---
title: "İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar ve istinaf dilekçesi — Medeni Usul Hukuku konu anlatımı"
course: "Medeni Usul Hukuku"
law: "Hukuk Muhakemeleri Kanunu"
articles: "HMK m.341–350"
last_amended: "2020-07-22"
compiled: "2026-10-21"
jurisdiction: "TR"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/istinaf-yoluna-basvurulabilen-kararlar-ve-istinaf-dilekcesi"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
---

# İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar ve istinaf dilekçesi

Medeni Usul Hukuku › HMK › Kanun yolları › İstinaf — [Medeni Usul Hukuku](https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku)

## Kısaca

HMK m.341, ilk derece mahkemelerinin hangi kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabileceğini düzenler. 6100 sayılı Kanun'un 342. maddesi, istinaf yoluna başvurma dilekçesinin şeklini ve içeriğini düzenler.

## Kapsam

Bu konu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.341–350 hükümlerini kapsar: istinaf yoluna başvurulabilen kararlar, istinaf dilekçesi, istinaf dilekçesinin verilmesi, harç ve giderlerin yatırılması, istinaf dilekçesinin reddi, istinaf dilekçesine cevap, katılma yolu ile başvurma, başvurma hakkından feragat, başvurunun icraya etkisi.

- [HMK m.341 — İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-341)
- [HMK m.342 — İstinaf dilekçesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-342)
- [HMK m.343 — İstinaf dilekçesinin verilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-343)
- [HMK m.344 — Harç ve giderlerin yatırılması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-344)
- [HMK m.345](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-345)
- [HMK m.346 — İstinaf dilekçesinin reddi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-346)
- [HMK m.347 — İstinaf dilekçesine cevap](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-347)
- [HMK m.348 — Katılma yolu ile başvurma](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-348)
- [HMK m.349 — Başvurma hakkından feragat](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-349)
- [HMK m.350 — Başvurunun icraya etkisi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-350)

## [HMK m.341 — İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-341)

Madde, ilk derece mahkemelerinin hangi kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabileceğini düzenler. Nihai kararlar ile ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerine ilişkin belirli kararların istinaf kapsamına girdiğini, malvarlığı davalarında miktar veya değer sınırını ve bu sınırın hesaplanma biçimini, ayrıca diğer kanunlarda temyiz edilebileceği belirtilen kararların bölge adliye mahkemelerine taşınmasını kapsar. Kararın kime karşı başvurulabileceği, yani taraf sıfatı ve hangi tarafın istinaf edebileceği, ilk derece mahkemesi kararı dışındaki işlemler, ara kararlar, istinaf dilekçesinin içeriği ve süresi, harç ve giderler, istinaf incelemesinin usulü düzenlenmez. Bu konular 342 ile 346 ve devamı maddelerde yer alır; kesinlik sınırının dayanağı olan parasal sınır ise yıllık yeniden değerleme ile güncellenir.

### İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Nihai karar**: Uyuşmazlığın esası hakkında verilen ve davayı ilk derece mahkemesi nezdinde sonlandıran karardır. Ara karar bu kapsama girmez ve tek başına istinaf edilemez.
- **Malvarlığı davası**: Dava konusunun parayla ya da para değeri taşıyan bir malvarlığı hakkıyla ölçülebildiği davalardır. Kesinlik sınırı yalnız bu davalar için geçerlidir; malvarlığına ilişkin olmayan davalarda sınır uygulanmaz.
- **Manevi tazminat davası**: Kişilik haklarının zedelenmesi nedeniyle istenen ve ekonomik değeri doğrudan ölçülemeyen tazminat davasıdır. Bu davalarda miktar ya da değer ne olursa olsun istinaf yoluna başvurulabilir.
- **Alacağın bir kısmının dava edilmesi**: Alacağın yalnızca bir bölümünün davaya konu edildiği durumdur. Bu halde kesinlik sınırı, dava edilmeyen kısım da dahil olmak üzere alacağın tamamına göre hesaplanır.
- **Asıl talebin kabul edilmeyen bölümü**: Alacağın tamamının dava edildiği hâlde mahkemenin talebin bir kısmını reddetmesi durumunda reddedilen kısımdır. İstinaf edilip edilemeyeceği bu reddedilen kısmın tutarına göre belirlenir.
- **İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz itirazı**: Karşı tarafın yokluğunda verilen ihtiyati tedbir ya da ihtiyati haciz kararına karşı yapılan itiraz üzerine verilen karardır. Bu karar da ayrıca istinaf edilebilir.

### İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar: hangi şartlar aranır?

- Kararın ilk derece mahkemesi tarafından verilmiş olması gerekir.
- Karar nihai karar niteliğinde olmalıdır; ara karara karşı bu madde uyarınca istinaf yolu açık değildir.
- Ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz konusunda ise karar, talebin reddi, karşı tarafın yüzüne karşı verilen kabul ya da karşı tarafın yokluğunda verilen kabul kararlarına yapılan itiraz üzerine verilen karar türlerinden biri olmalıdır.
- Malvarlığı davasıysa kararın konusu olan miktar veya değer, güncel kesinlik sınırı olan 50.000 TL'yi aşmalıdır.
- Alacağın bir kısmı dava edilmişse kesinlik sınırı alacağın tamamına göre belirlenmelidir.
- Alacağın tamamı dava edilmiş ve karar kısmen reddetmişse, kabul edilmeyen bölümün tutarı 50.000 TL'yi aşmalıdır.
- Malvarlığına ilişkin olmayan davalarda miktar ya da değer aranmaz; bu davalarda kararın nihai olması yeterlidir.
- Diğer kanunlarda temyiz edilebileceği belirtilmiş bir ilk derece kararı, bölge adliye mahkemesinin görev alanına giriyorsa nihai karar olarak istinaf edilebilir.

### İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar: hangi sonuçları doğurur?

- Nihai karar niteliğindeki ilk derece kararları, kanunda aksi belirtilmedikçe istinaf yoluna tabidir.
- Malvarlığı davasında konu 50.000 TL'yi aşmıyorsa karar kesindir ve istinaf edilemez.
- Malvarlığı davasında konu 50.000 TL'yi aşıyorsa karar istinaf edilebilir.
- Manevi tazminat davasında tutar ne olursa olsun karar istinaf edilebilir.
- Kısmi davada alacağın tamamı üzerinden hesaplanan tutar 50.000 TL'yi aşıyorsa karar istinaf edilebilir.
- Tam davada kabul edilmeyen bölüm 50.000 TL'yi aşmıyorsa taraf istinaf yoluna başvuramaz.
- Ara karara karşı bu madde uyarınca istinaf yoluna başvurulamaz.
- İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin reddi, ilgili kabul kararları ve itiraz üzerine verilen kararlar istinaf edilebilir.
- Diğer kanunlarda temyiz edilebileceği belirtilen ve bölge adliye mahkemesinin görev alanına giren nihai kararlar bölge adliye mahkemesine taşınır.

### Malvarlığı davası ile manevi tazminat davası arasındaki fark nedir?

- Malvarlığı davasında karar, konusu olan miktar veya değer kesinlik sınırını aşmadığı sürece kesindir.
- Manevi tazminat davasında miktar ya da değere bakılmaksızın istinaf yoluna başvurulabilir.

Sonuç: Aynı küçük tutarlı karar, malvarlığı davasında kesin, manevi tazminat davasında istinaf edilebilir olur.

### Alacağın bir kısmı dava edilmesi ile alacağın tamamının dava edilmesi arasındaki fark nedir?

- Alacağın bir kısmı dava edilmişse kesinlik sınırı, dava edilmemiş kısım da dahil olmak üzere alacağın tamamına göre belirlenir.
- Alacağın tamamı dava edilmişse, kesinlik değerlendirmesi kararda reddedilen asıl talep bölümü üzerinden yapılır.

Sonuç: Kısmi davada toplam alacak 50.000 TL'yi aşıyorsa karar istinaf edilebilir; tam davada ise yalnız reddedilen kısım 50.000 TL'yi aşarsa istinaf yolu açılır.

### Nihai karar ile ara karar arasındaki fark nedir?

- Nihai karar, uyuşmazlığın esası hakkında verilen ve davayı bitiren karardır.
- Ara karar ise yargılama sürerken verilen ve esası çözmeyen karardır.

Sonuç: Nihai karar bu madde kapsamında istinaf edilebilirken, ara karara karşı bu madde uyarınca istinaf yolu açık değildir.

### İhtiyati tedbir kararı ile diğer ara kararlar arasındaki fark nedir?

- İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz talebinin reddi, belirli koşullarda verilen tedbir kararları ve bunlara yapılan itirazın sonucu olan kararlar bu madde kapsamındadır.
- Bunların dışındaki ara kararlar bu maddenin kapsamına girmez.

Sonuç: Tedbire ilişkin sayılan kararlar istinaf edilebilir, diğer ara kararlar edilemez.

### İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Kesinlik sınırını madde metnindeki üç bin Türk Lirası tabanı üzerinden hesaplamak; güncel tutar 50.000 TL'dir.
- Kısmi davada yalnızca dava edilen kısmın tutarına bakmak; sınır alacağın tamamına göre belirlenir.
- Tam davada kararın tamamının tutarına bakmak; yalnızca kabul edilmeyen bölüm dikkate alınır.
- Manevi tazminat davasını malvarlığı davası gibi değerlendirip tutar sınırı uygulamak; bu davalarda sınır aranmaz.
- Ara karara karşı bu madde uyarınca istinaf yolu açık sanmak; ara karar istinaf edilemez.
- Diğer kanunlarda temyiz edilebileceği belirtilen kararları genel istinaf kuralıyla ele almak; bu kararlar ayrı bir rejime tabidir.
- Kesinlik sınırını bu madde ile istinaf dilekçesinin süresi ya da içeriği ile karıştırmak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Kesinlik sınırının hesaplanmasında kararın hüküm fıkrasındaki tutarın değil, uyuşmazlık konusu alacağın ya da kabul edilmeyen kısmın dikkate alındığı kabul edilmektedir. (Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2021/1546 E., 2025/1569 K., 04.12.2025)
- Bölge adliye mahkemelerinin 341. maddeyi yorumlarken, kanundaki parasal sınırın yıllık yeniden değerleme ile artırıldığını ve güncel tutarın uygulanacağını kabul ettiği görülmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/820 E., 2025/179 K., 26.03.2025; Hukuk Genel Kurulu, 2025/148 E., 2025/185 K., 26.03.2025)
- Hukuk Genel Kurulu, istinaf ve temyiz hükümlerinin 20.07.2016 tarihinden itibaren uygulandığını ve 341. maddenin istinaf yoluna başvurulabilen kararları düzenlediğini belirtmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/155 E., 2024/646 K., 04.12.2024; Hukuk Genel Kurulu, 2024/156 E., 2024/647 K., 04.12.2024; Hukuk Genel Kurulu, 2024/604 E., 2024/615 K., 04.12.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- Kesinlik sınırının aşılıp aşılmadığını, kararı istinaf eden taraf ortaya koymalıdır; dava dilekçesi, karar ve hesap belgeleri ile tutarın dayanağı gösterilmelidir.
- Kısmi davada toplam alacak miktarını, davacı dava dilekçesinde dava edilmeyen kısmı belirterek kanıtlamalıdır; bu konuda yazılı belge esastır.
- Kısmi davada karşı taraf, dava edilmeyen kısmın değerini ya da alacağın tamamının bulunmadığını ileri sürerse, bu savunmayı ispatla yükümlüdür.
- Tam davada kabul edilmeyen bölümün tutarı karar metninden ve hüküm fıkrasından belirlenir; tutar tartışmalıysa dosya içeriği ile hesaplama belgeleri değerlendirilir.
- Manevi tazminat davası olup olmadığı dava dilekçesi ve talep sonucundan anlaşılır; bu niteliği iddia eden taraf dayanağını göstermelidir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6100 sayılı Kanun m.342](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-342): Maddenin istinaf dilekçesinin içeriğini düzenlemesi, bu maddede belirlenen kararlara karşı başvurunun nasıl yapılacağını tamamlar.
- [6100 sayılı Kanun m.343](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-343): İstinaf dilekçesinin verileceği merciyi ve dosyanın gönderilmesini düzenler; kararın istinaf edilebilir olması halinde başvurunun yapılacağı usulü gösterir.
- [6100 sayılı Kanun m.346](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-346): Kesin olan bir karara ilişkin istinaf dilekçesinin reddini düzenler; bu madde ile kesinlik değerlendirmesinin sonucu birlikte uygulanır.
- [6100 sayılı Kanun m.353](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-353): İstinaf sonucunda verilecek kararları düzenler; istinaf edilebilir bir karar ancak bu madde çerçevesinde incelenir.

