---
title: "Vasiyet — Medeni Hukuk konu anlatımı"
course: "Medeni Hukuk"
law: "Türk Medeni Kanunu"
articles: "TMK m.531–541"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/vasiyet"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Vasiyet

Medeni Hukuk › Miras hukuku › Mirasçılar › Ölüme bağlı tasarruflar › Ölüme bağlı tasarrufların şekilleri — [Medeni Hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk)

## Kısaca

TMK m.531 vasiyetin şekil türlerini sayar: resmî vasiyetname, el yazısı ile vasiyetname ve sözlü vasiyetname. TMK m.532, resmî vasiyetnamenin hangi resmî görevli huzurunda ve hangi katılımla düzenleneceğini belirler; resmî memurun kimler olabileceğini sayar (sulh hâkimi, noter ve kanunla yetki verilmiş diğer görevli) ve memurun işlevi başlığını taşır.

## Kapsam

Bu konu, Türk Medeni Kanunu m.531–541 hükümlerini kapsar: genel olarak, el yazılı vasiyetname.

- [TMK m.531 — Genel olarak](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-531)
- [TMK m.532](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-532)
- [TMK m.533](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-533)
- [TMK m.534](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-534)
- [TMK m.535](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-535)
- [TMK m.536](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-536)
- [TMK m.537](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-537)
- [TMK m.538 — El yazılı vasiyetname](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-538)
- [TMK m.539](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-539)
- [TMK m.540](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-540)
- [TMK m.541](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-541)

## [TMK m.531 — Genel olarak](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-531)

Bu madde vasiyetin şekil türlerini sayar: resmî vasiyetname, el yazısı ile vasiyetname ve sözlü vasiyetname. Maddenin ikinci fıkrasında yer alan resmî vasiyetnamenin düzenlenmesi başlığı altında, resmî vasiyetnamenin hangi şekilde düzenleneceği ayrıntılı olarak sıralanmaktadır. Madde, tüm ölüme bağlı tasarrufların değil, şekli anlamda ölüme bağlı tasarruflardan vasiyetnamenin şekillerini kapsar; kimin uygulanacağı ve hangi şekle hangi koşulla başvurulacağı bakımından mirasbırakan ile vasiyetname yapmak isteyen herkes için geçerlidir. Vasiyetnamenin ehliyet koşulunu, el yazısı vasiyetnamenin ayrıntılı şartlarını, sözlü vasiyetnamenin usulünü ve hükümden düşmesini düzenlemez (m.502, m.538, m.539 vd.). Miras sözleşmesini düzenlemez (m.545 vd.). Vasiyetnamenin iptalini ve şekle aykırılık sonucunu düzenlemez (m.557).

### Genel olarak: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Resmî vasiyetname**: Mirasbırakanın arzularını resmî memura bildirmesi, memurun bunu yazması ya da yazdırması ve iki tanık huzurunda düzenlenen vasiyetnamedir. Tek taraflı bir işlemdir ve düzenleme şekline bağlıdır.
- **El yazılı vasiyetname**: Mirasbırakanın baştan sona kendi el yazısıyla yazıp imzaladığı, yapıldığı yıl, ay ve günün belirtildiği vasiyetnamedir. Yazılı şekle tabi olup kanunda öngörülen nitelikli şekil koşullarına bağlıdır.
- **Sözlü vasiyetname**: Olağanüstü durumlarda resmî veya el yazılı vasiyetname yapılamadığında mirasbırakanın son arzularını iki tanığa beyan etmesiyle kurulan istisnai vasiyet şeklidir. Yalnızca kanunda sayılan olağanüstü durumların varlığına bağlıdır.
- **Olağanüstü durum**: Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi, resmî veya el yazılı vasiyetnamenin yapılmasını engelleyen hâllerdir. Sözlü vasiyetnamenin kullanılabilmesi için bu hâllerin varlığı aranır.
- **Ölüme bağlı tasarruf**: Hüküm ve sonuçlarını mirasbırakanın ölümünden sonra terekede doğuran hukuki işlemlerdir. Vasiyetname ve miras sözleşmesi, şekli anlamda ölüme bağlı tasarruflardır.

### Genel olarak: hangi şartlar aranır?

- Vasiyetnamenin resmî, el yazılı veya sözlü şekillerden birinde yapılması gerekir; kanunda sayılmayan başka bir şekil seçilemez.
- Resmî vasiyetname için mirasbırakanın arzularını resmî memura bildirmesi ve memurun vasiyetnameyi yazması veya yazdırması gerekir.
- Resmî vasiyetname mirasbırakan tarafından okunup imzalanmalıdır; memur tarih koyarak imzalamalı, mirasbırakan vasiyetnameyi okuduğunu iki tanık huzurunda beyan etmelidir.
- El yazılı vasiyetnamede metnin baştan sona mirasbırakanın el yazısıyla yazılması ve imzalanması, ayrıca yapıldığı yıl, ay ve günün gösterilmesi gerekir.
- Sözlü vasiyetname için resmî veya el yazılı vasiyetnamenin yapılamayacağı olağanüstü bir durumun bulunması ve mirasbırakanın son arzularını iki tanığa anlatması gerekir.
- Resmî vasiyetnamede memur ve tanıklar olarak, kanunda belirtilen kişiler (mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşler ve bu kişilerin eşleri, okuryazar olmayanlar ile fiil ehliyeti bulunmayanlar ve kamu hizmetinden yasaklılar) yer alamaz; bu kişilere vasiyetname ile kazandırmada bulunulamaz.

### Genel olarak: hangi sonuçları doğurur?

- Vasiyetname bu maddede sayılan şekillerden birine uygun yapılmazsa geçersiz olur ve iptal sebebi doğar.
- Resmî vasiyetnamede memur veya tanık olarak yasaklı kişilerin yer alması hâlinde vasiyetname o kişilere kazandırma içeriyorsa bu kazandırma geçersiz sayılır.
- Sözlü vasiyetname, olağanüstü durumun bulunmadığı hâlde yapılmışsa dayanak bulamaz ve geçerli bir vasiyet olarak kabul edilmez.
- Mirasbırakan vasiyetnameyi ölümüne kadar serbestçe değiştirebilir ya da geri alabilir; bu hak şekil koşullarından bağımsızdır.

### Resmî vasiyetname ile el yazılı vasiyetname arasındaki fark nedir?

- Resmî vasiyetname, resmî memur ve iki tanık huzurunda düzenlenir; mirasbırakan metni kendisi yazmak zorunda değildir.
- El yazılı vasiyetname, mirasbırakanın metnin tamamını kendi el yazısıyla yazıp imzalamasını gerektirir ve harici bir düzenleyici aranmaz.

Sonuç: Hangi şekle uyulduğuna göre farklı şekil koşulları uygulanır; bir şekle uyulmaması vasiyetnamenin geçersizliğine yol açar.

### Olağan vasiyet ile sözlü vasiyet arasındaki fark nedir?

- Resmî veya el yazılı vasiyetname, olağan hallerde kullanılan şekillerdir.
- Sözlü vasiyetname, yalnızca kanunda sayılan olağanüstü durumlarda ve resmî ya da el yazılı vasiyetnamenin yapılamadığı hallerde başvurulabilen istisnai bir şekildir.

Sonuç: Olağan şekil yapılabilecekken sözlü vasiyete başvurulması geçerli bir yol sayılmaz; sözlü vasiyetin kullanılabilmesi için olağanüstü durumun varlığı gerekir.

### Resmî vasiyetname tanığı ile sözlü vasiyet tanığı arasındaki fark nedir?

- Resmî vasiyetnamede iki tanık, mirasbırakanın beyanını kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini yazarak imzalar.
- Sözlü vasiyette tanıklar, mirasbırakanın son arzularını olağanüstü durumda kendilerine anlattığını yazıp sulh veya asliye mahkemesine verir.

Sonuç: Tanıklık görevinin içeriği ve belgelendirilme biçimi şekle göre değişir; her iki şekilde de tanıklara ilişkin yasaklar geçerlidir.

### Genel olarak: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Sözlü vasiyetnamenin, resmî veya el yazılı vasiyetnamenin mümkün olduğu hallerde de geçerli bir seçenek sayılması yanlıştır.
- El yazılı vasiyetnamede metnin yalnızca imzanın mirasbırakana ait olmasının yeterli olduğunu düşünmek yanlıştır; metnin baştan sona el yazısı olması gerekir.
- Resmî vasiyetnamede okuryazar olmayan kişinin tanık olabileceğini kabul etmek yanlıştır; resmî vasiyetnamede okuryazar olmama koşulu tanıklar için de geçerlidir.
- Sözlü vasiyetnamede okuryazar olmayanın tanık olabileceğini kabul etmek doğrudur ancak bu hükmün resmî vasiyetnamedeki tanıklara uygulanmadığını unutmak hatadır.
- Resmî vasiyetnamede memur veya tanık olarak mirasbırakanın kardeşi ya da bu kişilerin eşinin yer alabileceğini düşünmek yanlıştır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yargıtay uygulamasında vasiyetnamenin geçerliliğinin, kanunda öngörülen şekillerden birine uygunluk yönünden ayrıca incelenmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/768 E., 2025/768 K., 03.12.2025; Hukuk Genel Kurulu, 2024/775 E., 2025/748 K., 26.11.2025)
- Uygulamada resmî vasiyetnamede memur ve tanıkların kanunda sayılan yakın hısımlarının yer alması nedeniyle geçersizlik sorunlarının sık görüldüğü kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/351 E., 2025/602 K., 08.10.2025)
- Mirasbırakanın tek taraflı ve her zaman geri alabileceği bir işlem olarak vasiyetnameyi düzenlediği, bu nedenle şekil sonrası iradenin değişebileceği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/1001 E., 2024/577 K., 27.11.2024; Hukuk Genel Kurulu, 2023/726 E., 2024/511 K., 09.10.2024; Hukuk Genel Kurulu, 2023/656 E., 2024/469 K., 25.09.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Vasiyetnameye dayanarak hak talep eden taraf, vasiyetnamenin bu maddede sayılan şekillerden birine uygun yapıldığını ispatla yükümlüdür.
- Resmî vasiyetnamenin geçerliliği, memurun düzenlemiş olduğu resmî belge ile ispatlanır; bu belgenin resmî nitelikte olması delil değerini belirler.
- El yazılı vasiyetnamede metnin tamamının mirasbırakanın el yazısı olduğu, imzanın ve yıl, ay, gün bilgisinin bulunduğu belgeden anlaşılır; bu koşullardan birinin eksikliğini ileri süren taraf ispat yükü taşımaz, ancak eksikliği göstermek için bilirkişi incelemesi yapılabilir.
- Sözlü vasiyette olağanüstü durumun varlığını ve tanıkların beyanlarını ileri süren taraf ispat yükü altındadır; bu hususlar tanık beyanı ve mahkeme tutanağı ile ispatlanır.
- Vasiyetnamenin geçersizliğini ileri süren taraf, şekle aykırılığı ispatla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.502](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-502): Vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücü ve on beş yaş koşulunu düzenler; bu maddedeki şekil seçimi ehliyet koşulu ile birlikte uygulanır.
- [4721 sayılı Kanun m.532](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-532): Resmî vasiyetnamenin düzenlenme usulünü ayrıntılı biçimde düzenler; bu maddedeki resmî vasiyetname şeklinin uygulama hükmüdür.
- [4721 sayılı Kanun m.536](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-536): Resmî vasiyetnamede memur ve tanık olamayacak kişileri belirler; bu maddedeki yasak sınırının kaynağıdır.
- [4721 sayılı Kanun m.538](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-538): El yazılı vasiyetnamenin şartlarını, yani yazılma, imza ve tarih koşullarını düzenler.
- [4721 sayılı Kanun m.539](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-539): Sözlü vasiyetnamenin olağanüstü durum koşulunu ve kullanılma usulünü düzenler.
- [4721 sayılı Kanun m.557](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-557): Şekle aykırılığın iptal sebebi olmasını ve iptal davasını düzenler; bu maddedeki şekil zorunluluğunun yaptırımıdır.
- [4721 sayılı Kanun m.545](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-545): Miras sözleşmesini düzenler; vasiyetname ile birlikte şekli anlamda ölüme bağlı tasarruf türlerini oluşturur ve bu maddedeki şekil seçimini sınırlar.

## [TMK m.532](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-532)

Madde, resmî vasiyetnamenin hangi resmî görevli huzurunda ve hangi katılımla düzenleneceğini belirler; resmî memurun kimler olabileceğini sayar (sulh hâkimi, noter ve kanunla yetki verilmiş diğer görevli) ve memurun işlevi başlığını taşır. Uygulaması, resmî vasiyetname yapmak isteyen murisi ve vasiyetnameyi düzenleyen resmî memuru kapsar. Maddenin metninde yer almayan konular: vasiyetnamenin içeriğine ve geçerlilik şartlarına ilişkin ayrıntılar (m.533-536), el yazılı vasiyetname (m.537 vd.), sözlü vasiyetname (m.570 vd.), vasiyetnamenin iptali ve geçersizliği (m.558 vd.) ile bu konulardaki dava ve yetki kuralları.

