükümlerin uygulanabilmesi için senetlerin taşınmaz rehni ile güvence altına alınmış olması gerekir.

### Genel olarak: hangi sonuçları doğurur?

- Seri hâlinde çıkarılan senetler hakkında ipotekli borç senedi ve irat senedine ilişkin genel hükümler uygulanır.
- Özel hükümler varsa, özellikle m.932 ila m.938 kuralları, genel hükümlerin yerini alır ve onlara üstün gelir.
- Seri senetlerde borç tek olduğu için tapuya tek bir taşınmaz rehni tescil edilir ve senetlerin sayısı rehin düşünceler sütununda belirtilir (m.934 ve TST m.45).
- Senetlerin geri ödenmesi ve tescilin terkini özel kurallara tabidir ve genel hükümlerdeki kuralların aynen uygulanması hâlinde sonuç farklı olabilir.

### Seri senet ile tek senet arasındaki fark nedir?

- Seri senetlerde borç tek olup birden çok senet aynı borcun bölümleri olarak çıkarılır ve her senet ayrı rehin senedidir.
- Tek senette tek bir senet tek bir alacak için düzenlenir ve tek bir senet sahibi bulunur.

Sonuç: Seri senetlerde genel hükümler m.931 uyarınca uygulanır, ancak m.932 ila m.938 özel kurallar genel hükümlere üstün gelir.

### Genel hüküm ile saklı özel hüküm arasındaki fark nedir?

- Genel hüküm, tek senet için düzenlenen ipotekli borç senedi ve irat senedi kurallarıdır.
- Özel hüküm, seri senetlere özgü olarak m.932 ila m.938 arasında düzenlenen kurallardır.

Sonuç: Bir konuda özel hüküm varsa o uygulanır; özel hüküm yoksa genel hükümler devreye girer.

### Seri senet ile aracı kurum üzerinden çıkarılan senet: fark nedir?

- Malik senetleri doğrudan kendisi çıkarırsa aracı kurum gerekmez.
- Malik senetleri bir banka veya kredi kurumu aracılığıyla çıkarırsa aracı kurumun temsilci olarak atanması zorunludur.

Sonuç: Aracı kurum varsa temsil ve plan kuralları (m.932 ve m.935) ayrıca uygulanır.

### Genel olarak: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddeyi tek senet için düzenlenmiş genel bir hüküm olarak okuyup seri senetlere özgü m.932 ila m.938 kurallarını atlamak.
- Seri senetlerde her senedi bağımsız bir borç saymak; oysa borç tektir ve senetler bu borcun bölümleridir.
- Maddenin kendi başına süre, tutar veya taksit kuralı içerdiğini sanmak; bu kurallar m.933 ve m.934 gibi ayrı maddelerde yer alır.
- Aracı kurum varlığını her seri senet için zorunlu saymak; aracı kurum zorunluluğu yalnızca aracı kurum üzerinden çıkarma hâlinde doğar.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Seri senetlerle ilgili ihtilaflarda genel hükümlerin uygulanabilmesi için önce m.932 ila m.938 arasındaki özel kuralların ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2025/4267 E., 2026/245 K., 19.01.2026)
- Kadastro ve tapu kayıtlarına ilişkin uyuşmazlıklarda m.931 hükmünün dikkate alınması gerektiği kabul edilmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2025/4267 E., 2026/245 K., 19.01.2026)
- Kamulaştırma, orman idaresine geçiş ve tazminat taleplerinde m.931 atfının ileri sürüldüğü, ancak bu maddenin doğrudan tazminat kuralı içermediği kabul edilmektedir. (5. Hukuk Dairesi, 2023/5164 E., 2023/7828 K., 25.09.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Seri senet çıkarıldığını ileri süren taraf, senetlerin tertip hâlinde çıkarıldığını tapu kaydı, senet metni ve tapu müdürlüğü işlemleriyle ispatlar.
- Rehin tescilinin ve senet sayısının kütük sayfasındaki rehin düşünceler sütununda yer aldığı, tapu kaydı ile ispatlanır.
- Aracı kurum aracılığıyla çıkarıldığını ileri süren taraf, aracı kurumun temsilci olarak atandığını senet metninden gösterir.
- Karşı taraf, özel hükmün uygulandığını veya senetlerin seri nitelik taşımadığını iddia ederse bu savunmayı kendisi ispatlamakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.932: Seri senetlerde aracı kurumun alacaklı ve borçluların temsilcisi olarak atanma zorunluluğunu düzenler; m.931 bu kuralı saklı tutar.
- 4721 m.933: Borçlunun faizden başka anaparanın bir kısmını belirli vadelerde ödemeyi taahhüt edebilmesini ve taksit kurallarını düzenler; genel hükümlere özel bir sınırlama getirir.
- 4721 m.934: Seri senetlerde tek bir taşınmaz rehni tescilini ve senet sayısının az olması hâlinde her senedin ayrıca tescil edilebilmesini düzenler.
- 4721 m.935: Aracı kurumun, açık yetki verilmedikçe senetlerin ihracı sırasında borçlunun taahhütlerinde değişiklik yapamayacağını düzenler.
- 4721 m.936: Senetlerin geri ödenmesi, plan ve sırası gelen senedin karşılığının ödenmesiyle senedin hükmünün kalkmasını düzenler.
- 4721 m.930: Tahvil ihracına dayanan seri senetlerin dayanağı olan genel düzenlemedir; m.931 bu düzenlemeye bağlı olarak yorumlanır.

