--- title: "Cevap dilekçesi — Medeni Usul Hukuku konu anlatımı" course: "Medeni Usul Hukuku" law: "Hukuk Muhakemeleri Kanunu" articles: "HMK m.126–135" compiled: "2026-10-21" jurisdiction: "TR" source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/cevap-dilekcesi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" --- # Cevap dilekçesi Medeni Usul Hukuku › HMK › Yazılı yargılama usulü — [Medeni Usul Hukuku](https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku) ## Kısaca HMK m.126, davalının cevap dilekçesini hangi mahkemeye vereceğini, dilekçeye kaç örnek ekleneceğini, dilekçenin hangi tarihte verilmiş sayılacağını ve örneğin davacıya nasıl tebliğ edileceğini düzenler. HMK m.127, davalının cevap dilekçesini verme süresini düzenler. ## Kapsam Bu konu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.126–135 hükümlerini kapsar: cevap dilekçesinin verilmesi, cevap dilekçesini verme süresi, süresinde cevap dilekçesi verilmemesinin sonucu, cevap dilekçesinin içeriği, cevap dilekçesinde eksiklik bulunması, cevap dilekçesi verilmesinin sonucu, karşı dava açılabilmesinin şartları, karşı davanın açılması ve süresi, asıl davanın sona ermesi, uygulanacak hükümler. - [HMK m.126 — Cevap dilekçesinin verilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-126) - [HMK m.127 — Cevap dilekçesini verme süresi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-127) - [HMK m.128 — Süresinde cevap dilekçesi verilmemesinin sonucu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-128) - [HMK m.129 — Cevap dilekçesinin içeriği](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-129) - [HMK m.130 — Cevap dilekçesinde eksiklik bulunması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-130) - [HMK m.131 — Cevap dilekçesi verilmesinin sonucu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-131) - [HMK m.132 — Karşı dava açılabilmesinin şartları](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-132) - [HMK m.133 — Karşı davanın açılması ve süresi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-133) - [HMK m.134 — Asıl davanın sona ermesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-134) - [HMK m.135 — Uygulanacak hükümler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-135) ## [HMK m.126 — Cevap dilekçesinin verilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-126) Bu madde, davalının cevap dilekçesini hangi mahkemeye vereceğini, dilekçeye kaç örnek ekleneceğini, dilekçenin hangi tarihte verilmiş sayılacağını ve örneğin davacıya nasıl tebliğ edileceğini düzenler. Dava dilekçesine karşı cevap veren davalı ve bu cevabı mahkemeye ileten yargılama makamı bakımından uygulanır. Cevap dilekçesinin verilme süresi, süre içinde cevap vermeyen davalının durumu, ek cevap süresi, cevap dilekçesinin içeriği ve eksikliklerin giderilmesi düzenlemez (m.127, m.128, m.129, m.130). Karşı dava (m.133) ile cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri (m.136) de bu maddenin kapsamı dışındadır. ### Cevap dilekçesinin verilmesi: hangi kavramlar bilinmeli? - **Cevap dilekçesi**: Davalının dava dilekçesine karşı savunmasını, delillerini ve taleplerini içeren yazılı beyanıdır. Madde, bu dilekçenin verilişine ilişkin usulü düzenler; içeriğini ve süresini başka maddelere bırakır. - **Havale**: Dilekçenin mahkemede ilgili işlemler için görevli birime veya hâkime yönlendirilmesi işlemidir. Maddeye göre cevap dilekçesinin verilme tarihi, havale tarihidir. - **Örnek**: Davalının cevap dilekçesine, davacı sayısı kadar eklediği ek nüshadır. Mahkeme bu örnekleri davacıya tebliğ eder. - **Yer mahkemesi üzerinden verilme**: Davalının cevap dilekçesini, davanın görüldüğü mahkemeye değil bulunduğu yerdeki başka bir yer mahkemesine vermesidir. Bu yolda gönderme ve tebliğ masraflarının da yatırılması gerekir. ### Cevap dilekçesinin verilmesi: hangi şartlar aranır? - Cevap dilekçesinin, kural olarak davanın açılmış olduğu mahkemeye verilmesi gerekir. - Davalı, cevap dilekçesini bulunduğu yerdeki başka bir yer mahkemesine verecekse bunu süresi içinde yapmalı ve gönderme ile tebliğ masraflarını yatırmalıdır. - Cevap dilekçesine davacı sayısı kadar örnek eklenmelidir. - Cevap dilekçesinin hâkim tarafından havale edilmiş olması, verilme tarihinin belirlenmesi için gereklidir. ### Cevap dilekçesinin verilmesi: hangi sonuçları doğurur? - Cevap dilekçesi havale edildiği tarihte verilmiş sayılır ve süre hesabı bu tarihe göre yapılır. - Cevap dilekçesinin örneği mahkeme tarafından davacıya tebliğ edilir. - Davalının başka yer mahkemesine verdiği dilekçe, masrafları süresinde yatırılmamışsa gönderilmemiş sayılabilir ve verilme tarihi sorun olur. - Cevap dilekçesi herhangi bir harca tabi olmadığından, harç ödenmesi havale tarihini etkilemez. ### Asıl mahkemeye verme ile başka yer mahkemesine verme arasındaki fark nedir? - Cevap dilekçesi davanın açıldığı mahkemeye doğrudan verilir. - Davalı, süresi içinde gönderme ve tebliğ masraflarını yatırarak cevabı bulunduğu yerdeki başka bir yer mahkemesine de verebilir. Sonuç: Başka yer mahkemesine verilen dilekçe, havale tarihinde verilmiş sayılır; masrafların süresinde yatırılmaması veriliş zamanını etkiler. ### Havale tarihi ile sunuş tarihi arasındaki fark nedir? - Cevap dilekçesinin verildiği an, dilekçenin mahkemeye fiilen sunulduğu tarihtir. - Kanun, cevap dilekçesinin hâkim tarafından havale edildiği tarihi verilme tarihi sayar. Sonuç: Süre hesabında ve cevabın süresinde verilip verilmediğinin tespitinde havale tarihi esas alınır. ### Cevap dilekçesinin verilmesi: sık yapılan hatalar nelerdir? - Cevap dilekçesinin verilme tarihini mahkemeye fiilen sunulduğu gün olarak almak; madde, havale tarihini esas aldığı için bu hesap yanlış olur. - Başka yer mahkemesine verilen dilekçede gönderme ve tebliğ masraflarının yatırılmasını atlamak; bu eksiklik verilme tarihini ve süre hesabını etkiler. - Örnek sayısını davalı sayısına göre hesaplamak; kanun davacı sayısını esas alır. - Harçsız olduğu için cevap dilekçesinin verilme tarihinin harç ödemesine bağlı olduğunu sanmak; madde harç ödenmediğini ve bunun havale tarihi kuralını değiştirmediğini açıkça ortaya koyar. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Cevap dilekçesinin verildiği tarihin, yazı işleri tarafından yapılan havale tarihi olarak kabul edildiği görülmektedir. (5. Hukuk Dairesi, 2025/247 E., 2025/11927 K., 25.09.2025) - Mahkemenin süresinde verilip verilmediğini incelerken havale tarihini esas aldığı kabul edilmektedir. (5. Hukuk Dairesi, 2025/247 E., 2025/11927 K., 25.09.2025) - Davalının süre uzatımı talebinin karara bağlanmaması ve taraflara bildirilmemesi, dilekçenin süresinde verilip verilmediğinin ayrıca değerlendirilmesini gerektirmiştir. (5. Hukuk Dairesi, 2025/247 E., 2025/11927 K., 25.09.2025) ### Nasıl ispat edilir? - Cevap dilekçesinin verilme tarihini ileri süren taraf, dayanağını havale tarihini gösteren mahkeme kayıtlarıyla ispatlar; asıl kayıt yazı işleri ve UYAP kayıtlarıdır. - Davalı, dilekçesini başka bir yer mahkemesine verdiğini iddia ediyorsa, gönderme ve tebliğ masraflarının süresinde yatırıldığını belgeyle kanıtlamalıdır. - Davalının cevap dilekçesine davacı sayısı kadar örnek eklediğini iddia eden taraf, örneklerin dilekçeye eklendiğini belgeyle ortaya koyar; eksiklik varsa bu durum yargılama makamının eksikliği giderme yetkisi çerçevesinde değerlendirilir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [6100 sayılı Kanun m.127](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-127): Cevap dilekçesinin verilme süresini düzenler. Bu maddedeki verilme zamanı kuralı, süre içinde verilip verilmediğinin tespitinde m.127 ile birlikte okunur. - [6100 sayılı Kanun m.128](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-128): Süresinde cevap dilekçesi verilmezse davalının inkâr etmiş sayılacağını düzenler. Bu maddedeki havale tarihi, m.128 kapsamında süresinde verilme ölçütü olarak kullanılır. - [6100 sayılı Kanun m.129](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-129): Cevap dilekçesinin içeriğini düzenler. Bu madde, dilekçenin verilmesi ile içeriği arasındaki ayrımı belirler. ## [HMK m.127 — Cevap dilekçesini verme süresi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-127) Bu madde, davalının cevap dilekçesini verme süresini düzenler. Kural olarak iki haftalık süreyi, bu sürenin hangi andan başlayacağını ve davalının bu süre içinde hazırlanmasının çok zor ya da imkânsız olduğu hâllerde bir defaya mahsus ek süre talep edebilmesini kapsar. Kurala göre ek süre talebinin hangi aşamada yapılacağı ve talep hakkındaki kararın taraflara bildirilmesi de bu maddede yer alır. Madde, dava dilekçesinin davalıya tebliğini ve davalının süre içinde ne yapacağını belirleyen ayrı hükümlerin yerine geçmez; davalıya tebliğ yapılmasının usulü, cevap dilekçesinin içeriği ve süre geçtikten sonraki sonuçlar başka maddelerde düzenlenmiştir. Cevap dilekçesinin verileceği yer ve örneklerin sayısı (m.126), cevap dilekçesinin içeriği ve eksikliğin giderilmesi (m.129), cevap verilmemesinin inkâr sonucu (m.128) ve ilk itirazların ileri sürülmesi bu maddenin kapsamı dışındadır. Ayrıca süreler ve tebligat hesabına ilişkin genel kurallar (m.91, m.92) burada ayrıca düzenlenmez. ### Cevap dilekçesini verme süresi: hangi kavramlar bilinmeli? - **Cevap süresi**: Davalının cevap dilekçesini mahkemeye sunabileceği, kanunda kesin olarak belirlenmiş süredir. Dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki hafta olarak işler. - **Ek cevap süresi**: Davalının talebi üzerine, hâl ve şartlara göre cevap dilekçesinin iki haftalık süre içinde hazırlanmasının çok zor ya da imkânsız olduğu hâllerde verilebilen, bir defaya mahsus ve bir ayı geçmeyen süredir. Hakimin takdirine bağlıdır; talep edilen süre kendiliğinden doğmaz. - **Ek sürenin başlangıcı**: Ek sürenin, cevap süresinin bitiminden itibaren işlemeye başlamasıdır. Bu ibare 7251 sayılı Kanunla eklenmiştir; ek sürenin talep tarihine göre değil, cevap süresinin bitimine göre başlaması esastır. - **Ek süre talebi**: Davalının, cevap süresi içinde mahkemeye yaptığı ve ek süre verilmesini isteyen başvurudur. Talep, cevap süresinin dolmasından önce yapılmalıdır. ### Cevap dilekçesini verme süresi: hangi şartlar aranır? - Davalıya dava dilekçesinin usulüne uygun tebliğ edilmiş olması gerekir; süre bu tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar. - Cevap dilekçesinin hazırlanmasının, iki haftalık süre içinde