## [HMK m.342 — İstinaf dilekçesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-342)

6100 sayılı Kanun'un 342. maddesi, istinaf yoluna başvurma dilekçesinin şeklini ve içeriğini düzenler. Maddede istinaf dilekçesinin sunulma biçimi, karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmesi, dilekçenin zorunlu unsurları ile eksik dilekçenin hangi koşullarda reddedilmeyeceği hükme bağlanmıştır. Düzenleme, istinaf yoluna başvuran taraf ile karşı taraf bakımından uygulanır. Madde, istinaf dilekçesinin hangi mahkemeye verileceğini, süresini ve harcını düzenlemez; bu konular m.343 ve m.344 ile harç mevzuatında yer alır. İstinaf incelemesinin kapsamı ile sınırları m.355 kapsamındadır. Temyiz dilekçesinin içeriği de bu maddenin konusu değildir.

### İstinaf dilekçesi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **İstinaf dilekçesi**: İstinaf yoluna başvurmanın yazılı biçimde yapıldığı dilekçedir. Sözlü istinaf talebi bu madde kapsamında geçerli sayılmaz; başvuru dilekçeyle yapılır.
- **İstinaf sebepleri**: Başvuranın kararın hangi yönden hatalı olduğunu ileri sürdüğü gerekçelerdir. İstinaf incelemesi, kamu düzenine aykırılık hali dışında dilekçede ileri sürülen sebeplerle sınırlıdır.
- **Talep sonucu**: Başvuranın istinaf mahkemesinden istediği karar biçimidir. Kararın kaldırılması, düzeltilmesi ya da ilk derece mahkemesine geri gönderilmesi gibi sonuçların hangisinin istendiği bu talepte belirlenir.
- **Kararın özeti**: Başvuruya konu kararın içeriğinin kısa biçimde aktarılmasıdır. Dilekçede yer alması zorunlu unsurlardan biridir.
- **Kimlik ve imza kaydı**: Başvuranın kimliğini ve imzasını gösteren unsurlardır. Madde m.342/3 uyarınca, bu unsurlarla birlikte başvurulan kararın yeterince belirlenmesi, diğer eksiklikler olsa bile dilekçenin reddedilmemesi için yeterli kabul edilmiştir.

### İstinaf dilekçesi: hangi şartlar aranır?

- İstinaf başvurusunun dilekçe ile yapılması gerekir; sözlü başvuru bu madde kapsamında geçerli değildir.
- Dilekçede başvuran ile karşı tarafın davadaki sıfatları, adı, soyadı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ve adresleri bulunmalıdır.
- Varsa kanuni temsilci ile vekillerin adı, soyadı ve adresleri dilekçede yer almalıdır.
- Kararın hangi mahkemeden verildiği, tarihi ve sayısı dilekçede gösterilmelidir.
- Kararın başvurana tebliğ edildiği tarih dilekçede belirtilmelidir.
- Kararın özeti, başvuru sebepleri ve gerekçesi ile talep sonucu dilekçede yer almalıdır.
- Başvuranın veya varsa kanuni temsilci ya da vekilinin imzası dilekçede bulunmalıdır.
- Karşı tarafın sayısı kadar örnek dilekçeye eklenmelidir.
- Dilekçenin diğer unsurları eksik olsa bile başvuranın kimliği ile imzası ve başvurulan kararın yeterince belli olması hâlinde dilekçe reddedilmez; m.355 çerçevesinde inceleme yapılır.

### İstinaf dilekçesi: hangi sonuçları doğurur?

- Dilekçede m.342/2'de sayılan unsurlar eksiksiz bulunduğunda istinaf başvurusu şekil yönünden tam olarak yapılmış sayılır.
- Dilekçe başvuranın kimliği ve imzasını ile başvurulan kararı yeterince belirleyen kayıtları taşıyorsa, diğer unsurlar bulunmasa bile reddedilmez.
- Eksik unsurlara rağmen dilekçe reddedilmediğinde, istinaf incelemesi m.355 çerçevesinde yapılır ve kamu düzenine aykırılık hâlleri dışında dilekçede ileri sürülmeyen sebepler dikkate alınmaz.
- Başvuru sebepleri ve talep sonucu belirtilmeden yapılan istinaf başvurusunda esasa ilişkin inceleme yapılamaz.
- Madde 342/1 uyarınca karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmemesi, dilekçenin şekil eksikliği olarak değerlendirilir.
- Dilekçe okunaklı ve uygunsuz ya da ilgisiz sözlerden arındırılmış olmalıdır; bu yükümlülük m.32/2'de düzenlenmiştir.

### Tam dilekçe ile eksik dilekçe arasındaki fark nedir?

- Madde m.342/2'deki bütün unsurları taşıyan dilekçe, istinaf incelemesinin tam kapsamda yapılmasına olanak verir.
- Kimlik, imza ve karar bilgisi bulunup diğer unsurları eksik olan dilekçe m.342/3 kapsamında değerlendirilir.