## [TMK m.932 — Düzenlenmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-932)

TMK m.932, seri hâlinde çıkarılan senetlerin değerlerinin ve seri içindeki senetlerin ortak niteliklerinin belirlenmesine ilişkindir. Maddede iki kural bulunur: her senedin değerinin belirli bir katlar biçiminde düzenlenmesi ile bir serideki senetlerin şekil ve numara bakımından birbirine uyması. Üçüncü fıkra, senetlerin rehinli taşınmaz maliki tarafından çıkarılmamış olması hâlinde aracı kurumun, alacaklıların ve borçlunun temsilcisinin senette belirtilmesini düzenler. Madde, tek bir senedin şekil şartlarını, senedin geçerlilik koşullarını, senetlerin devrini ve seri dışında çıkarılan senetleri düzenlemez; bunlar kıymetli evrak hükümlerinde ve ilgili özel düzenlemelerde yer alır. Ayrıca bu maddenin hangi kurumsal yapıda (örneğin tahvil ihracı) uygulanacağı, madde metninde ayrıca belirtilmemiştir.

### Düzenlenmesi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Seri hâlinde çıkarılan senetler**: Aynı ihraç işlemi kapsamında birlikte çıkarılan, ortak bir düzene bağlı senet topluluğudur. Tek bir senedin çıkarılmasını kapsamaz; birden fazla senedin birlikte ihracı söz konusu olmalıdır.
- **Seri**: Birlikte çıkarılan senetlerin oluşturduğu bütündür. Serinin her senedi, serinin şekil ve numara koşullarına uymak zorundadır.
- **Aracı kurum**: Üçüncü fıkrada anılan, senedin alacaklılar ve borçlunun temsilcisi sıfatıyla senet üzerinde yer aldığı kuruluştur. Bu sıfat yalnızca senetlerin rehinli taşınmaz maliki tarafından çıkarılmamış olması hâlinde senette belirtilir.

### Düzenlenmesi: hangi şartlar aranır?

- Senetlerin seri hâlinde çıkarılmış olması gerekir.
- Serideki her senedin değeri yüz milyon lira veya yüz milyon liranın katları olarak düzenlenmelidir.
- Bir serideki bütün senetlerin şeklinin aynı olması gerekir.
- Bir serideki senetlerin numaralarının birbirini izlemesi gerekir.
- Senetlerin rehinli taşınmaz maliki tarafından çıkarılmamış olması hâlinde, aracı kurumun, alacaklıların ve borçlunun temsilcisi olduğu senetlerde bu durum senet üzerinde belirtilmelidir.

### Düzenlenmesi: hangi sonuçları doğurur?

- Seri içindeki senetlerin değeri yüz milyon lira veya katları dışında düzenlenirse, madde bu düzenlemeyi açıkça yasaklamaktadır ve senetlerin serideki düzenlemesi bu şarta uymalıdır.
- Seri içindeki senetlerin şekli ya da numaraları birbirine uymazsa, senetlerin seri niteliği tartışmalı hâle gelir ve madde metnindeki koşullar sağlanmamış olur.
- Senetlerin rehinli taşınmaz maliki tarafından çıkarılmamış olması hâlinde aracı kurum, alacaklılar ve borçlunun temsilcisi senette belirtilmelidir; belirtilmemesi maddenin üçüncü fıkrasına aykırılık oluşturur.
- Senetlerin rehinli taşınmaz maliki tarafından çıkarılması hâlinde üçüncü fıkradaki belirtme koşulu aranmaz.

### Rehinli taşınmaz maliki tarafından çıkarılan ile çıkarılmayan senetler arasındaki fark nedir?

- Senetlerin rehinli taşınmaz maliki tarafından çıkarılması hâlinde, üçüncü fıkradaki belirtme yükümlülüğü doğmaz.
- Senetlerin rehinli taşınmaz maliki tarafından çıkarılmaması hâlinde, aracı kurum, alacaklılar ve borçlunun temsilcisi senette belirtilir.

Sonuç: Senet üzerinde aracı kurum, alacaklıların ve borçlunun temsilcisinin belirtilip belirtilmeyeceği bu ayrıma göre değişir.

### Düzenlenmesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Senetlerin değerlerini yüz milyon lira ile sınırlı bir tutar olarak anlamak; madde yalnızca bu tutarın katlarını öngörmektedir, ayrıca sınır koymaz.
- Seri koşullarını tek bir senet için de aramak; şekil ve numara uyumu yalnızca seri içindeki senetler için geçerlidir.
- Üçüncü fıkradaki belirtme yükümlülüğünü rehinli taşınmaz maliki tarafından çıkarılan senetlerde de uygulamak; bu hâlde belirtme zorunlu değildir.

### Nasıl ispat edilir?

- Seri hâlinde çıkarılmış olma iddiasını ileri süren taraf, senetlerin birlikte ihraç edildiğini ilgili belgelerle ispatlamakla yükümlüdür.
- Senetlerin değerlerinin yüz milyon lira veya katları olduğunu, senetlerin kendisi ve ihraç belgeleri ile ispat etmek gerekir.
- Senetlerin şekil ve numara bakımından uyumunu, senetlerin nüshaları üzerinden karşılaştırarak ispat etmek mümkündür.
- Senetlerin rehinli taşınmaz maliki tarafından çıkarılmadığını ileri süren taraf, bu iddiayı ilgili belgeler ile ispatlamakla yükümlüdür.