çok zor ya da imkânsız olduğu durumların bulunması gerekir; bu hâl, davanın durum ve koşullarına göre değerlendirilir. - Ek süre talebinin cevap süresi içinde, yani iki haftalık süre dolmadan mahkemeye yapılması gerekir. - Ek sürenin bir defaya mahsus olarak verilmesi ve bir ayı geçmemesi gerekir. - Ek sürenin, cevap süresinin bitiminden itibaren işlemeye başlaması gerekir; talep tarihi süreyi kendiliğinden başlatmaz. - Ek süre talebi hakkındaki karar, kabul edilse de reddedilse de taraflara derhal bildirilmelidir. ### Cevap dilekçesini verme süresi: hangi sonuçları doğurur? - Davalı iki hafta içinde cevap dilekçesi verirse, davacının iddialarına karşı savunmasını bu süre içinde yapmış olur. - Davalı iki hafta içinde cevap dilekçesi vermezse, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır (m.128). - Davalı süre içinde ek süre talebinde bulunur ve mahkeme ek süre verirse, ek süre cevap süresinin bitiminden itibaren işlemeye başlar ve bir ayı geçemez. - Ek süre yalnızca bir defa verilebilir; bir aydan kısa bir ek süre verilmişse sonradan kalan süre eklenerek bir aya tamamlanamaz. - Ek süre talebinin cevap süresi dolduktan sonra yapılması hâlinde mahkeme bu talebi kabul etmez ve davalı ek süre hakkı kazanamaz. - Ek süre talebi hakkındaki karar, kabul edilse de reddedilse de taraflara derhal bildirilir; bildirilmeyen karar hukuki dinlenilme hakkını ihlal eder. ### Kural süre ile ek cevap süresi arasındaki fark nedir? - Kural olarak davalı, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesi vermek zorundadır. - Olağanüstü hâlde, yani cevabın hazırlanmasının çok zor ya da imkânsız olduğu durumda, mahkemeden bir defaya mahsus ve bir ayı geçmeyen ek süre istenebilir. Sonuç: Ek süre kendiliğinden doğmaz; mahkemenin takdirine bağlıdır ve süre dolmadan talep edilmesi şarttır. ### Talebin yapıldığı tarih ile ek sürenin başlangıcı arasındaki fark nedir? - Talebin yapıldığı tarih ile ek sürenin başlangıcı aynı şey değildir; ek süre cevap süresinin bitiminden itibaren işler. - Eski uygulamada ek sürenin talep tarihinden itibaren işlediği düşünülebilirdi. Sonuç: Talep ne kadar erken yapılırsa yapılsın, ek süre iki haftalık sürenin bitiminden sonra başlar; bu nedenle süre sonuna yakın yapılan taleplerde davalının süresiz kalma riski doğar. ### Kabul edilen talep ile reddedilen talep arasındaki fark nedir? - Mahkeme ek süre verirse davalı, cevap süresinin bitiminden sonra bir ay ya da daha kısa bir süre içinde cevabını sunar. - Mahkeme talebi reddederse ek süre verilmez ve iki haftalık cevap süresi geçerli kalır. Sonuç: Her iki halde de kararın taraflara bildirilmesi zorunludur; bildirilmeyen karar davalının savunma hakkını etkiler. ### Cevap dilekçesini verme süresi: sık yapılan hatalar nelerdir? - Ek sürenin talep tarihinden itibaren işlediğini sanmak; oysa ek süre cevap süresinin bitiminden itibaren işler. - Ek süre talebini cevap süresi dolduktan sonra yapmak ve bunun kabul edileceğini varsaymak; talep cevap süresi içinde yapılmalıdır. - Bir aydan kısa verilen ek sürenin sonradan eklenerek bir aya tamamlanabileceğini düşünmek; ek süre bir defaya mahsustur. - Mahkemenin ek süre talebi hakkındaki kararını taraflara bildirmeden davayı sonuçlandırmak; bildirim zorunludur. - Ek süreyi kendiliğinden doğmuş saymak; ek süre hakimin takdirine bağlıdır ve talep üzerine verilir. - Süre geçtikten sonra cevap verilmesi hâlinde cevabın geçerli sayılacağını düşünmek; süre geçtiğinde inkâr sonucu doğar. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Ek cevap süresi talebinin cevap süresi dolduktan sonra yapılması hâlinde mahkemenin talebi reddetmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/761 E., 2025/638 K., 15.10.2025) - Süre içinde yapılan ek süre talebi üzerine mahkemenin olumlu ya da olumsuz bir karar verip bu kararı taraflara bildirmemesi, davalının hukuki dinlenilme hakkını ihlal eder ve kararın bozulmasına yol açar. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/761 E., 2025/638 K., 15.10.2025) - Davalının cevap süresi içinde ileri sürmediği zamanaşımı savunması, savunmanın genişletilmesi niteliğinde kabul edilmekte ve davacı itiraz ederse dikkate alınmamaktadır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi, 2020/1429 E., 2023/1539 K., 05.10.2023) - Kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazının iki haftalık cevap süresi içinde ileri sürülmesi zorunlu kabul edilmektedir. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2021/122 E., 2023/1416 K., 12.10.2023; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2020/480 E., 2022/1847 K., 08.12.2022) - Davalıya tebligat yapılmadan dosya üzerinden karar verilmesinin cevap süresinin işlemesini engellediği ve usule aykırılık oluşturduğu kabul edilmektedir. (Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2025/1068 E., 2025/1307 K., 08.07.2025) - Davalının süre içinde ek süre talebinde bulunmasına rağmen mahkemenin karar vermeden davayı sonuçlandırmasının savunma hakkını ihlal ettiği kabul edilmektedir. (Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2025/1080 E., 2025/947 K., 28.05.2025) ### Nasıl ispat edilir? - Ek süre talebinde bulunan davalı, cevap dilekçesinin iki haftalık süre içinde hazırlanmasının çok zor ya da imkânsız olduğunu ispatla yükümlüdür; bu hâl talebi destekleyen somut belge ve açıklamalarla gösterilir. - Dava dilekçesinin davalıya tebliğ tarihi, tebligat mazbatası ile ispatlanır; tebliğ tarihi süreyi başlatan olaydır. - Ek süre talebinin cevap süresi içinde yapıldığı, mahkemeye sunulan talep dilekçesinin havale veya kayıt tarihi ile belgelenir. - Mahkemenin talep hakkındaki kararının taraflara bildirildiği, tebligat belgeleri ile ispatlanır; bildirimin yapılmadığını ileri süren taraf bunu ispat eder. - Davalının süre içinde cevap vermediği hâlde davacının iddialarının inkâr edilmiş sayılması sonucu, davacının iddiasına dayanarak ilk davranışını ispatlaması gerekmez; ancak davalının süre içinde cevap verdiğini ileri sürmesi hâlinde cevabın süresinde verildiği belgeyle ispatlanır. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [6100 sayılı Kanun m.122](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-122): Dava dilekçesinin tebliğinde davalıya iki hafta içinde cevap verebileceğinin bildirilmesini düzenler; bu madde ile birlikte cevap süresinin başlangıç ihbarını oluşturur. - [6100 sayılı Kanun m.126](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-126): Cevap dilekçesinin verileceği mahkemeyi ve havale tarihini belirler; süre bu verilme ile ilgilidir. - [6100 sayılı Kanun m.128](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-128): Süresinde cevap dilekçesi verilmemesinin sonucunu, yani davacının vakıalarının inkâr edilmiş sayılmasını düzenler. - [6100 sayılı Kanun m.129](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-129): Cevap dilekçesinin içeriğini ve eksikliğin giderilmesini düzenler; süre içinde verilen cevabın geçerliliği bu hükme göre değerlendirilir. - [6100 sayılı Kanun m.91](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-91): Sürelerin tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlamasına ilişkin genel kuralı düzenler. - [6100 sayılı Kanun m.92](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-92): Süreyi hesaplama ve sürenin son gününe ilişkin genel kuralları düzenler; iki haftalık sürenin son günü bu hükme göre belirlenir. ## [HMK m.128 — Süresinde cevap dilekçesi verilmemesinin sonucu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-128) Madde, süresi içinde cevap dilekçesi verilmemesinin yargılamadaki sonucunu düzenler; davalının cevap dilekçesi vermemesi halinde davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamının inkâr edilmiş sayılacağı kuralını koyar. Kural, cevap süresinin kaçırılması ile bilerek cevap verilmemesi hallerinde birlikte uygulanır ve dava dilekçesinin davalıya usulüne uygun tebliğ edilmiş olmasını varsayar. Maddenin uygulanması, davalının cevap süresi içinde cevap vermemesi ve süre uzatımı talebinin kabul edilmemiş veya olumlu bir karara bağlanmamış olmasına bağlıdır. Madde, cevap süresinin başlangıcını ve uzatılmasını düzenlemez (m.127); ilk itirazların ileri sürülmesini düzenlemez (m.117, m.131); cevap dilekçesinin içeriğini düzenlemez (m.129); eski hâle getirme talebini düzenlemez (m.95-101); davalının tahkikat aşamasında delil bildirme imkânını ve ıslahı düzenlemez (m.145, m.176 ve devamı). ### Süresinde cevap dilekçesi verilmemesinin sonucu: hangi kavramlar bilinmeli? - **Cevap dilekçesi**: Davalının dava dilekçesine karşı savunmasını içeren ve kanunda öngörülen süre içinde mahkemeye verilmesi gereken yazılı beyandır. Bu dilekçe verilmediğinde madde devreye girer. - **İnkâr sayılma**: Davalının açık bir beyanı olmadan, dava dilekçesindeki vakıaların tamamının inkâr edildiğinin kanun gereği kabul edilmesidir. Bu, davalının ikrarı anlamına gelmez; davacıyı vakıaları ispat yükü altında bırakır. - **Vakıaların tamamı**: Dava dilekçesinde ileri sürülen olgusal iddiaların tümüdür. Hukuki nitelendirmeler ve dava şartları bu kapsamda değerlendirilmez. - **İlk itiraz**: Davanın esasına girilmeden önce ileri sürülmesi gereken, hak düşürücü süreye bağlı savunmalardır. Cevap dilekçesi verilmediğinde bunların ileri sürülmesi mümkün olmaz. ### Süresinde cevap dilekçesi verilmemesinin sonucu: hangi şartlar aranır? - Dava dilekçesinin davalıya usulüne uygun tebliğ edilmiş olması gerekir. - Davalı, cevap dilekçesini kanunda öngörülen iki haftalık süre içinde mahkemeye sunmamış olmalıdır. - Davalının süresinde cevap vermemesi bilerek ya da süre kaçırılması nedeniyle gerçekleşmiş olabilir; her iki halde de madde uygulanır. - Cevap süresinin uzatılması talebi varsa, bu talebin olumlu ya da olumsuz bir karara bağlanmış olması gerekir; karar verilmemiş talep süre uzatımı sayılmaz. - Davalının süresinde cevap vermemesinin ardından verilen cevap dilekçesi, kural olarak, sonucu değiştirmez; davacı itiraz ederse cevap hiç verilmemiş sayılır. ### Süresinde cevap dilekçesi verilmemesinin sonucu: hangi sonuçları doğurur? - Davalı süresinde cevap dilekçesi vermezse, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamı inkâr edilmiş sayılır. - Vakıaların inkâr edilmiş sayılması, davalının ikrarı anlamına gelmez; davacı bu vakıaları delillerle ispatlamak zorundadır. - Davalı, inkâr kapsamında kalan savunma yapabilir ve bu yönde delil gösterebilir. - Süresinde cevap vermeyen davalı, ilk itirazlarını