---
title: "Yasal mirasçılar — Medeni Hukuk konu anlatımı"
course: "Medeni Hukuk"
law: "Türk Medeni Kanunu"
articles: "TMK m.495–501"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/yasal-mirascilar"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# Yasal mirasçılar

Medeni Hukuk › Miras hukuku › Mirasçılar — [Medeni Hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk)

## Kısaca

TMK m.495, yasal mirasçılığın ilk zümresini, yani mirasbırakanın birinci derece mirasçılarını ve bu zümrede eşit paylaşımı ile önceden ölen çocukların yerine altsoyun halefiyet yoluyla geçmesini düzenler.

## Kapsam

Bu konu, Türk Medeni Kanunu m.495–501 hükümlerini kapsar: altsoy, ana ve baba, büyük ana ve büyük baba, evlilik dışı hısımlar, sağ kalan eş, evlâtlık, devlet.

- [TMK m.495 — Altsoy](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-495)
- [TMK m.496 — Ana ve baba](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-496)
- [TMK m.497 — Büyük ana ve büyük baba](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-497)
- [TMK m.498 — Evlilik dışı hısımlar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-498)
- [TMK m.499 — Sağ kalan eş](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-499)
- [TMK m.500 — Evlâtlık](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-500)
- [TMK m.501 — Devlet](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-501)

## [TMK m.495 — Altsoy](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-495)

TMK m.495, yasal mirasçılığın ilk zümresini, yani mirasbırakanın birinci derece mirasçılarını ve bu zümrede eşit paylaşımı ile önceden ölen çocukların yerine altsoyun halefiyet yoluyla geçmesini düzenler. Hüküm, mirasbırakanın altsoyu bulunduğu hallerde uygulanır ve mirasçılığın kan hısımlığına dayandığı yasal mirasçılık düzeninde geçerlidir. Maddede ikinci ve üçüncü zümre, eşin mirasçılığı, saklı pay ve tasarruf sınırları düzenlenmez; bunlar sırasıyla m.496, m.497 ve m.499 ile m.506 ve devamında yer alır. Halefiyetin ayrıntılı kapsamı ile ret, ıskat, mirastan yoksunluk ve feragat gibi mirası elde edememe hallerinin etkisi de bu maddenin doğrudan konusu değildir ve ilgili hükümlerinde ele alınır.

### Altsoy: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Birinci derece mirasçı**: Mirasbırakanın altsoyudur; çocukları, torunları ve daha aşağı kuşakları kapsar. Altsoy, mirasbırakanla aralarında kan bağı bulunan ve kendisinden aşağı doğru inen hısımlardır.
- **Altsoy**: Mirasbırakandan aşağıya doğru inen tüm soy hattıdır ve bu hattın sınırı yoktur. Evlâtlık ve evlâtlığın altsoyu da hâkim kararıyla kurulan hısımlık nedeniyle bu zümreye girer.
- **Halefiyet**: Mirasbırakandan önce ölen ya da başka bir sebeple mirası elde edemeyen zümre üyesinin yerini, onun altsoyunun almasıdır. Halef olan altsoy, ölen kişinin payını kendi adına değil, ölenin yerine geçerek alır.
- **Zümre**: Mirasbırakana kan bağıyla bağlı, aynı derecedeki mirasçıların oluşturduğu gruptur. Zümre sistemi gereği bir zümrede mirasçı bulunduğu sürece sonraki zümre mirasçıları miras alamaz.

### Altsoy: hangi şartlar aranır?

- Mirasbırakanın ölümü anında hayatta olan veya ölümünden sonra mirası elde edebilecek bir altsoy hısmının bulunması gerekir.
- Mirasçılığın dayanağı olan hısımlığın hukuki soybağına dayanması gerekir; biyolojik bağ tek başına yeterli değildir ve babayönünden soybağının kurulmuş olması aranır.
- Mirasbırakanın birinci zümreye girecek bir altsoyu bulunmalıdır; altsoy varken ikinci ve üçüncü zümre mirasçılığı doğmaz.
- Önceden ölmüş çocuğun yerini alacak kişinin mirasbırakanın kök içi altsoyu olması gerekir; halefiyet yalnızca aynı kök içinde ve altsoy hattında işler.
- Birden fazla çocuk varsa miras bunlar arasında eşit olarak paylaştırılır; bir çocuğun payı, o çocuğun önceden ölmesi hâlinde altsoyuna geçer.

### Altsoy: hangi sonuçları doğurur?

- Mirasbırakanın altsoyu varsa mirasın tamamı, birinci zümre çocukları arasında eşit paylara bölünerek bu altsoya ait olur.
- Çocuklar eşit olarak mirasçı olduğundan her çocuk aynı oranda pay alır; hangi çocuğun daha fazla ilgi gördüğü veya yardım aldığı paya etki etmez.
- Mirasbırakandan önce ölen çocuğun payı, onun altsoyuna halefiyet yoluyla geçer ve her derecede aynı kural uygulanır.
- Önceden ölen çocuğun altsoyu da yoksa o kol için halefiyet gerçekleşmez; bu durumda o pay diğer birinci zümre mirasçılarına paylaşılır.
- Birinci zümrede hiç mirasçı yoksa miras ikinci zümreye, o da yoksa üçüncü zümreye geçer.
- Birinci zümrede mirasçı bulunduğu sürece ikinci ve üçüncü zümre mirasçıları hiçbir pay alamaz.
- Kayın hısımları ve kan bağına dayanmayan kişiler bu maddeye göre yasal mirasçı olamaz.
- Maddedeki hükümler emredicidir; mirasbırakan tasarrufla bu zümre sırasını ve eşit paylaşımı değiştiremez, ancak saklı pay sınırları içinde tasarrufta bulunabilir.

### Sağ çocuk ile önceden ölmüş çocuk arasındaki fark nedir?

- Mirasbırakanın mirasbırakandan sağ kalan çocuğu bizzat yasal mirasçıdır ve kendi payını doğrudan alır.
- Mirasbırakandan önce ölmüş çocuğun yerini ise onun altsoyu, yani torunları ve daha aşağı kuşaklar halefiyet yoluyla alır.

Sonuç: Sağ çocuk kendi adına, önceden ölmüş çocuğun payı ise altsoyu adına paylaşıma girer; bu nedenle payın hangi kişilere geçeceği ölüm sırasına göre belirlenir.

### Birinci zümre ile ikinci ve üçüncü zümre arasındaki fark nedir?

- Birinci zümre, mirasbırakanın altsoyundan oluşur ve yukarıya doğru bir sınırı yoktur.
- İkinci zümre ana ve babayı, üçüncü zümre büyük ana ve büyük babayı kapsar; bu zümreler birinci zümreye göre ikincil konumdadır.

Sonuç: Birinci zümrede en az bir mirasçı bulunduğu sürece ikinci ve üçüncü zümre mirastan pay alamaz; zümreler arası öncelik ilkesi uygulanır.

### Kan hısımlığı ile kayın hısımlığı arasındaki fark nedir?

- Kan bağına dayanan hısımlar, yasal mirasçı olma yeterliliğine sahiptir.
- Evlilik yoluyla oluşan kayın hısımları ise kan bağına dayanmadıkları için mirasçı değildir.

Sonuç: Mirasbırakanın ölen çocuğunun eşi, bu hısımlık nedeniyle altsoy zümresinde mirasçı olamaz.

### Evlilik içi ile evlilik dışı çocuk (baba yönü) arasındaki fark nedir?

- Evlilik içinde doğan çocuk, doğumla babasına soybağı ile bağlanır ve babasının altsoyu olarak mirasçıdır.
- Evlilik dışında doğan çocuğun babasıyla soybağı, sonradan evlenme, tanıma veya babalığa hükmetme yoluyla kurulmadıkça oluşmaz.

Sonuç: Evlilik dışı çocuğun babasına ve babasının hısımlarına mirasçı olabilmesi için soybağının kurulmuş olması gerekir.