## [TMK m.933 — Borcun kısım kısım ödenmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-933)

Bu madde, borçlunun belirli zamanlarda faizle birlikte anaparanın bir kısmını da ödemeyi üstlenmesi hâlinde, taksitli ödeme planının kurulmasını ve taksit ödemelerinin senetlerle olan ilişkisini düzenler. Hükmün konusu, taksitle ödeme yükümlülüğünün kurulması ve taksit tutarının senet karşılığına bağlanmasıdır. Madde, borçlunun taksit ödemesi dışında kalan kısmi ifa, alacaklının kısmi ifayı kabul yükümlülüğü ve ifanın konusuna ilişkin genel kuralları düzenlemez (m.84, m.100). Senet ve bonoya bağlı alacakların takibi, senetle ilgili kambiyo hükümleri ve kambiyo senedi niteliğindeki belgelerin hukuki rejimi bu maddenin kapsamında değildir. Ayrıca taksitli satış sözleşmelerinde mülkiyetin saklı tutulması ve cayma hakkı gibi özel düzenlemeler bu maddenin dışındadır.

### Borcun kısım kısım ödenmesi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Taksit**: Borcun anapara ve faiz birlikte olmak üzere belirli zaman aralıklarında ödenecek bölümleridir. Her taksit, borcun hem faiz hem de anapara kısmını içerebilir.
- **Anapara bölümü**: Taksit ile ödenen toplam tutarın faiz dışında kalan, borcun asıl miktarını azaltan kısmıdır. Maddenin ikinci fıkrası bu kısmın senetlerin belli bir bölümünü karşılamasını zorunlu kılar.
- **Senetlerin belli bir bölümü**: Taksitle ödenen borcun, düzenlenmiş senetlerin tutarına göre belirlenen oranını ifade eder. Taksit tutarı, senetle temsil edilen borç miktarından ayrı bir ölçüt olarak bu oran üzerinden hesaplanır.

### Borcun kısım kısım ödenmesi: hangi şartlar aranır?

- Borç, belirli zamanlarda ödenecek taksitlere bölünmüş olmalıdır.
- Taksitlerin her birinde faizle birlikte anaparanın bir kısmı ödenecek biçimde borç üstlenilmiş olmalıdır.
- Her yıl ödenecek taksit tutarı, senetlerin belli bir bölümünü karşılamalıdır; bu oran zorunludur ve senetlere uygun şekilde belirlenmelidir.

### Borcun kısım kısım ödenmesi: hangi sonuçları doğurur?

- Borçlu taksitle ödeme üstlenirse her taksitte faiz ve anaparanın bir kısmını ödemekle yükümlü olur.
- Her yıl ödenecek taksit, senetlerin belli bir bölümünü karşılamadıkça bu zorunluluk yerine getirilmiş sayılmaz.
- Taksit ödemesi senetlerin belli bölümünü karşılamıyorsa, bu aykırılık taksit planının geçerliliğini ve alacaklının bu planın öngördüğü ödeme düzeninde bağlı kalmasını etkileyebilir (sonucu metinde açıkça belirtilmemiştir).

### Faizli taksit ile anaparaya mahsup arasındaki fark nedir?

- Taksit ödemesinde faizin tamamen ödenmesi, anapara ödemesinin ise ayrıca yapılmasıdır.
- Taksitin faiz ve anapara bölümleri birlikte belirlenerek, anapara kısmının senet karşılığına göre hesaplanmasıdır.

Sonuç: Birinci fıkra borcun faizle birlikte anapara ödemesini kurar; ikinci fıkra ise her yıl ödenecek taksitin senet bölümünü karşılamasını zorunlu kılar.

### Borcun kısım kısım ödenmesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Taksit tutarını yalnızca faiz hesabına göre belirlemek; ikinci fıkradaki senet karşılığı oranını göz ardı etmek.
- Her taksitin faiz ve anapara bölümlerini ayırmadan toplu bir ödeme olarak değerlendirmek.
- Birinci fıkradaki taksit yükümlülüğünü kısmi ifa kuralıyla (m.84) karıştırmak.

### Nasıl ispat edilir?

- Taksitle ödeme kararlaştırıldığını iddia eden taraf, taksit planının varlığını sözleşme veya senetlerle ispatlamalıdır.
- Taksit tutarının senetlerin belli bir bölümünü karşıladığını iddia eden taraf, senetlerin tutarını ve taksit hesabını belgeyle göstermelidir.
- Taksitin senet karşılığına uymadığını savunan taraf, bu aykırılığı ilgili senet ve ödeme kayıtlarıyla ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.84: Alacaklının kısmi ifayı reddetme hakkını düzenler; taksit ödemesi dışındaki kısmi ifa hallerinde bu maddeyle birlikte değerlendirilir.
- 4721 m.100: Faiz ve giderlerin anaparadan önce ödenmesini ve kısmi ödemenin anaparaya mahsubunu düzenler; taksit ödemelerinde faiz ve anapara ayrımında uygulanır.

## [TMK m.934 — Tescil](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-934)

Türk Medeni Kanunu m.934, senetlerin tapu kütüğüne tescilinde hangi esasların uygulanacağını düzenler. Tescilin kapsamını, yani senetlerin sayısının kütüğe nasıl geçirileceğini ve ödüncün tamamı için tek tescil yapılmasını kapsar. Senet sayısının az olması hâlinde her senedin ayrı ayrı tescil edilebilmesine imkân tanır. Madde, tescilin hukuki etkisini, sıra ve tescil tarihini, aynı hakkın kazanılmasını ya da tescil sebebinin geçerliliğini düzenlemez; bunlar tapu sicilinin genel hükümlerinde yer alır (TMK m.1021, m.1022, m.1023). Madde, senetlerin düzenlenme şeklini, senetlerin ödünç ilişkisinin kurulmasını ve tapu siciline başvuru usulünü de düzenlemez; bu konular TMK'nın ipotek ve tapu sicili hükümlerinde ve Tapu Sicil Tüzüğünde yer alır.