### m.532: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Resmî vasiyetname**: Vasiyet edenin iradesinin resmî memur önünde ve iki tanık katılımıyla yazıya geçirildiği vasiyetname türüdür. Şekil bakımından resmî memur ve tanık katılımına bağlıdır.
- **Resmî memur**: Resmî vasiyetnameyi düzenlemeye yetkili kişidir. Maddeye göre sulh hâkimi, noter veya kanunla bu yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir.
- **Tanık katılımı**: Vasiyetnamenin düzenlenmesi sırasında iki tanığın hazır bulunmasıdır. Bu katılım resmî memurun işleminin şekil unsurlarından biridir.

### m.532: hangi şartlar aranır?

- Vasiyetnamenin resmî memur tarafından düzenlenmesi gerekir; memur sulh hâkimi, noter veya kanunla bu yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir.
- Düzenleme sırasında iki tanığın katılması gerekir.
- Vasiyetnamenin resmî şekilde düzenlenmiş olması, yani memurun işlemini yazılı olarak tamamlaması gerekir.

### m.532: hangi sonuçları doğurur?

- Resmî şekle uygun düzenlenen vasiyetname, resmî vasiyetname olarak geçerlilik kazanır.
- Tanık katılımı veya resmî memur bulunmaksızın yapılan vasiyetname bu madde kapsamındaki resmî vasiyetname niteliğini taşımaz; bu durumda şekil bakımından başka bir vasiyetname türüne ilişkin hükümlerin uygulanıp uygulanamayacağı ayrıca değerlendirilir.

### m.532: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Resmî vasiyetnamede tanık katılımını şekil unsuru saymamak; katılımın eksik olduğu hâlde vasiyetnamenin geçerli kabul edilebileceğini düşünmek.
- Resmî memur olarak yalnızca noteri görmek; sulh hâkimini ve kanunla yetkilendirilmiş diğer görevliyi de kapsamda saymamak.
- Vasiyetnamenin şekil şartlarını sağlamasını, murisin ehliyetinin varlığı yerine geçen bir koşul saymak; ehliyet ayrıca incelenmelidir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Resmî vasiyetnamenin geçerliliği, m.532'de sayılan şekil şartlarına uygunluk esas alınarak değerlendirilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/4430 E., 2025/2377 K., 05.05.2025; 7. Hukuk Dairesi, 2024/2909 E., 2025/1591 K., 20.03.2025)
- Murisin vasiyetname düzenleme tarihinde fiil ehliyetine ve akıl sağlığına sahip olup olmadığı, Adli Tıp Kurumu raporlarıyla tespit edilerek şekil şartlarının yanında ayrıca incelenmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/419 E., 2025/4180 K., 09.10.2025; 7. Hukuk Dairesi, 2024/4430 E., 2025/2377 K., 05.05.2025; 7. Hukuk Dairesi, 2025/1519 E., 2025/1874 K., 10.04.2025)
- Resmî vasiyetnamenin m.532 şartlarına uygunluğu, dosyada ayrıca tartışılan iptal ve geçersizlik nedenlerinin yanında, m.557 ve m.559 gibi hükümlerle birlikte değerlendirilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/4654 E., 2024/4182 K., 01.10.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2023/5336 E., 2024/3919 K., 18.09.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Resmî vasiyetnamenin geçerliliğini ileri süren tarafın, vasiyetnamenin resmî memur tarafından ve iki tanık katılımıyla düzenlendiğini ispatlaması gerekir; en güçlü delil resmî vasiyetnamenin kendisi ve düzenleme tutanağıdır.
- Vasiyetnamenin şekil eksikliği iddiasında bulunan taraf, bu eksikliği ispatlamakla yükümlüdür.
- Murisin düzenleme anında ehliyetli olduğu iddiası, ehliyet ve akıl sağlığına ilişkin resmî raporlarla desteklenir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/419 E., 2025/4180 K., 09.10.2025; 7. Hukuk Dairesi, 2024/4430 E., 2025/2377 K., 05.05.2025)

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.533: Resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine ilişkin usulü ayrıntılı biçimde düzenler; bu madde ile birlikte okunmalıdır.
- 4721 m.534: Resmî vasiyetnamenin düzenlenmesi sırasında izlenecek usulü ve memurun görevlerini tamamlayıcı hükümler içerir.
- 4721 m.535: Vasiyetnamenin hangi koşullarda okunup onaylanacağına ilişkindir; tanık katılımının işlevini tamamlar.
- 4721 m.557: Vasiyetnamenin şekle aykırılığı hâlinde geçersizliğine ilişkin genel çerçeveyi düzenler.
- 4721 m.559: Vasiyetnamenin iptaline ilişkin hükümlerdir; şekil eksikliği iddiasına karşı tartışmalı bir çerçeve sunar.

## [TMK m.533](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-533)

TMK m.533, resmî vasiyetnamenin düzenlenme usulünü ele alır: mirasbırakanın arzularını resmî memura bildirmesi, memurun vasiyetnameyi yazması veya yazdırması, mirasbırakanın metni okuyup imzalaması ve memurun tarih koyarak imzalaması. Madde, resmî vasiyetnamenin şekil koşullarını okuma yazma bilmeyen mirasbırakanlar bakımından uyarlanmış biçimde düzenlemektedir. Madde metninde tanıkların katılmasına ilişkin bir hüküm yer almamakta; metnin sonundaki "c. Tanıkların katılması" başlığı altında madde metni açıklanmamıştır. Maddenin düzenlemediği konular şunlardır: resmî vasiyetnamenin tanıklar huzurunda yapılması gerekliliği ve tanık sayısı (m.534), resmî memurun yetkisi ve vasiyetnamenin saklanması (m.534 ve ilgili hükümler), vasiyetnamenin iptali ve geçersizliği (m.557 vd.), el yazılı vasiyetname (m.537) ile olağanüstü hallerdeki vasiyetname türleri (m.538 vd.).

### m.533: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Resmî vasiyetname**: Mirasbırakanın arzularının resmî memura bildirilmesi ve memurca yazılması yoluyla düzenlenen, şekil bakımından resmî makam huzurunda yapılan vasiyetname türüdür.
- **Resmî memur**: Vasiyetnameyi yazan veya yazdıran ve tarih koyarak imzalayan görevli kişidir. Maddede memurun hangi sıfatla görevlendirildiği ayrıca belirtilmemiştir.
- **Arzuların bildirilmesi**: Mirasbırakanın tasarruf iradesini resmî memura sözlü olarak açıklamasıdır. Bu bildirim, memurun vasiyetnameyi düzenlemesinin ön koşuludur.
- **Okunup imzalanma**: Düzenlenen metnin mirasbırakan tarafından okunması ve imzalanmasıdır. Mirasbırakanın metni kendisi okuyup imzalaması, şeklin tamamlanması için gereklidir.

### m.533: hangi şartlar aranır?

- Mirasbırakanın arzularını resmî memura bildirmesi gerekir.
- Memurun bildirilen arzulara uygun olarak vasiyetnameyi kendisi yazması veya yazdırması gerekir.
- Metnin mirasbırakana okunması için verilmesi gerekir.
- Mirasbırakanın vasiyetnameyi okuyup imzalaması gerekir.
- Memurun vasiyetnameyi tarih koyarak imzalaması gerekir.

### m.533: hangi sonuçları doğurur?

- Madde koşullarına uygun düzenlenen vasiyetname resmî vasiyetname niteliği kazanır.
- Mirasbırakan metni okumadan veya imzalamadan vasiyetname geçerli bir resmî vasiyetname olarak kabul edilmez.
- Memurun tarih koyarak imzalamaması şekil eksikliği doğurur ve vasiyetnamenin şekil bakımından geçersizliğine yol açabilir.
- Madde metninde tanık katılımına ilişkin bir hüküm bulunmadığından, tanıkların katılması gerekliliği bu madde kapsamında değerlendirilemez; ilgili şekil koşulu başka hükümlerden değerlendirilir.

### Mirasbırakanın okuma yazma bilmesi ile bilmemesi arasındaki fark nedir?

- Okuma yazma bilen mirasbırakan, metni okuyup kendisi imzalar.
- Okuma yazma bilmeyen mirasbırakan için madde metni okuma ve imza şartını uyarlanmış biçimde düzenler; okuma yazma bilmeyenlerin vasiyetname yapabilmesine imkân verilmesi amacı uygulamada vurgulanmaktadır.

Sonuç: Okuma yazma bilmeyenlerin resmî vasiyetname yapabilmesi için madde metninin uygulanması gerekir; bu hâlde okuma ve imza şartının nasıl karşılanacağı sorusu uygulamada tartışmalıdır. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/1001 E., 2024/577 K., 27.11.2024; Hukuk Genel Kurulu, 2023/726 E., 2024/511 K., 09.10.2024)

### Mirasbırakanın bildirimi ile memurun yazımı arasındaki fark nedir?

- Mirasbırakan arzularını memura bildirir, bildirim vasiyetnamenin içeriğini oluşturur.
- Memur bildirilen arzuları yazar veya yazdırır ve vasiyetname metnini oluşturur.

Sonuç: Vasiyetnamenin içeriği mirasbırakanın iradesine dayanmalı, memurun yazısı bu iradeyi yansıtmalıdır.

### m.533: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Madde metninde tanık katılımı hükmü bulunmadığı hâlde, resmî vasiyetnamede tanık şartının m.533'ten doğduğunu varsaymak.
- Memurun tarih koymasını isteğe bağlı saymak; madde memurun tarih koyarak imzalamasını zorunlu tutar.
- Mirasbırakanın metni okuması şartını, okuma yazma bilmeyen kişi için tamamen yok saymak; uyarlanmış okuma ve imza yolu ayrıca değerlendirilmelidir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/1001 E., 2024/577 K., 27.11.2024)
- Vasiyetname türlerini birbirinden ayırmadan, el yazılı vasiyetnamenin şekil şartlarını resmî vasiyetnameye uygulamak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Okuma yazma bilmeyen mirasbırakanların resmî vasiyetname yapabilmesi için kanun koyucunun m.533'ü bu kişilere imkân verecek biçimde yorumlaması gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/1001 E., 2024/577 K., 27.11.2024; Hukuk Genel Kurulu, 2023/726 E., 2024/511 K., 09.10.2024)
- m.532 ila m.536 arasındaki vasiyetname türlerine yönelik şekil şartlarının somut olaydaki vasiyetnameyle uyumlu olup olmadığının incelenmesi gerektiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/2909 E., 2025/1591 K., 20.03.2025)
- m.533 ve m.535 hükümlerinin vasiyetname geçerliliği davalarında birlikte değerlendirildiği görülmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/2399 E., 2024/2568 K., 13.05.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Resmî vasiyetnamenin geçerliliğini ileri süren kişi, vasiyetnamenin resmî memur tarafından düzenlendiğini, mirasbırakanın arzularını bildirdiğini ve metni okuyup imzaladığını ispatla yükümlüdür.
- Resmî vasiyetnamenin asıl delili resmî memurun düzenlediği ve tarih koyarak imzaladığı belgedir; bu belgenin varlığı ispatın temelini oluşturur.
- Vasiyetnamenin şekil eksikliği iddiasında bulunan taraf, metnin okunmadığını veya imzanın eksik olduğunu ispatla yükümlüdür.
- Okuma yazma bilmeyen mirasbırakanın vasiyetnamesinde okuma ve imza şartının nasıl yerine getirildiği somut olayda ayrıca değerlendirilir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/1001 E., 2024/577 K., 27.11.2024)

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.534: Resmî vasiyetnamenin diğer şekil koşullarını, özellikle okuma yazma bilmeyenlerin vasiyetname yapmasına ilişkin hükümleri düzenler; m.533 ile birlikte okunmalıdır.
- 4721 m.532: Vasiyetname türlerinin genel sınıflandırmasını yapar; resmî vasiyetnamenin türler arasındaki yerini belirler.
- 4721 m.557: Vasiyetnamenin şekil eksikliği nedeniyle geçersizliği ve iptali konusunda uygulanacak hükümleri içerir.