### Altsoy: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Birinci zümrede mirasçı bulunmasına rağmen ikinci zümre olan ana ve babaya pay vermek; zümreler arası öncelik ilkesi göz ardı edilmemelidir.
- Biyolojik kan bağını yeterli saymak ve babayönünden soybağının kurulmamış olmasını gözden kaçırmak; evlilik dışı çocuğun babasıyla hısımlığı için hukuki soybağı aranmalıdır.
- Önceden ölen çocuğun payını doğrudan kardeşlerine paylaştırmak; pay, çocuğun altsoyuna halefiyet yoluyla geçmelidir.
- Kayın hısımlarını yasal mirasçı saymak; kan bağına dayanmayan hısımlık mirasçılık doğurmaz.
- Eşit paylaşım kuralını unutup çocuklar arasında mirasbırakanın muhtemel iradesine göre farklı pay vermek; bu kural emredicidir.
- Halefiyeti yalnızca mirasbırakandan önce ölüm hâli ile sınırlamak; mirası elde edemeyen çocuğun da altsoyu halef olur.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yargıtay, TMK m.495 ve m.496 uyarınca zümre sisteminin kabul edildiğini ve birinci zümrede mirasçı bulunduğu sürece ikinci zümreye miras intikal etmediğini kabul etmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/3069 E., 2025/3616 K., 15.09.2025)
- Birinci derece mirasçıların belirlenmesinde mirasbırakanın altsoyunun tespiti esas alınmakta, altsoyda bulunan kişiler mirasçılık belgesinde birinci zümre olarak gösterilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/3069 E., 2025/3616 K., 15.09.2025)
- Önceden ölen çocuğun payının altsoyuna geçmesi, nüfus kayıtları üzerinden ölüm tarihleri ve soy bağı incelenerek belirlenmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2023/1464 E., 2025/5054 K., 30.06.2025)
- Evlat edinme ile altsoy-üstsoy ilişkisinin kurulduğu kabul edilmekte; bu durumda evlâtlık birinci derece mirasçı sayılmaktadır. (2. Hukuk Dairesi, 2025/1983 E., 2025/7379 K., 16.09.2025)
- Evlilik dışı doğan çocuğun babasından mirasçı olabilmesi için soybağının tanıma, evlenme veya hükümle kurulmuş olması aranmaktadır. (Danıştay 15. Daire Başkanlığı, 2015/7192 E., 2018/4831 K., 15.05.2018)
- Mirasçılık belgesinin düzenlenmesinde birinci zümre payları hesaplanırken, sağ kalan eşin ve diğer zümre mirasçılarının payı bu hesaba göre belirlenmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/1409 E., 2025/2396 K., 05.05.2025)
- Altsoy-üstsoy hısımlığı ile yansoy hısımlığı ayrımı yapılarak mirasçılık ilişkisi tespit edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/2323 E., 2024/3972 K., 19.09.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Mirasçılığını ileri süren kişi, mirasbırakanla aralarında altsoy hısımlığı bulunduğunu ispat yükü altındadır; bu ispat nüfus kayıt örneği, aile kütüğü ve doğum kaydıyla yapılır.
- Önceden ölen çocuğun altsoyu olarak halefiyet talep eden kişi, ölen çocuğun mirasbırakandan önce öldüğünü ve kendisinin o çocuğun altsoyundan olduğunu ölüm belgesi ve nüfus kayıtlarıyla kanıtlamalıdır.
- Evlilik dışı doğmuş çocuğun babasına mirasçı olduğunu iddia eden kişi, soybağının tanıma, evlenme veya babalığa hükümle kurulduğunu belgelemek zorundadır; biyolojik bağın tek başına yeterli olmadığı kabul edilir.
- Karşı taraf, bir zümrede başka mirasçı bulunduğunu veya ilgilinin altsoy zincirinin koptuğunu ileri sürerse bu savunmayı kayıt ve belgelerle ispatlamak zorundadır.
- Evlâtlık ilişkisini ileri süren taraf, hâkim kararının varlığını ve kararın kesinleştiğini mahkeme kararı ile ispat eder.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.496: Altsoyu bulunmayan hâlde ikinci zümre olan ana ve babanın mirasçılığını düzenler; m.495 altsoy varken bu zümrenin devreye girmediğini gösterir.
- 4721 m.497: Üçüncü zümre olan büyük ana ve büyük babanın mirasçılığını düzenler; m.495 ve m.496 mirasçı yokken bu zümreye geçişin koşullarını tamamlar.
- 4721 m.498: Hısımlığın hukuki soybağına dayanması gerektiğini ve biyolojik bağın tek başına yeterli olmadığını belirler; m.495'teki altsoy hısımlığının niteliğini belirler.
- 4721 m.499: Sağ kalan eşin mirasçılığını düzenler; eşin payı, m.495'teki altsoyla birlikte mirasçı olma hâlinde ortaya çıkar.
- 4721 m.500: Evlâtlık ve evlâtlığın altsoyunun birinci derece mirasçı olmasını düzenler; m.495'teki altsoy kavramına evlâtlığı dahil eder.
- 4721 m.501: Mirasçı yokken mirasın Devlete kalmasını düzenler; m.495 ile m.496 ve m.497'deki zümrelerin tümünün boş kalması hâlinde uygulanır.
- 4721 m.506: Saklı pay sınırlarını düzenler; m.495'teki altsoy mirasçıları saklı paylı mirasçı olduğundan tasarruf özgürlüğü bu sınırla daralır.

## [TMK m.496 — Ana ve baba](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-496)

Madde, altsoyu bulunmayan mirasbırakanın yasal mirasçılarının ana ve babası olduğunu, bu mirasçılar arasındaki eşit paylaşımı, ana veya babanın ölmüş olması hâlinde yerlerine altsoyunun halefiyet yoluyla geçmesini ve bir tarafta hiç mirasçı kalmadığında miras paylarının diğer tarafa geçmesini düzenler. Hüküm, altsoyu bulunmayan mirasbırakanın yasal mirasçılığı bakımından uygulanır. Madde, mirasçılığın sona erme ve saklı pay gibi sonuçlarını düzenlemez; mirasçı sıfatı ve ölüme bağlı tasarruf sınırları ayrı maddelerde yer alır. Altsoy mirasçılığı (m.495), eşin mirasçılığı ve yasal mirasçılık sırası (m.499 ve izleyen hükümler), ölüme bağlı tasarrufun sınırları ile saklı pay (m.505 ve devamı) ve mirasın reddi ile mirası kabul süreleri (m.605 ve izleyen hükümler) bu maddede değil, başka maddelerde düzenlenmiştir.

### Ana ve baba: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Altsoy**: Mirasbırakanın çocukları ve onların çocukları gibi aşağı doğru soy hattındaki kişiler. Bu maddenin uygulanması için mirasbırakanın altsoyunun bulunmadığı, yani hiçbir altsoy mirasçısının yaşamadığı varsayılır.
- **Halefiyet (temsil yoluyla geçiş)**: Mirasbırakandan önce ölen ana veya babanın yerini, onun altsoyunun almasıdır. Bu geçiş her derecede işler; ölen ana ya da babanın kendi çocukları ve torunları yerine geçer.
- **Taraf**: Mirasbırakanın ana tarafı ile baba tarafı olarak ayrılan iki miras hattıdır. Bir tarafta hiç mirasçı kalmadığında, o taraftaki pay diğer tarafa geçer.
- **Eşit paylaşım**: Ana ve babanın mirasçı olarak birbirine denk pay almasıdır. Madde bu eşitliği açıkça belirtir; ana ve babadan birinin ölmüş olması bu eşitliği bozmaz, sadece yerine altsoy geçer.

### Ana ve baba: hangi şartlar aranır?

- Mirasbırakanın ölümü anında altsoyunun bulunmaması gerekir.
- Mirasbırakanın ana veya babasından en az birinin mirasçı sıfatıyla sağ olması ya da ölmüş olması hâlinde yerine altsoyunun geçmesi gerekir; ölen ana ya da babanın altsoyu yoksa o taraf boş kalır.
- Ana ve babanın sağ olması hâlinde miras bu iki kişi arasında eşit olarak paylaşılmalıdır.
- Bir tarafta hiç mirasçı bulunmaması hâlinde bütün miras diğer taraftaki mirasçılara geçmelidir.

### Ana ve baba: hangi sonuçları doğurur?

- Altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirası, ana ve babasına eşit olarak kalır.
- Mirasbırakandan önce ölen ana ya da babanın payı, onun altsoyuna halefiyet yoluyla geçer ve bu geçiş her derecede işler.
- Bir tarafta hiç mirasçı bulunmadığında bütün miras diğer taraftaki mirasçılara kalır.
- Altsoy varsa bu madde uygulanmaz ve ana ile baba miras almaz; bu sonuç bizzat maddenin kendi metninden çıkar.
- Madde emredici niteliktedir; mirasbırakan bu sırayı tek taraflı işlemle değiştiremez, yalnız ölüme bağlı tasarrufla paylaştırabilir.

### Ana ve baba sağ ile ana veya baba önceden ölmüş arasındaki fark nedir?

- Mirasbırakandan önce ölen ana veya babanın yerini kendi altsoyu alır; mirasçılar ana ve baba ile bu kişinin altsoyu olur.
- Ana ve baba her ikisi de sağ ise doğrudan kendileri mirasçı olur; halefiyet işlemez.

Sonuç: Pay, ölen ana ya da babanın yerine geçen altsoy arasında yukarıdaki eşitliğe göre bölünür; sağ ana ya da baba payını doğrudan alır.

### Bir taraftaki mirasçıların bulunması ile hiç bulunmaması arasındaki fark nedir?

- Ana tarafında veya baba tarafında en az bir mirasçı bulunuyorsa, o tarafın payı kendi içinde kalır.
- Bir tarafta hiç mirasçı yoksa o tarafın payı boş kalır.

Sonuç: Boş kalan pay diğer taraftaki mirasçılara geçer; diğer taraf da tam mirası alır.

### Madde 496 ile altsoy mirasçılığı (m.495) arasındaki fark nedir?

- Bu madde, altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirasçılarını belirler.
- Altsoy bulunduğunda mirasçılık bu maddeye değil, altsoyu düzenleyen hükümlere göre belirlenir.

Sonuç: Altsoy varsa ana ve baba bu maddeye göre mirasçı olamaz; mirasçılık doğrudan altsoya aittir.