### Tescil: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Senet (ödünç senedi bağlamında)**: Taşınmaz rehni ile güvence altına alınan ödünç ilişkisinde borcun varlığını ve miktarını gösteren, birden fazla düzenlenebilen yazılı belgedir. Maddenin kapsamı, tapuya tescil edilebilecek bu belgelerle sınırlıdır.
- **Ödünç**: Ödünç verilen ve geri alınacak bir miktar para veya tüketilebilir değerin karşılığı olarak kullanılan borç ilişkisidir. Maddede tescil bu ilişkinin tamamı için tek bir kayıtla yapılır.
- **Sayıları gösterilerek tescil**: Tapu kütüğüne her senedin sıra numarası veya sayısının kaydedilmesi yöntemidir. Senetler birbirinden ayrılamayacak şekilde tek bir tescilde toplanır, ancak sayıları açıkça belirtilir.
- **Tapu kütüğü**: Taşınmazlar ve üzerindeki ayni hakların kaydedildiği resmî sicildir. Madde, senetlerin tescil edileceği yer olarak bu sicili gösterir.

### Tescil: hangi şartlar aranır?

- Tescil konusu senetlerin ödünç ilişkisine dayanıyor olması ve bu senetlerin tapu kütüğüne kaydedilmek üzere sunulması gerekir.
- Tescilin senetlerin sayılarının kayıtta açıkça gösterilmesi suretiyle yapılması zorunludur.
- Tescil, ödüncün tamamı için tek bir kayıtla yapılmalıdır.
- Senet sayısının az olması hâlinde, her senedin ayrı ayrı tescil edilmesi tercih edilebilir; bu seçim senet sayısının azlığına bağlıdır.

### Tescil: hangi sonuçları doğurur?

- Ödünç senetleri, sayıları gösterilerek tapu kütüğüne tescil olunur.
- Ödüncün tamamı için tek bir tescil yapılır; kural bu şekildedir.
- Senet sayısı az ise her senet ayrı tescil edilebilir.
- Senetlerin sayılarının kayda yazılmaması hâlinde tescilin maddeye uygun yapılmadığı kabul edilir.

### Toplu tescil ile ayrı tescil arasındaki fark nedir?

- Ödüncün tamamı için tek bir tescil yapılması kuralıdır. Senetlerin sayıları gösterilerek bir kayıtta birleştirilir.
- Senet sayısının az olması hâlinde her senedin ayrı tescil edilmesi, maddenin ikinci fıkrasındaki istisnadır.

Sonuç: Kural toplu tescildir; ayrı tescil yalnızca senet sayısı az olduğunda mümkündür ve bu bir zorunluluk değil, seçimlik bir imkândır.

### Tescil: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Ödüncün tamamı için tek bir tescil yerine her senet için ayrı tescil yapılabileceğini varsaymak; ayrı tescil yalnızca senet sayısı az olduğunda mümkündür.
- Senet sayısı çok olduğu hâlde ayrı tescili tercih etmek; bu durumda kural toplu tescildir.
- Senetlerin sayılarını kayda yazmadan tescil yapmak; maddenin açık gereğine aykırıdır.

### Nasıl ispat edilir?

- Tescili talep eden kişi, senetlerin düzenlendiğini ve ödüncün varlığını tescil başvurusunda belgelemekle yükümlüdür.
- Senetlerin sayısı ve niteliği tescil kaydında gösterildiği için bunların varlığı tapu kütüğünün içeriğinden anlaşılır.
- Senet sayısının az olduğu ve ayrı tescilin tercih edildiği iddiası, başvuruda açıkça belirtilmelidir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.1021: Tapuya tescil ile kurulması gereken ayni hakların tescil edilmedikçe varlık kazanamayacağını düzenler; m.934 tescilin nasıl yapılacağını belirler.
- 4721 m.1022: Tescil ile aynı hakların doğduğunu ve sıra ile tarihin tescile göre belirlendiğini düzenler; m.934 bu tescilin biçimini belirler.
- 4721 m.1023: İyi niyetli üçüncü kişilerin tescil kaydına güvenerek kazandıklarını koruyan hükümdür; m.934 tescilin kayda geçirilme biçimini düzenlediği için bu koruma tescilin içeriğine bağlıdır.

## [TMK m.935 — Senedi çıkaran aracı kurum](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-935)

Madde, ipotekli borç senedi ve irat senedinin seri (tertip) halinde çıkarılması hâlinde senetleri çıkaran aracı kurumun yetkisinin sınırını düzenler. Aracı kurum, alacaklıların ve borçlunun temsilcisi olsa bile, senetlerin çıkarılması sırasında kendisine ayrıca yetki verilmedikçe borcun kapsamında ve koşullarında değişiklik yapamaz. Hüküm, aracı kurumun temsilci sıfatıyla düzenlediği senetlere uygulanır ve tertip halindeki rehin senetlerinin çıkarılması sürecini kapsar. Madde, senetlerin geri ödeme planını, ödenen senetlerin kur'a ile belirlenmesini, senetlerin ödenmesi ve tapu terkinini düzenlemez; bunlar 936 ve 937. maddelerde, ödeme planına ilişkin hükümler ise 936 ve 937. maddelerin bulunduğu ödeme planı başlığı altındaki hükümlerde yer alır. Taşınmaz rehninin kuruluşu ve tapu sicil işlemleri de bu maddenin konusu değildir.