Sonuç: Eksik dilekçe reddedilmez; ancak incelemenin m.355 uyarınca yalnız kamu düzenine aykırılık yönünden kalması mümkündür. Bu durumda başvuru sebepleri ve talep sonucu eksik olduğu için esasa ilişkin inceleme yapılamaz.

### Başvuru sebepleri ile talep sonucu arasındaki fark nedir?

- Başvuru sebepleri, kararın hangi yönden hatalı olduğunu gösterir ve istinaf incelemesinin sınırını belirler.
- Talep sonucu, istinaf mahkemesinin nasıl bir karar vereceğini belirler; usulden mi esastan mı karar verileceği, kararın kaldırılması ya da yeniden hüküm kurulması gibi sonuçlar buna göre şekillenir.

Sonuç: Her iki unsurun da açık yazılması gerekir; biri eksik kalırsa başvuru sebebi ya da talep sonucu bakımından inceleme yapılamaz.

### İstinaf dilekçesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Kimlik ve imza bulunduğu için dilekçenin tüm unsurlarının tamam olduğunu varsaymak; m.342/3 yalnız reddedilmemeyi sağlar, eksik unsurların tamamlanmış sayılması anlamına gelmez.
- Başvuru sebeplerini genel ve muğlak ifadelerle yazmak; bu durumda mahkemenin inceleme kapsamı kamu düzenine aykırılık ile sınırlı kalır.
- Talep sonucunu belirtmeden yalnız karar özetiyle yetinmek; usulden mi esastan mı karar verileceği belirsiz kalır.
- Dilekçeye karşı tarafın sayısı kadar örnek eklememek ve bunun şekil eksikliği olmayacağını düşünmek.
- m.342/3'ü, eksik dilekçenin tüm sebeplerle birlikte esasa göre incelenmesi anlamında yorumlamak; hüküm yalnız kamu düzenine aykırılık yönünden incelemeye imkân verir.
- Dilekçenin verileceği mahkemeyi m.342 kapsamında aramak; bu konu m.343'te düzenlenmiştir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Yüksek mahkeme uygulamasında, istinaf sebeplerinin dilekçede gerekçesiyle birlikte açıkça gösterilmediği hâllerde, bu sebeplerin istinaf incelemesine konu alınmaması ve yalnız kamu düzenine aykırılık yönünden inceleme yapılması kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/918 E., 2023/630 K., 14.06.2023)
- Dilekçede belirtilmeyen ve genel nitelikte kalan istinaf sebeplerinin, hâkimin aydınlatma ödevi kapsamında somutlaştırılamayacağı, ancak yeterince açık olmayan veya çelişkili sebeplerin açıklattırılabileceği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/45 E., 2023/509 K., 24.05.2023)
- Talep sonucunun açık yazılmaması hâlinde, istinaf mahkemesinin usulden mi esastan mı karar vereceğinin belirlenemeyeceği, bu nedenle talebin açıklattırılabileceği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/329 E., 2023/284 K., 29.03.2023)
- Dilekçede kimlik ve imza ile karar bilgisinin bulunması hâlinde başvurunun reddedilmediği, ancak kamu düzenine aykırılık dışındaki incelemenin sınırlı kaldığı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/338 E., 2023/285 K., 29.03.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- İstinaf başvurusunda dilekçenin unsurlarının eksiksiz bulunduğunu gösterme yükü başvurana aittir; dilekçenin kendisi bu belgeyi oluşturur.
- Başvuru sebeplerinin ve gerekçesinin dayanağı olan vakıalar, başvuran tarafından dilekçede somut olarak ileri sürülmelidir; bu vakıalar tanık, belge veya keşif gibi delillerle ispat edilebilir.
- Karşı tarafın dilekçedeki eksikliği ileri sürmesi hâlinde, eksikliğin bulunduğunu gösterme yükü karşı tarafa aittir ve dilekçenin kendisi incelenerek tespit edilir.
- Dilekçenin kimliği ve imzayı taşıdığı, başvurulan kararı yeterince belirlediği hâlde m.342/3 uyarınca reddedilmemesi gerekir; bu hususun varlığı dilekçe içeriğinden anlaşılır.
- Karşı tarafın sayısı kadar örneğin eklenmemesi, dilekçenin eksikliği olarak kayda geçer ve bu durum tebligat kayıtlarıyla belirlenir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6100 sayılı Kanun m.355](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-355): İstinaf incelemesinin sınırını belirler. Dilekçede ileri sürülmeyen sebepler, kamu düzenine aykırılık hâlleri dışında incelenmez; m.342/3 ile bağlantılı olarak eksik dilekçenin inceleme kapsamını daraltır.
- [6100 sayılı Kanun m.343](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-343): Dilekçenin hangi mahkemeye verileceğini ve ilk derece mahkemesinin dosyayı nasıl göndereceğini düzenler; bu madde dilekçenin içeriğini düzenler, verilme yerini değil.
- [6100 sayılı Kanun m.353](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-353): Talep sonucuna göre istinaf mahkemesinin usulden ya da esastan karar verip vermeyeceğini belirler; bu nedenle talep sonucunun dilekçede açık yazılması gerekir.
- [6100 sayılı Kanun m.32](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-32): Dilekçenin okunaklı olması ve uygunsuz ya da ilgisiz sözlerden arınmış bulunması gerektiğini düzenler.

## [HMK m.343 — İstinaf dilekçesinin verilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-343)

HMK 343. madde, istinaf dilekçesinin nereye verilebileceğini, dilekçenin hangi mahkemeye verildiğinde yapılacak kayıt ve alındı belgesi işlemini, başka bir yer mahkemesine verilen dilekçenin kararı veren mahkemeye gönderilmesini, istinaf yoluna başvuru tarihini ve dosyanın gönderileceği bölge adliye mahkemesini düzenler. Kanun yoluna başvuranın dilekçeyi kararı veren mahkemeye ya da başka bir yer mahkemesine verebilmesi bakımından, istinaf yolunu kullanmak isteyen her taraf için uygulanır. Dilekçenin içeriğini (m.342), harç ve giderleri (m.344), dilekçenin reddini (m.346) ve karşı tarafın cevabını (m.347) düzenlemez. İstinaf yoluna başvuru tarihinin dayanağı olan dava dilekçesinin kaydına ilişkin genel hüküm (118. madde) da bu maddenin kapsamı dışındadır. Bu maddede yer almayan karar ve süre hesabı konuları ilgili maddelerde aranmalıdır.