### Ana ve baba: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Altsoy bulunup bulunmadığını araştırmadan doğrudan ana ve babayı mirasçı saymak; önce altsoy hattının kontrol edilmesi gerekir.
- Ölen ana ya da babanın payını sağ kardeşe veya başka bir yakına vermek; halefiyet yalnızca ölen ana ya da babanın altsoyuna geçer.
- Ana ve babaya eşit pay verilmesi gerekirken ana tarafını baba tarafından ayırarak paylaştırmak; bu maddede eşitlik kuraldır.
- Bir tarafta mirasçı yoksa payın Hazineye bırakılması; madde payı önce diğer taraftaki mirasçılara yöneltir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirasçılarının ana ve baba olduğu, kararlarda madde metnine dayanılarak kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2022/7274 E., 2024/496 K., 25.01.2024)
- Ana veya babadan birinin ölmüş olması hâlinde, ölen ana ya da babanın yerine altsoyunun geçirilmesi ve buna göre pay hesabı yapılması kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/1494 E., 2025/5129 K., 02.12.2025)
- Ana ve babanın yanında eş de bulunduğunda, bu maddenin eşin payı ile birlikte değerlendirildiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/3262 E., 2025/1750 K., 07.04.2025)
- Bir tarafta mirasçı bulunmadığında boş kalan payın diğer tarafa geçmesi, madde metnine dayanılarak uygulanmaktadır. (7. Hukuk Dairesi, 2025/2166 E., 2025/5607 K., 24.12.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Mirasbırakanın altsoyunun bulunmadığını iddia eden taraf, bunu nüfus kayıtları ile ispatlar; kayıtlarda çocuk veya torun bulunmaması bu iddiayı destekler. (7. Hukuk Dairesi, 2022/7274 E., 2024/496 K., 25.01.2024)
- Ana ve babanın mirasçılığını ileri süren kişi, bu sıfatını nüfus kaydı ve veraset ilamı ile ispatlar. (7. Hukuk Dairesi, 2025/1494 E., 2025/5129 K., 02.12.2025)
- Ölen ana ya da babanın altsoyunun yerine geçtiğini iddia eden kişi, aradaki soy bağını nüfus kayıtları ile ortaya koyar.
- Bir tarafta mirasçı bulunmadığını ileri süren taraf, o tarafta hiç mirasçı kalmadığını ispatlamakla yükümlüdür; aksi hâlde pay diğer tarafa geçmez.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.495](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-495): Altsoy mirasçılığını düzenler; bu maddedeki ilk koşul olan altsoyun bulunmaması, m.495'in uygulanmamasıyla belirlenir.
- [4721 sayılı Kanun m.499](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-499): Eşin mirasçılığını düzenler; eşin bulunması hâlinde ana ve babanın mirasçılığı bu maddeyle birlikte değerlendirilir.

## [TMK m.497 — Büyük ana ve büyük baba](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-497)

TMK m.497, yasal mirasçılık sıralamasında üçüncü zümreyi, yani mirasbırakanın altsoyu, ana ve babası ile onların altsoyu bulunmadığında miras sırasına giren büyük ana ve büyük babaları düzenler. Maddenin fıkraları, bu zümre içinde eşit paylaşımı, büyük ana ve büyük babanın yerine altsoyun halefiyetle geçmesini, ana veya baba tarafındaki bir hattın tümden tükenmesi hâlinde payın diğer hatta geçmesini ve sağ kalan eş varsa payın hangi kişilere aktarılacağını belirler. Kanun, mirasçılık sırasının esasını ve hattın tükenmesini kapsar; saklı pay, mirasçılık sözleşmesi ve yasal mirasçılığın genel ilkeleri bu maddenin konusu değildir. Ölüme bağlı tasarrufların (vasiyet) sınırı (m.612), mirasın reddi ve mirasçılık belgesi gibi usul konuları bu maddede düzenlenmemiştir; bunlar ayrı maddelerde yer alır.

### Büyük ana ve büyük baba: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Büyük ana ve büyük baba**: Mirasbırakanın ana ve baba tarafındaki dedesi ve nenesidir. Madde bunları üçüncü zümre mirasçısı olarak sayar ve yalnızca altsoy, ana ve baba bulunmadığında çağrılırlar.
- **Halefiyet**: Mirasbırakandan önce ölmüş bir büyük ana veya büyük babanın yerine, onun altsoyunun her derecede geçmesidir. Altsoy bu yerini kendi payı ile alır.
- **Taraf (hat)**: Mirasbırakanın ana tarafındaki ya da baba tarafındaki büyük ana ve büyük babalardan oluşan gruptur. Madde, bir tarafın tümüyle tükenmesi hâlinde payın diğer tarafa geçmesini bu kavram üzerinden kurar.
- **Sağ kalan eş**: Mirasbırakanın ölümü anında hayatta olan evlilik birliği içindeki eşidir. Dördüncü fıkra, eşin bulunduğu hâlde payların nasıl dağılacağını bu kavrama bağlar.

### Büyük ana ve büyük baba: hangi şartlar aranır?

- Mirasbırakanın altsoyunun, ana ve babasının ve bunların altsoyunun bulunmaması gerekir; aksi hâlde büyük ana ve büyük babalar mirasçı olmaz.
- Mirasbırakanın büyük ana veya büyük babasının mirasbırakandan önce ölmüş olması hâlinde, bu kişinin altsoyu her derecede halefiyet yoluyla onun yerine geçer.
- Ana veya baba tarafındaki büyük ana ve büyük babalardan birinin altsoyu bulunmaksızın mirasbırakandan önce ölmüş olması hâlinde, ona düşen pay aynı taraftaki mirasçılara geçer.
- Ana veya baba tarafındaki büyük ana ve büyük babaların ikisinin de altsoyu bulunmaksızın mirasbırakandan önce ölmüş olması gerekir ki bütün miras diğer taraftaki mirasçılara geçsin.
- Sağ kalan eş bulunduğunda, bir taraftaki büyük ana ve büyük babadan birinin ölmüş olması hâlinde payı önce kendi çocuğuna geçer; çocuğu yoksa o taraftaki büyük ana veya büyük babaya geçer.
- Sağ kalan eş bulunduğunda, bir taraftaki büyük ana ve büyük babanın her ikisi de ölmüşse payları diğer tarafa geçer.

### Büyük ana ve büyük baba: hangi sonuçları doğurur?

- Mirasbırakanın altsoyu, ana veya babası ya da bunların altsoyu varsa, büyük ana ve büyük babalar bu maddeye göre mirasçı olmaz.
- Büyük ana ve büyük babalar varsa eşit olarak mirasçı olurlar.
- Mirasbırakandan önce ölmüş büyük ana veya büyük babanın altsoyu, her derecede onun yerine geçer.
- Ana veya baba tarafındaki büyük ana ve büyük babalardan birinin altsoyu yoksa, onun payı aynı taraftaki mirasçılara kalır.
- Aynı taraftaki büyük ana ve büyük babaların ikisi de altsoysuz ölmüşse bütün miras diğer taraftaki mirasçılara geçer.
- Sağ kalan eş varken, bir taraftaki büyük ana veya babanın ölümü hâlinde pay önce ölenin çocuğuna, çocuğu yoksa o taraftaki büyük ana veya babaya gider.
- Eş varken bir taraftaki her iki büyük ana ve baba da ölmüşse payları diğer tarafa geçer.
- Madde emredici niteliktedir; mirasbırakanın vasiyetiyle bu sıralamayı değiştirmesi, zümre dışındaki kişilere yasal miras payı vermesi bu maddeye dayanılarak yapılamaz.

### Altsoy halefiyeti ile büyük ana ve büyük babanın doğrudan mirası arasındaki fark nedir?

- Mirasbırakandan önce ölmüş büyük ana veya büyük babanın altsoyu, onun yerine her derecede halefiyetle geçer.
- Ölen büyük ana veya babanın yerine geçecek altsoy yoksa ya da kendisi sağ ise, mirası doğrudan büyük ana ve büyük babalar alır.

Sonuç: Ölen büyük ana veya büyük babanın payı kendi altsoyuna gider; bu altsoy yoksa pay, bu madde içindeki taraf kuralına göre aynı tarafa veya diğer tarafa kalır.

### Tek büyük ana/baba ölümü ile iki büyük ana ve babanın birlikte ölümü arasındaki fark nedir?

- Ana veya baba tarafındaki büyük ana ve büyük babalardan yalnızca biri altsoyu olmadan ölmüşse, onun payı aynı taraftaki mirasçılara kalır.
- Aynı taraftaki büyük ana ve büyük babaların ikisi de altsoyu olmadan ölmüşse, bütün miras diğer taraftaki mirasçılara kalır.

Sonuç: Tek ölüm hâlinde pay aynı taraf içinde kalır; iki büyük ana ve babanın ölümü hâlinde miras tümüyle diğer tarafa geçer.

### Sağ kalan eş yokken ile sağ kalan eş varken arasındaki fark nedir?

- Sağ kalan eş bulunmadığında, ölen büyük ana veya büyük babanın payı yukarıdaki fıkralar uyarınca altsoy, aynı taraf veya diğer taraf üzerinden dağılır.
- Sağ kalan eş bulunduğunda, büyük ana ve büyük babadan birinin ölümü hâlinde payın önce ölenin çocuğuna, çocuğu yoksa o taraftaki büyük ana veya babaya geçmesi öngörülmüştür.

Sonuç: Eş varsa pay sıralaması dördüncü fıkraya göre yeniden belirlenir; böylece payın diğer taraf yerine önce aynı taraftaki kişilere gitmesi gerekir.