## [TMK m.534](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-534)

Madde, resmi vasiyetnamenin (görevli memur huzurunda, okuma yazma bilen mirasbırakan tarafından düzenlenen vasiyetname türünün) tanıklar bakımından şekil koşullarını düzenler. Mirasbırakanın tarih ve imzanın ardından vasiyetnamesini okuduğunu ve son arzularını içerdiğini memur ve iki tanık önünde beyan etmesini, tanıkların bu beyanı ve mirasbırakanın tasarrufa ehliyetini vasiyetnameye yazarak ya da yazdırarak imzalamasını, ayrıca vasiyetname içeriğinin tanıklara bildirilmesinin zorunlu olmadığını kapsar. Madde, okuma yazma bilmeyenlerin vasiyetnamesini ve bunların şekil koşullarını düzenlemez (m.535 ve devamı ile ilgili hükümler). Vasiyetnamenin genel geçerlilik şartlarını, iptalini ve tenkis, saklı pay gibi konuları da düzenlemez (ilgili genel hükümler ve ayrı maddeler).

### m.534: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Resmi vasiyetname**: Mirasbırakanın vasiyetini memur huzurunda ve tanıklar önünde açıklayarak düzenlettiği, kanunda öngörülen şekle uygun vasiyet türüdür. Bu madde, okuyup imzalayabilen mirasbırakanın resmi vasiyetnamesinin tanıklara ilişkin şekil aşamasını anlatır.
- **Beyan**: Mirasbırakanın vasiyetnamenin kendi okuduğu metin olduğunu ve son arzularını içerdiğini memur ve iki tanık önünde söylemesidir. Beyan, tarih ve imzanın hemen ardından yapılır.
- **Tasarrufa ehliyet**: Mirasbırakanın vasiyet yapma yeteneğine sahip olduğu anlamına gelir. Tanıklar bu durumu vasiyetnameye yazarak teyit eder; ehliyet değerlendirmesi tanıkların kendi gözlemine dayanır.
- **Tanık imzası**: İki tanığın beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanın tasarrufa ehil olduğunu vasiyetnameye yazarak ya da yazdırarak altına attıkları imzadır. Tanıklar bu teyidi vasiyetnamenin üzerinde yaparlar.

### m.534: hangi şartlar aranır?

- Mirasbırakan vasiyetnameye önce tarih ve imzasını koymalıdır; beyan bu işlemden hemen sonra yapılmalıdır.
- Mirasbırakan vasiyetnamesini okuduğunu, bunun son arzularını içerdiğini memurun huzurunda iki tanığa beyan etmelidir.
- Beyan, görevli memurun huzurunda ve iki tanığın hazır bulunduğu ortamda yapılmalıdır.
- İki tanık, beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanın tasarrufa ehil olduğunu vasiyetnameye yazmalı ya da yazdırmalı ve altını imzalamalıdır.
- Vasiyetname içeriğinin tanıklara bildirilmesi koşul değildir; tanıkların içeriği bilmesi gerekmez.

### m.534: hangi sonuçları doğurur?

- Madde koşullarına uygun düzenlenen vasiyetname resmi vasiyetname niteliği kazanır.
- Tanıkların imzası eksik kalırsa ya da beyan memur ve tanık huzurunda yapılmazsa şekil koşulu yerine getirilmemiş olur.
- Mirasbırakanın tasarrufa ehil olmadığı tanıklarca teyit edilmezse, vasiyetnamenin şekil koşulları eksik kalır.
- Vasiyetname içeriğinin tanıklara bildirilmemiş olması tek başına geçersizlik sebebi değildir.
- Bu madde emredici şekil hükmü içerir; tarafların sözleşmeyle bu şekil koşullarını değiştirmesi mümkün değildir.

### Mirasbırakanın okuması ile başkasının okuması arasındaki fark nedir?

- Mirasbırakanın vasiyetnameyi kendisinin okuyup beyan etmesi, maddenin öngördüğü şekildir.
- Mirasbırakanın okuma yazma bilmemesi hâlinde vasiyetnamenin başkası tarafından okunması ve imzalanması, bu maddenin kapsamı dışında kalan ayrı bir düzenlemeye tabidir.

Sonuç: Okuma yazma bilen mirasbırakanın vasiyetnamesi bu maddedeki tanık şekli ile düzenlenir; okuma yazma bilmeyenin vasiyetnamesi için bu madde uygulanmaz.

### Tanıkların beyanı bilmesi ile içeriği bilmemesi arasındaki fark nedir?

- Tanıkların beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanın ehliyetini teyit etmesi zorunludur.
- Tanıkların vasiyetname içeriğini bilmesi zorunlu değildir.

Sonuç: İçeriğin tanıklara bildirilmemesi vasiyetnameyi şekil yönünden geçersiz kılmaz; ancak beyan ve tanık teyidi eksikse şekil koşulu eksik kalır.

### Tarih-imza ile beyan arasındaki sıra: fark nedir?

- Tarih ve imza, beyandan önce atılmış olmalıdır.
- Beyan bu işlemden hemen sonra yapılmalıdır.

Sonuç: Beyanın tarih ve imzadan önce yapılması ya da aradaki bağlantının kopması, maddenin öngördüğü sıraya uyulmadığı anlamına gelir.

### m.534: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Vasiyetname içeriğinin tanıklara bildirilmesini şekil koşulu saymak; madde bunu açıkça zorunlu olmayan bir unsur olarak düzenlemiştir.
- Tanıkların imzasını yalnız tanık ismi olarak değerlendirip vasiyetnameye yazarak ya da yazdırarak attıkları teyidi aramamak.
- Beyanın tarih ve imzadan önce yapılmasını yeterli görmek; madde tarih ve imzadan hemen sonra beyanı öngörür.
- Okuma yazma bilmeyen mirasbırakanın vasiyetnamesini bu madde kapsamında değerlendirmek; ayrı hüküm uygulanır.
- Tanıkların beyan sırasında hazır bulunmadığı hâlde sonradan imza atmasını yeterli görmek; beyanın kendi önlerinde yapılması şartı aranır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yargıtay, okuma yazma bilen mirasbırakanın resmi vasiyetnamesinde tanık beyanı ve teyidinin şekil bakımından ayrıca incelenmesini kabul etmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/1001 E., 2024/577 K., 27.11.2024; Hukuk Genel Kurulu, 2023/726 E., 2024/511 K., 09.10.2024)
- Kanun koyucunun okuma yazma bilmeyenlere de vasiyetname yapma imkânı tanımak için düzenlemeyi genişlettiği, bu nedenle 534 kapsamının okuyup imzalayan mirasbırakanla sınırlı tutulduğu kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/1001 E., 2024/577 K., 27.11.2024; Hukuk Genel Kurulu, 2023/726 E., 2024/511 K., 09.10.2024)
- Tanık beyanları arasındaki çelişkinin giderilmeden, işlemin tanıklar önünde yapılıp yapılmadığının araştırılmadan karar verilmesinin eksik inceleme olduğu kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2022/1320 E., 2023/2839 K., 25.05.2023)
- Vasiyetnamenin resmi şekil koşullarının somut olayla uyumlu olup olmadığının denetlenmesi gerektiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/2909 E., 2025/1591 K., 20.03.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Vasiyetnameyi resmi vasiyetname olarak ileri süren kişi, tarih, imza, beyan ve tanık teyidinin şekline uygunluğunu ispatla yükümlüdür; bu belge üzerinden ispat edilir.
- Vasiyetnamenin üzerindeki tanık yazı ve imzaları, şekil uygunluğunun ilk ve en güçlü delilidir; tanık beyanları bunları tamamlayıcı delil olarak kullanılır. (7. Hukuk Dairesi, 2022/1320 E., 2023/2839 K., 25.05.2023)
- Tanıkların beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanın ehliyetini teyit etmesi, belgeden anlaşılmıyorsa tanık dinletilerek ispatlanabilir. (7. Hukuk Dairesi, 2022/1320 E., 2023/2839 K., 25.05.2023)
- Vasiyetnameye karşı geçersizlik iddiasında bulunan taraf, şekil eksikliğini ispat yükü altındadır; karşı taraf şekle uygunluğu belge ve tanıklarla göstermelidir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/2909 E., 2025/1591 K., 20.03.2025)

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.533: Okuma yazma bilenlerin resmi vasiyetnamesinin genel düzenlemesini içerir; bu madde 533'te anlatılan şeklin tanıklar bölümünü tamamlar.
- 4721 m.535: Okuma yazma bilmeyenlerin vasiyetnamesine ilişkin özel şekil hükümlerini içerir; bu madde o düzenlemenin kapsamına girmez.

## [TMK m.535](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-535)

TMK m.535, okuyamayan veya imzalayamayan mirasbırakanın resmi vasiyetnamesinin hangi şekilde düzenleneceğini gösterir. Düzenleme, noterin vasiyetnameyi iki tanık önünde mirasbırakana okumasını, mirasbırakanın son arzularını beyanını ve tanıkların şerhle imzasını kapsar. Madde, okuyamayan veya imzalayamayan kişiler bakımından uygulanır; okuma yazma bilen ve bu şekillerden birini seçen mirasbırakanlar bakımından uygulanmaz. Düzenlemeye katılma yasağı (tanık olamayacak kişiler) bu maddede düzenlenmez (m.536). Vasiyetnamenin ilk safhası olan vasiyetçinin son arzularını noterine bildirmesi ve noterin bunları yazması da bu maddenin kapsamı dışındadır (m.533). Vasiyetnamenin iptali, açılması ve tenkise ilişkin usul ve sonuçlar başka maddelerde düzenlenmiştir.

### m.535: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Resmi vasiyetname (okunarak düzenlenen şekil)**: Mirasbırakanın son arzularının memur tarafından yazıldığı, ardından iki tanık huzurunda okunup beyanın yapıldığı ve tanıklarca şerh verilen vasiyetname türüdür. Mirasbırakan metni bizzat okuyamadığında ya da imzalayamadığında başvurulan şekildir.
- **Memur**: Resmi vasiyetnamenin düzenlenmesinde görev yapan ve metni tanıklar önünde mirasbırakana okuyan resmi görevlidir. Maddenin ifadesinde noter yerine kullanılan genel kavramdır; okuma işi memurun bizzat yapmasını gerektirir.
- **Tanık şerhi**: Tanıkların, mirasbırakanın beyanının kendi önlerinde yapıldığını, onu tasarrufa ehil gördüklerini, vasiyetnamenin kendi önlerinde okunduğunu ve mirasbırakanın metnin son arzularını içerdiğini beyan ederek vasiyetnameye yazdıkları ya da yazdırdıkları imza beyanıdır.
- **Tasarrufa ehliyet**: Mirasbırakanın vasiyet yapma bakımından ayırt etme gücüne sahip olmasıdır. Tanıklar bunu ayrıca beyan ederek onaylar; ehliyetin varlığı tanıkların kanaatine bağlanmıştır.

### m.535: hangi şartlar aranır?

- Mirasbırakanın vasiyetnameyi bizzat okuyamaması veya imzalayamaması gerekir; bu hal yalnız okuma veya imza yeteneğinin yokluğuyla değil, fiilen okuyamama ya da imzalayamama durumuyla da oluşur.
- Memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde mirasbırakana okumalıdır.
- Mirasbırakan, vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini tanıklar önünde beyan etmelidir.
- Tanıklar, mirasbırakanın beyanının kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak beyan etmelidir.
- Tanıklar, vasiyetnamenin kendi önlerinde memur tarafından mirasbırakana okunduğunu ve mirasbırakanın metnin son arzularını içerdiğini beyan ettiğini de vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak beyan etmelidir.
- Tanıklar bu beyanları vasiyetnamenin altını imzalayarak tamamlamalıdır.
- Okuma ve beyan işlemi tanıklar önünde bizzat yapılmalıdır; mirasbırakanın beyanı ve okuma yalnız bu ortamda geçerli sayılır.

### m.535: hangi sonuçları doğurur?

- Madde koşullarına uygun düzenlenen vasiyetname, mirasbırakanın son arzusu olarak geçerli sayılır.
- Okuma, iki tanık önünde memur tarafından yapılmazsa veya mirasbırakanın beyanı tanıklar önünde gerçekleşmezse vasiyetname geçersiz olur.
- Tanıkların şerhi eksik kalırsa, yani vasiyetnameye yazılmaz veya imzalanmazsa, vasiyetname şekil eksikliği nedeniyle geçersiz olur.
- Okuyamayan veya imzalayamayan mirasbırakan, m.535 dışında bir şekilde resmi vasiyetname düzenletemez.
- Okur-yazar mirasbırakanın metnini okumadan düzenletmesi hâlinde de m.535 şartlarına uyulması gerekir; aksi halde geçersizlik doğar.
- Vasiyetnamenin m.535 kapsamında geçerli sayılması, tanıklık yapacak kişilerin m.536'ya uygun olmasına da bağlıdır.