### İstinaf dilekçesinin verilmesi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Yer mahkemesi**: Dilekçenin verilebileceği, kararı veren mahkeme dışındaki ilk derece mahkemesidir. Bu mahkeme dilekçeyi kabul eder ve kayda alır, ancak esas hakkında işlem yapmaz; dilekçeyi kararı veren mahkemeye gönderir.
- **Bölge adliye mahkemesi başvuru defteri**: İstinaf dilekçesinin kaydedildiği defterdir. Dilekçenin hangi mahkemeye verildiğinden bağımsız olarak, bu deftere kayıt yapılması istinaf başvurusunun ilk işlem adımını oluşturur.
- **Alındı belgesi**: Dilekçeyi alan mahkemenin başvurana verdiği, kaydın yapıldığını gösteren belgedir. Bu belge ücretsiz verilir.
- **İstinaf yoluna başvuru tarihi**: Süreye ilişkin işlemlerin esas alındığı tarihtir. Madde, bu tarihin belirlenmesinde 118. madde hükmünün uygulanacağını söyler; yani dilekçenin kaydedildiği tarih esas alınır.

### İstinaf dilekçesinin verilmesi: hangi şartlar aranır?

- İstinaf dilekçesinin kararı veren ilk derece mahkemesine ya da başka bir yer mahkemesine verilmiş olması gerekir.
- Dilekçenin verildiği mahkemece bölge adliye mahkemesi başvuru defterine kaydının yapılması gerekir.
- Başvurana ücretsiz bir alındı belgesinin verilmiş olması gerekir.
- Kararı veren mahkemeden farklı bir mahkemeye verilen dilekçenin, o mahkemece gerekli işlem yapıldıktan sonra örnekleriyle birlikte kararı veren mahkemeye gönderilmiş olması gerekir.
- Bu gönderimin derhâl kararı veren mahkemeye bildirilmiş olması gerekir.
- Dosyanın kararı veren mahkemece, dilekçede gösterilen daireyle bağlı kalınmaksızın ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilmesi gerekir.

### İstinaf dilekçesinin verilmesi: hangi sonuçları doğurur?

- Dilekçe hangi mahkemeye verilmiş olursa olsun, o mahkemece bölge adliye mahkemesi başvuru defterine kaydedilir ve başvurana ücretsiz alındı belgesi verilir.
- Dilekçe kararı veren mahkeme dışındaki bir yer mahkemesine verilmişse, kayıt işlemi tamamlandıktan sonra dilekçe ve eklerinin örnekleri kararı veren mahkemeye gönderilir.
- Kararı veren mahkemeden başka mahkemeye verilen dilekçenin gönderildiği durum, kararı veren mahkemeye derhâl bildirilir.
- İstinaf yoluna başvuru, dilekçenin kaydedildiği tarihte yapılmış sayılır ve süreler bu tarihe göre hesaplanır.
- Dosya, dilekçede gösterilen daireye bağlı kalmadan ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilir.
- Dilekçe yetkisiz bir bölge adliye mahkemesine hitaben yazılmış olsa bile, kararı veren mahkeme yetkili istinaf mahkemesini kendiliğinden belirleyerek dosyayı oraya gönderir.

### Kararı veren mahkeme ile başka yer mahkemesi arasındaki fark nedir?

- Dilekçe kararı veren ilk derece mahkemesine verildiğinde, mahkeme kaydı yapar ve dosyayı doğrudan işleme alır.
- Dilekçe başka bir yer mahkemesine verildiğinde, o mahkeme kaydı yapar ve dilekçeyi ve eklerini kararı veren mahkemeye örnekleriyle gönderir.

Sonuç: Başka yer mahkemesine verilen dilekçede kayıt, o mahkemece yapılır ancak esas işlem kararı veren mahkemede yürür. Gönderimin gecikmesi süreyi etkilemez, çünkü başvuru tarihi kayıt tarihidir.

### Dilekçenin verildiği mahkeme ile dilekçede gösterilen daire arasındaki fark nedir?

- Dilekçede bir bölge adliye mahkemesi dairesinin gösterilmesi, dosyanın o daireye gönderilmesini sağlamaz.
- Dosya, ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilir ve dairenin dağılımı bu mahkeme içinde belirlenir.

Sonuç: Dilekçede gösterilen daire dosyayı bağlamaz; yanlış daire gösterilmiş olsa bile dosya ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilir.