### Büyük ana ve büyük baba: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Büyük ana ve büyük babanın mirasbırakandan önce öldüğünü, altsoyunun yerine geçeceğini hesaba katmadan, doğrudan diğer tarafa geçiş kuralını uygulamak.
- Ana veya baba tarafındaki iki büyük ana ve babadan yalnızca birinin ölümünde bütün mirası diğer tarafa aktarmak; oysa önce aynı tarafta kalan paya bakılmalıdır.
- Sağ kalan eş bulunduğunda dördüncü fıkrayı uygulamadan, payı doğrudan diğer taraftaki büyük ana ve babaya vermek.
- Büyük ana ve büyük babanın altsoyunun varlığını araştırmadan, sadece ana veya baba tarafını dikkate alarak pay hesabı yapmak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Ölen büyük ana veya büyük babanın altsoyu bulunmadığında, payın diğer taraftaki büyük ana, büyük baba ve onların altsoyuna geçtiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/2115 E., 2025/1761 K., 07.04.2025)
- Mirasbırakanın büyük ana ve büyük babasının altsoyunun bulunup bulunmadığının tespiti, mirasçılık belgesi ve mirasçıların belirlenmesi sürecinde ayrıca araştırılmaktadır. (7. Hukuk Dairesi, 2024/392 E., 2024/5344 K., 28.11.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2023/2911 E., 2024/2870 K., 23.05.2024)
- Tarafların payının diğer tarafa geçip geçmediğinin hesaplanmasında, paylı mülkiyet veya taşınmaz bölüşümünün bu maddedeki oranlara aykırı yapılamayacağı kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/2323 E., 2024/3972 K., 19.09.2024; 7. Hukuk Dairesi, 2023/3525 E., 2024/3975 K., 19.09.2024)
- Büyük ana ve büyük babanın torunlarıyla kişisel ilişki kurma hakkının bu madde kapsamında değil, ayrı bir hüküm ve hâkimin takdiri çerçevesinde değerlendirildiği kabul edilmektedir. (2008/46 E., 2008/163 K., 13.11.2008)

### Nasıl ispat edilir?

- Mirasçılık iddiasını ileri süren kişi, mirasbırakanla aralarındaki akrabalık bağını nüfus kayıtları ile ispatlamakla yükümlüdür.
- Bir büyük ana veya büyük babanın mirasbırakandan önce öldüğü iddiası, ölüm kaydı veya ölüm karinesi ile ispatlanır.
- Ölen büyük ana veya büyük babanın altsoyunun bulunmadığı iddiasını, bu iddiayı ileri süren taraf nüfus kayıtları ve soy kütüğü ile ispatlamalıdır.
- Ana veya baba tarafındaki büyük ana ve büyük babalardan birinin altsoyunun varlığını iddia eden taraf, bu iddiasını nüfus kaydı ile kanıtlamakla yükümlüdür; karşı taraf aksini ispatlayabilir.
- Sağ kalan eşin varlığı, evlilik ve ölüm tarihi itibarıyla nüfus kaydı ile ispatlanır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [4721 sayılı Kanun m.612](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-612): Ölüme bağlı tasarrufların sınırını düzenler; bu madde yasal mirasçılık sırasını belirlediğinden vasiyetle ilgili sınırlar ayrıca değerlendirilmelidir.
- [4721 sayılı Kanun m.30](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-30): Kişinin ölümünü ve ölüm karinelerini düzenler; büyük ana ve büyük babanın ölüm tarihinin tespitinde dikkate alınır.
- [4721 sayılı Kanun m.598](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-598): Mirasçılık belgesi ve mirasçıların tespiti ile ilgili usul hükümlerini içerir; kararlarda bu maddeyle birlikte anılmaktadır.

## [TMK m.498 — Evlilik dışı hısımlar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-498)

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 498. maddesi, evlilik dışında doğmuş çocuğun baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olup olamayacağını ve bunun hangi soybağı kurulumuna bağlı olduğunu düzenler. Madde, miras hukukunda evlilik dışı hısımların baba yönünden mirasçılığını konu alır ve soybağının tanıma, babalık hükmü veya hâkim hükmüyle kurulmuş olmasını koşul olarak getirir. Uygulaması, miras bırakanın evlilik dışı hısımlarının baba yönünden mirasçılığı söz konusu olduğunda ilgilidir. Madde, mirasçıların miras payı oranlarını, hısımlık derecelerini ve paylaşımı ayrıca düzenlemez (m.495-497 ve m.499 kapsamındadır). Soybağının kuruluş yollarını ve babalık davasının şartlarını düzenlemez (m.282 ve m.295 vd. kapsamındadır). Mirasın reddi ve mirasçılık belgesi gibi usul konuları da bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Evlilik dışı hısımlar: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Evlilik dışı hısım**: Çocuğun evlilik dışı doğması nedeniyle baba yönünden kurulan hısımlık bağıdır. Yalnızca babaya bağlı hısımlar bakımından anlam taşır; anaya bağlı hısımlık bu kavramın kapsamında değildir.
- **Soybağının kurulması**: Çocuk ile babası arasında hukuki bir bağın tanıma, babalık hükmü veya hâkim hükmüyle oluşmasıdır. Biyolojik babalık tek başına yeterli değildir; hukuken kurulmuş olması gerekir.
- **Tanıma**: Babanın çocuğu kendi çocuğu olarak hukuken kabul eden beyanıdır. Madde metninde soybağının kuruluş yollarından biri olarak anılır.
- **Hâkim hükmüyle kurulma**: Babalık davası sonucunda verilen hükümle soybağının oluşmasıdır. Madde bu yolla kurulan bağı da mirasçılık için yeterli görür.
- **Evlilik içi hısımlar gibi mirasçılık**: Evlilik dışı çocuğun baba yönünden, evlilik içinde doğmuş çocuğa tanınan mirasçılık konumunun aynısına sahip olmasıdır. Pay oranları bakımından ayrıca 495-497 ve 499. maddeler esas alınır.

### Evlilik dışı hısımlar: hangi şartlar aranır?

- Mirasçılığı istenen evlilik dışı hısım ile miras bırakan arasında baba yönünden bir hısımlık ilişkisinin bulunması gerekir.
- Bu hısımlık bağının soybağı yoluyla kurulmuş olması gerekir; yani tanıma, babalık davasında verilen hüküm veya hâkim hükmüyle soybağının oluşmuş olması zorunludur.
- Soybağı yalnızca biyolojik babalık olarak ileri sürülemez; hukuken kurulmuş olması aranır.
- Soybağı başka bir erkeğe karşı kurulmuş bir soybağı ile çakışmamalıdır; aksi halde evlilik dışı çocuğun baba yönünden mirasçılığı tartışmalı hale gelir.
- Miras bırakanın ölümü sırasında bu soybağının kurulmuş olması gerekir.

### Evlilik dışı hısımlar: hangi sonuçları doğurur?

- Evlilik dışı çocuk, soybağı tanıma, babalık hükmü veya hâkim hükmüyle kurulmuşsa baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur.
- Soybağı kurulmamışsa evlilik dışı çocuk baba yönünden mirasçı olamaz, bu durumda çocuk babasının miras hakkını elde edemez.
- Evlilik dışı hısımlar baba yönünden evlilik içi hısımlarla eşit konumda mirasçı olur ve pay hesabı m.495-499 hükümlerine göre yapılır.
- Madde yalnızca baba yönünden mirasçılığı düzenler; ana yönünden mirasçılık m.498 kapsamında değildir.

### Evlilik içi çocuk ile evlilik dışı çocuk (baba yönünden) arasındaki fark nedir?

- Evlilik içinde doğan çocuğun babası evlilik sebebiyle kanun gereği belli olur.
- Evlilik dışı çocuğun babası için tanıma, babalık davası veya hâkim hükmü gerekir.

Sonuç: Evlilik dışı çocuk baba yönünden mirasçı olabilmek için m.498'deki soybağı kurulumunu tamamlamış olmalıdır; evlilik içi çocuk için bu ayrıca aranmaz.

### Tanıma-babalık hükmü ile maddi sonuçlu babalık hükmü arasındaki fark nedir?

- Tanıma ve babalık davasında verilen hüküm, soybağını kurarak baba yönünden mirasçılığa imkân verir.
- Eski MK 443'te aranan kişisel sonuçlu babalık hükmü, ağır özel şartlara bağlıydı.

Sonuç: Yeni düzenlemede şahsi sonuçlu hükme (eski MK 310 şartlarına) bağlı bir mirasçılık aranmaz; mali sonuçlu hüküm yeterlidir.

### Mirasçılık ile yalnızca biyolojik kan bağı arasındaki fark nedir?

- Soybağı tanıma, babalık hükmü veya hâkim hükmüyle kurulmuş olan evlilik dışı çocuk mirasçıdır.
- Soybağı kurulmamış, yalnızca biyolojik babalığı ileri sürülen kişi, hukuken babanın hısmı sayılmaz.

Sonuç: Soybağı kurulmadan yalnızca kan bağına dayanılarak m.498 kapsamında mirasçılık talep edilemez.