### Senedi çıkaran aracı kurum: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Aracı kurum**: Tertip halinde ipotekli borç senedi veya irat senedi çıkaran, alacaklıların ve borçlunun temsilcisi olarak atanan banka ya da kredi kurumudur. Temsilci sıfatı senet metninde gösterilir.
- **Borcun kapsamı ve koşulları**: Senetle üstlenilen borcun miktarı, faizi, vadesi ve ödeme düzeni gibi unsurlarıdır. Aracı kurum bu unsurlarda, senetlerin çıkarılması sırasında kendisine verilmiş açık bir yetki olmadan değişiklik yapamaz.
- **Ayrı yetki**: Aracı kurumun borcun kapsamını veya koşullarını değiştirebilmesi için borçludan veya senet koşullarından açıkça alınmış özel yetkidir. Genel temsil yetkisi bu anlama gelmez.

### Senedi çıkaran aracı kurum: hangi şartlar aranır?

- Senetlerin seri (tertip) halinde ipotekli borç senedi veya irat senedi olarak çıkarılmış olması gerekir.
- Aracı kurumun alacaklıların ve borçlunun temsilcisi sıfatıyla hareket etmesi gerekir.
- Senetlerin çıkarılması sırasında aracı kurum için borcun kapsamında ve koşullarında değişiklik yapma konusunda ayrıca bir yetki verilmiş olması, değişiklik için ön koşuldur.
- Ayrı yetki yoksa aracı kurum borcun kapsamında ve koşullarında değişiklik yapamaz; bu yasak temsilci sıfatının varlığına bağlı değildir.

### Senedi çıkaran aracı kurum: hangi sonuçları doğurur?

- Aracı kurum, ayrı yetki verilmemişse senetlerin çıkarılması sırasında borcun kapsamını değiştiremez.
- Aracı kurum, ayrı yetki verilmemişse senetlerin çıkarılması sırasında borcun koşullarını değiştiremez.
- Ayrı yetki verilmişse aracı kurum bu yetki sınırları içinde değişiklik yapabilir.
- Yetkisiz yapılan değişikliğin borçlu ve alacaklılar bakımından bağlayıcılığı bu maddede açıkça düzenlenmemiştir; ilgili hükümlere göre değerlendirilir.

### Temsil yetkisi ile değişiklik yetkisi arasındaki fark nedir?

- Aracı kurumun alacaklıların ve borçlunun temsilcisi olarak sahip olduğu genel temsil yetkisi.
- Borcun kapsamında ve koşullarında değişiklik yapma konusunda kendisine ayrıca verilmiş özel yetki.

Sonuç: Genel temsil yetkisi değişiklik için yeterli değildir; değişiklik ancak özel yetkiyle yapılabilir. Özel yetki yoksa yapılan değişiklik borçluyu bağlamaz.

### Senetlerin çıkarılması sırası ile sonraki işlemler arasındaki fark nedir?

- Senetlerin çıkarılması sırasında borcun kapsamında ve koşullarında yapılan değişiklik.
- Senetlerin çıkarılmasından sonra yürütülen geri ödeme işlemleri.

Sonuç: Bu madde yalnız çıkarma sırasındaki değişiklikleri yasaklar; sonraki ödeme planı işlemleri bu yasağın kapsamında değildir.

### Senedi çıkaran aracı kurum: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Aracı kurumun temsilci olmasını, değişiklik yetkisi için yeterli saymak.
- Ayrı yetkinin varlığını senet metninde aranmadan kabul etmek.
- Maddeyi ödeme planı ve geri ödeme aşamasına da uygulamak; madde yalnız çıkarma sırasındaki değişikliği düzenler.
- Madde metnindeki "ayrıca yetki verilmiş olmadıkça" koşulunu gözden kaçırmak.

### Nasıl ispat edilir?

- Aracı kurumun borcun kapsamında veya koşullarında yaptığı değişikliğin geçerli olduğunu iddia eden taraf, bu değişikliğin senetlerin çıkarılması sırasında kendisine verilmiş ayrı yetki kapsamında yapıldığını ispatlamakla yükümlüdür.
- Ayrı yetkinin varlığı, senet metni, temsil belgesi veya çıkarma sırasında düzenlenmiş yazılı belgelerle ispatlanır.
- Yazılı yetki belgesi bulunmadığında, değişikliği bağlayıcı kılmak isteyen taraf dayanağını başka delillerle ortaya koymak zorundadır.
- Borçlu veya alacaklı, değişikliğe dayanmayarak eski koşulların geçerli olduğunu ileri sürdüğünde, bu savunmayı ispat yükü bakımından değişikliği iddia eden tarafa karşı yöneltir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.930: Tahvil borcunu üstlenen teşebbüsün senet çıkarmasına ve temsilci atanmasına ilişkin ana hükümdür; bu madde ile birlikte değerlendirilir.
- 4721 m.931: Seri halinde ipotekli borç senedi ve irat senedine ilişkin hükümlerin uygulanacağını belirtir; bu maddedeki senetlerin hukuki rejimini oluşturur.
- 4721 m.932: Aracı kurumun alacaklı ve borçluların temsilcisi olarak atanmasının zorunluluğunu ve senet metninde gösterilmesini düzenler; bu maddedeki temsil yetkisinin dayanağıdır.
- 4721 m.933: Borcun faizle birlikte belirli zamanlarda ödenmesi ve taksitlerin senetlerdeki borcun bir bölümünü karşılaması gerektiğini düzenler; borcun koşulları bakımından bu maddeyle sınır oluşturur.
- 4721 m.936: Senetlerin ödeme planına göre geri ödenmesini ve tapu terkin koşullarını düzenler; bu madde çıkarma aşamasını, m.936 ise geri ödeme aşamasını kapsar.