### İstinaf dilekçesinin verilmesi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Dilekçenin başka bir yer mahkemesine verilmesi halinde, kayıt tarihini dosyanın kararı veren mahkemeye ulaştığı tarih sanmak; süre, dilekçenin kaydedildiği tarihe göre hesaplanır.
- Dilekçede gösterilen bölge adliye mahkemesi dairesinin dosyayı bağladığını varsaymak; dosya ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilir ve daire o mahkemece belirlenir.
- Yetkisiz bir bölge adliye mahkemesine hitaben yazılan dilekçenin geçersiz sayılacağını düşünmek; dilekçe kararı veren mahkeme tarafından yetkili mahkemeye gönderilir.
- Kararı veren mahkeme dışında bir yer mahkemesine verilen dilekçede, gönderim işlemi tamamlanmadan işlemin yapılmış sayılacağını kabul etmek; gönderimin derhâl bildirilmesi gerekir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Dilekçenin kararı veren mahkemeden başka bir mahkemeye verilmesi halinde, kayıt tarihinin başvuru tarihi olarak esas alındığı kabul edilmektedir. (Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, 2026/434 E., 2026/162 K., 10.02.2026; Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, 2026/202 E., 2026/134 K., 04.02.2026)
- Dilekçenin yetkisiz bir bölge adliye mahkemesine hitaben yazılması, kararı veren mahkemenin yetkili istinaf mahkemesini kendiliğinden belirlemesini engellemez; dosya yine yetkili mahkemeye gönderilir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi, 2025/1347 E., 2025/1573 K., 30.10.2025; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi, 2025/1983 E., 2025/1576 K., 30.10.2025)
- İstinaf dilekçesinin hangi tarihte yapılmış sayılacağı, 118. madde ve yönetmelik hükümleri birlikte değerlendirilerek belirlenmektedir. (Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, 2026/434 E., 2026/162 K., 10.02.2026; Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, 2026/202 E., 2026/134 K., 04.02.2026)
- Dilekçede belirtilen dairenin dosyayı bağlamadığı, dosyanın ilgili bölge adliye mahkemesine gönderildiği ve bu noktada dairenin mahkemece belirlendiği kabul edilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/1713 E., 2024/1852 K., 28.03.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- İstinaf başvurusunu yapan taraf, başvurunun hangi tarihte kaydedildiğini ispatlamakla yükümlüdür; bu ispat, mahkemenin verdiği alındı belgesi ve başvuru defteri kaydı ile yapılır. (Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, 2026/434 E., 2026/162 K., 10.02.2026)
- Dilekçenin kararı veren mahkemeden başka bir mahkemeye verildiğini ileri süren taraf, bu durumu alındı belgesi ile gösterir; gönderimin yapıldığı iddiası kararı veren mahkemenin dosya kayıtlarından kontrol edilir.
- Süresinde yapılmadığını ileri süren karşı taraf, başvurunun kayıt tarihinin geç olduğunu ileri sürer ve bu savunmayı kayıt belgesi ile ispatlar.
- Dilekçenin yetkisiz bir bölge adliye mahkemesine yazılmış olması, dosyanın doğru mahkemeye gönderilmesine engel değildir; bu husus dosya kayıtlarından anlaşılır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi, 2025/1347 E., 2025/1573 K., 30.10.2025)

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6100 sayılı Kanun m.118](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-118): Madde 343/3 uyarınca istinaf yoluna başvuru tarihi bu hükme göre belirlenir. Dilekçenin kaydedildiği tarih esas alınır.
- [6100 sayılı Kanun m.342](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-342): İstinaf dilekçesinin içeriğini düzenler. 343. madde ise dilekçenin verileceği yeri ve kayıt işlemini düzenler; iki madde birlikte okunmalıdır.
- [6100 sayılı Kanun m.344](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-344): Dilekçe verilirken ödenecek harç ve giderleri düzenler. Eksik ödeme halinde dilekçenin yapılmamış sayılmasına ilişkin usul bu maddeyle bağlantılıdır.
- [6100 sayılı Kanun m.347](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-347): Dilekçenin karşı tarafa tebliğini ve cevap süresini düzenler; 343. maddeyle kayıt ve gönderim işleminden sonra başlayan aşamadır.

## [HMK m.344 — Harç ve giderlerin yatırılması](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-344)

Madde, istinaf dilekçesi verilirken ödenmesi gereken harç ve giderlerin eksik kalması ya da hiç ödenmemesi hâlinde izlenecek usulü düzenler. Eksik giderin tamamlanması için kesin süre verilmesini, bu süre içinde tamamlanmamasının sonucunu ve bu sonuca karşı istinaf yolunu kapsar. Kural, istinaf yoluna başvuran taraf bakımından uygulanır. İlk derece mahkemesinde ödenmesi gereken harçlar ile istinaf dilekçesi için yatırılması gerekenler birbirinden ayrı değerlendirilir. Madde, harcın hesabını, harç türlerinin oranlarını ve harç alınmayacak hâlleri düzenlemez (Harçlar Kanunu ve tarifesi). Başvuru süresini ve istinaf dilekçesinin içeriğini de düzenlemez (m.345 ve m.341 ile ilgili hükümler). Aynı şekilde temyiz yolunda eksik harcın tamamlanması ve adli yardım kararının sonuçları bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Harç ve giderlerin yatırılması: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Kesin süre**: Mahkemenin eksik harç veya giderin tamamlanması için başvurana verdiği, uzatılmayan ve geçmesiyle işlemin sonuç doğuran bir süredir. Madde metninde bu süre bir haftadır ve yalnız bu madde bakımından geçerlidir.
- **Başvurudan vazgeçmiş sayılma**: Eksik harç ve giderin süre içinde tamamlanmaması hâlinde, başvurunun yapılmamış sayılacağının yazılı olarak bildirilmesiyle başvurana yüklenen sonuçtur. Bildirim yapılmadan bu sonuç doğmaz.
- **Başvurunun yapılmamış sayılması**: Kesin süre içinde harç ve giderler tamamlanmadığında kararı veren mahkemenin verdiği karardır. Bu karar, istinaf dilekçesinin hiç verilmemiş gibi hukuki sonuç doğurmamasına yol açar.
- **Tebliğ giderleri**: İstinaf kanun yoluna başvuruda, dilekçe verilirken birlikte ödenmesi gereken gider kalemlerinden biridir. Maddenin hem birinci cümlesinde hem de tüm giderler ifadesinde yer alır.

### Harç ve giderlerin yatırılması: hangi şartlar aranır?

- İstinaf dilekçesi verilirken istinaf kanun yoluna başvuru için gerekli harçların ve tebliğ giderlerinin dahil olduğu tüm giderlerin ödenmiş olması gerekir.
- Harç ve giderlerin hiç ödenmediği ya da eksik ödendiğinin sonradan anlaşılması hâlinde, kararı veren mahkeme tarafından eksiklik başvurana bildirilmelidir.
- Başvurana, kararı veren mahkemece bir haftalık kesin süre verilmelidir.
- Eksik harç ve giderlerin bu süre içinde tamamlanmaması hâlinde, başvurudan vazgeçmiş sayılacağı hususu başvurana yazılı olarak bildirilmelidir.
- Verilen kesin süre içinde harç ve giderler tamamlanmamış olmalıdır ki mahkeme başvurunun yapılmamış sayılmasına karar versin.