### Evlilik dışı hısımlar: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Evlilik dışı çocuğun baba yönünden mirasçılığını yalnızca biyolojik babalık ile yeterli saymak; soybağının hukuken kurulmuş olması gerektiğini gözden kaçırmak.
- Maddi sonuçlu babalık hükmünü yeterli görmek yerine eski MK 443'teki kişisel sonuçlu babalık hükmü aramak; güncel metin bu şartı aramaz.
- Ana yönünden mirasçılığı m.498 kapsamında değerlendirmek; madde yalnızca baba yönünden mirasçılığı düzenler.
- Pay hesabında evlilik dışı hısmın payını m.498'den çıkarmak; oranlar m.495-499 hükümlerinden belirlenir.
- Dersteki eleştiriyi madde metni yerine koymak; metin tanıma, babalık davası ve hâkim hükmü yollarını açıkça saydığı için bunlar yeterlidir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Evlilik dışı çocuğun baba yönünden mirasçılığının, soybağının tanıma, babalık hükmü veya hâkim hükmüyle kurulmuş olmasına bağlandığı kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/1409 E., 2025/2396 K., 05.05.2025)
- Mirasçılık tespitinde evlilik dışı hısmın soybağının kurulduğu hükmün dayanağı dikkate alınmakta; bu hüküm olmadan m.498 kapsamında pay talep edilemediği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/1409 E., 2025/2396 K., 05.05.2025)
- Evlilik dışı hısımların miras paylarının hesabında m.495-499 hükümlerinin birlikte uygulandığı kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2022/1110 E., 2023/2396 K., 08.05.2023; 8. Hukuk Dairesi, 2021/4350 E., 2023/1418 K., 14.03.2023)
- Bozma sonrası yargılamada pay hesabının yeniden m.495-499 hükümleri gereğince yapılması gerektiği kabul edilmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2021/4350 E., 2023/1418 K., 14.03.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Evlilik dışı hısım olarak mirasçılık talep eden kişi, soybağının tanıma, babalık hükmü veya hâkim hükmüyle kurulduğunu ispatlamakla yükümlüdür.
- Soybağını ispatlamak için tanıma belgesi, babalık davasında verilmiş kesinleşmiş hüküm veya hâkim kararı gibi yazılı belgeler esas alınır. (7. Hukuk Dairesi, 2025/1409 E., 2025/2396 K., 05.05.2025)
- Karşı taraf soybağının kurulmadığını veya başka bir erkeğe karşı soybağının bulunduğunu savunursa bu savunmayı ispatlamakla yükümlüdür.
- Mirasçılık hakkının mahkemece tespit edilmesi için miras davasında soybağının varlığı ayrıca incelenmelidir. (7. Hukuk Dairesi, 2022/1110 E., 2023/2396 K., 08.05.2023)

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.282: Çocuk ile baba arasında soybağının ana ile evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulacağını belirleyen genel hükümdür; m.498'in soybağı koşulu bu hükme dayanır.
- 4721 m.495: Mirasçı olan hısımların miras payını belirleyen genel kuralı içerir; m.498 ile birlikte evlilik dışı hısımın pay oranını belirler.
- 4721 m.496: Mirasçıların miras paylarına ilişkin hükümler; evlilik dışı hısımın payının hesaplanmasında uygulanır.
- 4721 m.497: Hısımlar arasındaki miras payı sıralamasını düzenler; evlilik dışı hısımın hangi sırada mirasçı olduğunu belirlemede kullanılır.
- 4721 m.499: Mirasçıların pay hesabı ile ilgili ayrıntılı kuralları içerir; m.498 kapsamında mirasçı olan evlilik dışı hısımlara da uygulanır.

## [TMK m.499 — Sağ kalan eş](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-499)

TMK m.499, sağ kalan eşin yasal mirasçılık oranlarını, mirasbırakanın hangi mirasçı zümresiyle birlikte bulunduğuna göre belirler. Düzenlediği konular üç zümreye göre eşin payının dörtte biri, yarısı ya da dörtte üçü olması ve zümre bulunmadığında tamamının eşe kalmasıdır. Hüküm, mirasbırakanın sağ kalan eşi bulunan ve ölümü ile miras açılan her durumda uygulanır. Kanun, eşin mirasçılık sıfatının kazanılmasını (sağ kalan eşin evlilik birliğinin ölümle sona ermesi koşulu) düzenlemez (m.499 öncesi düzenlemeler ve evlilik birliği hükümleri). Artık değere katılma veya edinilmiş mallara katılma yoluyla ortak konut ve ev eşyasının eşe özgülenmesi düzenlenmez (m.240 ve m.652). Mirasın paylaşılması, miras sözleşmesi, ölüme bağlı tasarruf ve zümrelerin mirasçı sırasının belirlenmesi de bu maddede yer almaz (m.495-498, m.509 vd.).

### Sağ kalan eş: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Sağ kalan eş**: Mirasbırakanın ölümü anında evlilik birliği devam eden ve ölümle miras açılan, mirasçılık sıfatı taşıyan eştir. Mirasçılık için evliliğin ölüm anında sona ermemiş olması gerekir; boşanma davası sırasında ölen eş için ayrı bir kurallar grubu uygulanır.
- **Altsoy (1. derece mirasçılar)**: Mirasbırakanın çocukları ve onların halefiyet yoluyla gelen altsoyudur. Mirasbırakandan önce ölmüş çocukların yerini kendi altsoyu alır.
- **Ana ve baba zümresi (2. derece mirasçılar)**: Altsoyu bulunmayan mirasbırakanın anne ve babası ile onların halefiyet yoluyla gelen altsoyudur. Zümre, mirasbırakanın altsoyu bulunmadığında devreye girer.
- **Büyük ana ve büyük baba zümresi (3. derece mirasçılar)**: Altsoyu, anne ve babası ile onların altsoyu bulunmayan mirasbırakanın büyük ana ve büyük babaları ile onların altsoyudur. Bu zümreden mirasçı bulunmayan halde tereke tamamen eşe kalır.
- **Halefiyet**: Mirasbırakandan önce ölmüş bir mirasçının yerine, onun altsoyunun her derecede geçmesi ilkesidir. Zümre tespitinde ölen mirasçının yerine geçenler de zümreye dahil sayılır.

### Sağ kalan eş: hangi şartlar aranır?

- Mirasbırakanın ölümü ile miras açılmış ve sağ kalan eşin mirasçılık sıfatı bulunmalıdır.
- Mirasbırakanın altsoyu varsa, eşin payı mirasın dörtte biri olur ve kalan dörtte üçü birinci derece mirasçılara ait olur.
- Altsoy yoksa ve mirasbırakanın anne veya babası ya da bunların altsoyu bulunuyorsa, eşin payı mirasın yarısı olur ve kalan yarısı ikinci zümreye ait olur.
- Altsoy ve ana-baba zümresi yoksa ve büyük ana veya büyük baba zümresinden mirasçı bulunuyorsa, eşin payı mirasın dörtte üçü olur ve kalan dörtte biri üçüncü zümreye ait olur.
- Hiçbir zümreden mirasçı bulunmuyorsa mirasın tamamı eşe kalır.
- Eşin bu oranlar üzerinden pay alabilmesi için, zümre mirasçılarının mirasçılık sıfatını taşıması gerekir; sadece ilgili zümrenin var olması yeterli değildir.

### Sağ kalan eş: hangi sonuçları doğurur?

- Mirasbırakanın altsoyu ile birlikte mirasçı olan eş, mirasın dörtte birini alır.
- Mirasbırakanın anne-baba zümresi ile birlikte mirasçı olan eş, mirasın yarısını alır.
- Mirasbırakanın büyük ana ve büyük baba zümresi ile birlikte mirasçı olan eş, mirasın dörtte üçünü alır.
- Hiçbir zümreden mirasçı yoksa mirasın tamamı eşe kalır.
- Eşin payı, zümreye ait kalan kısmın bölüşülmesini de etkiler: birinci zümrede kalan üç dörtte üç, ikinci zümrede kalan yarı, üçüncü zümrede kalan dörtte bir ilgili zümreye ait olur.
- Eşin hak ettiği oran, mirasçılık sıfatı kaybedilirse (ret veya feragat gibi) değişir ve mirası paylaşmaya katılamayan eş için bu maddedeki oranlar uygulanmaz; bu durumda tereke ilgili zümreye ve diğer mirasçılara göre bölüşülür.

### Altsoy ile ana-baba zümresi arasındaki fark nedir?

- Mirasbırakanın altsoyunun bulunduğu hal; eşin birinci derece mirasçılarla birlikte mirasçı olduğu durumdur.
- Altsoyun bulunmadığı, ana veya babanın sağ olduğu hal; eşin ikinci derece mirasçılarla birlikte mirasçı olduğu durumdur.

Sonuç: Altsoy varsa eşin payı dörtte bir, altsoy yok ana-baba varsa eşin payı yarıdır.

### Ana-baba zümresi ile büyük ana-büyük baba zümresi arasındaki fark nedir?

- Mirasbırakanın anne veya babasının ya da bunların altsoyunun bulunduğu hal.
- Altsoy, anne ve baba ile onların altsoyunun hiçbirinin bulunmadığı, büyük ana veya büyük babanın sağ olduğu hal.

Sonuç: İkinci zümre varsa eşin payı yarı, üçüncü zümre varsa eşin payı dörtte üçtür.

### Zümre mirasçısı var ile zümre mirasçısı yok arasındaki fark nedir?

- Yukarıdaki zümrelerden birinde gerçek mirasçı bulunan hal.
- Hiçbir zümrede mirasçı bulunmayan hal.