## [TMK m.936](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-936)

Madde, deniz ticaretinde gemilerin çıkarılması (ihracı) sırasında düzenlenen senetlerin geri ödenmesinin nasıl gerçekleşeceğini ve bu senetler bakımından tescilin terkininin koşullarını düzenler. Senetlerin, aracı kurumun düzenleyeceği plâna göre geri ödenmesi, sırası gelen senet karşılığının alacaklıya ödenmesiyle senedin hükmünün kalmaması ve tescilin terkini için aranan koşullar bu kapsamdadır. Madde, aksi kararlaştırılmadıkça tescilin terkininin şartlarını belirler; kişisel veya sözleşmesel taraf ilişkilerini genel olarak düzenlemez. Maddenin denetleme başlığı altındaki devamı, aracı kurumun denetimi ve buna ilişkin ayrıntılar bu maddede yer almaz. Gemilerin cebri icrada hangi usule tabi olduğu (m.1351, m.1383) ve m.937'deki taşınmaz hükümlerinin uygulanması başka maddelerde düzenlenmiştir.

### m.936: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Aracı kurum**: Senetlerin çıkarılması sürecinde, plânı düzenleyen ve senetlerin geri ödenmesini yürüten kurumdur. Maddede yalnızca yetkiye dayanarak plânı düzenleyen kurum olarak anılır; kurumun niteliği ve yetkisinin kaynağı bu maddede ayrıca tanımlanmamıştır.
- **Sırası gelen senet**: Geri ödeme planında, o dönem ödenmesi öngörülen senedi ifade eder. Bu senedin karşılığının alacaklıya ödenmesi, senedin hükmünün sona ermesi sonucunu doğurur.
- **Senedin hükmünün kalmaması**: Senedin karşılığı alacaklıya ödendiğinde senedin artık hüküm ifade etmemesi, yani o senetten doğan hakkın sona ermesidir.
- **Tescilin terkini**: Gemi siciline yapılan çıkarma tescilinin silinmesidir. Maddeye göre yalnızca aksi kararlaştırılmamışsa ve belirtilen şartlar gerçekleşmişse mümkündür.
- **Kupon**: Senetlere bağlı olup dönemsel ödemeleri temsil eden ve senetlerle birlikte geri verilmesi gereken ekleridir. Geri verilmeyen kuponların karşılığı, hâkimin belirlediği yere tevdi edilir.
- **Tevdi**: Hâkimin belirlediği bir yere, geri verilmeyen kuponları karşılayacak tutarın bırakılmasıdır. Tescilin terkini bakımından bu tevdi, kuponların geri verilmemesi halinde alternatif bir koşuldur.

### m.936: hangi şartlar aranır?

- Senetlerin geri ödenmesi, çıkarma sırasında yapılan veya o sırada verilen yetkiye dayanarak aracı kurumun düzenlediği plâna göre gerçekleştirilmelidir.
- Sırası gelen senedin karşılığı alacaklıya ödenmelidir; bu ödeme ile senedin hükmü sona erer.
- Aksi kararlaştırılmamış olmalıdır; taraflar tescilin terkinine ilişkin farklı bir düzenleme yapmışsa bu düzenleme esas alınır.
- Borçlu, tescilde belirtilen yükümlülüklerini tamamen yerine getirmiş olmalıdır.
- Senetlerin bütün kuponları ile birlikte geri verilmiş olmalıdır.
- Geri verilmeyen kupon varsa, bunları karşılayacak miktar hâkimin belirleyeceği yere tevdi edilmelidir.

### m.936: hangi sonuçları doğurur?

- Sırası gelen senedin karşılığı alacaklıya ödendiğinde senedin hükmü kalmaz.
- Borçlu tescilde belirtilen yükümlülüklerini tamamen yerine getirmez ve kuponlar eksik kalırsa tescilin terkini gerçekleşmez.
- Kuponlar tam olarak geri verildiğinde, aksi kararlaştırılmamışsa tescilin terkini mümkün hale gelir.
- Geri verilmeyen kuponlar varsa, bunları karşılayacak miktarın hâkimin belirlediği yere tevdi edilmesi tescilin terkini için yeterli sayılır.
- Aksi kararlaştırılmışsa, tescilin terkini bu maddede öngörülen koşullara bağlı olmaz; taraflar arasındaki düzenleme uygulanır.
- Madde, geri ödeme planı dışındaki işlemler için ek bir hüküm getirmediğinden, planda öngörülmeyen bir ödeme bu maddenin sonucunu değiştirmez.

### Senet karşılığının ödenmesi ile tescilin terkini arasındaki fark nedir?

- Sırası gelen senedin karşılığının alacaklıya ödenmesi, senedin hükmünün kalmamasına yol açar.
- Tescilin terkini ise ayrıca borçlunun tescilde belirtilen yükümlülüklerini tamamen yerine getirmesi ve kuponların geri verilmesi ya da tevdi gibi şartlara bağlıdır.

Sonuç: Bir senedin hükmünün sona ermesi ile tescilin terkini aynı anda gerçekleşmez; tescilin terkini için ek şartların da yerine gelmesi gerekir.

### Kuponların geri verilmesi ile kuponların tevdi edilmesi arasındaki fark nedir?

- Senetlerin bütün kuponları ile birlikte geri verilmesi, tescilin terkini için doğrudan bir yoldur.
- Geri verilmeyen kupon varsa, bunları karşılayacak miktarın hâkimin belirlediği yere tevdi edilmesi alternatif bir yoldur.