### Harç ve giderlerin yatırılması: hangi sonuçları doğurur?

- Harç ve giderler süre içinde tamamlanırsa başvuru geçerli kabul edilir ve istinaf incelemesi sürer.
- Harç ve giderler süre içinde tamamlanmazsa mahkeme başvurunun yapılmamış sayılmasına karar verir.
- Başvurudan vazgeçmiş sayılma sonucu, yalnızca bu sonucun yazılı olarak bildirilmiş olması hâlinde doğar.
- Başvurunun yapılmamış sayılmasına karşı istinaf yoluna başvurulabilir ve bu durumda 346 ncı maddenin ikinci fıkrası kıyas yoluyla uygulanır.
- Eksik harç ve giderlerin yatırılmaması, süreye ve bildirime uyulmuş olsa dahi istinaf başvurusunun incelenmesini engeller.

### Dilekçe anında eksik ödeme ile ödenmiş gider eksikliğinin sonradan tespiti arasındaki fark nedir?

- Dilekçe verilirken tüm giderlerin ödenmesi ve bunun eksiksiz olması genel kuraldır.
- Eksiklik ya da hiç ödememe sonradan anlaşıldığında mahkeme bir haftalık kesin süre verir.

Sonuç: Eksiklik sonradan anlaşılırsa hemen başvurunun yapılmamış sayılması değil, önce süre verilmesi gerekir.

### İlk derecede verilen eksik harç muhtırasına uyulmaması ile hiç dikkate alınmamış eksiklik arasındaki fark nedir?

- İlk derece mahkemesinde harç ve gider eksikliği tespit edilip süre verilmiş ve tamamlanmamış ise, bu konudaki karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir.
- İlk derecede eksiklik hiç dikkate alınmamış ve gözden kaçırılmış ise istinaf aşamasında önce bir haftalık süre verilmelidir.

Sonuç: Birinci durumda süre zaten verilmiştir ve başvurunun yapılmamış sayılmasına doğrudan karar verilebilir. İkinci durumda önce yeni süre verilmesi gerekir.

### Harç ve giderlerin yatırılması: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Dilekçe verildiği anda eksik harç varken hemen başvurunun yapılmamış sayılmasına karar vermek; sonradan anlaşılan eksiklikte önce süre verilmesi gerekir.
- Muhtırada yalnızca "dosyaya yatırılması" ifadesini kullanmak; tutar, yatırılma yeri ve sürenin açıkça gösterilmemesi tarafı yanıltabilir ve geçersiz sayılır.
- Süre verildiğinde başvurudan vazgeçmiş sayılma sonucunu bildirmeden başvurunun yapılmamış sayılmasına karar vermek.
- Bir haftalık süreyi ilk derece mahkemesinde gösterilen eksiklik süresiyle karıştırmak; istinaf aşamasında süre bu madde uyarınca bir haftadır.
- Başvurunun yapılmamış sayılmasına karşı yapılan istinaf yolunda 346 ncı maddeyi doğrudan uygulamak yerine kıyasın kapsamını gözden kaçırmak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mahkemenin eksik harç için yaptığı tebligatta sürenin ve tamamlanmamasının sonucunun açıkça belirtilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2023/1808 E., 2024/39 K., 16.01.2024)
- Yalnızca dosyaya yatırılması gerektiğinin yazıldığı muhtıra, tarafı yanıltabileceğinden geçersiz sayılmaktadır; muhtırada tutar ve yatırılacak yer ile sürenin de açıkça gösterilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, 2025/630 E., 2025/817 K., 01.07.2025)
- İstinaf dilekçesinde harç yatırıldığı hâlde eksik olan nispi istinaf başvuru harcının süresi içinde tamamlanmaması, istinaf talebinin reddi sonucunu doğurmaktadır. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, 2025/209 E., 2025/304 K., 18.03.2025; Hukuk Genel Kurulu, 2023/540 E., 2024/223 K., 08.05.2024)
- Eksik harç için süre verilmesi hâlinde, verilen sürenin 344 üncü maddeye göre bir hafta olması ve tebligatın usulüne uygun yapılması gerektiği kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/49 E., 2021/67 K., 21.01.2021; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2019/703 E., 2019/1924 K., 24.10.2019)

### Nasıl ispat edilir?

- Eksik harç ve giderin varlığını ve miktarını ileri süren mahkemedir; mahkeme, eksikliği ve yatırılması gereken tutarı tespit ederek başvurana bildirmekle yükümlüdür.
- Başvurana yapılan tebligat ve muhtıra, süreyi, tutarı ve yatırılacak yeri ile tamamlanmamasının sonucunu içermelidir. Bunun usulüne uygun yapıldığını ileri süren taraf (mahkeme) ispatlar.
- Harcın süre içinde yatırıldığını ileri süren başvuran, makbuz veya banka dekontuyla ispat eder. Ödemenin yapıldığı tarih süre içinde olmalıdır.
- Başvuran, tebligatın usulsüz olduğunu veya süreyi yanlış hesapladığını ileri sürebilir; bu savunmayı kendisi ispat eder.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6100 sayılı Kanun m.346](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-346): Başvurunun yapılmamış sayılması kararına karşı istinaf yoluna başvurulması hâlinde, bu maddenin ikinci fıkrası kıyas yoluyla uygulanır. Madde metninde bu atıf yer alır.