ileri süremez; zamanaşımı def'i gibi savunmalar ıslah yoluyla da bu aşamada ileri sürülemez. - Davacı, cevap süresi dolduktan sonra verilen cevap dilekçesine itiraz ederse, cevap hiç verilmemiş sayılır. - Davalı, ispat yükünü üstlenmiş sayılmaz; yalnızca inkâr savunması ile yetinmiş olur. - Davalının süre kaçırılmasında elinde olmayan bir sebep varsa eski hâle getirme talebinde bulunabilir; bu talep kabul edilirse inkâr sonucu ortadan kalkar. ### Cevap vermeme ile süresinde cevap verme arasındaki fark nedir? - Süresinde cevap dilekçesi veren davalı, vakıalara ilişkin tek tek beyanda bulunur ve savunmasını şekillendirir. - Süresinde cevap vermeyen davalı, madde gereğince vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır ve sadece inkâr ile sınırlı savunma yapabilir. Sonuç: Cevap vermeyen davalı, cevap dilekçesi ile ileri süreceği ilk itirazlardan ve ikrar-inkâr ayrımından yararlanamaz; savunması inkâr çerçevesinde kalır. ### Bilerek cevap vermeme ile süre kaçırılması arasındaki fark nedir? - Davalının bilerek cevap vermemesi, savunma iradesini kullanmamasından kaynaklanır. - Süre kaçırılması, davalının elinde olmayan sebeplerle süresinde cevap verememesidir. Sonuç: Her iki halde de madde uygulanır; ancak süre kaçırılması hâlinde davalı eski hâle getirme talebinde bulunabilir (m.95-101). ### Süre uzatımı kararı verilmiş ile verilmemiş talep arasındaki fark nedir? - Mahkemece olumlu karar verilmiş süre uzatımı, cevap süresini uzatır ve bu süre içinde cevap verilmesi madde kapsamı dışında kalır. - Mahkemece karara bağlanmamış talep, süre uzatımı sayılmaz. Sonuç: Karar verilmemiş talep nedeniyle cevap verilmemişse madde uygulanır. ### Süresinde cevap dilekçesi verilmemesinin sonucu: sık yapılan hatalar nelerdir? - Süresinde cevap vermeyen davalının vakıaları ikrar etmiş sayıldığını kabul etmek; madde inkâr sonucu doğurur, ikrar doğurmaz. - Cevap süresi dolduktan sonra verilen cevap dilekçesinin ıslah yoluyla sonucu ortadan kaldırabileceğini varsaymak; ıslah kaçırılmış süreyi geri getirmez. - Davalının zamanaşımı def'ini cevap dilekçesi verilmeden de ıslah ile ileri sürebileceğini kabul etmek. - Mahkemenin karara bağlamadığı süre uzatım talebini, süre uzatılmış sayılması yönünde yorumlamak. - Süresinde cevap vermeyen davalının ispat yükü üstlendiğini kabul etmek; davalı ispat yükü altında değildir. - Süre kaçırılmasında eski hâle getirme yoluna başvurulabileceğini gözden kaçırarak doğrudan inkâr sonucunu uygulamak. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Cevap süresi içinde cevap dilekçesi verilmediğinde, davalının dava dilekçesindeki vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılacağı kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2026/677 E., 2026/793 K., 16.04.2026; Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2023/1993 E., 2025/369 K., 26.02.2025; Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2024/400 E., 2024/1795 K., 08.11.2024) - Davalının cevap süresi içinde uzatım talebinde bulunmuş olsa dahi, mahkemenin bu talep hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar vermemesi halinde süre uzatılmış sayılmaz; bu durumda madde uygulanır. (Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2024/45 E., 2024/1637 K., 17.10.2024; Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2024/400 E., 2024/1795 K., 08.11.2024) - Davalının süresinde cevap vermemesi nedeniyle inkâr sayılma sonucu, davalı tarafın dava dilekçesinde ileri sürülen bütün vakıalara karşı geçerlidir; ancak davalının kendi şirketinin temsil yetkisi gibi sürece ilişkin hususlar ayrıca değerlendirilir. (Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2024/45 E., 2024/1637 K., 17.10.2024) - Bir davalının cevap dilekçesi vermediği durumda, diğer mecburi dava arkadaşlarının davaya cevap vermemesi ve belgenin dosyada bulunması gibi hallerde maddenin mutlak biçimde uygulanmayabileceği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/614 E., 2024/419 K., 12.09.2024) - Cevap dilekçesi verilmediğinde davalının ön inceleme ve tahkikat aşamasında inkâr kapsamında delil göstermesine imkân tanınması gerektiği ileri sürülmüştür; bu sonuç, savunma hakkının korunması gerekçesine dayanır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2021/950 E., 2024/817 K., 05.06.2024) ### Nasıl ispat edilir? - Dava dilekçesinin davalıya usulüne uygun tebliğ edildiğini ve iki haftalık süre içinde cevap dilekçesinin verilmediğini ortaya koyma yükü, davacıdadır; tebligat belgesi ve dosya kayıtları bu konuda temel delildir. - Davacı, dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların ispatı için delil gösterir; inkâr sayılma sonucu, bu yükü ortadan kaldırmaz. - Davalının süre uzatımı talebinde bulunup bulunmadığı ve bu talebin karara bağlanıp bağlanmadığı, dosya kayıtlarından (ara karar ve tutanak) belirlenir. - Davalı, süre kaçırmasının elinde olmayan bir sebepten kaynaklandığını ileri sürüyorsa, bu durumu belgelerle ispatlamak zorundadır. - Davalının inkâr kapsamında kalan bir savunma yapması ve delil göstermesi mümkündür; ancak bu, ikrar ya da ispat yükü üstlenme anlamına gelmez. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [6100 sayılı Kanun m.127](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-127): Cevap süresinin iki hafta olduğunu ve bu süre içinde verilen ek süre talebinin şartlarını düzenler; maddenin uygulanabilmesi için bu sürenin geçmiş olması gerekir. - [6100 sayılı Kanun m.117](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-117): İlk itirazların cevap dilekçesinde ileri sürülmesi zorunluluğunu koyar; cevap verilmediğinde bu itirazların dinlenmemesinin dayanağıdır. - [6100 sayılı Kanun m.131](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-131): Cevap dilekçesi verildikten sonra ilk itirazların ileri sürülememesini düzenler; cevap verilmemiş olma durumuna benzer bir sınırlama getirir. - [6100 sayılı Kanun m.95-101](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-95): Eski hâle getirme talebini düzenler; süre kaçırılmasında davalının bu yolla maddenin sonucunu ortadan kaldırabilmesini sağlar. ## [HMK m.129 — Cevap dilekçesinin içeriği](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-129) Bu madde, davalının cevap dilekçesinde bulunması gereken unsurları sayar: mahkemenin adı, tarafların ve varsa kanuni temsilcilerle vekillerin kimlik ve adres bilgileri, davalının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, savunmanın dayanağı vakıaların sıra numarası altında özetleri, her vakıanın delilleri, dayanılan hukuki sebepler, açık talep sonucu ve imza. Uygulama bakımından cevap dilekçesini veren davalıya ve onun temsilcisine uygulanır. Maddenin ikinci fıkrası, dava dilekçesine ilişkin 121. maddenin cevap dilekçesi hakkında da uygulanacağını belirtir. Madde cevap süresini, cevap dilekçesinin verilme yerini, ek cevap süresini ve süresinde cevap verilmemesinin sonucunu düzenlemez; bunlar cevap süresi ve süresinde cevap vermeme başlıklı hükümlerde yer alır. Eksik unsurun tamamlanma usulü ve eksikliğin yaptırımı da bu maddenin kendi metninde düzenlenmemiştir; uygulamada bu konular için ilgili usul hükümlerine bakılır. Dava dilekçesinin içeriği de ayrı bir maddede (119. madde) düzenlenmiştir. ### Cevap dilekçesinin içeriği: hangi kavramlar bilinmeli? - **Cevap dilekçesi**: Davalının davaya karşı savunmasını, dava dilekçesindeki vakıalara yanıtını ve talep sonucunu içeren yazılı beyanıdır. Dilekçenin unsurları bu maddede sayılmıştır. - **Savunmanın dayanağı vakıalar**: Davalının savunmasını oluşturan olgulardır. Davacının dava dilekçesindeki vakıalara verilen cevaplar ile davalının kendi ileri sürdüğü yeni vakıalar bu kapsamdadır. Yalnızca hukuki nitelendirme bu vakıalar arasında sayılmaz. - **Sıra numarası altında özet**: Vakıaların numaralandırılarak kısaca açıklanmasıdır. Önce davacının vakıalarına aynı numara ile cevap verilir, ardından davalının kendi vakıaları numaralandırılır. - **Vakıanın delili**: Savunmada ileri sürülen her bir vakıanın hangi delille ispat edileceğinin gösterilmesidir. Her vakıa için ayrı delil bildirilmesi gerekir. - **Talep sonucu**: Davalının mahkemeden açıkça istediği sonuçtur; davanın reddi, kısmen reddi veya karşı dava gibi talepler bu kapsamda belirtilir. - **Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası**: Davalının kimliğini belirleyen numaradır. Kural olarak Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı davalılar için aranır. ### Cevap dilekçesinin içeriği: hangi şartlar aranır? - Cevap dilekçesinde mahkemenin adı yer almalıdır. - Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri yazılmalıdır; davalı yurt dışında oturuyorsa yurt içinde işlemlere esas olacak bir adres de gösterilmelidir. - Davalının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası bildirilmelidir. - Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri yazılmalıdır. - Davalının savunmasının dayanağı olan bütün vakıalar sıra numarası altında açık biçimde özetlenmelidir; davacının vakıalarına aynı sıra numarasıyla cevap verilmelidir. - Savunmanın dayanağı olarak ileri sürülen her vakıanın hangi delillerle ispat edileceği belirtilmelidir. - Dayanılan hukuki sebepler gösterilmelidir. - Talep sonucu açık biçimde yazılmalıdır. - Davalının veya varsa kanuni temsilcisinin ya da vekilinin imzası bulunmalıdır. ### Cevap dilekçesinin içeriği: hangi sonuçları doğurur? - Cevap dilekçesinde madde metnindeki unsurlar bulunursa dilekçe maddenin şekil şartlarını karşılamış olur. - Davalının vakıalarına aynı sıra numarasıyla cevap vermemesi, hâkimin ön incelemede tarafların anlaştığı ve anlaşamadığı noktaları tespit etmesini zorlaştırır. - Savunmanın dayanağı vakıaların delillerinin gösterilmemesi, o vakıanın ispatını güçleştirir; delil bildirilmeyen vakıa için ispat imkânı ortadan kalkabilir. - Cevap dilekçesinde eksik unsur bulunması hâlinde bu maddenin kendi metninde bir yaptırım düzenlenmemiştir; eksikliğin giderilmesi usulü ilgili usul hükümlerinden izlenir. - Hukuki sebep gösterilmemesi cevap dilekçesinin eksikliği sayılmaz, çünkü hâkim hukuku resen uygular. - Talep sonucunun açık yazılmaması, davalının ne istediğinin belirsiz kalmasına yol açar. ### Vakıa ile hukuki sebep arasındaki fark nedir? - Vakıa, davalının savunmasını dayandırdığı olgulardır ve dilekçede zorunlu olarak sıra numarası altında özetlenir. - Hukuki sebep, bu olgulara uygulanan hukuk kuralıdır; hâkim hukuku resen uyguladığı için cevap