Sonuç: Mirasçı bulunmadığında tereke tamamen eşe kalır; zümre varsa yalnızca ilgili oran uygulanır.

### Sağ kalan eş: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Altsoy bulunduğu halde eşin payını yarı olarak hesaplamak; altsoy varlığında pay dörtte birdir.
- Ana-baba zümresinin varlığını yalnızca anne veya babadan biri sağ diye değerlendirmek ve eşin payını bu duruma göre hesaplamak; zümrenin tamamına bakılması gerekir.
- Halefiyet yoluyla yerine geçen altsoyu zümre dışında bırakmak; ölmüş çocuğun çocukları zümre içinde sayılır.
- Hiçbir zümreden mirasçı yokken eşin payını dörtte üç olarak hesaplamak; bu halde tamamı eşe kalır.
- Üçüncü zümre mirasçıları bulunduğunda eşin payını yarı olarak almak; bu halde pay dörtte üçtür.
- Eşin ret veya feragat nedeniyle mirasçı olmaması halinde m.499 oranlarını uygulamaya devam etmek.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Eşin payının hesaplanmasında önce mirasbırakanın altsoyunun varlığı araştırılır; altsoy varsa dörtte bir oranı, yoksa ana-baba zümresi değerlendirilir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/1714 E., 2024/1846 K., 28.03.2024)
- Mirasçılık belgesinin düzenlenmesinde ölmüş çocukların yerine geçen halefler de zümre içinde sayılarak paylar hesaplanır. (14. Hukuk Dairesi, 2017/4097 E., 2018/3374 K., 26.04.2018)
- Mirasbırakanın altsoyu bulunmadığında 2. zümrenin anne-baba kolu ile birlikte eşin payı yarı olarak hesaplanır ve artan kısım zümre üyelerine dağıtılır. (7. Hukuk Dairesi, 2024/3262 E., 2025/1750 K., 07.04.2025)
- Mirasçılık belgesinin iptali ve yeniden düzenlenmesi davalarında eşin payı m.495 ve m.499 birlikte uygulanarak yeniden hesaplanır. (7. Hukuk Dairesi, 2025/1409 E., 2025/2396 K., 05.05.2025)
- Mirasçılık belgesinde yanlış oranların bulunması halinde zümre yapısının nüfus kayıtlarıyla doğrulanması istenir; kayıtlardaki ölüm ve evlilik tarihleri payın hesabında belirleyici olur. (7. Hukuk Dairesi, 2023/1714 E., 2024/1846 K., 28.03.2024)
- Tereke paylı mülkiyete çevrilirken m.495-500'deki oranlara aykırı oranlar kullanılamaz; bu tür işlemler hatalı kabul edilir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/2323 E., 2024/3972 K., 19.09.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Sağ kalan eşin mirasçılık sıfatı ve evlilik birliğinin ölüm anında devam ettiği, evlilik cüzdanı ya da nüfus kaydı ile ispatlanır; ispat yükü eşin mirasçılığını ileri süren kişidedir.
- Zümre mirasçılarının varlığı ve ölmüş mirasçıların halefleri nüfus kayıtları, aile kütüğü ve soy kütüğü ile ispatlanır; ispat yükü bu mirasçıları ileri süren tarafa aittir.
- Altsoyun, ana-babanın ya da büyük ana-büyük babanın bulunmadığı iddiası, karşı tarafın bu iddiayı ortaya koyan belge ile çürütmesine kadar, iddia eden tarafça nüfus kaydı ile ispatlanır.
- Mirasçılık belgesinin yanlış oran içermesi durumunda, mirasçılık belgesinin iptali davasında ilgili nüfus kayıtları ve ölüm tutanakları delil olarak sunulur.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.495: Mirasçıların genel sırasını ve çocukların eşit mirasçılığını düzenler; m.499'daki zümreler bu genel sıranın uygulamasıdır.
- 4721 m.496: Altsoyu bulunmayan mirasbırakanın anne ve babasının mirasçılığını düzenler; 2. zümrenin kapsamını belirler.
- 4721 m.497: Altsoy ve ana-baba bulunmayan halde büyük ana ve büyük babaları 3. zümre olarak belirler.
- 4721 m.240: Edinilmiş mallara katılma rejiminde ortak konut ve ev eşyası üzerindeki eşin talep hakkını düzenler; m.499 ile birlikte uygulanmaz.
- 4721 m.652: Sağ kalan eşin miras hakkı karşılığında konut ve ev eşyası üzerinde mülkiyet isteme hakkını düzenler; m.499'da belirlenen payın yanında ayrıca uygulanır.
- 4721 m.669: Altsoyun denkleştirme yükümü, eşin mirasçılık payının hesaplanmasında gözetilen bir konudur.

## [TMK m.500 — Evlâtlık](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-500)

Madde, evlatlık ve altsoyunun evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olmasını ve evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığının devam etmesini düzenler. Evlat edinen ve hısımlarının evlatlığa mirasçı olmadığını (tek yönlü mirasçılık) da düzenler. Kime uygulandığı bakımından, evlat edinme ilişkisi kurulmuş olan evlat edinen, evlatlık ve bunların altsoyu ile evlatlığın kendi ailesi arasındaki yasal mirasçılık ilişkilerine uygulanır. Madde, evlat edinmenin kuruluş şartlarını, evlat edinme kararının usulünü, evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını ve evlat edinmede aracılığı düzenlemez (m.314, m.315-316, m.317-320). Mirasçılık sırasını ve yasal mirasçılık oranlarını da düzenlemez (m.495 vd.). Saklı pay ve mirasçılık belgesi gibi usul konuları ayrı hükümlerde yer alır.

### Evlâtlık: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Evlatlık**: Mahkeme kararıyla evlat edinme ilişkisi kurulan ve evlat edinene soybağıyla bağlanan kişidir. Mirasçılık hakkı ancak geçerli bir evlatlık ilişkisinin ölüm anında kurulmuş ve devam ediyor olmasına bağlıdır.
- **Altsoy**: Evlatlığın çocukları ve daha aşağı derecedeki soyudur. Evlatlık ile birlikte evlat edinene karşı kan hısımı gibi mirasçı olur.
- **Kan hısımı gibi mirasçılık**: Evlatlık ve altsoyunun evlat edinene, doğal soybağındaki çocuk gibi zümre ve pay bakımından mirasçı olmasıdır. Bu eşitlik yalnız mirasçılık ilişkisiyle sınırlıdır, evlat edinenin diğer hısımlarına kadar uzanmaz.
- **Tek yönlü mirasçılık**: Evlat edinen ve hısımlarının evlatlığa ya da altsoyuna mirasçı olmamasıdır. Mirasçılık yalnız evlatlıktan evlat edinene doğru işler.
- **Evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı**: Evlat edinme ile doğal ailesiyle bağı tamamen kopmayan evlatlığın, doğal ana babasına ve diğer doğal hısımlarına karşı mirasçılığının sürmesidir.

### Evlâtlık: hangi şartlar aranır?

- Mirasbırakan ile evlatlık arasında, ölüm anında geçerli ve devam eden bir evlat edinme ilişkisinin bulunması gerekir.
- Evlatlığın ya da altsoyunun mirasçı olabilmesi için mirasbırakanın, yani evlat edinenin, ölümü anında evlatlık ilişkisinin kurulmuş olması şarttır; evlat edinme işlemi ölümle yarıda kalmışsa mirasçılık doğmaz.
- Evlatlığın altsoyu da mirasçı olabilmek için evlat edinenle olan kan hısımlığı benzeri bağa sahip olmalıdır; altsoyun bağı evlatlık üzerinden kurulur.
- Mirasçılığın yönü evlatlıktan evlat edinene doğrudur; evlat edinen ve hısımlarının evlatlığa mirasçı olabilmesi için ayrı bir dayanak gerekir ve bu madde bunu sağlamaz.
- Evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığının sürmesi için evlatlığın doğal ana babası ve diğer doğal hısımlarıyla soybağının evlat edinmeyle sona ermemesi gerekir.

### Evlâtlık: hangi sonuçları doğurur?

- Evlatlık ve altsoyu, evlat edinenin mirasbırakan olduğu mirasta kan hısımı gibi yasal mirasçı olur.
- Evlatlığın doğal ailesindeki mirasçılığı evlat edinmeyle sona ermez.
- Evlat edinen ve hısımları evlatlığa ya da altsoyuna mirasçı olmaz; bu yönde yasal mirasçılık doğmaz.
- Evlat edinen, evlatlığın ölümünde yasal mirasçı sıfatıyla pay alamaz; bu yönde bir sözleşme ya da vasiyet olmadıkça evlatlığın mirası evlat edinene geçmez.
- Evlat edinme ilişkisi ölüm anında geçerli olarak kurulmamışsa evlatlık ve altsoyu mirasçı olamaz.
- Evlat edinme ilişkisi iptal davasıyla kaldırılmışsa iptalin geçmişe etkisi nedeniyle evlatlık mirasçılıktan düşer.

### Evlat edinen ile evlatlığın altsoyu arasındaki fark nedir?

- Evlat edinen, evlatlık ve altsoyunun mirasbırakanı olarak kan hısımı gibi mirasçı olur.
- Evlatlığın altsoyu, evlatlığın kendisi gibi evlat edinene karşı mirasçıdır ancak kendisi evlat edinen ile evlat edinme ilişkisinin doğrudan tarafı değildir.