### Okuyamayan veya imzalayamayan ile okuyup imzalayabilen mirasbırakan arasındaki fark nedir?

- Okuyamayan veya imzalayamayan mirasbırakan, m.535'te öngörülen şekle bağlıdır ve metni tanıklar önünde memur okur.
- Okuma yazma bilen ve imza atabilen mirasbırakan, m.533 veya m.534'teki şekillerden birini seçebilir.

Sonuç: Okur-yazar mirasbırakan, okunarak ve imzalanarak düzenlenen resmi vasiyetname yoluna da gidebilir. Ancak okuyamayan ya da imzalayamayan kişi m.535 şeklini zorunlu olarak izler.

### Okuma yazma bilen mirasbırakanın m.535 şeklini seçmesi ile zorunlu olması arasındaki fark nedir?

- Okur-yazar mirasbırakan, bu hali seçtiğinde m.535 şeklini de kullanabilir.
- Okuma yazma bilmeyen ya da fiilen okuyamayan mirasbırakan için m.535 zorunludur.

Sonuç: Okur-yazar olduğu hâlde metnini okumadan düzenletmek isteyen kişi de m.535 şekil koşullarına uymak zorundadır; aksi halde vasiyetname geçersiz olur.

### Vasiyetçinin beyanı ile tanık şerhi arasındaki fark nedir?

- Vasiyetçinin tanıklar önünde son arzularının metinde olduğunu beyan etmesi gerekir.
- Tanıkların kendi şerhleri, mirasbırakanın beyanının ve okumanın kendi önlerinde yapıldığını ve ehliyeti bildirmesi gerekir.

Sonuç: Beyan ve şerh bu iki tarafın birlikte yerine getirilmesiyle tamamlanır; eksik olan şekil unsuru vasiyetnamenin geçerliliğini ortadan kaldırır.

### m.535: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Okur-yazar mirasbırakanın vasiyetnamesini m.535 şekline göre değerlendirmek; okur-yazar kişinin m.533 veya m.534 şekillerinden birini seçebileceğini gözden kaçırmak.
- Okuyamayan mirasbırakanın vasiyetnamesinde tanık şerhinin eksikliğini şekil eksikliği saymamak; şerhin yazılmış olmasını yeterli görmek.
- Noter hazır olsa bile okumanın başka bir kişi tarafından yapılmasını geçerli saymak; okumanın memur tarafından, tanıklar önünde bizzat yapılması gerektiğini atlamak.
- Mirasbırakanın beyanının tanıklar önünde yapılmadığı hâlde şekli yeterli sanmak; beyanın okumadan sonra ve tanıklar önünde yapılması gerektiğini gözden kaçırmak.
- Tanıkların m.536 kapsamında tanık olamayacak kişilerden seçilmesi hâlinde m.535 şekline uyulduğunu kabul etmek.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Okuyamayan mirasbırakanın resmi vasiyetnamesinde m.535 şekil koşullarının bulunmaması hâlinde vasiyetnamenin geçersiz sayılacağı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/1001 E., 2024/577 K., 27.11.2024)
- Okuma yazma bilmeyen murisin vasiyetnamesinde şekil koşullarına uyulup uyulmadığının esas alınacağı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/775 E., 2025/748 K., 26.11.2025)
- Okuyamayan ya da imzalayamayan kişinin m.535 şekline uyması zorunlu sayılmaktadır; okur-yazar olanların da okumadan düzenletmek istemesi hâlinde m.535 şartlarına uymaları gerektiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/1045 E., 2024/2478 K., 09.05.2024)
- Vasiyetnamede murisin gözlerinin görmediği ve okuyamadığının belirtilmesi, vasiyetnamenin m.535 şekil unsurlarını taşımadığı sonucuna yol açabilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/768 E., 2025/768 K., 03.12.2025)
- m.535 hükmünün ilkelerinin geçerlilik şartı olduğu ve birinin eksik olmasının vasiyetnameyi geçersiz kılacağı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/726 E., 2024/511 K., 09.10.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Vasiyetnamenin m.535 şekline uygun düzenlendiğini iddia eden taraf, mirasbırakanın okuyamadığını veya imzalayamadığını ve vasiyetnamenin tanıklar önünde memur tarafından okunduğunu ispatlamakla yükümlüdür.
- Vasiyetnamenin resmi düzenleme yoluyla yapılmış olması, memurun düzenlediği resmi belgeyle ispatlanır; bu belge, okuma ve beyanın yapıldığını gösterir.
- Tanıkların şerhi ve imzaları vasiyetnamenin metninde bulunmak zorundadır; şerhin yazılı olarak bulunmaması, şekil eksikliğinin ispatı için belirleyicidir.
- Mirasbırakanın okuma yazma bilmediği ya da imzalayamadığı iddiası, sağlık raporu, tanık beyanı veya vasiyetnamedeki açıklamalarla ispatlanır; karşı taraf okur-yazar olduğunu ileri sürerek m.533 veya m.534'e göre geçerlilik savunmasında bulunabilir.
- Okuma ve beyanın tanıklar önünde yapıldığına ilişkin iddia, vasiyetnamedeki tanık şerhi ve memurun düzenlediği belgeyle karşılaştırılarak değerlendirilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.533](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-533): Okur-yazar mirasbırakanın vasiyetnameyi noter önünde ve bizzat okuyup imzalayarak düzenlediği resmi vasiyetname şeklini düzenler; m.535 ile seçimlik ilişki içindedir.
- [4721 sayılı Kanun m.534](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-534): Okur-yazar mirasbırakanın tanık huzurunda okunarak yapılan resmi vasiyetname şeklini düzenler; m.535 yerine seçilebilecek alternatif bir şekildir.
- [4721 sayılı Kanun m.536](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-536): Tanık olamayacak kişileri belirler; m.535'teki tanıkların kimler olabileceği bu maddeye göre belirlenir.

## [TMK m.536](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-536)

TMK m.536 resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine katılma yasaklarını ve bu yasakların dolaylı yoldan lehe tasarrufa yansımasını düzenler. Birinci fıkra, fiil ehliyeti bulunmayanlar, kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar ile mirasbırakanın eşi, hısımları ve bunların eşlerinin memur veya tanık olarak katılmasını yasaklar. İkinci fıkra, katılan memur ve tanıkların ile bunların yakınlarının o vasiyetname ile kazandırma alamayacağını öngörür. Kişilerin hangi sıfatla kime karşı korunduğu bakımından resmî vasiyetnamenin şekil geçerliliği ilgilidir. Madde, vasiyetnamenin saklanmasını düzenlemez (m.536 başlığındaki "f" bölümü ayrı bir konu olup ilgili hükümler saklamaya ilişkin ayrı maddelerdedir). Madde; sözlü vasiyetname, ölüme bağlı tasarrufların genel geçerlilik koşulları ve şekil noksanının iptal sonuçları için ilgili genel hükümlere bağlıdır; bu konular ayrıca ilgili maddelerde incelenmelidir. Resmî vasiyetnamenin yapılış usulü bu maddenin değil, resmî vasiyetnameye ilişkin maddelerin konusudur.

### m.536: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Resmî vasiyetname**: Mirasbırakanın beyanını bir resmî memur önünde ve tanıklar huzurunda yazdırdığı, şekil bakımından resmî işlem niteliğinde olan ölüme bağlı tasarruf türüdür. Bu maddedeki yasaklar yalnız bu şekle özgüdür.
- **Memur**: Resmî vasiyetnameyi düzenlemeye yetkili resmî görevli, uygulamada genellikle noterdir. Memurun hangi hısımlık derecesinde olduğu, yasağın ayrı bir kişi grubunu oluşturduğu anlamına gelir.
- **Tanık**: Resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine şekil gereği katılan ve işlemi denetleyen kişidir. Tanıklık yasağı, tanığın sonradan lehine yapılan tasarruftan bağımsız olarak uygulanır.
- **Kan hısımları ve eşler**: Mirasbırakanın üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bunların eşleri. Eş kavramı uygulamada imam nikâhlı birlikteki eşi de kapsayacak biçimde geniş yorumlanmaktadır.
- **Ölüme bağlı tasarruf yasağı (ikinci fıkra)**: Resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine katılan memur ve tanıkların ile bunların yakınlarının lehine o vasiyetname ile kazandırma yapılmasını engelleyen ayrı bir yasaktır. Yasak, katılım yasağından farklı olarak tasarrufun lehtarına bağlanır.

### m.536: hangi şartlar aranır?

- Resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine memur veya tanık olarak katılan kişinin, birinci fıkrada sayılan yasaklı gruplardan birine girmemesi gerekir: fiil ehliyeti bulunmayan, bir ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklı, okur yazar olmayan kişiler ile mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri katılamaz.
- Birinci fıkradaki yasak, resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine katılmakla sınırlıdır; yani yasaklı bir kişinin vasiyetname işlemine katılması yasak alanına girer.
- Vasiyetnamenin düzenlenmesine katılan memur ve tanıkların ya da bunların üstsoy, altsoy kan hısımlarının, kardeşlerinin ve bu kişilerin eşlerinin o vasiyetname ile kazandırma alması engellenmiştir.
- İkinci fıkradaki yasak, kazandırmanın o vasiyetname ile yapılmış olmasını gerektirir; başka bir vasiyetname veya sözleşmeyle sağlanan menfaat bu yasak kapsamında değildir.

### m.536: hangi sonuçları doğurur?

- Birinci fıkra kapsamında yasaklı bir kişi resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine katılmışsa, şekil noksanı doğar ve bu noksan nedeniyle resmî vasiyetnamenin tamamı iptal edilebilir hâle gelir.
- Yasak alanına giren bir kişinin katılması, vasiyetnamenin yalnızca o kişiye ilişkin kısmını değil bütününü etkiler; bu nedenle tasarrufların tamamı geçersiz sayılır.
- İkinci fıkraya aykırı olarak katılan memur, tanık veya yakınları lehine yapılan kazandırma hükümsüz olur.
- Bir ikinci fıkra ihlali bulunduğunda, lehe kazandırma iptal edilir; ancak yalnızca bu tasarruf geçersiz sayılmaz, katılımın şekil noksanı varsa vasiyetnamenin tamamı iptal sebebi oluşur.
- Lehe kazandırma yasağı, katılan kişilerin o vasiyetname dışında yaptığı işlemleri etkilemez.
- Yasaklı kişilerin katılımı, kazandırma olmasa dahi şekil noksanı oluşturur; kazandırma yapılmamış olması katılım yasağını ortadan kaldırmaz.
- Dayanak maddenin metni, yasağa aykırı işlemin hangi hukuki sonucu doğuracağını açıkça düzenlemez; sonuç, şekil noksanına ilişkin genel hükümlerden ve yerleşik uygulamadan çıkarılmaktadır.

### Katılım yasağı ile lehe kazandırma yasağı arasındaki fark nedir?

- Birinci fıkra, yasaklı kişinin vasiyetnamenin düzenlenmesine memur veya tanık olarak katılmasını yasaklar. Ölçüt, kişinin işleme fiilen katılmasıdır.
- İkinci fıkra, katılan memur ve tanıkların ile yakınlarının o vasiyetname ile kazandırma almasını yasaklar. Ölçüt, lehine tasarruf yapılmış olmasıdır.

Sonuç: Katılım yasağına aykırılık, lehe kazandırma olup olmadığına bakılmaksızın şekil noksanı doğurur. Lehe kazandırma yasağı ise yalnızca o tasarrufu etkiler.

### Birinci fıkra kapsamındaki yasaklı kişi ile ikinci fıkra kapsamındaki yakın arasındaki fark nedir?

- Birinci fıkradaki yasaklı kişiler arasında fiil ehliyeti bulunmayanlar, kamu hizmetinden yasaklılar ve okur yazar olmayanlar yer alır; bunlar mirasbırakanla hısımlık taşımak zorunda değildir.
- İkinci fıkradaki kişiler, memur veya tanıkla ya da mirasbırakanla belirli hısımlık ilişkisi içindeki kişilerdir.

Sonuç: Birinci fıkradaki yasaklı tanığın kazandırması da ikinci fıkra kapsamına girer; aynı kişinin hem birinci hem ikinci fıkra yasağına girmesi mümkündür.

### Mirasbırakanın hısımları ile memur veya tanığın hısımları arasındaki fark nedir?

- Birinci fıkradaki yasak, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bunların eşleri bakımından mirasbırakanla olan ilişkiye bağlıdır.
- İkinci fıkradaki yasak, memur ve tanığın kendi hısımları bakımından geçerlidir; bu hısımlar mirasbırakanla hısım olmayabilir.

Sonuç: Mirasbırakanın hısmı olmayan bir tanığın kendi hısımlarına kazandırma yapılması ikinci fıkra kapsamında engellenir.