dilekçesinde gösterilmesi zorunlu değildir. Sonuç: Hukuki sebep gösterilmemiş olsa da eksiklik sayılmaz; ancak avukatla verilen cevaplarda bildirilmesi uygulamada önerilir. ### Davacının vakıalarına cevap ile davalının kendi vakıaları arasındaki fark nedir? - Davacının dava dilekçesindeki vakıalarına, aynı sıra numarasıyla cevap verilir. - Davalının dayandığı yeni vakıalar, davacının numaralarının devamında ayrı sıra numaralarıyla bildirilir. Sonuç: Sıra numaraları karşılaştırmayı kolaylaştırır; ön incelemede tarafların anlaştığı ve anlaşamadığı noktaların belirlenmesini sağlar. ### Yurt içinde yerleşik davalı ile yurt dışında yerleşik davalı arasındaki fark nedir? - Yurt içinde oturan davalı, adres ve kimlik bilgilerini açıkça bildirir. - Yurt dışında oturan davalı, yurt içinde işlemlere esas olacak bir adres de gösterir. Sonuç: Yurt dışındaki davalı yurt içi adresi göstermezse dilekçe eksik kalır ve eksikliğin giderilmesi gerekir. ### Cevap dilekçesinin içeriği: sık yapılan hatalar nelerdir? - Davacının dava dilekçesindeki vakıalara sıra numarası vermeden genel inkâr ile yetinmek; bu, ön incelemede tarafların anlaştığı noktaların belirlenmesini güçleştirir. - Davalının kendi vakıalarını sıra numarası olmadan yazmak; bunun savunmanın hangi olgulara dayandığını ayırt etmeyi zorlaştırdığını gözden kaçırmak. - Her vakıa için delil gösterilmeden yalnızca genel delil listesi vermek; bu, vakıa-delil bağını koparır. - Hukuki sebep gösterilmediği için dilekçenin eksik olduğunu düşünmek; madde metninde hukuki sebep bir zorunlu unsur olarak değil, hâkimin resen uygulayacağı bir kural olarak gösterilmiştir. - Davalının yurt dışında oturması hâlinde yurt içi adres bildirimini atlamak. - Talep sonucunu yalnızca 'davanın reddi' gibi genel bir ifadeyle yazıp karşı dava veya ayrı talepleri belirtmemek. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Cevap dilekçesinde davacının vakıalarına aynı sıra numarasıyla cevap verilmesi gerektiği, davalının bütün vakıaları inkâr ile yetinmek istememesi hâlinde bu yükü taşıdığı kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2024/1019 E., 2024/1061 K., 10.12.2024; Hukuk Genel Kurulu, 2021/517 E., 2022/152 K., 17.02.2022) - Madde 129/1-d hükmünün, davalının savunmasının dayanağı olan vakıaların yanında davacı tarafından bildirilmiş vakıalara cevap verilmesini de kapsayacak biçimde anlaşılması gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/517 E., 2022/152 K., 17.02.2022; Hukuk Genel Kurulu, 2021/518 E., 2022/153 K., 17.02.2022) - Davalının cevap dilekçesinde hiçbir vakıa ileri sürmemesi hâlinde, davacının iddialarını inkâr etmiş sayılacağı ve inkâr kapsamını aşan savunmaları ancak savunmanın değiştirilmesi yasağının istisnaları kapsamında ileri sürebileceği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/518 E., 2022/153 K., 17.02.2022; Hukuk Genel Kurulu, 2021/516 E., 2022/151 K., 17.02.2022) - Davalının cevap dilekçesinde dayandığı vakıaların delilleriyle birlikte gösterilmesi gerektiği; bu yapılmadığında vakıaların ispat imkânının daraldığı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/517 E., 2022/152 K., 17.02.2022) - Davalının cevap dilekçesinde hukuki sebep göstermesinin zorunlu olmadığı, ancak avukatla verilen dilekçelerde sebeplerin bildirilmesinin hâkimin işini kolaylaştırdığı kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2024/1019 E., 2024/1061 K., 10.12.2024) ### Nasıl ispat edilir? - Savunmanın dayanağı vakıaları ileri süren davalı, bu vakıaları cevap dilekçesinde sıra numarası altında özetlemekle yükümlüdür; ispat yükü bu vakıaları ileri süren tarafa aittir. - Her vakıanın hangi delille ispat edileceği cevap dilekçesinde gösterilmelidir; delil gösterilmeyen vakıa için ispat imkânı sınırlı kalır. - Davacının vakıalarını inkâr eden davalı, inkârını dilekçede açıkça belirtmelidir; inkârın kapsamı dilekçedeki cevaplarla belirlenir. - Dilekçedeki eksikliğin ileri sürülmesi ve kanıtlanması karşı tarafa değil, eksikliği tespit eden mahkemeye aittir; hâkim dilekçeyi kendiliğinden kontrol eder. - Davalının imzası ve kimlik bilgileri, dilekçenin davalıya ait olduğunu gösteren belgesel unsurlardır. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [6100 sayılı Kanun m.121](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-121): Dava dilekçesine ilişkin genel şekil şartlarını düzenler. 129. maddenin ikinci fıkrası bu hükmü cevap dilekçesi için de uygulanır kılar. - [6100 sayılı Kanun m.119](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-119): Dava dilekçesinin içeriğini düzenler; davalının vakıalara cevap verirken karşılaştığı davacı dilekçesinin unsurlarını belirler. - [6100 sayılı Kanun m.33](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-33): Hâkimin hukuku resen uygulamasını öngörür; bu nedenle hukuki sebebin gösterilmemesi eksiklik sayılmaz. - [6100 sayılı Kanun m.140](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-140): Ön incelemede tarafların anlaştığı ve anlaşamadığı hususların tespitini düzenler; sıra numaralı cevaplar bu tespiti kolaylaştırır. ## [HMK m.130 — Cevap dilekçesinde eksiklik bulunması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-130) Bu madde, cevap dilekçesinde 129. maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç) ve (ğ) bentlerindeki unsurlardan birinin eksik olması hâlinde hâkimin izleyeceği yolu düzenler: eksikliğin giderilmesi için süre verilmesi ve süre içinde giderilmemesinin sonucu. Kime uygulandığı bakımından, davalının cevap dilekçesi verdiği her dava türünde ve cevap dilekçesindeki bu unsurlar eksik olduğunda uygulanır. Madde, cevap dilekçesindeki diğer unsurların (vakıalar, deliller, hukuki sebepler, talep sonucu, davalının imzası dışındaki eksiklikler) eksikliğinin sonucunu düzenlemez; bu eksiklikler için 130. maddenin müeyyidesi uygulanmaz (m.129). Cevap süresinin başlangıcı ve uzatılması ile cevap dilekçesinin verilmemesinin sonuçları, cevap dilekçesinin sunulmasına ilişkin genel hükümler ve davalının cevap süresi ayrı maddelerde yer alır (m.127, m.128). Dava dilekçesindeki eksikliklerin giderilmesi ve davanın açılmamış sayılması da ayrı bir rejime tabidir (m.119). ### Cevap dilekçesinde eksiklik bulunması: hangi kavramlar bilinmeli? - **Cevap dilekçesi unsurları (m.129/1 a, b, c, ç, ğ)**: Mahkemenin adı, tarafların ad, soyad ve adresleri ile yurt içi tebligat adresi, davalının T.C. kimlik numarası, varsa kanuni temsilci ve vekilin ad, soyad ve adresi ile davalının (ya da vekilinin veya kanuni temsilcisinin) imzasıdır. Bu bentlerdeki unsurlar 130. maddenin müeyyidesine bağlanmış olan zorunlu unsurlardır. - **Eksiklik**: Bu bentlerde sayılan bilgi ya da imzanın cevap dilekçesinde hiç yer almaması ya da eksik yazılmasıdır. Eksiklik, unsurun tamamen yokluğu veya yetersizliği olarak değerlendirilir. - **Verilmemiş sayılma**: Süre içinde eksikliğin giderilmemesi hâlinde cevap dilekçesinin hiç verilmemiş gibi kabul edilmesidir. Bu durumda davalının cevap dilekçesiyle ileri sürebileceği savunmalar hükümsüz kalır ve 128. maddedeki inkâr varsayımı devreye girer. ### Cevap dilekçesinde eksiklik bulunması: hangi şartlar aranır? - Cevap dilekçesinde 129/1 (a), (b), (c), (ç) veya (ğ) bentlerinde sayılan unsurlardan birinin eksik olması gerekir. - Eksikliğin giderilmesi için hâkimin davalıya bir haftalık süre vermesi gerekir. - Davalının süre içinde eksikliği tamamlaması gerekir; tamamlanırsa cevap dilekçesi eksiksiz kabul edilir. - Eksiklik süre içinde giderilmezse cevap dilekçesinin verilmemiş sayılması için hâkimin bu sonucu açıkça hükme bağlaması gerekir. ### Cevap dilekçesinde eksiklik bulunması: hangi sonuçları doğurur? - Eksiklik süre içinde giderilirse cevap dilekçesi geçerli kabul edilir ve davalının savunması bu dilekçeyle sürdürülür. - Eksiklik süre içinde giderilmezse cevap dilekçesi verilmemiş sayılır. - Cevap dilekçesi verilmemiş sayıldığında davalının dava dilekçesindeki vakıaların tamamını inkâr ettiği varsayılır (m.128/1). - Cevap dilekçesinin 129/1 (a), (b), (c), (ç) ve (ğ) bentleri dışındaki unsurlarında eksiklik varsa bu madde uygulanmaz ve dilekçenin verilmemiş sayılması söz konusu olmaz. - Eksiklik bu bentlerde bulunsa dahi 130. maddenin uygulanması için hâkimin süre vermesi gerekir; süre verilmeden doğrudan verilmemiş sayılma kararı hukuka aykırı olur. ### 130. madde kapsamındaki eksiklik ile diğer cevap dilekçesi unsurlarındaki eksiklik arasındaki fark nedir? - (a), (b), (c), (ç) ve (ğ) bentlerindeki unsurların eksikliği, davalıya süre verilmesini ve bu süre içinde giderilmezse verilmemiş sayılmayı doğurur. - Vakıalar, deliller, hukuki sebepler ve talep sonucu gibi diğer unsurların eksikliğinde 130. maddenin müeyyidesi uygulanmaz. Sonuç: Diğer unsurların eksikliğinde cevap dilekçesi verilmemiş sayılmaz; mahkeme davayı görmeye devam eder ve dilekçeyi mevcut hâliyle değerlendirir. ### Dava dilekçesindeki eksiklik ile cevap dilekçesindeki eksiklik arasındaki fark nedir? - Dava dilekçesinde eksiklik halinde 119. madde uyarınca hâkim süre verir ve süre içinde tamamlanmazsa davanın açılmamış sayılmasına karar verilir. - Cevap dilekçesinde 130. madde uyarınca süre verilir ve tamamlanmazsa cevap dilekçesi verilmemiş sayılır. Sonuç: Sonuç farklıdır: davanın açılmamış sayılması davacı için dava hakkını etkilerken, cevap dilekçesinin verilmemiş sayılması davalının savunma hakkını etkiler. ### Cevap dilekçesinde eksiklik bulunması: sık yapılan hatalar nelerdir? - 130. maddedeki bir haftalık süreyi uzatmak ya da yeniden vermek; bu sürenin kesin nitelikte olduğu dikkate alınmalıdır. - Vakıalar, deliller veya hukuki sebeplerdeki eksikliği 130. maddeye bağlayıp cevap dilekçesini verilmemiş saymak; bu unsurlar için 130. madde uygulanmaz. - Süre verilmeden doğrudan verilmemiş sayılma kararı vermek; önce hâkimin süre vermesi gerekir. - Eksikliğin süre içinde tamamlanıp tamamlanmadığını dosya üzerinden kontrol etmeden karar vermek. - Verilmemiş sayılma sonucunu hükme bağlamadan dava dilekçesi için öngörülen 119. madde rejimini cevap dilekçesine uygulamak; iki rejim farklıdır. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Cevap dilekçesinde 130. madde kapsamı dışındaki unsurların (vakıalar, deliller, hukuki sebepler gibi) eksikliğinde cevap dilekçesinin verilmemiş sayılmasının yersiz olduğu, bu hâllerde mahkemenin dilekçeyi mevcut hâliyle değerlendirerek davaya devam etmesi gerektiği kabul edilmektedir. (8. Daire, 2016/10557 E., 2021/964 K., 17.02.2021) - Eksiklik süre içinde giderilmemiş olsa dahi 130. madde kapsamı dışındaki unsurlarda davanın reddi veya dilekçenin verilmemiş sayılması yönünde karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu kabul edilmektedir. (8. Daire, 2023/7037 E., 2025/1628 K., 05.03.2025) - Hâkimin, eksikliği giderilmeyen cevap dilekçesi için süre verip ardından sonucu açıkça hükme bağlaması gerektiği; bu aşamanın atlanmasının usul hatası oluşturduğu kabul edilmektedir. (8. Daire, 2016/10557 E., 2021/964 K., 17.02.2021) ### Nasıl ispat edilir? - Eksikliği ileri süren tarafın (genellikle davacı), cevap dilekçesinde 129/1 (a), (b), (c), (ç) veya (ğ) bentlerinden birinin eksik olduğunu dosya üzerinden gösterir; eksikliğin varlığı dilekçenin kendisinden anlaşılır. - Davalı, eksikliğin süre içinde giderildiğini gösteren yeni ya da düzeltilmiş dilekçe ile tamamlandığını dosyaya sunarak ispat eder. - Davacı, cevap dilekçesinin 130. maddenin kapsamı dışındaki bir unsurunda eksiklik olduğunu ileri sürdüğünde, bu eksikliğin verilmemiş sayılma sonucunu doğurmadığını mahkeme değerlendirir; ispat yükü bu konuda davacıya aittir. - Hâkimin süre verip vermediği ve süresinin sonunda eksikliğin giderilip giderilmediği dosya kayıtlarından (tebligat ve ara karar) anlaşılır; kararın gerekçesinde bu tespit yer almalıdır. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [6100 sayılı Kanun m.129](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-129): Cevap dilekçesinin zorunlu unsurlarını sayar; 130. madde bu fıkrada sayılan (a), (b), (c), (ç) ve (ğ) bentlerinin eksikliğini düzenler. - [6100 sayılı Kanun m.128](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-128): Cevap dilekçesi verilmemiş sayıldığında davalının dava dilekçesindeki vakıaları inkâr etmiş sayılmasını düzenler; 130. maddenin doğurduğu sonucun içeriğini belirler. - [6100 sayılı Kanun m.119](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-119): Dava dilekçesindeki eksikliklerin giderilmesi ve davanın açılmamış sayılmasını düzenler; cevap dilekçesi için 130. maddenin paralel bir rejim kurduğu karşılaştırmada önemlidir. ## [HMK m.131 — Cevap dilekçesi verilmesinin sonucu](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-131) Madde, cevap dilekçesinin verilmesinden sonra ilk itirazların ileri sürülemeyeceği kuralını düzenler; cevap süresinin dolmamış olması bu sonucu değiştirmez. Kural davalı bakımından uygulanır ve cevap dilekçesi veren davalının ilk itirazlarını ilgilendirir. Maddede cevap süresinin uzunluğu, cevap dilekçesinin içeriği, eksikliğin giderilmesi ve süresinde cevap verilmemesinin sonuçları düzenlenmez (m.127, m.128 ve m.129 ile ilgili kurallar). Cevap dilekçesinin verilmesi, havalesi ve örneklerinin tebliği de bu maddenin konusu değildir (m.126 ve m.127 kapsamında). Savunmanın genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağı ile ıslah, ayrı bir usul rejimidir (m.141 ve m.176 bağlamında) ve bu maddede ele alınmaz. ### Cevap dilekçesi verilmesinin sonucu: hangi kavramlar bilinmeli? - **İlk itirazlar**: Davalının davanın esasına girmeden önce ileri sürmesi gereken usuli itirazlardır. Dava şartlarına ilişkin itirazlar bu kapsamdadır ve bunların cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. - **Cevap dilekçesinin verilmesi**: Davalının savunmasını içeren dilekçenin mahkemeye sunulmasıdır. Dilekçe, havale tarihinde verilmiş sayılır; bu an madde bakımından, ilk itirazların artık ileri sürülemeyeceği anın başlangıcıdır. - **Cevap süresi**: Davalının cevap dilekçesini verebileceği süredir. Madde, bu sürenin dolmuş olmasını koşul olarak aramaz; süre içinde dahi cevap dilekçesi verilmesi ilk itirazların kapanması için yeterlidir. ### Cevap dilekçesi verilmesinin sonucu: hangi şartlar aranır? - Davalının cevap dilekçesini mahkemeye vermiş olması gerekir. - Cevap süresinin dolmuş olması aranmaz; cevap dilekçesi süre içinde verilmişse de ilk itirazlar kapanır. - İlk itirazların cevap dilekçesinde ileri sürülmemiş olması gerekir; bu hâlde bunlar sonradan ileri sürülemez. - Cevap dilekçesinin verilmesinden sonra ileri sürülecek yeni ilk itirazlar, cevap süresi içinde verilecek ikinci cevap dilekçesinde dahi ileri sürülemez. ### Cevap dilekçesi verilmesinin sonucu: hangi sonuçları doğurur? - Cevap dilekçesi verilmesinden sonra ilk itirazlar ileri sürülemez. - Cevap süresi dolmamış olsa bile, cevap dilekçesi verildikten sonra ilk itirazlar ileri sürülemez. - Cevap dilekçesinde ileri sürülmeyen ilk itirazlar sonradan ileri sürülemez; bu itirazlar kapanmış sayılır. - Cevap dilekçesi verilmemişse bu madde doğrudan uygulanmaz; bu durumda cevap süresi dolana kadar ilk itirazlar ileri sürülebilir. ### Cevap dilekçesi verilmesi ile cevap süresinin dolması arasındaki fark nedir? - Cevap dilekçesinin verilmesi, ilk itirazların ileri sürülme imkânını sona erdiren bir olaydır. - Cevap süresinin dolması, süreye bağlı bir olaydır ve tek başına ilk itirazların kapanması için aranmaz. Sonuç: Cevap süresi dolmadan cevap dilekçesi verilmişse de ilk itirazlar kapanır; süre beklenmez. ### İlk itiraz ile sonraki savunma arasındaki fark nedir? - İlk itirazlar, davanın esasına girilmeden önce ileri sürülmesi gereken usul ve dava şartı itirazlarıdır. - Sonraki savunmalar, esasa ilişkin vakıa ve hukuki sebeplerdir ve bu madde kapsamında kapanmaz. Sonuç: Yalnız ilk itirazlar cevap dilekçesi verildikten sonra ileri sürülemez; esasa ilişkin savunma ayrıca yapılabilir. ### Cevap dilekçesi veren davalı ile cevap dilekçesi vermeyen davalı arasındaki fark nedir? - Cevap dilekçesi veren davalı, ilk itirazlarını dilekçesinde ileri sürmek zorundadır. - Cevap dilekçesi vermeyen davalı için, maddenin metni doğrudan bir ayrım yapmaz; uygulamada ilk itirazların ileri sürülmesi konusu tartışmalıdır. Sonuç: Cevap dilekçesi vermeyen davalının ilk itiraz yapıp yapamayacağı, maddenin amacı ve uygulama kararlarına göre değerlendirilir. ### Cevap dilekçesi verilmesinin sonucu: sık yapılan hatalar nelerdir? - Cevap süresinin dolmasını beklemek; cevap dilekçesi verildiyse süre dolmasa dahi ilk itirazların kapandığını gözden kaçırmak. - İlk itiraz ile esasa ilişkin savunmayı karıştırmak; esasa ilişkin savunmanın da bu madde kapsamında kapandığını varsaymak. - Cevap dilekçesi verildikten sonra süre içinde yapılan ikinci cevap dilekçesinde yeni ilk itiraz ileri sürülebileceğini sanmak; oysa bu da kabul edilmemektedir. - Cevap dilekçesi vermeyen davalının hiçbir itiraz yapamayacağını varsaymak; bu durumda madde doğrudan uygulanmaz ve süre içinde ileri sürülen itirazlar değerlendirilir. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Cevap dilekçesi vermeyen davalının sonradan ıslahla zamanaşımı def'ini ileri sürebileceği kabul edilmekte; bu durumda süre geçtikten sonra yapılan def'in davacının açık muvafakatine bağlı olduğu belirtilmektedir. (8. Daire, 2023/7037 E., 2025/1628 K., 05.03.2025) - Cevap dilekçesi verildikten sonra ileri sürülmeyen ilk itirazların, cevap süresi dolmamış olsa dahi, sonradan ileri sürülemeyeceği kabul edilmektedir. (5. Hukuk Dairesi, 2025/8048 E., 2025/11134 K., 08.09.2025) - Cevap süresi içinde verilen ikinci cevap dilekçesinde de ilk itirazların ileri sürülemeyeceği, ilk cevap dilekçesinde ileri sürülmeyen ilk itirazların ikinci dilekçede de ileri sürülemeyeceği kabul edilmektedir. (3. Hukuk Dairesi, 2022/2824 E., 2023/357 K., 28.02.2023) - Davalıya ek cevap süresi verilmemesi ya da süre talebinin bildirilmemesi hâlinde, cevap dilekçesinin süresinde verilip verilmediğinin ve sunulan belgelerin değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (8. Daire, 2016/10557 E., 2021/964 K., 17.02.2021) ### Nasıl ispat edilir? - İlk itirazların cevap dilekçesinde ileri sürüldüğünü ileri süren davalıdır; bu hususun ispatı cevap dilekçesinin kendisiyle yapılır. - Davacı, davalının cevap dilekçesinde ileri sürmediği bir ilk itirazı sonradan ileri sürdüğünde, bu itirazın kapandığını cevap dilekçesi ve dosya kayıtlarıyla ispat eder. - Cevap dilekçesinin verilme tarihi, hâkimin havale tarihine göre belirlenir; tarihi tartışan taraf, kalem kayıtlarıyla ispat yükü altındadır. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [6100 sayılı Kanun m.127](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-127): Cevap süresini düzenler. Bu maddedeki 'cevap süresi dolmamış olsa bile' ifadesi, m.127'deki sürenin bu madde bakımından etkisiz olduğunu gösterir. - [6100 sayılı Kanun m.128](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-128): Süresinde cevap vermeyen davalının inkâr sayılması kuralını düzenler; cevap dilekçesi verilmemişse bu madde uygulanır ve ilk itirazların sonucu ayrıca değerlendirilir. - [6100 sayılı Kanun m.141](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-141): Savunmanın genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağını düzenler; ilk itirazların kapanmasından bağımsız olarak esasa ilişkin savunmanın sınırını belirler. ## [HMK m.132 — Karşı dava açılabilmesinin şartları](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-132) Madde, davalının asıl davaya karşı karşı dava açabilmesinin şartlarını düzenler: asıl davanın varlığı ve karşı dava ile asıl dava arasındaki takas, mahsup ilişkisi veya bağlantı koşulu. Şartlar gerçekleşmeden açılan karşı davanın ayrılmasını ve gerekirse görevli mahkemeye gönderilmesini de kapsar. Karşı davaya karşı yeni bir dava açılmasını yasaklar. Madde, karşı davanın açılış yeri, süresi ve dilekçe ile açılması gibi usul kurallarını düzenlemez; bunlar m.133 kapsamındadır. Karşı davanın asıl davayla birlikte incelenmesi ve karşı davanın yargılama usulü ile hüküm sonucu ayrı maddelerde yer alır (m.134, m.135). Yetki ve görev bakımından karşı davanın değerlendirilmesi de bu maddenin kendisinde değil, yetki ve görev kurallarında belirlenir (m.13, görev kuralları). ### Karşı dava açılabilmesinin şartları: hangi kavramlar bilinmeli? - **Karşı dava**: Açılmış ve görülmekte olan bir davada davalının, aynı mahkemede asıl davacıya karşı açtığı dava. Davalının yalnızca savunma yapması karşı dava sayılmaz; ayrı bir talep ileri sürülmesi gerekir. - **Asıl dava**: Karşı davanın bağlı olduğu, davacının davalıya karşı açtığı ve hâlen görülmekte olan dava. Asıl davanın sona ermiş olması karşı dava açılmasını engeller. - **Takas**: Karşılıklı ve aynı cinsten, muaccel alacak-borç ilişkisinin tarafların birbirine karşı alacak ve borçlarını sona erdirmesi. Maddede takas