Sonuç: Evlatlığın altsoyu da evlat edinene zümre mirasçısı olur; mirasçılık zincirinin kopmadan evlatlığın soyuna kadar uzandığı kabul edilir.

### Evlatlığın evlat edinene mirasçılığı ile evlat edinenin evlatlığa mirasçılığı arasındaki fark nedir?

- Evlatlık, evlat edinene karşı mirasçıdır ve bu mirasçılık kan hısımlığı gibidir.
- Evlat edinen ve onun hısımları evlatlığa karşı mirasçı değildir. Madde bu yönde açık düzenleme getirir.

Sonuç: Mirasçılık tek yönlüdür; evlat edinen evlatlığın mirasını yasal olarak alamaz, bu yönde bir yasal mirasçılık ilişkisi kurulmaz.

### Evlatlığın yeni ailesindeki mirasçılığı ile eski ailesindeki mirasçılığı arasındaki fark nedir?

- Evlat edinen ve onun hısımları, evlatlığın mirasçısı olarak yeni aileye bağlanır.
- Evlatlığın doğal ailesindeki mirasçılığı, evlat edinmeye rağmen devam eder.

Sonuç: Evlatlık hem evlat edinenin hem de doğal ailesinin yasal mirasçısı olabilir; iki ailede aynı anda mirasçılık doğabilir.

### Evlâtlık: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Evlat edinen ve hısımlarını evlatlığın yasal mirasçısı saymak; madde bu yönü açıkça kapatmıştır, tek yönlü mirasçılığı göz ardı etmemek gerekir.
- Evlatlığın doğal ailesindeki mirasçılığını evlat edinmeyle birlikte sona ermiş saymak; madde bu mirasçılığın devam ettiğini açıkça belirtir.
- Evlat edinme işlemi devam ederken evlat edinenin ölmesi halinde evlatlığı mirasçı kabul etmek; geçerli ilişki ölüm anında kurulmamış olduğu için mirasçılık doğmaz.
- Evlatlığın mirasçılığını, kan hısımlığı gibi "tam" bir eşitlik olarak yorumlayıp evlat edinenin diğer hısımlarına kadar genişletmek; madde mirasçılığı yalnız evlat edinene yönelik kurar.
- Evlat edinme ilişkisinin iptalinin geçmişe etkili olduğunu gözden kaçırıp iptal sonrasında da mirasçılık hakkını korunmuş saymak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Evlatlık ve altsoyunun mirasçılığının, evlat edinenin ölümü anında evlatlık ilişkisinin kurulmuş ve devam ediyor olmasına bağlandığı kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2022/4608 E., 2023/6019 K., 06.12.2023; 2. Hukuk Dairesi, 2025/1983 E., 2025/7379 K., 16.09.2025)
- Evlat edinen, evlatlığın mirasçısıdır diyebilmek için evlatlık ilişkisinin mirasbırakan olan evlat edinenin ölümünden önce sona ermemiş olmasının aranması gerektiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/1633 E., 2025/1343 K., 06.03.2025)
- Evlatlık ve altsoyunun yasal mirasçılığının sınırlı olduğu ve yalnız evlat edinene karşı işlediği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/1633 E., 2025/1343 K., 06.03.2025)
- Evlatlığın mirasçılığının kan hısımlığı gibi ancak aynı kişilere ilişkin olmadığı; madde metninde "gibi" ifadesinin mirasçılığın kapsamını sınırlandırdığı kabul edilmektedir. (2. Hukuk Dairesi, 2025/1983 E., 2025/7379 K., 16.09.2025)
- Evlat edinen ile evlatlığın mirasçılığı davasında, mirasçılık belgesinin alınmasından sonra açılan davalarda dava açma süresi ve kötü niyet savunmasının incelenmesi gerektiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/1522 E., 2025/5106 K., 01.12.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Evlatlığın mirasçılığını ileri süren kişi, evlatlık ilişkisinin mirasbırakanın ölümü anında geçerli olarak kurulmuş ve devam ettiğini ispatlamakla yükümlüdür; bunun için nüfus kaydı ve kesinleşmiş evlat edinme kararı esas delildir. (7. Hukuk Dairesi, 2022/4608 E., 2023/6019 K., 06.12.2023)
- Evlat edinen ve hısımlarının evlatlığa karşı mirasçılık iddiası ileri sürmesi halinde, bu iddianın dayanağı olan ayrı bir yasal ya da iradi bağı ispatlamakla yükümlüdürler.
- Evlatlığın doğal ailesindeki mirasçılığını ileri süren kişi, doğal soybağının evlat edinmeyle sona ermediğini ve doğal hısımlığın hâlâ geçerli olduğunu nüfus kayıtlarıyla ispatlamakla yükümlüdür.
- Evlatlık ilişkisinin iptal edildiği ya da kaldırıldığı savunmasını ileri süren karşı taraf, kesinleşmiş iptal kararını ve iptalin geçmişe etkisini ispatlamakla yükümlüdür. (7. Hukuk Dairesi, 2024/1633 E., 2025/1343 K., 06.03.2025)
- Mirasçılık hakkına dayanan dava açılırken kötü niyet ya da hak düşürücü süre savunmalarını ileri süren taraf, bu savunmaların olgularını ispatlamakla yükümlüdür. (7. Hukuk Dairesi, 2025/1522 E., 2025/5106 K., 01.12.2025)

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.314: Evlat edinmenin hükümlerini düzenler; evlatlığın evlat edinenin mirasçısı olacağını (f.2) ve evlatlığın doğal ailesi ile olan bağların korunmasını (f.6) belirler; mirasçılığın kaynağını oluşturur.
- 4721 m.315: Evlat edinme kararının mahkemece verilmesini ve ancak esaslı araştırmadan sonra kurulmasını düzenler; mirasçılığın doğması için gereken geçerli ilişkinin kurulma anını belirler.
- 4721 m.317: Evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını düzenler; kaldırma kararı geçmişe etkili olduğu için mirasçılık hakkını ortadan kaldırabilir.
- 4721 m.495: Soybağına dayanan yasal mirasçılığın genel kurallarını düzenler; evlatlığın mirasçılığı bu genel kurallara göre yorumlanır.

## [TMK m.501 — Devlet](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-501)

Madde, mirasçı bırakmaksızın ölen kimsenin mirasının devlete geçmesi halini düzenler. Devletin mirasçılığının dayanağını ve devletin bu sıfatı ölüm anında kazanmasını kapsar. Maddenin uygulanabilmesi için sulh hukuk mahkemesinin ilan ve tespit sürecinin işletilmesi gerekir. Ancak madde, ilan usulünü, mirasçılık sıfatının bildirilmesini, tereke resmi defterinin tutulmasını ve devletin borçlardan sorumluluğunu ayrıntılı biçimde düzenlemez; bunlar 4721 sayılı Kanunun ilgili maddelerinde yer alır (m.594, m.619, m.631). Mirasın istihkak davası ile ilgili hak saklıdır ve bu dava da ayrı bir usul konusudur. Devletin mirasçılığına ilişkin yetki ve tüzel kişilik ayrıntıları da bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Devlet: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Devletin mirasçılığı**: Mirasçı bırakmaksızın ölen kimsenin malvarlığının, yasal mirasçı sıfatıyla devlete geçmesidir. Devlet, yasal mirasçılar arasında son mirasçı olarak sayılır. Birinci, ikinci ve üçüncü derece mirasçıların bulunmaması bu sonucun ön koşuludur.
- **Tereke**: Ölenin ölüm anındaki malvarlığının bütünüdür ve borçlarını da kapsar. Devlete geçen mirasın konusu terekedir.
- **Miras sebebiyle istihkak davası**: Sonradan ortaya çıkan gerçek mirasçının, devlete geçmiş terekedeki mallara miras sıfatıyla dayanarak açtığı davadır. Madde bu hakkı saklı tutar; sürenin geçmesi bu hakkı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
- **Tereke resmi defteri**: Terekedeki malvarlığı ve borçların kayda geçirildiği resmi kayıttır. Devlet mirasçılığı halinde sulh hukuk mahkemesi bu defteri resen düzenler.

### Devlet: hangi şartlar aranır?

- Miras bırakanın birinci, ikinci ve üçüncü derece yasal mirasçısının bulunmaması gerekir.
- Miras bırakanın atanmış mirasçısının bulunmaması gerekir; atanmış mirasçı varsa kalan kısım yasal mirasçı sıfatıyla devlete geçer.
- Sulh hukuk mahkemesince uygun araçlarla bir ay ara ile iki defa ilan yapılmış olması ve son ilandan başlayarak en geç bir yıl içinde mirasçıların başvurusuna fırsat verilmiş olması gerekir.
- İlan süresi içinde hiçbir mirasçı başvurmamış ve sulh hukuk mahkemesi de mirasçı tespit edememiş olmalıdır.
- Bu koşullar gerçekleştiğinde miras devlete geçer; devletin mirasçılık sıfatı ölüm anına dayanır.