### m.536: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Yasağı kan hısımlarının tamamına yaymak; m.536 yalnızca belirtilen derecedeki üstsoy, altsoy, kardeş ve bunların eşlerini kapsar.
- Mirasbırakanın eşinin imam nikâhlı birliktekini dışarıda bırakmak; uygulamada eş kavramı geniş yorumlanmaktadır. (7. Hukuk Dairesi, 2025/1756 E., 2025/5414 K., 15.12.2025)
- Lehe kazandırma yasağını yalnızca tasarrufun iptaline bağlamak ve vasiyetnamenin geri kalanını korumak; katılım yasağına aykırılıkta vasiyetnamenin tamamı iptal konusu olabilir.
- Okur yazar olmayan kişinin yalnızca fiil ehliyeti eksikliği saymak; birinci fıkrada ayrı bir yasaklı kategori olarak düzenlenmiştir.
- Birinci fıkradaki yasağı, yasaklı kişinin yalnızca lehine tasarruf yapılması durumunda uygulamak; yasak katılımın kendisine bağlıdır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Birinci fıkradaki yasaklar dar yorumlanmakta; yasağın kapsamı, memur ve tanıkların ile mirasbırakanın ilişkisine göre sınırlı tutulmaktadır. (7. Hukuk Dairesi, 2025/1071 E., 2025/4922 K., 24.11.2025; 7. Hukuk Dairesi, 2025/1396 E., 2025/5059 K., 27.11.2025)
- Mirasbırakanın eşinin kapsamında imam nikâhlı birlikte yaşayan kişinin de bulunduğu, dolayısıyla bu kişinin tanık olamayacağı kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/1756 E., 2025/5414 K., 15.12.2025)
- Mirasbırakanın kardeşinin tanık olarak katılması halinde vasiyetnamenin şekil noksanı nedeniyle geçersiz sayıldığı, ilgili kişilerin yakınlık derecesinin ayrıca değerlendirildiği görülmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2022/4570 E., 2023/5815 K., 29.11.2023)
- Mirasbırakanın torununun eşinin tanık olarak katılmasının, ikinci fıkra bakımından değerlendirilmesi gerektiği; yasağın kan hısımlarının eşlerine de uzandığı kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2022/6938 E., 2024/76 K., 09.01.2024)
- Mirasbırakanın ehliyeti tartışmasında, vasiyetnamenin düzenlendiği tarihteki fiil ehliyetinin adli tıp raporuyla tespit edilebileceği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/410 E., 2024/5586 K., 10.12.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2025/1396 E., 2025/5059 K., 27.11.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Resmî vasiyetnamenin şekil noksanını ileri süren taraf, katılan tanığın veya memurun yasaklı kişilerden olduğunu ispatlamakla yükümlüdür; hısımlık ve eşlik durumu nüfus kayıtlarıyla ispatlanır.
- Karşı taraf, tanığın yasak kapsamında olmadığını ya da yasağın kapsamına girmeyen bir kişi olduğunu ileri sürerse bu savunmayı ispatlamak zorundadır.
- Mirasbırakanın fiil ehliyeti veya okur yazarlığı tartışılıyorsa, adli tıp raporu ve vasiyetnamenin düzenlendiği tarihteki belgeler delil olarak değerlendirilir.
- Lehe kazandırmanın ikinci fıkra kapsamında iptali için, kazandırmanın o vasiyetname ile yapıldığı ve lehtarın yasaklı kişi olduğu ispat edilmelidir. (7. Hukuk Dairesi, 2022/6938 E., 2024/76 K., 09.01.2024)

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.557: Resmî vasiyetnamede şekil noksanının sonucunu düzenler; m.536'ya aykırı katılım, bu madde uyarınca vasiyetnamenin iptaline yol açabilir.
- 4721 sayılı Kanun: Ehliyet, kamu hizmetinden yasaklılık ve okur yazarlık gibi birinci fıkradaki yasaklı kişi kategorilerini tanımlayan genel hükümler bu kanunda yer alır; yasak kapsamının belirlenmesinde gerekli olabilir.

## [TMK m.537](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-537)

Madde, resmî vasiyetnamenin düzenlenmesinden sonra asıl nüshanın saklanmasına ilişkin yükümlülüğü düzenler; yükümlü, vasiyetnameyi düzenleyen resmî memurdur. Madde, vasiyetnameyi düzenleyen memur bakımından uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular: resmî vasiyetnamenin şekil ve düzenleme usulü (m.534 vd.), vasiyetnamenin geçerlilik şartları ve resmî memur ile tanıkların yasak kişileri (m.536), vasiyetnamenin açılması ve tebliği (m.538 vd.) ile saklama yükümlülüğünün ayrıntılı yerine getirilmesine ilişkin yönetmelik hükümleri. Yalnızca yükümlülüğü ortaya koyar; aslın kaybı ya da yok olması hâlinde sorumluluk ve yeniden düzenleme usulü maddede yer almaz.

### m.537: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Resmî vasiyetname**: Vasiyetçinin beyanını resmî memur huzurunda, kanunda öngörülen tanıklarla birlikte yaptığı ve memur tarafından yazılıp düzenlendiği vasiyet şeklidir. Maddenin koruduğu belge bu şekilde düzenlenmiş vasiyetnamedir.
- **Resmî memur**: Resmî vasiyetnameyi düzenlemekle yetkili kılınmış kamu görevlisidir; uygulamada noter bu sıfatla hareket eder. Saklama yükümlülüğü bu memura aittir, vasiyetçiye veya mirasçılara değildir.
- **Vasiyetnamenin aslı**: Resmî memur tarafından düzenlenen ve vasiyetçinin beyanını içeren özgün belgedir. Saklama yükümlülüğü, asıl belgenin muhafazasını kapsar; çıkarılan suretler bu kapsamın dışında kalır.

### m.537: hangi şartlar aranır?

- Vasiyetnamenin resmî şekilde, resmî memur huzurunda düzenlenmiş olması gerekir.
- Düzenlenen vasiyetnamenin aslının resmî memurun elinde ya da onun sorumluluğunda bulunması gerekir.
- Resmî memur, vasiyetnamenin aslını saklamakla yükümlüdür; bu yükümlülük memurun görevinden doğar ve devredilmez.
- Saklama yükümlülüğünün yerine getirilmesi için aslın, kaybolmaya, zarar görmeye veya yetkisiz kişilerin eline geçmeye karşı korunması gerekir.

### m.537: hangi sonuçları doğurur?

- Resmî memur, vasiyetnamenin aslını saklamakla yükümlüdür ve bu yükümlülük vasiyetçinin ölümünden sonra da devam eder.
- Aslın saklanması yükümlülüğünün yerine getirilmemesi hâlinde memurun sorumluluğu doğar; sorumluluğun niteliği ve kapsamı bu maddede belirtilmemiştir, ilgili hükümlere göre değerlendirilir.
- Saklama yükümlülüğü emredici niteliktedir; memurla vasiyetçi arasında bu yükümlülüğü kaldıran bir anlaşma geçerli değildir.

### Asıl ile suret arasındaki fark nedir?

- Vasiyetnamenin aslı, resmî memurun düzenleyip sakladığı özgün belgedir.
- Suret, aslın içeriğini yansıtan kopyadır ve resmî memur tarafından ilgililere verilebilir.

Sonuç: Saklama yükümlülüğü aslı kapsar; suretlerin verilmesi aslın saklanmasının yerine geçmez.

### Resmî vasiyetname ile el yazılı vasiyetname arasındaki fark nedir?

- Resmî vasiyetname, resmî memur tarafından düzenlendiği ve asıl nüshası memurda kaldığı için bu madde kapsamına girer.
- El yazılı vasiyetname, vasiyetçinin kendi el yazısıyla hazırladığı ve kendisinde kalan belgedir; bu saklama yükümü doğurmaz.

Sonuç: Yalnız resmî vasiyetnamede düzenleyen memura saklama yükümlülüğü yüklenir.

### m.537: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Saklama yükümlülüğünü vasiyetçiye ya da mirasçılara ait sanmak; yükümlünün resmî memur olduğunu gözden kaçırmak.
- El yazılı vasiyetnameye de bu maddedeki saklama yükümlülüğünü uygulamak; madde yalnız resmî vasiyetnameyi kapsar.
- Suretin verilmesini aslın saklanması yükümlülüğünün yerine getirilmesi saymak.

### Nasıl ispat edilir?

- Saklama yükümlülüğünü ileri süren taraf, vasiyetnamenin resmî memur tarafından düzenlendiğini ve aslın memurda bulunduğunu ispat etmelidir; bu ispat resmî memur kayıtları ve noter sicilleri ile yapılır.
- Aslın kaybolduğu veya zarar gördüğü iddiasında bulunan taraf, bu iddiayı ispatla yükümlüdür; memur ise yükümlülüğünü yerine getirdiğini belgelerle göstermelidir.
- Vasiyetnamenin içeriği bakımından yazılı belge esastır; suret veya tanık beyanı asıl belgenin yerini tam olarak tutmaz.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.534: Resmî vasiyetnamenin düzenleme şeklini ve memurun görevini belirler; saklama yükümlülüğü bu düzenlemeden doğan görevin bir parçasıdır.
- 4721 m.536: Resmî memur ve tanıklar bakımından yasak kişileri düzenler; vasiyetnamenin geçerliliği bu şartlara bağlıdır, saklanan aslın geçerliliğini etkiler.
- 4721 m.538: Saklanan vasiyetnamenin açılması ve tebliğine ilişkindir; saklama yükümlülüğünün amacı bu aşamada ortaya çıkar.

## [TMK m.538 — El yazılı vasiyetname](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-538)

Madde, el yazılı vasiyetnamenin geçerlilik şartlarını düzenler: vasiyetnamenin metninin tamamının, yapıldığı yıl, ay ve günü gösterecek biçimde mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olmasını şart koşar; ayrıca bu vasiyetnamenin notere, sulh hâkimine veya yetkili memura saklanmak üzere bırakılabilmesine imkân tanır. Kişi bakımından, el yazılı vasiyetname yapan her mirasbırakan için uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular: resmi vasiyetnamenin şekli (m.532 vd.), sözlü vasiyetin şartları ve tanıklık (m.539 vd.), vasiyetnamenin iptali ve iptal davası (m.560 vd.) ile vasiyetnamenin ehliyet koşulları (m.502).

### El yazılı vasiyetname: hangi kavramlar bilinmeli?

- **El yazılı vasiyetname**: Mirasbırakanın, yapıldığı tarihi gösterecek şekilde metninin tamamını ve imzasını kendi el yazısıyla yazdığı, ölüme bağlı tek taraflı bir tasarruf biçimidir. Yazı aracı ve kağıt türü aranmaz; önemli olan belgenin bu şekil şartlarını taşımasıdır.
- **Nitelikli yazılı şekil**: Adi yazılı şekilden farklı olarak, yalnızca imzanın el yazısıyla atılmasının yetmediği, tarih dahil tüm metnin el yazısıyla yazılmasının aranan şekil türüdür. Bu şekle uyulmaması vasiyetnamenin geçersizliği sonucunu doğurur.
- **Animus testandi**: Kişinin, yazdığı metinle hukuken bağlayıcı bir ölüme bağlı tasarruf yapma niyetini taşımasıdır. Şekil şartlarına uyulsa bile bu niyet bulunmuyorsa vasiyetname geçerli sayılmaz; niyetin varlığı ispat konusudur.
- **Tarih**: Yılın, ayın ve günün gösterilmesi olup vasiyetnamenin hangi tarihte yapıldığını belirler. Takvim gününü ifade eden açık atıflar tarih yerine geçebilir; tarih bir irade açıklaması olmadığı için imzanın altında bulunması ya da imza tarafından örtülmesi aranmaz, metin ve imzayla bağlantısının saptanabilmesi yeterlidir.
- **Tevdi (saklanmak üzere bırakma)**: El yazılı vasiyetnamenin kaybolma, bulunamama veya değiştirilme riskine karşı notere, sulh hâkimine ya da yetkili memura saklanmak üzere açık veya kapalı olarak bırakılmasıdır. Tevdi isteğe bağlıdır ve geçerlilik koşulu değildir.

### El yazılı vasiyetname: hangi şartlar aranır?

- Vasiyetnamenin metninin tamamının mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış olması zorunludur; kısmen üçüncü kişi tarafından ya da mekanik araçla yazılmış metin bu şartı karşılamaz.
- Vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilmiş olmalıdır; takvim gününü ifade eden açık atıflar da tarih yerine geçebilir.
- Vasiyetnamenin imzası mirasbırakanın el yazısıyla atılmış olmalıdır; parmak izi, mekanik araçla atılmış imza veya başkasının imzası geçerli imza sayılmaz.
- Metin, tarih ve imza arasında belgede birliği gösteren bir bağ bulunmalıdır; birden fazla sayfada yazılmış vasiyetnamede sayfalar arasında iç bağlantı olmalıdır.
- Mirasbırakanın vasiyetname ile hukuken bağlayıcı bir ölüme bağlı tasarruf yapma niyeti (animus testandi) bulunmalıdır.
- Vasiyetnamenin saklanması için tevdi yapılacaksa bu, notere, sulh hâkimine veya yetkili memura açık ya da kapalı olarak yapılabilir; tevdi isteğe bağlıdır, geçerlilik unsuru değildir.