ilişkisi, karşı davadaki talep ile asıl davadaki talep arasında aranan ilk bağlantı türüdür. - **Mahsup**: Karşılıklı talepleri hesap içinde birbirinden düşme yoluyla denkleştirme. Madde takas ile birlikte anıldığından, mahsup ilişkisi de karşı dava için yeterli bağlantı sayılır. - **Bağlantı**: Karşı davadaki talep ile asıl davadaki talebin aynı veya birbirine benzer sebepten doğması ya da birinde verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte olması. Takas ya da mahsup ilişkisi bulunmasa da bu ölçüt karşılanabilir. - **Ayırma kararı**: Şartları gerçekleşmeden açılmış karşı davanın asıl davadan ayrılarak ayrı bir dava olarak yürütülmesine ya da görevli mahkemeye gönderilmesine ilişkin ara karar. ### Karşı dava açılabilmesinin şartları: hangi şartlar aranır? - Karşı dava açılabilmesi için asıl davanın açılmış olması ve açıldığı tarihte değil, karşı dava açıldığı anda hâlen görülmekte bulunması gerekir. - Karşı davada ileri sürülen talep ile asıl davada ileri sürülen talep arasında takas veya mahsup ilişkisi bulunmalıdır. - Takas veya mahsup ilişkisi yoksa, bu davalar arasında bağlantının mevcut olması gerekir; bağlantı, karşı davadaki talep ile asıl davadaki talebin aynı veya benzer sebepten doğmasını ya da birinde verilecek hükmün diğerini etkilemesini ifade eder. - Birinci fıkradaki şartlardan biri gerçekleşmeden karşı dava açılmışsa, bu eksiklik karşı dava açılmasını hükümsüz kılmaz; mahkeme ayırma kararı verir. Ayırma talep üzerine ya da resen yapılır. - Gerekiyorsa karşı dava için görevli mahkemeye dosyanın gönderilmesi kararı da verilir; bu, karşı davanın görevi asıl davanın görevli mahkemesinde bulunmadığında söz konusu olur. - Karşı davaya karşı yeni bir dava açılmamalıdır; bu yasak, karşı davanın kendisine yönelik karşı davayı da kapsar. ### Karşı dava açılabilmesinin şartları: hangi sonuçları doğurur? - Şartlar gerçekleşmişse karşı dava asıl davayla birlikte incelenir ve tek hükümle karara bağlanır. - Asıl davanın açılmış ve hâlen görülmekte olmaması hâlinde karşı dava açılamaz; açılmış olsa bile şartın eksikliği asıl dava sona erdiğinde karşı davanın dayanağını ortadan kaldırır. - Takas, mahsup veya bağlantı bulunmadığı hâlde karşı dava açılmışsa, mahkeme talep üzerine ya da resen karşı davanın asıl davadan ayrılmasına karar verir. - Karşı davanın görevli mahkemede görülmesi gerekiyorsa, dosya görevli mahkemeye gönderilir. - Karşı davaya karşı dava açılamaz; bu yasak doğrudan kanunda hükme bağlanmıştır ve aykırılığın sonucu, açılan davanın ayrılmasına ya da reddine yol açabilir. - Maddenin düzenlediği şartlar emredici niteliktedir; taraflar sözleşmeyle karşı dava açılmasını serbestçe genişletemez veya daraltamaz. ### Takas veya mahsup ile bağlantı arasındaki fark nedir? - Takas veya mahsup ilişkisinde karşı davadaki talep ile asıl davadaki talep karşılıklı alacak-borç ilişkisi içinde yer alır ve birbirinden düşülebilir. - Bağlantıda iki talep arasında alacak-borç ilişkisi bulunmaz; aynı veya benzer sebepten doğmaları ya da birbirini etkileyen hüküm niteliği taşımaları yeterlidir. Sonuç: İkisinden biri bulunduğunda karşı dava açılabilir; her iki ilişki de yoksa ayırma kararı verilir. ### Şartların tamamı gerçekleşmiş karşı dava ile şartları gerçekleşmemiş karşı dava arasındaki fark nedir? - Asıl dava hâlen görülüyor ve takas, mahsup ya da bağlantı bulunuyorsa karşı dava kanunun aradığı şartlara uygundur. - Asıl dava sona ermiş ya da takas, mahsup veya bağlantı yoksa karşı dava şartları taşımaz. Sonuç: Şartları taşıyan karşı dava asıl davayla birlikte incelenir; taşımayan karşı dava asıl davadan ayrılır ve gerekiyorsa görevli mahkemeye gönderilir. ### Asıl davaya bağlı karşı dava ile ayrı dava olarak açılan talep arasındaki fark nedir? - Karşı dava, asıl davanın görüldüğü mahkemede ve aynı dosyada açılır. - Asıl davadan bağımsız ve aynı mahkemede olmayan talep karşı dava sayılmaz. Sonuç: Asıl davayla bağlantısı bulunmayan talep karşı dava olarak açılamaz; bu tür talebin asıl davaya karşı karşı dava sayılması mümkün değildir. ### Karşı dava açılabilmesinin şartları: sık yapılan hatalar nelerdir? - Karşı davanın şartlarını yalnızca dava açıldığı tarihte aramak; asıl davanın karşı dava açıldığı anda hâlen görülmekte olup olmadığının ayrıca kontrol edilmesi gerekir. - Takas ya da mahsup ilişkisi bulunmadığında, bağlantının da bulunmadığını varsaymak; aynı veya benzer sebepten doğan talepler bağlantı sayılabilir. - Şartları gerçekleşmemiş karşı davayı, açılmasının hükümsüzlüğü sonucunu doğuracağı biçiminde değerlendirmek; kanun ayırma kararı öngörür, doğrudan red öngörmez. - Görevli mahkeme sorununu karşı davanın görülmesi bakımından göz ardı etmek; karşı davanın görevli mahkemede görülmesi gerekiyorsa dosya gönderilmelidir. - Her karşı davanın kesinlikle aynı mahkemede görüleceğini varsaymak; kesin yetki hâlinde asıl davaya bakan mahkeme karşı davaya bakamayabilir. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Karşı davanın şartlarının ve süresinde açılıp açılmadığının, talep üzerine ya da kendiliğinden incelenebileceği kabul edilmektedir. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2023/613 E., 2023/1574 K., 21.09.2023; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/1768 E., 2022/380 K., 31.03.2022) - Takas, mahsup veya bağlantının varlığının, karşı davanın asıl davayla birlikte görülmesi için belirleyici olduğu kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, 2020/770 E., 2023/260 K., 27.02.2023; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2017/2836 E., 2020/1086 K., 18.06.2020) - Karşı dava şartlarının sağlanmadığı hâllerde ayırma kararı verilmesi ve karşı davanın görevli mahkemeye gönderilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/448 E., 2023/506 K., 24.05.2023) - Takasın karşı davada ileri sürülmesinin, karşı alacağın asıl alacağa göre daha yüksek olması hâlinde hukuki yarar doğurduğu kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2019/711 E., 2022/626 K., 18.05.2022) ### Nasıl ispat edilir? - Karşı davayı açan davalı, asıl davanın hâlen görüldüğünü ve takas, mahsup ya da bağlantının bulunduğunu ispatla yükümlüdür; asıl davanın dosyası ve dava dilekçesi bu konuda temel belgedir. - Takas veya mahsup ilişkisinin varlığını ileri süren taraf, karşılıklı alacak-borç ilişkisini sözleşme, fatura, banka kaydı veya benzeri yazılı belgelerle ispatlar. - Bağlantının varlığını ileri süren taraf, talepler arasında aynı veya benzer sebep bulunduğunu, ya da birinde verilecek hükmün diğerini etkileyeceğini olgularla ortaya koyar; bu ispat genellikle dava dilekçesi ve eklerine dayanır. - Karşı tarafın, karşı davanın şartlarının bulunmadığı yönündeki itirazını, bağlantı veya takas ilişkisinin bulunmadığını ortaya koyarak ileri sürmesi ve bu itirazı ispatlaması gerekir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 6100 m.133: Karşı davanın hangi dilekçe ile ve hangi süre içinde açılacağını düzenler; m.132'deki şartların varlığı ile birlikte değerlendirilir. - 6100 m.134: Karşı davanın asıl davayla birlikte incelenmesini ve tek hükümle karara bağlanmasını düzenler; m.132 şartlarının sağlanmış olması bu incelemenin ön koşuludur. - 6100 m.135: Karşı davanın ayrılmasına ve bağımsız yürütülmesine ilişkin kuralları içerir; m.132/2'deki ayırma kararı ile birlikte okunur. - 6100 m.13: Kesin yetkinin bulunmadığı hallerde asıl davaya bakan mahkemenin karşı davaya da yetkili olmasını sağlar; m.132 şartlarının sağlanması bu yetki sonucunu doğurur. - 6100 m.166: Davaların birleştirilmesi ve ayrılması ile ilgilidir; karşı dava ile asıl davanın birlikte görülmesinde işlevsel bağ bulunur. ## [HMK m.133 — Karşı davanın açılması ve süresi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-133) Madde, karşı davanın hangi usulle ve hangi süre içinde açılabileceğini düzenler; karşı davanın açılış zamanına ve süresinden sonra açılması halinin sonucuna ilişkindir. Kural, davalının karşı davayı cevap dilekçesiyle ya da esasa cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle açabilmesidir. Hüküm, asıl davada davalı konumunda olan taraf bakımından uygulanır. Karşı davanın açılabilmesi için gereken şartları (asıl davanın derdestliği, takas veya mahsup ilişkisi ya da bağlantı, aynı mahkemede açılma) düzenlemez (m.132). Karşı davaya karşı karşı dava açılamayacağı yasağı da bu maddede değil, m.132/3'te yer alır. Karşı davanın harca tabi olması, yetki ve görev ilişkisi, karşı davaya cevap ve birleştirme usulü de bu maddenin kapsamı dışındadır (m.135, m.136, m.13, m.166). ### Karşı davanın açılması ve süresi: hangi kavramlar bilinmeli? - **Karşı dava**: Davalının, derdest bir dava içinde, aynı mahkemede ve cevap süresi içinde davacıya karşı açtığı dava. Davalının davacıya karşı açtığı her dava karşı dava sayılmaz; m.132'deki şartların varlığı gerekir. - **Esasa cevap süresi**: Davalıya dava dilekçesinin tebliğinden itibaren tanınan ve karşı davanın açılabileceği son süre. Yazılı yargılama usulünde bu süre iki haftadır; mahkemece ek süre verilmişse ek süre de kapsamındadır. - **Ayrı dilekçe ile karşı dava**: Karşı davanın cevap dilekçesinin dışında, esasa cevap süresi içinde verilen bağımsız bir dilekçeyle açılma biçimi. Dilekçenin dava dilekçesi gibi düzenlenmesi gerekir. - **Davaların ayrılması (tefrik)**: Birlikte görülen davaların ayrı dosyalara ayrılarak ayrı yürütülmesi. Süresinden sonra açılan karşı dava bu yolla asıl davadan ayrılır; birleştirme ile karıştırılmamalıdır. ### Karşı davanın açılması ve süresi: hangi şartlar aranır? - Karşı davanın, asıl davanın görüldüğü mahkemede ve davalının esasa cevap süresi içinde açılması gerekir. - Karşı dava, cevap dilekçesiyle birlikte ya da cevap süresi içinde verilen ayrı bir dilekçeyle açılmalıdır. - Ayrı dilekçe ile açılacaksa dilekçenin dava dilekçesi biçiminde düzenlenmesi gerekir. - Süre geçmeden önce açılmış olması, kanunun aradığı diğer şartların (m.132/1) da gerçekleşmiş olmasını gerektirir. - Süresinden sonra açılan karşı davada mahkeme, m.132'deki diğer şartlar gerçekleşmiş olsa bile davaların ayrılmasına karar vermek zorundadır. ### Karşı davanın açılması ve süresi: hangi sonuçları doğurur? - Karşı dava esasa cevap süresi içinde cevap dilekçesiyle veya ayrı dilekçeyle açılırsa, m.132'deki şartlar varsa asıl davayla birlikte görülür. - Süresinden sonra karşı dava açılırsa, mahkeme bunu talep üzerine ya da resen dikkate alarak davaların ayrılmasına karar verir. - Süresinden sonra açılan