Sonuç: Kuponlar eksik ise tevdi ile tescilin terkini mümkün hale gelir; tevdi yapılmadan terkin gerçekleşmez.

### Aksi kararlaştırılmış ile kararlaştırılmamış hal arasındaki fark nedir?

- Taraflar aksini kararlaştırmışsa, madde metnindeki tescilin terkini koşulları uygulanmaz.
- Aksi kararlaştırılmamışsa, tescilin terkini ancak yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve kuponların geri verilmesi ya da tevdi ile mümkündür.

Sonuç: Sözleşmesel düzenleme varsa öncelikle o uygulanır; yoksa madde metnindeki koşullar aranır.

### m.936: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Senedin karşılığının ödenmesini tescilin terkini için yeterli saymak; madde, ayrıca yükümlülüklerin tamamen yerine getirilmesini ve kuponların geri verilmesini ya da tevdi edilmesini de şart koşar.
- Eksik kuponlara rağmen tescilin terkinini istemek; geri verilmeyen kuponlar için hâkimin belirlediği yere tevdi yapılmadan terkin gerçekleşmez.
- Aksi kararlaştırmanın varlığını varsayarak madde koşullarını uygulamamak; aksi kararlaştırma açıkça belirlenmemişse madde metnindeki koşullar esas alınmalıdır.
- Tevdi edilecek tutarı kendiliğinden belirlemek; tutar hâkim tarafından belirlenir.

### Nasıl ispat edilir?

- Tescilin terkinini talep eden taraf, senetlerin sırası gelen karşılığının ödendiğini belgeyle ispatlamalıdır.
- Borcun tamamen yerine getirildiğini ve tescilde belirtilen yükümlülüklerin yerine getirildiğini ilgili belgelerle ispat yükü borçludadır.
- Kuponların geri verildiği, geri verilmeyenler varsa tevdi edildiği, senetlerin fiziksel teslimi ya da tevdi belgesi ile ispatlanır.
- Aksi kararlaştırıldığını iddia eden taraf, bu kararlaştırmayı yazılı belge ile ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.937: Madde, gemilerin cebri icra bakımından hangi hükümlere tabi olduğunu düzenlemekte; m.936'nın bu bağlamdaki yeri bu hükümle belirlenmektedir.
- 4721 m.1351: Deniz ticaretinde cebri icraya ilişkin özel hükümlerde, m.936 ve m.937'nin birinci fıkrasının İcra ve İflas Kanunu hükümleri ile birlikte uygulanacağını düzenler.
- 4721 m.1383: Gemilerin sicile kayıtlı olup olmamasına göre paraya çevrilme usulünü belirler; m.936 ile birlikte gemi sicili bakımından işlem yapılmasında dikkate alınır.

## [TMK m.937](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-937)

TMK m.937, rehinli taşınmazın malikinin veya aracı kurumun, ödeme planına göre kura çekme ve karşılığı ödenen senetleri iptal etme yükümlülüğünü düzenler; irat senetlerinde bu işlemlerin Devletçe denetlenmesini öngörür. Madde, rehinli taşınmaz üzerinde kurulan geri ödeme (ödeme planı, irat senedi) düzenine bağlı olarak ihraç edilen senetlerin ödenmesi bakımından uygulanır. Maddenin metni, ödeme planına tabi geri ödemelerin özgülenmesi başlığı altında yer almaktadır. Kura usulünün ayrıntılı işleyişini, senetlerin ihracına ilişkin esasları ve ödeme planının kurulmasını düzenlemez; bunlar maddenin bağlandığı özel mevzuatın konusudur.

### m.937: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Rehinli taşınmaz**: Lehine rehin kurulmuş olan, ödeme planına göre geri ödemeye konu edilen taşınmazdır. Maddenin uygulanması için taşınmazın rehinle yüklü olması gerekir.
- **Ödeme planı**: Geri ödemelerin hangi sıra ve esaslarla yapılacağını gösteren plândır. Kura çekilmesi ve senetlerin iptali bu plana göre yürütülür.
- **Kura**: Ödeme planına göre hangi senetlerin ödeneceğini belirleyen çekilişin adıdır. Kurada çıkan senetler karşılığı ödenmiş sayılır ve iptal edilir.
- **Aracı kurum**: Ödeme planını uygulayan ve kura çekmekle yükümlü tutulan kuruluştur. Maddenin metninde malikle birlikte sayılmıştır.
- **İrat senedi**: Periyodik gelir niteliğinde ödemeleri temsil eden senet türüdür. Bu senetlerde kura ve iptal işlemleri Devletçe denetlenir.

### m.937: hangi şartlar aranır?

- Rehinli bir taşınmaz bulunmalı ve bu taşınmaz üzerinde ödeme planına göre geri ödemeler yapılmalıdır.
- Malik veya aracı kurum, ödeme planına göre kura çekmekle yükümlü olmalıdır.
- Karşılığı ödenen senetler, kura sonucu iptal edilmelidir.
- İrat senetlerinde kura ve iptal işlemleri Devletçe denetlenmelidir.

### m.937: hangi sonuçları doğurur?

- Malik veya aracı kurum, ödeme planına göre kura çekmek zorundadır.
- Karşılığı ödenen senetler kura ile iptal edilmek zorundadır.
- İrat senetlerinde kura ve iptal işlemleri Devletçe denetlenir.