### El yazılı vasiyetname: hangi sonuçları doğurur?

- Şekil şartlarına uygun olarak metnin tamamı, tarih ve imzasıyla el yazısı ile yazılmış vasiyetname geçerli bir el yazılı vasiyetnamedir.
- Metnin tamamı veya tarih ya da imza el yazısı ile değilse, vasiyetname şekil noksanı nedeniyle geçersizdir ve bu hâlde iptali istenebilir.
- Tarih eksikse ya da takvim gününü belirlemiyorsa vasiyetname şekil bakımından geçersiz sayılır.
- İmzası bulunmayan vasiyetname geçersizdir; tüm sayfalarda imza aranmaz, ancak sayfalar arasında iç bağ kurulmuşsa son sayfadaki imza yeterlidir.
- Animus testandi bulunmuyorsa, şekil şartlarına uyulmuş olsa bile vasiyetname geçerli bir tasarruf sayılmaz.
- Tevdi yapılmamış olması vasiyetnamenin geçerliliğini etkilemez; tevdi, saklama ve korunma amacı taşır.

### Yıl, ay ve gün gösterimi ile tarih yerine geçen atıf arasındaki fark nedir?

- Açık takvim tarihi yazılması, en güvenli biçimdir ve tarihin tespitini kolaylaştırır.
- Takvim gününü açıkça ifade eden atıflar, geniş bir değerlendirmeyle tarih yerine geçebilir.

Sonuç: Tarih yerine geçen atıf kabul edildiğinde vasiyetname geçerli kalır; atıfun takvim gününü belirlemediği hallerde şekil noksanı doğar.

### Tarihin konumu ile imzanın konumu arasındaki fark nedir?

- İmza, kural olarak metnin bittiği yerde, vasiyetnamenin sonunda bulunmalıdır.
- Tarih bir irade açıklaması olmadığından imzanın üstünde olması ya da imza tarafından örtülmesi aranmaz; metnin başka bir yerine atılmış imza da, vasiyetnamenin başka şekilde kapandığı açıkça anlaşılıyorsa yeterlidir.

Sonuç: İmzanın konumu tek başına geçersizlik sebebi değildir; belgenin kapanıp kapanmadığı ve imzanın vasiyetçiye ait olduğu değerlendirilir.

### El yazısı ile yazılmış metin ile kısmen başkasının veya mekanik aracın yazdığı metin arasındaki fark nedir?

- Metnin tamamı mirasbırakanın el yazısıyla ise şekil şartı tam olarak gerçekleşmiştir.
- Metnin bir kısmı üçüncü kişi ya da mekanik araçla yazılmışsa, bu bölüm el yazısı şartını karşılamaz.

Sonuç: El yazısı olmayan kısım bulunması vasiyetnamenin şekil bakımından geçersizliğine yol açar.

### Yazı aracı ve kağıt ile olağan dışı araç ve yüzey arasındaki fark nedir?

- Normal bir kalem ve kâğıtla yazılan vasiyetname olağan şekil koşullarına uygundur.
- Hisse senedi arkası, duvar veya taş gibi olağan dışı yüzeye yazılan metin de geçerli olabilir; ancak olağan araçtan ayrılmayı haklı gösteren bir durum bulunmalıdır.

Sonuç: Olağan dışı araç kullanımında animus testandi daha dikkatle araştırılır; haklı bir durum yoksa niyet kuşkusu nedeniyle vasiyetname geçersiz sayılabilir.

### Vasiyetnamenin saklanması (tevdi) ile geçerlilik şartı arasındaki fark nedir?

- Tevdi, mirasbırakanın isteğine bağlı bir korunma yoludur ve notere, sulh hâkimine veya yetkili memura açık ya da kapalı olarak yapılabilir.
- Tevdi, vasiyetnamenin geçerlilik şartı değildir.

Sonuç: Tevdi yapılmamış olması vasiyetnameyi geçersiz kılmaz; tevdi yapılmış olması ise şekil şartını tek başına karşılamaz.

### El yazılı vasiyetname: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Tarihin takvim gününü açıkça göstermediği hâlde, bunu tam bir tarih sayıp şekil şartını yeterli görmek; takvim gününü belirlemeyen atıflar tarih yerine geçmez.
- Tüm sayfalarda imza aramak; sayfalar arasında iç bağ varsa son sayfadaki imza yeterlidir.
- İmzanın metnin en altında olmasını mutlak şart sanmak; imzanın başka bir yerde olması, belgenin başka şekilde kapandığı açıksa geçerliliği etkilemez.
- Tarihin imzanın üstünde olması ya da imzayı örtmesi gerektiğini düşünmek; tarih bir irade açıklaması olmadığı için bu aranmaz.
- Tevdi yapılmamasını geçersizlik sebebi saymak; tevdi isteğe bağlıdır ve geçerlilik şartı değildir.
- Yazı aracının olağan dışı olmasını tek başına geçersizlik nedeni saymak; geçerlilik, animus testandi ve şekil şartlarının birlikte gerçekleşmesine bağlıdır.
- Kısmen başkasının yazdığı vasiyetnameyi, el yazısı olan kısmı geçerli kabul ederek kurtarmaya çalışmak; metnin tamamının el yazısı olması zorunludur.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- El yazılı vasiyetnamede tarihin davaya konu belgede bulunmaması, şekil şartının eksikliği sayılarak vasiyetnamenin iptaline yol açmaktadır. (7. Hukuk Dairesi, 2025/1825 E., 2025/5327 K., 11.12.2025)
- İmzası bulunmayan vasiyetnamenin şekil noksanı ile sakat olduğu ve iptal edilebileceği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/4230 E., 2025/2626 K., 14.05.2025)
- Vasiyetnamenin tüm sayfalarında imza aranmadığı; sayfalar arasında bağlantı varsa son sayfadaki imzanın yeterli olduğu kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/4116 E., 2024/4268 K., 03.10.2024)
- Vasiyetnamenin yazılışında mirasbırakanın el ürünü olup olmadığı, uzman raporu ve belge incelemesi ile tespit edilmekte; el ürünü olmadığı anlaşılırsa iptal kararı verilebilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/940 E., 2025/4889 K., 20.11.2025)
- Vasiyetnamenin içeriğinin daha sonraki bir tarihte yazılıp önceki bir tarih atıldığı iddiası, şekil şartının ihlali olarak ileri sürülmekte ve iptal sebebi sayılmaktadır. (7. Hukuk Dairesi, 2025/940 E., 2025/4889 K., 20.11.2025)
- Yasal şekle uyulmadan yapılan vasiyetnamenin 538. madde uyarınca geçersiz sayılması gerektiği, iptal davasında bu maddeye dayanılarak karar verildiği görülmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/150 E., 2025/3730 K., 18.09.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Şekle aykırılığa dayanarak iptal isteyen taraf, vasiyetnamenin metninin, tarihinin veya imzasının el yazısı ile olmadığını ispatlamakla yükümlüdür.
- Yazı ve imza incelemesi için bilirkişi incelemesi ve gerekirse Adli Tıp Kurumu raporu kullanılır; yazının mirasbırakana ait olup olmadığı bu yolla tespit edilir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/940 E., 2025/4889 K., 20.11.2025)
- Vasiyetnamenin tarihi ile metin ve imza arasındaki bağ, belgenin bütünü incelenerek saptanır; tarihin bulunmadığı iddiasını ileri süren taraf bunu belge üzerinden ispatlar. (7. Hukuk Dairesi, 2025/1825 E., 2025/5327 K., 11.12.2025)
- Animus testandi, ispat konusu olup, vasiyetname yapma niyeti belge içeriği ve olağan dışı yazı aracı gibi somut durumlarla değerlendirilir.
- Karşı taraf, vasiyetnamenin şekle uygun olduğunu, yazının ve imzanın mirasbırakana ait olduğunu savunarak ispat yükünü üstlenir; bu savunmanın dayanağı belge incelemesi ve tanık beyanı olabilir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.532: Resmi vasiyetnamenin düzenlenme şeklini gösterir; el yazılı vasiyetnamenin şekil şartlarıyla karşılaştırmak için başvurulur.
- 4721 m.539: Sözlü vasiyetin istisnai hâlini düzenler; el yazılı vasiyetname yapılamayan durumlarda başvurulabilecek ayrı bir şekildir.
- 4721 m.502: Vasiyetname yapma ehliyetinin (ayırt etme gücü ve on beş yaş) koşullarını belirler; şekil şartlarına ek olarak aranır.
- 4721 m.560: Şekle aykırı vasiyetnamenin iptali davasının dayanağını oluşturur; m.538'e aykırılık bu davada ileri sürülür.
- 4721 m.536: Vasiyetname tanıklığına ilişkin yasaklar; el yazılı vasiyetnamede tanık aranmamakla birlikte şekil ve ehliyet tartışmalarında karşılaştırmalı olarak ilgilidir.

## [TMK m.539](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-539)

TMK m.539, olağanüstü durumlarda resmî veya el yazılı vasiyetname yapılamadığında başvurulabilecek sözlü vasiyet yolunu düzenler; sözlü vasiyetin kurulabilmesi için gereken durum koşulunu, mirasbırakanın son arzularını iki tanığa anlatmasını ve tanıklara ilişkin yasakların sözlü vasiyet bakımından da geçerli olduğunu kapsar. Madde, sözlü vasiyetin geçerlilik şartlarını (tanıkların yazılı belgeye dönüştürmesi, belgenin sonradan düzenlenmesi, geçerliliğini koruma süresi) ve sözlü vasiyetin hükümlerinin yerine getirilmesine ilişkin usulü ayrıca düzenlemez; bunlar ilgili maddelerde yer alır. Maddenin uygulanması, mirasbırakanın tasarrufunun niteliği ve tereke üzerindeki etkisi bakımından olağan vasiyetnameye ilişkin genel hükümlere ve miras sözleşmesine ilişkin düzenlemelere bağlıdır; bu hükümler madde metninde ayrıca anılmadığından bu alanda yer almaz.

### m.539: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Sözlü vasiyet**: Mirasbırakanın son arzularını iki tanığa anlatarak, onlardan bu beyana uygun bir vasiyetname yazmalarını veya yazdırmalarını istemesiyle kurulan, olağan şekil şartlarına bağlı olmayan olağanüstü bir vasiyet türüdür. Olağan resmî veya el yazılı vasiyetname yapılamayan hallere özgüdür.
- **Olağanüstü durum**: Madde metninde sayılan yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık ve savaş gibi hâllerdir. Sayılanlar örnek niteliğinde olup bu hâllerin dışındaki durumlar, resmî veya el yazılı vasiyetnamenin yapılmasını fiilen engelleyen benzer bir olağanüstülük taşımalıdır.
- **Vasiyetname yapamama**: Mirasbırakanın olağanüstü durum nedeniyle resmî veya el yazılı vasiyetname düzenleyememesi durumudur. Sözlü vasiyete başvurmanın ön koşulu bu durumun varlığıdır; olağan bir engel bu koşulu karşılamaz.
- **Tanık yasakları**: Resmî vasiyetnamede tanık olamayacak kişilere ilişkin düzenlemelerdir. Okur yazar olma koşulu dışındaki bu yasaklar, sözlü vasiyetteki tanıklar için de geçerlidir.

### m.539: hangi şartlar aranır?

- Mirasbırakanın yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü bir durumda bulunması gerekir.
- Bu olağanüstü durum nedeniyle mirasbırakanın resmî veya el yazılı vasiyetname yapamıyor olması gerekir; olağan yoldan vasiyetname düzenleme imkânı varsa sözlü vasiyete başvurulamaz.
- Mirasbırakanın son arzularını iki tanığa anlatması gerekir.
- Mirasbırakanın tanıklara, bu beyanına uygun bir vasiyetname yazmaları veya yazdırmaları görevini yüklemesi gerekir.
- Tanıkların, resmî vasiyetnamede tanık olmaya engel olan kişilerden olmaması gerekir; okur yazar olma koşulu bu noktada aranmaz.
- Tanıklar, mirasbırakanın beyanına uygun bir vasiyetnameyi yazmalı veya yazdırmalıdır.