karşı dava, m.132'deki diğer şartlar tamamlanmış olsa bile asıl davadan ayrılır. - Karşı davanın süresinde açılmaması, davalının karşı dava açma yetkisini kaybetmesi anlamına gelir; ancak davalının alacağı ayrı bir dava olarak açılabilir ve bağlantı varsa birleştirilmesi istenebilir. - Süre, karşı dava dışında asıl davadaki maddi hukuk süreleri üzerinde etki doğurmaz; iki haftalık cevap süresi maddi hukuk süresini uzatmış sayılmaz. ### Cevap dilekçesiyle açılan karşı dava ile ayrı dilekçeyle açılan karşı dava arasındaki fark nedir? - Karşı dava, cevap dilekçesinin içinde ileri sürülür ve tek dilekçeyle açılır. - Karşı dava, cevap dilekçesinden ayrı bir dilekçeyle açılır ve bu dilekçe dava dilekçesi biçiminde düzenlenir. Sonuç: İki yol da geçerlidir; ayrı dilekçe yolunda biçim şartı ayrıca aranır. Süre her iki halde de esasa cevap süresidir. ### Süresinde açılan karşı dava ile süresinden sonra açılan karşı dava arasındaki fark nedir? - Esasa cevap süresi içinde açılan karşı dava, m.132'deki şartlar varsa asıl dava ile birlikte görülür. - Süresinden sonra açılan karşı dava, şartlar tamam olsa bile asıl davadan ayrılır. Sonuç: Süresinden sonra açılan karşı dava birlikte görülemez; mahkeme davaların ayrılmasına karar verir. ### Esasa cevap süresi ile ilk itirazlar dönemi arasındaki fark nedir? - Esasa cevap süresi içinde karşı dava, cevap dilekçesi verildikten sonra da açılabilir. - İlk itirazlar aşamasında ise karşı dava açma hakkı, cevap dilekçesi verilmeden önce ya da sonra değil, bu sürenin içinde kullanılır. Sonuç: Cevap dilekçesi verilmiş olması karşı davayı engellemez; yeter ki süre devam etsin. ### Karşı davanın açılması ve süresi: sık yapılan hatalar nelerdir? - Esasa cevap süresini dava dilekçesinin tebliğinden değil, dava tarihinden itibaren saymak; süre başlangıcı tebliğdir. - Ayrı dilekçeyle açılan karşı davayı dava dilekçesi biçimine uygun düzenlememek; m.133/1 yolu ile açılan dilekçede bu biçim aranır. - Süresinden sonra açılan karşı davada mahkemenin reddine karar vermek; kanun ayırma kararı öngörür, red öngörmez. - Karşı davanın açılış süresini maddi hukuk süreleriyle karıştırmak; iki haftalık cevap süresi maddi hukuk süresini uzatmaz. - Karşı davaya karşı yeni bir karşı dava açılabileceğini varsaymak; bu yasak m.132/3'te düzenlenmiştir. - Esasa cevap süresi içinde karşı dava açılmadığı için davalının alacağını hiçbir şekilde ileri süremeyeceğini düşünmek; alacak ayrı dava olarak açılabilir. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Karşı davanın esasa cevap süresi içinde açılması gerektiği ve bu süre geçtikten sonra açılan karşı davanın asıl davadan ayrılması gerektiği kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, 2020/770 E., 2023/260 K., 27.02.2023; Hukuk Genel Kurulu, 2022/1042 E., 2023/1101 K., 15.11.2023; İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/287 E., 2026/9 K., 09.01.2026) - Süresinden sonra açılan karşı davada Yargıtay'ın bazı kararlarında davaların ayrılması yerine birlikte görülmeye devam edildiği, bazılarında ise ayırma kararı verildiği görülmektedir. (2. Hukuk Dairesi, 2024/7581 E., 2024/7369 K., 15.10.2024) - Süresinden sonra açılan ve bağlantı bulunan karşı davanın ayrılmasına karar verilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (2. Hukuk Dairesi, 2023/167 E., 2024/4618 K., 12.06.2024) - Asıl davada karşı davayı açmayı ihmal eden davalının, bunu ayrı bir dava olarak açabileceği ve bağlantı varsa birleştirme isteyebileceği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/448 E., 2023/506 K., 24.05.2023) ### Nasıl ispat edilir? - Karşı davayı açan davalı, karşı davanın esasa cevap süresi içinde açıldığını ispatlamakla yükümlüdür; tebliğ tarihi ve dilekçenin sunulma tarihi bu bakımdan belirleyicidir. - Karşı davanın süresinde açıldığı, cevap dilekçesinin ya da ayrı dilekçenin mahkeme kayıtlarındaki sunuş tarihiyle ispatlanır. - Süresinden sonra açıldığını ileri süren davacı, tebliğ belgesi ile dava dosyasındaki tarih kayıtlarına dayanır; mahkeme bu tespiti resen yapabilir. - Karşı davanın m.132 şartlarının varlığını iddia eden davalı, takas veya mahsup ilişkisini ya da bağlantıyı belgelerle ortaya koymalıdır. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [6100 sayılı Kanun m.132](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-132): Karşı davanın açılabilmesinin şartlarını (derdestlik, takas veya mahsup ilişkisi ya da bağlantı) belirler; m.133/2'deki ayırma kararı bu şartların gerçekleşmediği halde de verilebilmektedir. - [6100 sayılı Kanun m.127](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-127): Esasa cevap süresinin ek süreye bağlanabilmesini düzenler; ek süre verilmişse karşı dava bu ek süre içinde de açılabilir. - [6100 sayılı Kanun m.135](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-135): Karşı davanın incelenmesinde dava hükümlerinin uygulanacağını düzenler; m.133 karşı davanın açılış anını, m.135 ise sonrasını düzenler. - [6100 sayılı Kanun m.166](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-166): Süresinden sonra açılan ve bağlantılı olan davaların birleştirilmesini düzenler; m.133/2 uyarınca ayrılan davaların sonradan birleştirilmesi bu hükme göre istenebilir. ## [HMK m.134 — Asıl davanın sona ermesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-134) Madde, asıl dava ile karşı davanın birlikte görülmesi hâlinde, asıl davanın herhangi bir sebeple sona ermesinin karşı davanın görülmesini ve karara bağlanmasını engellemeyeceğini düzenler. Hükmün konusu, iki davanın birbirinden bağımsız olduğu ilkesidir. Maddenin uygulanması davacı-davalı ilişkisindeki karşı dava açılmış her yargılamayı kapsar. Madde karşı davanın açılma koşullarını, karşı davanın ne zaman açılabileceğini ve bağlantı şartını düzenlemez (m.132, m.133). Asıl davanın konusuz kalması ya da feragat gibi sona erme nedenlerinin usulünü ve hükmün içeriğini de düzenlemez; bunlar dava sona erme hükümlerinde yer alır. Karşı davanın kendi içinde feragat, kabul veya davanın reddi hâlleri ile kesin hükmün etkisi bu maddenin konusu dışındadır. ### Asıl davanın sona ermesi: hangi kavramlar bilinmeli? - **Karşı dava**: Davalının, asıl davaya karşı ve aynı yargılama içinde davacıya yönelttiği bağımsız dava talebidir. Karşı davanın varlığı, asıl davadan ayrı bir dava olarak ele alınmasını gerektirir. - **Asıl dava**: Davacının davalıya karşı açtığı ve karşı davanın kendisine bağlandığı ilk dava talebidir. Bu maddede asıl davanın sona ermesi, hangi nedenle olursa olsun karşı davayı etkilemez. - **Sona erme nedeni**: Asıl davanın bitmesine yol açan her olaydır; feragat, konusuz kalma, usulden ret ve benzeri haller bu kapsamdadır. Maddenin metni 'herhangi bir sebep' dediğinden, nedenin türü bu hükmün uygulanmasını değiştirmez. - **Birlikte görülme**: Asıl dava ile karşı davanın aynı mahkemede ve aynı yargılama içinde incelenmesidir. Bağımsızlık ilkesi, bu birlikte görülmenin sonuçlarını sınırlar; birlikte görülme karşı davanın asıl davaya bağımlı olduğu anlamına gelmez. ### Asıl davanın sona ermesi: hangi şartlar aranır? - Asıl dava ile karşı davanın aynı yargılamada birlikte görülüyor olması gerekir. - Asıl davanın herhangi bir sebeple sona ermiş olması gerekir; sona erme nedeni maddede sınırlanmadığı için hangi nedenle olursa olsun bu koşul gerçekleşir. - Karşı davanın da ayrıca görülüp karara bağlanabilir durumda olması gerekir; asıl davanın sona ermesi, karşı davanın bu durumunu ortadan kaldırmaz. - Karşı davanın kendisine özgü dava şartlarının ve usul koşullarının ayrıca bulunması gerekir. ### Asıl davanın sona ermesi: hangi sonuçları doğurur? - Asıl davanın sona ermesi, karşı davanın görülmesine ve karara bağlanmasına engel olmaz. - Mahkeme karşı dava hakkında asıl davadan ayrı olarak hüküm verir. - Asıl davanın sona ermesi karşı davanın kendiliğinden düşmesi sonucunu doğurmaz. - Karşı dava kabul edilirse hüküm, karşı davacı lehine verilebilir; asıl davanın sona ermiş olması bu sonucu engellemez. - Karşı dava hakkında verilen hüküm, asıl davanın sona erme biçimine bağlı olarak kendiliğinden değişmez. - Madde emredici nitelik taşıyan bir bağımsızlık kuralı koyar; aksine sözleşme kaydı bu konuda geçerli değildir (metinde açıkça belirtilmemiştir; sonucundan çıkarılmıştır). ### Asıl davanın sona ermesi ile karşı davanın akıbeti arasındaki fark nedir? - Asıl dava usulden reddedilmiş, feragat, konusuz kalma veya başka bir nedenle sona ermiştir; karşı dava ise ayrı bir dava olarak devam etmektedir. - Karşı dava, asıl davanın sona ermesi nedeniyle kendiliğinden düşen bir bağlantılı talep değil, bağımsız bir dava olarak değerlendirilir. Sonuç: Karşı dava hakkında ayrıca karar verilmesi gerekir; asıl davanın sona ermesi karşı davanın reddini veya düşmesini kendiliğinden doğurmaz. (2. Hukuk Dairesi, 2023/6678 E., 2024/6433 K., 26.09.2024) ### Asıl davanın sona ermesi: sık yapılan hatalar nelerdir? - Asıl davanın feragat, konusuz kalma veya usulden red ile sona ermesini, karşı davanın da kendiliğinden düştüğü veya reddedilmesi gerektiği şeklinde yorumlamak. - Karşı davayı asıl davanın bir eki gibi görüp, asıl dava sona erdiğinde karşı dava hakkında karar vermeyi unutmak. - Madde metninde sınırlama bulunmadığı hâlde 'herhangi bir sebep' ifadesini yalnız belirli sona erme nedenleriyle sınırlamak. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Karşı davanın yargılama hukukunda ayrı bir dava olarak ele alınması ve asıl davanın reddi nedeniyle karşı davanın kendiliğinden reddedilmesinin hatalı olduğu yönünde değerlendirme yapılmaktadır. (2. Hukuk Dairesi, 2023/6678 E., 2024/6433 K., 26.09.2024) - Karşı dava ile ilgili hükümlerin 6100 sayılı Kanun'un 132 ila 135. maddeleri arasında düzenlendiği, uygulamada bu bütünün birlikte değerlendirildiği kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, 2020/770 E., 2023/260 K., 27.02.2023; İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/287 E., 2026/9 K., 09.01.2026; 2. Hukuk Dairesi, 2022/5979 E., 2022/7891 K., 10.10.2022; Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2013/700 E., 2021/70 K., 26.01.2021) ### Nasıl ispat edilir? - Karşı davayı açan davalı, karşı dava talebinin ayrıca ispatlanmasından sorumludur; asıl davanın sona ermesi bu ispat yükünü ortadan kaldırmaz. - Karşı davanın dayandığı vakıalar yazılı belge, tanık veya bilirkişi gibi delillerle ayrıca ispat edilir; asıl davadaki delillerin karşı davada kullanılıp kullanılmayacağı ayrıca değerlendirilir. - Asıl davanın sona erdiğini ileri süren taraf, bu sona ermeyi belgelendirmelidir (feragat tutanağı, konusuz kalma kararı vb.). ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - [6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.132](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-132): Karşı davanın açılabilme koşullarını ve açılma zamanını düzenler; m.134 bu davanın açılmış olduğunu varsayarak bağımsızlık sonucunu bağlar. - [6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.133](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-133): Karşı davanın bağlantı şartını düzenler; birlikte görülme bu bağlantıya dayandığından m.134'ün uygulama alanı bu maddeyle sınırlanır. - [6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.135](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-135): Karşı davanın ayrılmasına ilişkin usulü düzenler; m.134'teki bağımsızlık ilkesi ayrılma kararının dayanaklarından biridir. ## [HMK m.135 — Uygulanacak hükümler](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-135) 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun karşı dava hakkındaki genel yollamasını düzenler: dava ile ilgili hükümlerin, aksine özel düzenleme bulunmadıkça karşı dava bakımından da uygulanacağını belirtir. Madde, karşı davanın açılma koşullarını, süresini, harcını veya karşı dava ile asıl davanın birleştirilmesi usulünü ayrıntılı olarak düzenlemez; bu konular ilgili diğer maddelerdedir. Hükmün uygulanacağı kişiler, karşı dava açma hakkı bulunan davalı ile karşı dava ilişkisine giren taraflardır. Karşı davanın hangi hallerde açılabileceği (m.132), karşı davanın koşulları ve birleştirilmesi (m.133), karşı dava ile asıl davanın yargılamasının ayrılması ve bu konudaki özel düzenlemeler (m.134) ayrı maddelerde düzenlenmiştir. Asıl dava ile karşı davanın harç ve yargılama giderleri ile karşı davada zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin işleyişi bu maddenin konusu değildir. ### Uygulanacak hükümler: hangi kavramlar bilinmeli? - **Karşı dava**: Davalının, davacıya karşı asıl davanın konusundan ayrı olarak ve asıl davayla birlikte görülmesini isteyerek açtığı dava. Kanun bu dava türünü özel koşullara bağlamıştır. - **Asıl dava**: Davacının davalıya karşı açtığı ve karşı davanın kendisine bağlandığı ilk dava. - **Aksine özel düzenleme**: Karşı davaya ilişkin olarak dava hükümlerinin uygulanmasını engelleyen ya da değiştiren özel bir kural. Bu kural, genel yollamanın yerine geçer. ### Uygulanacak hükümler: hangi şartlar aranır? - Ortada bir asıl dava bulunmalıdır; karşı dava, asıl davaya bağlı olarak ileri sürülebilir. - Karşı dava hakkında dava ile ilgili hükümlerin uygulanabilmesi için bu hükümlere aykırı özel bir düzenleme bulunmamalıdır. - Karşı dava açma hakkının varlığı ve koşulları, bu maddede değil m.132 ve m.133'te aranmalıdır. ### Uygulanacak hükümler: hangi sonuçları doğurur? - Karşı davaya, aksine özel düzenleme yoksa, dava ile ilgili tüm hükümler kıyasen değil doğrudan uygulanır. - Özel düzenleme bulunan hallerde bu kural genel yollamanın önüne geçer. - Karşı dava hakkında dava hükümlerinin uygulanması, karşı davanın açılmasını kendiliğinden sağlamaz; açılma koşulları ayrıca aranır. - Karşı dava için dava ile ilgili hükümlerin uygulanması, asıl davanın görülmesini de etkileyebilir; bu etki m.132-134 çerçevesinde değerlendirilir. ### Genel yollama ile özel düzenleme arasındaki fark nedir? - Karşı davaya ilişkin özel bir kural bulunmadığında, dava hükümleri karşı dava için de geçerlidir. - Karşı davaya özgü bir düzenleme bulunduğunda, bu özel kural öncelikle uygulanır. Sonuç: Özel düzenleme varsa genel dava hükümleri onun yerini alır; yoksa dava hükümleri olduğu gibi uygulanır. ### Uygulanacak hükümler: sık yapılan hatalar nelerdir? - Genel yollamayı karşı davanın açılma koşulu sanmak; m.135 açılma hakkı vermez, yalnızca uygulanacak hükümleri belirler. - Aksine özel düzenleme olup olmadığını araştırmadan dava hükümlerini doğrudan uygulamak. - Karşı davaya m.135'i tek başına dayanarak asıl davanın konusundan bağımsız bir dava açmak; birleştirme ve koşul kurallarının atlanması hatadır. ### Uygulamada nasıl yorumlanıyor? - Karşı dava hükümlerinin m.132 ile m.135 arasında yer aldığı ve bu bölümün karşı dava rejimini bir bütün olarak oluşturduğu kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, 2020/770 E., 2023/260 K., 27.02.2023; İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/287 E., 2026/9 K., 09.01.2026) - Karşı dava hakkında kanunun 6100 sayılı Kanun'un 135/1 hükmüne dayanılarak konusu kalmayan davada esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilebildiği görülmektedir. (Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2022/584 E., 2024/645 K., 17.10.2024) ### Nasıl ispat edilir? - Karşı davayı açan davalı, karşı dava koşullarının (m.132-133) varlığını ispatla yükümlüdür; m.135 tek başına karşı davanın açılma hakkı vermez. - Karşı davanın dayandığı vakıalar, genel delil kuralları uyarınca karşı davayı açan taraf tarafından yazılı belge veya diğer delillerle ispatlanır. - Asıl davacının karşı davanın usulüne uygun açılmadığı yönündeki savunması, karşı davanın koşullarını ileri süren tarafa karşı ileri sürülür ve bu tarafça değerlendirilir. ### Hangi maddelerle birlikte okunmalı? - 6100 m.132: Karşı davanın hangi hallerde açılabileceğini düzenler; m.135'in uygulanmasından önce bu koşulun varlığı aranır. - 6100 m.133: Karşı davanın asıl dava ile birlikte görülmesine ilişkin koşulları düzenler. - 6100 m.134: Karşı davanın asıl davadan ayrılması ve yargılamanın bu bağlamda seyrine ilişkin özel hükümleri içerir. ## Süreler | Süre | Madde | Hüküm | |---|---|---| | iki haftadır | [m.127](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-127) | (1) Cevap dilekçesini verme süresi, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. | | bir ayı | [m.127](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-127) | Ancak, durum ve koşullara göre cevap dilekçesinin bu süre içinde hazırlanmasının çok zor yahut imkânsız olduğu durumlarda, yine bu süre zarfında mahkemeye başvuran davalıya, cevap süresinin bitiminden itibaren işlemeye başlamak, bir… | | bir haftalık | [m.130](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-130) | (1) 129 uncu maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç) ve (ğ) bentlerinin cevap dilekçesinde eksik olması hâlinde, bunun giderilmesi için hâkim tarafından bir haftalık süre verilir; eksikliğin bu süre zarfında da giderilmemesi… | ## Konuda geçen kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2024/761 E., 2025/638 K., 15.10.2025 (m.127) - Hukuk Genel Kurulu, 2023/695 E., 2024/595 K., 27.11.2024 (m.129) - Hukuk Genel Kurulu, 2023/614 E., 2024/419 K., 12.09.2024 (m.128, m.129) - Hukuk Genel Kurulu, 2022/1042 E., 2023/1101 K., 15.11.2023 (m.133) - Hukuk Genel Kurulu, 2022/448 E., 2023/506 K., 24.05.2023 (m.132, m.133) - Hukuk Genel Kurulu, 2021/517 E., 2022/152 K., 17.02.2022 (m.129) - Hukuk Genel Kurulu, 2021/518 E., 2022/153 K., 17.02.2022 (m.129) - Hukuk Genel Kurulu, 2021/516 E., 2022/151 K., 17.02.2022 (m.129) - 5. Hukuk Dairesi, 2025/247 E., 2025/11927 K., 25.09.2025 (m.126) - 5. Hukuk Dairesi, 2025/8048 E., 2025/11134 K., 08.09.2025 (m.131) - 8. Daire, 2023/7037 E., 2025/1628 K., 05.03.2025 (m.130, m.131) - 2. Hukuk Dairesi, 2024/7581 E., 2024/7369 K., 15.10.2024 (m.133) - 2. Hukuk Dairesi, 2023/6678 E., 2024/6433 K., 26.09.2024 (m.134) - 2. Hukuk Dairesi, 2023/9207 E., 2024/5583 K., 10.09.2024 (m.126) - 2. Hukuk Dairesi, 2023/7670 E., 2024/4589 K., 12.06.2024 (m.126) - 2. Hukuk Dairesi, 2023/167 E., 2024/4618 K., 12.06.2024 (m.133) - 2. Hukuk Dairesi, 2023/4369 E., 2024/2663 K., 18.04.2024 (m.126) - 2. Hukuk Dairesi, 2023/1541 E., 2023/4480 K., 04.10.2023 (m.126) - 2. Hukuk Dairesi, 2023/682 E., 2023/3604 K., 04.07.2023 (m.126) - 3. Hukuk Dairesi, 2022/2824 E., 2023/357 K., 28.02.2023 (m.131) - 2. Hukuk Dairesi, 2022/5979 E., 2022/7891 K., 10.10.2022 (m.134) - 8. Daire, 2016/10557 E., 2021/964 K., 17.02.2021 (m.130, m.131, m.134) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2026/677 E., 2026/793 K., 16.04.2026 (m.128) - İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/287 E., 2026/9 K., 09.01.2026 (m.133, m.134, m.135) - Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2025/1068 E., 2025/1307 K., 08.07.2025 (m.127) - Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2025/1080 E., 2025/947 K., 28.05.2025 (m.127) - Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2023/1993 E., 2025/369 K., 26.02.2025 (m.128) - İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2020/88 E., 2024/550 K., 25.12.2024 (m.135) - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, 2024/1019 E., 2024/1061 K., 10.12.2024 (m.129) - İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2021/47 E., 2024/481 K., 05.12.2024 (m.135) - İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2021/211 E., 2024/479 K., 05.12.2024 (m.135) - Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2024/400 E., 2024/1795 K., 08.11.2024 (m.128) - Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2024/45 E., 2024/1637 K., 17.10.2024 (m.128) - Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2022/584 E., 2024/645 K., 17.10.2024 (m.135) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2021/950 E., 2024/817 K., 05.06.2024 (m.128) - İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2021/122 E., 2023/1416 K., 12.10.2023 (m.127) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi, 2020/1429 E., 2023/1539 K., 05.10.2023 (m.127) - İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2023/613 E., 2023/1574 K., 21.09.2023 (m.132) - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, 2020/770 E., 2023/260 K., 27.02.2023 (m.132, m.133, m.134, m.135) - İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2020/480 E., 2022/1847 K., 08.12.2022 (m.127) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2019/711 E., 2022/626 K., 18.05.2022 (m.132) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/1768 E., 2022/380 K., 31.03.2022 (m.132) - Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2013/700 E., 2021/70 K., 26.01.2021 (m.134) - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2017/2836 E., 2020/1086 K., 18.06.2020 (m.132) --- Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin. Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/cevap-dilekcesi