### Devlet: hangi sonuçları doğurur?

- İlan süresi içinde mirasçı başvurmaz ve hiçbir mirasçı tespit edilemezse miras devlete geçer.
- Miras devlete geçtiğinde sulh hukuk mahkemesi resen tereke resmi defterini düzenler.
- Devlet, deftere yazılan borçlardan yalnızca miras yoluyla edindiği değerler ölçüsünde sorumlu olur.
- Sonradan ortaya çıkan gerçek mirasçılar, miras sebebiyle istihkak davası açma hakkını korur.
- Ölenin bir yasal ya da atanmış mirasçısı varsa devlet bu sıfatla mirasa kendiliğinden girmez.

### Devlet mirasçılığı ile diğer yasal mirasçılık arasındaki fark nedir?

- Devletin mirasçılığı, ölenin hiçbir yasal ya da atanmış mirasçısının bulunmadığı hallerde söz konusu olur ve devlet son mirasçı sıfatını taşır.
- Birinci, ikinci veya üçüncü derece yasal mirasçılar, ölenle aralarındaki akrabalık bağına dayanarak doğrudan mirasçı olur.

Sonuç: Devlet mirasçılığında tereke resmi defteri resen tutulur; diğer mirasçılar bulunduğunda ise defterin tutulması için mirasçılardan birinin talep etmesi gerekir.

### Devletin mirasçılık sıfatının kazanılması ile fiilî el koyma arasındaki fark nedir?

- Devlet, mirasçılık sıfatını ilan süresinin sonunda değil, Muris'in ölümüyle kazanmış sayılır.
- Devletin terekeye fiilen el koyması, mirasçılık sıfatının kazanılmasından ayrı bir olgudur.

Sonuç: Mirasçılık sıfatı ölüm anına geri götürüldüğünden, ilan süresinde ortaya çıkan mirasçılar ile devletin hukuki durumu bu tarihe göre belirlenir.

### Devletin borçlardan sorumluluğu ile diğer mirasçıların sorumluluğu arasındaki fark nedir?

- Devlet, tereke borçlarından yalnızca miras yoluyla edindiği değerler ölçüsünde sorumludur.
- Diğer mirasçılar, mirası kabul etmeleri halinde borçlardan kural olarak sınırsız ve kişisel olarak sorumludur.

Sonuç: Devletin sorumluluğu terekenin değeri ile sınırlıdır; devlete kişisel malvarlığından ödeme yükümlülüğü yüklenmez.

### Devlet: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Devletin mirasçılık sıfatını ilan süresinin sonunda kazandığını saymak; sıfat ölüm anına dayanır, ilan yalnızca mirasçıların tespitine yarar.
- Devleti diğer yasal mirasçılar gibi sınırsız sorumlu saymak; devletin sorumluluğu miras yoluyla edinilen değerlerle sınırlıdır.
- Bir yıllık ilan süresinin geçmesini mirasçılık tespiti için yeterli saymak; mirasçı araştırmasının da tamamlanması gerekir.
- Devlet mirasçılığında tereke resmi defterinin talep üzerine tutulduğunu sanmak; devlet halinde defter resen tutulur.
- Sonradan ortaya çıkan mirasçının hakkının tamamen sona erdiğini kabul etmek; istihkak davası hakkı saklıdır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mirasçılığın bulunmadığına karar verilebilmesi için yalnızca ilan süresinin geçmesi yetmez; mirasçı araştırmasının nüfus kaydı, tapu kaydı ve zabıta aracılığıyla tüketilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/2879 E., 2026/471 K., 02.02.2026; 7. Hukuk Dairesi, 2025/3298 E., 2025/3774 K., 22.09.2025)
- Mirasçıların bulunmadığının tespiti yapılmadan taşınmazların devlete intikal ettiğinin kabulü mümkün görülmemektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/2882 E., 2026/470 K., 02.02.2026; 7. Hukuk Dairesi, 2024/2992 E., 2025/3951 K., 30.09.2025)
- Kayıt malikinin mirasçısı bulunmadığında mirasın son mirasçı sıfatıyla devlete kaldığı kabul edilmekte ve bu duruma dayanılarak taraf teşkili yapılmaktadır. (7. Hukuk Dairesi, 2024/4246 E., 2025/4656 K., 04.11.2025; 7. Hukuk Dairesi, 2025/3298 E., 2025/3774 K., 22.09.2025)
- Mirasçıların tespit edilemediği hallerde miras istihkak davası açma hakkının saklı olduğu, ancak bu hakkın sürenin geçmesinden sonra da kullanılabileceği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2024/2992 E., 2025/3951 K., 30.09.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Devlet mirasçılığını ileri süren tarafın, ölenin birinci, ikinci ve üçüncü derece mirasçısının bulunmadığını ispatlaması gerekir; bu ispat nüfus kaydı ve mirasçılık belgesi ile yapılır.
- Mirasçı araştırmasının tükendiği, tapu kaydı, nüfus kaydı ve zabıta araştırması ile ortaya konulmalıdır. (7. Hukuk Dairesi, 2025/2879 E., 2026/471 K., 02.02.2026)
- İlanların usulüne uygun yapıldığı ve bir yıllık sürenin geçtiği, sulh hukuk mahkemesinin kayıtlarıyla belgelenir.
- Ortaya çıkan bir mirasçının ölenle akrabalığını veya atanmış mirasçı olduğunu kanıtlaması halinde devletin mirasçılığı bu ölçüde düşer; bu iddiayı ileri süren taraf ispatlar. (7. Hukuk Dairesi, 2024/2992 E., 2025/3951 K., 30.09.2025)
- Devletin borçlardan sorumluluğunun miras yoluyla edinilen değerlerle sınırlı olduğu iddiasını devlet ileri sürer ve terekenin değerini belgelerle ortaya koyar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 4721 m.588: Yasal mirasçıların sıralanmasına ilişkin hükümdür; devletin son mirasçı olarak ancak bu sıralamada hiç mirasçı kalmadığında devreye girdiğini gösterir.
- 4721 m.594: Sulh hukuk mahkemesinin iki defa ilan yapmasını ve bir yıllık başvuru süresini düzenler; madde bu usulün işletilmesi için gerekir.
- 4721 m.619: Tereke resmi defterinin tutulması için mirasçılardan birinin talep etmesi gerektiğini düzenler; devlet halinde bu talep aranmaz.
- 4721 m.631: Devletin tereke borçlarından sorumluluğunun sınırını belirler; devletin sorumluluğu miras yoluyla edindiği değerlerle sınırlıdır.
- 4721 m.627: Mirası reddetme hakkını düzenler; devlet bu hakka sahip değildir, ancak mirasçıların başka haklarıyla bağlantılıdır.

## Konuda geçen kararlar

- 2008/46 E., 2008/163 K., 13.11.2008 (m.497)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/422 E., 2024/370 K., 10.07.2024 (m.500)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/2882 E., 2026/470 K., 02.02.2026 (m.501)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/2879 E., 2026/471 K., 02.02.2026 (m.501)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/2166 E., 2025/5607 K., 24.12.2025 (m.496)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/1494 E., 2025/5129 K., 02.12.2025 (m.496)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/1522 E., 2025/5106 K., 01.12.2025 (m.500)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/4613 E., 2025/4874 K., 19.11.2025 (m.501)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/4246 E., 2025/4656 K., 04.11.2025 (m.501)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/2992 E., 2025/3951 K., 30.09.2025 (m.501)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/3298 E., 2025/3774 K., 22.09.2025 (m.501)
- 2. Hukuk Dairesi, 2025/1983 E., 2025/7379 K., 16.09.2025 (m.495, m.500)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/3069 E., 2025/3616 K., 15.09.2025 (m.495)
- 8. Hukuk Dairesi, 2023/1464 E., 2025/5054 K., 30.06.2025 (m.495)
- 7. Hukuk Dairesi, 2025/1409 E., 2025/2396 K., 05.05.2025 (m.495, m.498, m.499)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/3262 E., 2025/1750 K., 07.04.2025 (m.496, m.499)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/2115 E., 2025/1761 K., 07.04.2025 (m.497)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/1633 E., 2025/1343 K., 06.03.2025 (m.500)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/392 E., 2024/5344 K., 28.11.2024 (m.497)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/2323 E., 2024/3972 K., 19.09.2024 (m.495, m.496, m.497, m.498, m.499, m.500)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/3525 E., 2024/3975 K., 19.09.2024 (m.497)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/2911 E., 2024/2870 K., 23.05.2024 (m.497)
- 7. Hukuk Dairesi, 2024/1512 E., 2024/2445 K., 08.05.2024 (m.496)
- 2. Hukuk Dairesi, 2023/3691 E., 2024/3006 K., 30.04.2024 (m.499)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/1714 E., 2024/1846 K., 28.03.2024 (m.499)
- 7. Hukuk Dairesi, 2022/7274 E., 2024/496 K., 25.01.2024 (m.496)
- 7. Hukuk Dairesi, 2022/4608 E., 2023/6019 K., 06.12.2023 (m.500)
- 7. Hukuk Dairesi, 2022/1110 E., 2023/2396 K., 08.05.2023 (m.498)
- 8. Hukuk Dairesi, 2021/4350 E., 2023/1418 K., 14.03.2023 (m.498)
- Danıştay 15. Daire Başkanlığı, 2015/7192 E., 2018/4831 K., 15.05.2018 (m.495)
- 14. Hukuk Dairesi, 2017/4097 E., 2018/3374 K., 26.04.2018 (m.499)

---

Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/yasal-mirascilar