### m.539: hangi sonuçları doğurur?

- Olağanüstü durumun varlığı ve olağan şekillerin kullanılamaması hâlinde mirasbırakanın iki tanığa yaptığı beyan sözlü vasiyet olarak kurulur.
- Olağanüstü durum bulunmaksızın yapılan sözlü beyan, sözlü vasiyet olarak geçerli sayılmaz.
- Tanıklara ilişkin yasaklara uymayan kişiler tanık olarak kabul edilemez ve bu durumda vasiyetin geçerliliği tartışma konusu olur.
- Okur yazar olmayan bir kişinin tanık olması, resmî vasiyetnamedeki gibi sözlü vasiyet bakımından engel değildir.

### Sözlü vasiyet ile olağan vasiyetname (resmî veya el yazılı) arasındaki fark nedir?

- Sözlü vasiyet, mirasbırakanın olağanüstü durumda yalnızca iki tanığa beyanda bulunmasıyla kurulur ve yazılı belge mirasbırakanın kendisi tarafından değil tanıklar tarafından hazırlanır.
- Resmî vasiyetname noterde, el yazılı vasiyetname ise mirasbırakanın kendi el yazısıyla düzenlenir; bunlar olağan koşullarda başvurulan şekillerdir.

Sonuç: Sözlü vasiyete yalnızca olağan şekillerin fiilen kullanılamadığı hallerde başvurulabilir. Olağan şekil kullanılabiliyorsa sözlü vasiyet yolu açık değildir.

### Resmî vasiyetname tanıkları ile sözlü vasiyet tanıkları arasındaki fark nedir?

- Resmî vasiyetnamede tanıklar bakımından okur yazar olma koşulu aranır.
- Sözlü vasiyette ise madde, okur yazar olma koşulunu tanıklar için aramaz; yalnızca tanıklara ilişkin diğer yasaklar geçerlidir.

Sonuç: Okur yazar olmayan bir kişi sözlü vasiyette tanık olabilir; ancak tanıklık yasağına giren bir kişi sözlü vasiyette de tanık olamaz.

### m.539: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Sözlü vasiyeti, olağan şekillerin mümkün olduğu hâllerde de uygulanabilir saymak; sözlü vasiyet yalnızca olağanüstü durumda ve olağan şekillerin kullanılamadığı hâllerde başvurulabilir bir yoldur.
- Okur yazarlık koşulunu sözlü vasiyet tanıkları için de aramak; madde bu koşulu yalnızca resmî vasiyetname için öngörmüştür.
- Tanıklara ilişkin yasakların sözlü vasiyet bakımından uygulanmayacağını varsaymak; madde 3. fıkra ile bu yasakları sözlü vasiyet için de açıkça geçerli kılmıştır.
- Mirasbırakanın sözlü beyanını yeterli görüp tanıkların belge hazırlama görevini ihmal etmek; madde, tanıklara beyana uygun bir vasiyetname yazma veya yazdırma görevi yüklemektedir.
- Olağanüstü durum kavramını yalnızca madde metninde sayılan hâllerle sınırlı saymak; sayılanlar örnek niteliğindedir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Sözlü vasiyetin kurulabilmesi için olağanüstü durumun gerçekten var olduğu ve olağan şekillere başvurmanın fiilen mümkün olmadığı ortaya konulmalı; bu koşul sağlanmadan kurulan vasiyetin geçerliliği kabul edilmemektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/5591 E., 2024/4715 K., 21.10.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2023/2338 E., 2024/1871 K., 01.04.2024)
- Sözlü vasiyetin geçerliliği, iki tanığın beyana uygun belge hazırlayıp hazırlamadığına ve bu belgenin geçerlilik koşullarına göre değerlendirilmekte; yalnızca sözlü beyanın varlığı yeterli görülmemektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/3146 E., 2024/3938 K., 18.09.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2022/6575 E., 2024/246 K., 17.01.2024)
- Sözlü vasiyet hükümlerinin geçerliliği, tanıkların hazırladığı belgenin kanunda öngörülen süre içinde ve usulüne uygun kurulup kurulmadığına bağlı tutulmaktadır. (7. Hukuk Dairesi, 2023/3146 E., 2024/3938 K., 18.09.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2023/2338 E., 2024/1871 K., 01.04.2024)
- Sözlü vasiyete ilişkin uyuşmazlıklarda mahkemeler, tanık beyanlarının ve olağanüstü durumun ispatına ağırlık vermekte, dayanak alınan vasiyetin geçerliliği bu noktalara bağlanmaktadır. (3. Hukuk Dairesi, 2015/12644 E., 2015/19857 K., 08.12.2015; 3. Hukuk Dairesi, 2015/324 E., 2015/18740 K., 25.11.2015)

### Nasıl ispat edilir?

- Sözlü vasiyetin geçerliliğini ileri süren taraf, mirasbırakanın olağanüstü bir durumda bulunduğunu ve olağan şekilleri kullanamadığını ispatlamakla yükümlüdür; bu ispat tanık beyanları ve durumu gösteren belgelerle yapılabilir.
- Mirasbırakanın iki tanığa beyanda bulunduğu ve son arzularını anlattığı, tanıkların bu beyana uygun belge hazırladığı hususu ileri süren taraf tarafından ispatlanmalıdır. (7. Hukuk Dairesi, 2023/5591 E., 2024/4715 K., 21.10.2024)
- Tanıklara ilişkin yasaklara aykırılık ileri sürülürse, bu aykırılığı iddia eden taraf tanığın yasak kapsamında olduğunu ispatlamakla yükümlüdür.
- Karşı taraf, olağan şekillerin kullanılabilir olduğunu veya olağanüstü durumun bulunmadığını ileri sürerse, bu savunmayı ispat etmekle yükümlü olur.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.540](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-540): Sözlü vasiyetin tanıklar tarafından yazılı hâle getirilmesini ve buna ilişkin şekil ile süre koşullarını düzenler; bu maddedeki beyanın belgeye dönüştürülmesi bakımından tamamlayıcıdır.
- [4721 sayılı Kanun m.541](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-541): Sözlü vasiyetin geçerliliğini koruma süresini ve bu süre geçince vasiyetin ne olacağını düzenler; 539. maddeyle kurulan vasiyetin hükümsüz kalma koşulunu tamamlar.
- [4721 sayılı Kanun m.557](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-557): Resmî vasiyetnamede tanıklara ilişkin yasakları düzenler; 539/3 bu yasakların sözlü vasiyet bakımından da geçerli olduğunu söyler.
- [4721 sayılı Kanun m.558](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-558): Resmî vasiyetnamede tanıklara ilişkin yasakların devamını düzenler; 539/3 uyarınca sözlü vasiyet bakımından da uygulanır.
- [4721 sayılı Kanun m.559](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-559): Resmî vasiyetnamede tanıklık ve okur yazarlık koşullarını düzenler; 539/3 hükmünün kapsamının belirlenmesinde karşılaştırma noktasıdır.

## [TMK m.540](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-540)

Madde, mirasbırakanın vasiyetnamesini sözlü olarak yapma ihtiyacı doğduğunda tanıkların başvuracağı yolu düzenler: tanıklar son arzuyu bir belgeye yazıp imzalayarak sulh veya asliye mahkemesine vermek ya da doğrudan mahkemeye başvurup tutanağa geçirtmek suretiyle sözlü vasiyetin kurulmasını ve hâkimin beyanını konu alır. Ayrıca askerde, ülke dışında seyreden bir ulaşım aracında ve sağlık kurumunda bulunan kişiler bakımından hâkimin yerine geçecek görevlileri belirler. Madde, yazılı vasiyetnamenin şekillerini, olağan durumda yapılan vasiyetnameleri, vasiyetnamenin geçerlilik ve iptal koşullarını ve sözlü vasiyetin hükümden düşmesinin ayrıntılarını düzenlemez; bu konular ilgili diğer maddelerde yer alır. Sözlü vasiyetin olağan şekil koşullarını ve yazılı vasiyetnameyi düzenleyen hükümler ile hükümden düşme sebeplerini de bu madde kapsamaz.

### m.540: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Sözlü vasiyet**: Olağanüstü durumda, mirasbırakanın son arzusunun tanıklara beyan edilmesi ve bu beyanın belge ya da mahkeme tutanağı ile tespit edilmesi yoluyla yapılan vasiyettir. Olağan yazılı şekillerin uygulanmasının mümkün olmadığı hâllere özgüdür.
- **Olağanüstü durum**: Mirasbırakanın normal yazılı vasiyet şekillerine başvurmasını engelleyen durumdur. Maddenin uygulanabilmesi için bu durumun varlığı beyan edilen hususlar arasında yer alır ve hâkim tarafından değerlendirilir.
- **Görevlendirilen tanık**: Mirasbırakan tarafından sözlü vasiyet için seçilen ve son arzuyu dinleyip belgeye geçiren kişilerdir. Madde iki tanık öngörür; birinci tanık belgeyi yazar ve imzalar, ikinci tanık imzalar.
- **Tutanak**: Tanıkların mahkemeye başvurarak beyanlarını mahkeme kaydına geçirmesiyle düzenlenen resmi kayıttır. Önceden belge düzenlenmesinin yerini alabilir.
- **Hâkim yerine geçen yönetici**: Askerlik hizmetinde, ülke dışında seyreden ulaşım aracında veya sağlık kurumunda bulunan mirasbırakan için sözlü vasiyet bakımından hâkimin görevini üstlenen kişidir. Bu hâllerde mahkemeye başvuru yerine bu görevliye beyan yapılır.

### m.540: hangi şartlar aranır?

- Mirasbırakanın olağanüstü bir durumda bulunması ve yazılı vasiyet yapmasına imkân kalmaması gerekir.
- Tanıkların mirasbırakan tarafından görevlendirilmiş olması gerekir.
- Tanıkların mirasbırakanın son arzularını yer, yıl, ay ve gün belirterek hemen yazması ve belgeyi imzalaması gerekir; belgeyi ikinci tanığın da imzalaması gerekir.
- Tanıkların yazılı belgeyi vakit geçirmeksizin bir sulh veya asliye mahkemesine vermesi ve mirasbırakanı vasiyetname yapmaya ehil gördüklerini, son arzuları olağanüstü durum içinde kendilerine anlattığını hâkime beyan etmesi gerekir.
- Önceden belge düzenlemek yerine, tanıkların vakit geçirmeksizin mahkemeye başvurup aynı hususları beyan etmesi ve bu beyanın tutanağa geçirilmesi yoluyla da sözlü vasiyet kurulabilir.
- Mirasbırakan askerlik hizmetinde bulunuyorsa teğmen veya daha yüksek rütbeli subayın, ülke dışında seyreden bir ulaşım aracındaysa o aracın sorumlu yöneticisinin, sağlık kurumunda tedavi görüyorsa kurumun en yetkili yöneticisinin hâkim yerine geçtiği kabul edilir.

### m.540: hangi sonuçları doğurur?

- Tanıklar usule uygun biçimde belgeyi düzenleyip mahkemeye verir ya da tutanak düzenlettirirse sözlü vasiyet kurulmuş olur.
- Tanıkların belgeyi hemen yazmaması veya mahkemeye vakit geçirmeksizin başvurmaması hâlinde sözlü vasiyetin geçerliliği tartışmalı hâle gelir.
- Belgede yer, yıl, ay ve gün belirtilmemesi veya ikinci tanığın imzası eksik olması sözlü vasiyetin şekil eksikliği olarak değerlendirilmesine yol açar.
- Olağanüstü durum bulunmuyorsa, yani yazılı vasiyet yapmaya imkân varsa, bu maddeye göre sözlü vasiyet kurulamaz.
- Askerlik, ulaşım aracı veya sağlık kurumu hâlinde hâkim yerine geçen görevliye yapılan beyan, madde kapsamında geçerli bir başvuru sayılır.

### Belge düzenleyerek başvuru ile doğrudan tutanak arasındaki fark nedir?

- Tanıklar son arzuyu yazılı belgeye geçirir, imzalar ve mahkemeye verir. Yazılı belge bulunduğu için ispat kolaylaşır.
- Tanıklar belge düzenlemeden doğrudan mahkemeye başvurup beyanlarını tutanağa geçirtir. Madde buna ikinci fıkrada izin verir.

Sonuç: İki yol da sözlü vasiyeti kurar; belge düzenlemek zorunlu değildir, tutanak yolu belge yerine geçer.

### Genel hal ile askerlik, ulaşım aracı ve sağlık kurumu hâli arasındaki fark nedir?

- Genel hâlde beyan sulh veya asliye mahkemesine yapılır.
- Mirasbırakan askerde, yurt dışında seyreden bir araçta veya sağlık kurumunda ise beyan ilgili görevliye yapılır.

Sonuç: Bu özel hâllerde mahkeme başvurusu yerine teğmen, araç yöneticisi veya kurum yöneticisi hâkim yerine geçer.