### Kura ve iptal işlemleri ile irat senetleri arasındaki fark nedir?

- Genel durumda kura çekme ve iptal işlemi, malik veya aracı kurum tarafından ödeme planına göre yürütülür.
- İrat senetlerinde aynı işlemler Devletçe denetlenir.

Sonuç: İrat senetlerinde işlemlerin doğruluğu bir kamusal denetime bağlanmış olur; genel durumda denetim öngörülmemiştir.

### m.937: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Maddeyi genel olarak her rehinli taşınmaza uygulamak; madde yalnızca ödeme planına göre geri ödemeler bakımından bağlanmıştır.
- İrat senetlerindeki Devletçe denetimi genel kurala ait saymak; denetim yalnızca irat senetleri bakımından öngörülmüştür.

### Nasıl ispat edilir?

- Kura çekilmesi ve senetlerin iptali yükümlülüğünü ileri süren taraf, ödeme planının varlığını ve kapsamını yazılı belgelerle ispatlar.
- Karşılığı ödenen senetlerin iptal edildiği, iptal işleminin kayıtlarla ispatlanır.
- İrat senetlerinde Devletçe denetimin yapıldığı, denetim belgeleriyle gösterilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.936: Gemilerin taşınır mı taşınmaz mı sayılacağına ilişkin TTK kuralına paralel olarak, maddenin özel bağlamını oluşturan rehin düzenini tamamlar.

## [TMK m.938](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-938)

Madde, rehinli taşınmazın paraya çevrilmesinden elde edilen paranın nasıl kullanılacağını düzenler; rehin alacaklısının bu paradan hangi senetler bakımından ve hangi sırayla ödeme alacağını belirler. Kurala göre paranın kullanımı, ilk kur'a çekiminde belli olacak senetlerin ödenmesidir. Madde, rehinli taşınmaz malikleri ile rehin alacaklıları arasındaki ilişkiye uygulanır. Madde, paraya çevirme usulünü, satış yolunu, ihale sürecini ve sıra cetvelinin düzenlenmesini düzenlemez (İcra ve İflas Kanunu hükümleri). Taşınmaz rehninin kuruluşu ve sicil işlemleri de bu maddenin konusu değildir (TMK m.881 vd. ve Tapu Sicili Tüzüğü). Rehinli alacağın zamanaşımı ve rehinden doğan hakkın sona ermesi de bu maddenin kapsamı dışındadır.

### m.938: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Rehinli taşınmazdan elde edilen para**: Rehin konusu taşınmazın paraya çevrilmesi yoluyla elde edilen bedeldir. Maddenin kullanım alanı bu paradır; taşınmazın kendisi değil, onun yerine geçen değerdir.
- **İlk kur'a çekimi**: Senetlerin hangi sırayla ödeneceğini belirleyen ilk kur'a çekimidir. Paranın hangi senetlere ayrılacağı bu çekimle belli olur; çekimden sonra belirlenen senetler madde kapsamına girmez.
- **Senet**: Maddede ödemesi kur'a çekimine bağlanan ve rehinli taşınmazın bedelinden karşılanacak borç belgeleridir. Bu senetler, rehin ile güvence altına alınan alacakları temsil eder.

### m.938: hangi şartlar aranır?

- Rehinli taşınmazın paraya çevrilmiş olması ve bu suretle bir bedelin elde edilmiş bulunması gerekir.
- Elde edilen paranın ilk kur'a çekiminde belli olacak senetlerin ödenmesinde kullanılacağı belirlenmiş olmalıdır.
- Kullanımın yalnız ilk kur'a çekiminde belli olacak senetler için yapılabileceği, bu çekim dışındaki bir sıra belirlenmediği sürece para kullanımının yapılamayacağı kabul edilmelidir.

### m.938: hangi sonuçları doğurur?

- Rehinli taşınmazdan elde edilen para, ilk kur'a çekiminde belli olacak senetlerin ödenmesinde kullanılır.
- Kur'a çekiminde belli olmayan senetlerin ödenmesinde bu paradan kullanım yapılamaz.
- Madde metninde açıkça belirtilen kullanım dışında paranın başka bir amaca ayrılması maddenin öngördüğü düzene uymaz.

### m.938: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Paranın kur'a çekiminde belli olmayan senetlere de ayrılabileceğini düşünmek; madde kullanımı yalnız ilk kur'a çekimindeki senetlerle sınırlar.
- Maddeyi taşınmazın kendisine uygulamak; madde yalnız taşınmazdan elde edilen parayı düzenler.

### Nasıl ispat edilir?

- Rehinli taşınmazdan elde edilen paranın varlığını ve miktarını, ilgili kişi paraya çevirme işlemine ait belgelerle ispatlar.
- Paranın hangi senetlere ayrılacağı ve ilk kur'a çekiminin sonucu, kur'a çekimi tutanağı ve sıra cetveli ile ispatlanır.
- Karşı taraf, kur'a çekiminde belirlenmeyen bir senedin ödenmesine para ayrıldığını ileri sürerse, bu iddiayı ilgili kur'a çekimi kaydıyla çürütmek zorundadır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.881: Taşınmaz rehninin kurulması ve taşınmaz üzerinde rehin hakkının doğuşuna ilişkin genel hükümler, maddenin konusu olan rehinli taşınmazı tanımlar.

## Konuda geçen kararlar

- 8. Hukuk Dairesi, 2025/4267 E., 2026/245 K., 19.01.2026 (m.931)
- 5. Hukuk Dairesi, 2023/5164 E., 2023/7828 K., 25.09.2023 (m.931)

---

Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tasinmaz-rehniyle-guvence-altina-alinan-odunc-senetleri