### Sözlü vasiyet ile olağan yazılı vasiyet arasındaki fark nedir?

- Sözlü vasiyet olağanüstü durum içinde, yazılı şekillere başvurulamadığında kullanılır.
- Olağan yazılı vasiyette mirasbırakan şekle uygun olarak kendisi vasiyetini düzenler.

Sonuç: Sözlü vasiyette olağanüstü durumun varlığı ve tanıkların beyanı esastır; bu koşul sağlanmıyorsa madde uygulanmaz.

### m.540: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Olağanüstü durum koşulunu aramadan sözlü vasiyeti geçerli saymak; koşul gerçekleşmediğinde madde uygulanamaz.
- Tutanak yolunu belge düzenleme zorunluluğu gibi okumak; ikinci fıkra belge yerine tutanağa izin verir.
- Askerlik, ulaşım aracı veya sağlık kurumu hâllerinde mahkeme başvurusu aramak; bu hâllerde hâkim yerine geçen görevliye beyan yapılır.
- Tek tanıkla sözlü vasiyetin kurulabileceğini düşünmek; maddede iki tanık ve ikinci tanığın imzası öngörülmüştür.
- Belgedeki tarih unsurlarının (yer, yıl, ay, gün) eksikliğini önemsiz saymak; bu unsurlar madde metninde açıkça istenmiştir.
- Vakit geçirmeksizin şartını yok saymak; sürenin aşılması sözlü vasiyetin geçerliliğini tartışmalı kılar.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mahkemeler sözlü vasiyette olağanüstü durumun gerçekten var olup olmadığını somut olaya göre inceler ve bu koşulun varlığını ön şart olarak arar. (7. Hukuk Dairesi, 2023/3146 E., 2024/3938 K., 18.09.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2023/2338 E., 2024/1871 K., 01.04.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2022/6575 E., 2024/246 K., 17.01.2024)
- Tanıkların mahkemeye beyan vermesi sırasında son arzuların olağanüstü durum içinde anlatıldığının beyan edilmesi aranır; bu beyan eksikse vasiyetin kurulmadığı kabul edilir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/2338 E., 2024/1871 K., 01.04.2024)
- Sözlü vasiyet kurulurken tanıkların ehliyet beyanı ve son arzuyu aktardığı hususların yazılı belgede veya tutanakta yer alması değerlendirmede esas alınır. (7. Hukuk Dairesi, 2023/3146 E., 2024/3938 K., 18.09.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2022/6575 E., 2024/246 K., 17.01.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Sözlü vasiyetin geçerliliğini ileri süren kişi, olağanüstü durumun varlığını ve tanıkların şekle uygun hareket ettiğini ispatla yükümlüdür.
- Yazılı belge veya mahkeme tutanağı birincil delildir; belgede yer, yıl, ay, gün ve iki tanığın imzasının bulunup bulunmadığına bakılır.
- Olağanüstü durumun varlığı tanık beyanları ve somut olayın koşulları ile ispatlanabilir; karşı taraf vasiyetin yazılı şekillerle yapılabilecek durumda olduğunu ileri sürerek def'i olarak savunabilir ve bunu ispatlamakla yükümlüdür.
- Askerlik, ulaşım aracı veya sağlık kurumu hâlinde hâkim yerine geçen görevlinin yetkisi, görevlendirme belgesi veya kurumsal kayıtla ispatlanır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.539](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-539): Sözlü vasiyetin olağanüstü durum koşullarını ve yazılı vasiyet ile birlikte değerlendirilen şekil ilkelerini düzenler; bu madde ile birlikte okunur.
- [4721 sayılı Kanun m.557](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-557): Sözlü vasiyetin hükümden düşmesine ilişkin hükümlerden biri olarak bu maddeye bağlıdır.
- [4721 sayılı Kanun m.558](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-558): Sözlü vasiyetin hükümden düşmesi ve geçerliliğini yitirmesi konusunda madde ile birlikte uygulanır.
- [4721 sayılı Kanun m.559](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-559): Sözlü vasiyetin hükümden düşmesinin ayrıntılarını düzenler; bu madde kapsamında kurulan vasiyetler için bu hükümler geçerlidir.
- [4721 sayılı Kanun m.541](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-541): Sözlü vasiyetin kurulmasından sonra yapılacak işlemleri ve mahkeme sürecini düzenleyen hükümlerle birlikte uygulanır.

## [TMK m.541](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-541)

Bu madde, mirasbırakanın sözlü vasiyet yapmasından sonra başka bir şekilde vasiyetname düzenleme imkânı doğması hâlinde, sözlü vasiyetin hükmünü kaybetmesini düzenler. Hüküm, sözlü vasiyet yapmış mirasbırakanın mirasına ilişkin işlemlerde uygulanır. Düzenleme, sözlü vasiyetin geçerlilik ve hüküm kaybı koşullarıyla sınırlıdır. Sözlü vasiyetin yapılma şartlarını, olağanüstü durum koşullarını ve sözlü vasiyetin tutanağa geçirilmesi ile tespitini düzenlemez (m.539-540). Sözlü vasiyetin iptali davasını ve bu davanın usulünü düzenlemez.

### m.541: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Sözlü vasiyet**: Mirasbırakanın olağanüstü hâllerde, yazılı vasiyetname düzenleyemediği durumda sözlü olarak yaptığı son irade beyanıdır. Geçerliliği, kanunda öngörülen olağanüstü koşulların varlığına ve tutanağın düzenlenmesine bağlıdır.
- **Diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı**: Mirasbırakanın sözlü vasiyet yaptığı durumdan sonra, olağan şartlarda resmî ya da el yazılı vasiyetname düzenleyebilecek duruma gelmesidir. Bu olanağın doğduğu tarih, bir aylık sürenin başlangıcıdır.
- **Hükmünü düşürme**: Sözlü vasiyetin, kanunda belirtilen süre geçmekle kendiliğinden geçerliliğini yitirmesi ve hükümsüz hâle gelmesidir. Bu durumda sözlü vasiyet için ayrıca iptal kararı gerekmez.

### m.541: hangi şartlar aranır?

- Mirasbırakanın daha önce geçerli bir sözlü vasiyette bulunmuş olması gerekir.
- Mirasbırakan için sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağının doğmuş olması gerekir.
- Bu olanağın doğduğu tarihten itibaren bir ay geçmiş olmalıdır.
- Sözlü vasiyetin hükmünü düşürmesi için bu sürenin dolması yeterlidir; mirasbırakanın fiilen yeni bir vasiyetname yapmış olması şart değildir.

### m.541: hangi sonuçları doğurur?

- Diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğduktan bir ay geçince sözlü vasiyet hükümden düşer.
- Bir aylık süre dolmadan sözlü vasiyet hükmünü korur.
- Sözlü vasiyetin hükümden düşmesi, mirasbırakanın sonradan yazılı bir vasiyetname yapmış olup olmamasına bağlı değildir.

### Olanağın doğması ile fiilen vasiyetname yapılması arasındaki fark nedir?

- Maddede süreyi başlatan olay, diğer şekilde vasiyetname yapma olanağının doğmasıdır. Mirasbırakanın gerçekten yeni bir vasiyetname düzenlemiş olması aranmaz.
- Mirasbırakanın yazılı vasiyetname düzenlemesi ise, olanağın doğduğu tarihi göstermesi bakımından yalnız bir delil niteliği taşıyabilir.

Sonuç: Süre, olanağın doğduğu tarihten işler; yeni vasiyetnamenin varlığı ve tarihi sürenin başlangıcını değiştirmez.

### m.541: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Sürenin, mirasbırakanın yeni bir vasiyetname yapmasıyla başladığını varsaymak; süre yazılı vasiyetnamenin düzenlenmesi değil olanağın doğması ile işler.
- Sözlü vasiyetin hükmünü düşürmek için mahkemeden iptal kararı beklemek; süre dolunca hüküm kendiliğinden düşer.
- Bir aylık süreyi, sözlü vasiyetin yapıldığı tarihten saymak; süre olanağın doğduğu tarihten işler.
- Süreyi gün ya da üç ay gibi farklı bir süreyle karıştırmak; maddede yalnızca bir ay öngörülmüştür.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Kararda m.539, 540 ve 541 birlikte ele alınmakta; sözlü vasiyetin geçerliliği ile hükümden düşmesi birbirinden ayrı değerlendirilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2022/6575 E., 2024/246 K., 17.01.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Sözlü vasiyetin hükümden düştüğünü ileri süren taraf, sözlü vasiyetin varlığını ve geçerli kurulduğunu ispatla yükümlüdür; bu ispat tutanak ve tanık beyanlarıyla yapılır.
- Diğer şekilde vasiyetname yapma olanağının doğduğu tarihi ispat yükü, bu tarihe dayanan tarafa aittir; yazılı vasiyetnamenin düzenlendiği tarih bu konuda belge niteliği taşır.
- Bir aylık sürenin geçtiğini ileri süren taraf, olanağın doğduğu tarihi ve bu tarihten itibaren süre hesabını gösterir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.539: Sözlü vasiyetin yapılabilmesi için gereken olağanüstü koşulları ve şartları düzenler; bu maddedeki hüküm ancak geçerli bir sözlü vasiyet bulunduğunda işler.
- 4721 m.540: Sözlü vasiyetin tutanağa geçirilmesi ve geçerlilik şartlarını düzenler; hükmün kaybı, geçerli kurulmuş bir sözlü vasiyet için söz konusudur.

## Süreler

| Süre | Madde | Hüküm |
|---|---|---|
| bir ay | [m.541](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-541) | Mirasbırakan için sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğarsa, bu tarihin üzerinden bir ay geçince sözlü vasiyet hükümden düşer. |

## Konuda geçen kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2024/768 E., 2025/768 K., 03.12.2025 (m.531, m.534, m.535)
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/775 E., 2025/748 K., 26.11.2025 (m.531, m.534, m.535)
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/351 E., 2025/602 K., 08.10.2025 (m.531)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/1001 E., 2024/577 K., 27.11.2024 (m.531, m.533, m.534, m.535)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/726 E., 2024/511 K., 09.10.2024 (m.531, m.533, m.534, m.535)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/656 E., 2024/469 K., 25.09.2024 (m.531)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/1756 E., 2025/5414 K., 15.12.2025 (m.536)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/1825 E., 2025/5327 K., 11.12.2025 (m.538)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/1396 E., 2025/5059 K., 27.11.2025 (m.536)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/1071 E., 2025/4922 K., 24.11.2025 (m.536)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/940 E., 2025/4889 K., 20.11.2025 (m.538)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/419 E., 2025/4180 K., 09.10.2025 (m.532)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/150 E., 2025/3730 K., 18.09.2025 (m.538)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/4230 E., 2025/2626 K., 14.05.2025 (m.538)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/4430 E., 2025/2377 K., 05.05.2025 (m.532)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/1519 E., 2025/1874 K., 10.04.2025 (m.532)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/2909 E., 2025/1591 K., 20.03.2025 (m.532, m.533, m.534)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/410 E., 2024/5586 K., 10.12.2024 (m.536)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/5591 E., 2024/4715 K., 21.10.2024 (m.539)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/4116 E., 2024/4268 K., 03.10.2024 (m.538)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/4654 E., 2024/4182 K., 01.10.2024 (m.532)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/5086 E., 2024/4147 K., 30.09.2024 (m.535)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/5336 E., 2024/3919 K., 18.09.2024 (m.532)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/4308 E., 2024/3921 K., 18.09.2024 (m.533)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/3146 E., 2024/3938 K., 18.09.2024 (m.539, m.540)
- 7. Hukuk Dairesi, 2022/6462 E., 2024/2644 K., 15.05.2024 (m.533)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/2399 E., 2024/2568 K., 13.05.2024 (m.533)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/1045 E., 2024/2478 K., 09.05.2024 (m.535)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/2320 E., 2024/2330 K., 02.05.2024 (m.537)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/2338 E., 2024/1871 K., 01.04.2024 (m.539, m.540)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/882 E., 2024/1548 K., 14.03.2024 (m.538)
- 7. Hukuk Dairesi, 2022/6575 E., 2024/246 K., 17.01.2024 (m.539, m.540, m.541)
- 7. Hukuk Dairesi, 2022/6938 E., 2024/76 K., 09.01.2024 (m.536)
- 7. Hukuk Dairesi, 2022/4570 E., 2023/5815 K., 29.11.2023 (m.536)
- 7. Hukuk Dairesi, 2022/1320 E., 2023/2839 K., 25.05.2023 (m.534)
- 3. Hukuk Dairesi, 2015/12644 E., 2015/19857 K., 08.12.2015 (m.539)
- 3. Hukuk Dairesi, 2015/324 E., 2015/18740 K., 25.11.2015 (m.539)

---

Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/vasiyet