## [HMK m.345](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-345)

Madde, istinaf yoluna başvuru süresinin uzunluğunu ve bu sürenin hangi andan itibaren işlemeye başlayacağını düzenler; süre, ilamın taraflardan her birine tebliğiyle başlar. Madde, özel kanunlardaki istinaf süresi hükümlerini saklı tutar. Madde, istinaf dilekçesinin içeriğini, başvurunun yapılacağı merciyi ve başvurunun usulüne uygun yapılıp yapılmadığının incelenmesini düzenlemez (m.342, m.345 kapsamı dışında usul incelemesi m.352). Madde, temyiz süresini düzenlemez (m.362). Madde, süresinde yapılmayan istinaf başvurusunun reddi sonucunu ayrıca düzenlemez; bu, öncül önİnceleme aşamasında (m.352) yapılır. Ret talebine ilişkin kararlara karşı istinaf süresi ise m.43 ve m.44 kapsamında ayrı bir süreye tabidir.

### m.345: hangi kavramlar bilinmeli?

- **İstinaf yoluna başvuru süresi**: Hükme karşı istinaf yoluna gidilebilmesi için kanunun tanıdığı azami zaman dilimidir. Bu süre içinde yapılmayan başvuru, süre aşımı nedeniyle reddedilir.
- **Tebliğ**: Süreyi başlatan usul işlemidir. Madde, sürenin ilamın taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlayacağını belirtir; yani her taraf için süre ayrı ayrı tebliğ tarihinden hesaplanır.
- **Özel kanun hükümleri**: Belirli davalar veya kurumlar bakımından istinaf süresini farklı belirleyen kanun hükümleridir. Bu hükümler madde tarafından saklı tutulmuştur ve genel süreye üstün gelir.

### m.345: hangi şartlar aranır?

- Hükmün istinaf edilebilir nitelikte bir karar olması gerekir.
- İstinaf süresinin başlangıcı için ilamın taraflardan birine usulüne uygun tebliğ edilmiş olması gerekir; her taraf için tebliğ tarihi ayrı ayrı değerlendirilir.
- İstinaf başvurusunun, tebliğden itibaren iki haftalık sürenin dolmadan yapılmış olması gerekir.
- Davaya özgü bir özel kanun hükmü varsa, süre o hükme göre belirlenir.

### m.345: hangi sonuçları doğurur?

- İstinaf başvurusu tebliğden itibaren iki hafta içinde yapılırsa süre içinde sayılır ve inceleme aşamasına geçilir.
- İki haftalık süre geçtikten sonra yapılan başvuru süre aşımı nedeniyle reddedilir.
- Her taraf için süre kendi tebliğ tarihinden işlediğinden, bir tarafın süresinin geçmiş olması diğer tarafın istinaf hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
- Özel kanunda farklı süre öngörülmüşse o süre uygulanır ve bu madde o hâlde yerine geçmez.

### Genel süre ile özel kanun süresi arasındaki fark nedir?

- Genel kural olarak istinaf süresi iki haftadır ve tebliğle başlar.
- Özel kanun hükmü bulunan dava ve işlerde süre, o kanunda belirtilen süredir.

Sonuç: Özel kanunda farklı süre öngörülmüşse o süre uygulanır; m.345 bu hâli saklı tutar.

### Taraf bazında tebliğ ile ortak başlangıç arasındaki fark nedir?

- Sürenin her taraf için kendi tebliğ tarihinden başlaması.
- Birden fazla tarafın bulunduğu davada tarafların tebliğ tarihlerinin farklı olması.

Sonuç: Her taraf için süre ayrı ayrı işler; bir tarafa yapılan tebliğ diğer tarafın süresini kendiliğinden başlatmaz.

### m.345: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Süreyi, hükmün verildiği veya gerekçeli kararın yazıldığı tarihten başlatmak; süre tebliğle başlar.
- Tek bir tarafa yapılan tebliği tüm taraflar için süre başlangıcı saymak; süre her taraf için ayrı işler.
- Özel kanun hükmü bulunan bir davada genel iki haftalık süreyi uygulamak.
- Hâkimin reddi talebine ilişkin kararlara karşı başvuruda, m.345'teki iki haftalık süreyi uygulamak; m.43 ve m.44'teki bir haftalık süre geçerlidir.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Süre aşımı nedeniyle istinaf başvurusunun reddi kararlarında, dayanak olarak m.345/1 ile m.352/1-c birlikte gösterilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2024/872 E., 2024/922 K., 12.09.2024; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/789 E., 2024/1212 K., 24.10.2024)
- Başvurunun süresinde olup olmadığının tespitinde tebliğ tarihinin esas alınması gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/560 E., 2023/1123 K., 22.11.2023; Hukuk Genel Kurulu, 2023/535 E., 2023/1026 K., 25.10.2023)
- Tebliğ tarihinin ve ilgili özel kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/739 E., 2025/262 K., 30.04.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Süreyi başlatan tebliğ tarihinin ispatı, tebliğ belgesi (tebligat parçası, UYAP tebligat kaydı) ile yapılır; sürenin geçtiğini ileri süren karşı taraf bu belgeyi ortaya koymakla yükümlü olabilir.
- İstinaf başvurusunun süresinde yapıldığını ileri süren taraf, başvuru tarihini gösteren belgeyle (UYAP kaydı, posta tarihi, dilekçe kayıt tarihi) ispat yapar.
- Özel kanun hükmüne dayanılacaksa, dayanılan hükmün ilgili davaya uygulanacağını ileri süren taraf o hükmü ortaya koyar.
- Tebliğin usulüne uygun olmadığını ileri süren taraf, tebliğin geçersizliğini ispatlamakla yükümlüdür.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6100 sayılı Kanun m.352](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-352): Süre aşımı nedeniyle istinaf başvurusunun reddi, ön inceleme aşamasında bu madde uyarınca yapılır.
- [6100 sayılı Kanun m.43](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-43): Hâkimin reddi talebine ilişkin merci kararlarına karşı başvuru süresi, bu maddedeki iki haftadan ayrı olarak bir hafta olarak düzenlenmiştir; m.345'in saklı tuttuğu özel hükümlerden biridir.
- [6100 sayılı Kanun m.44](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-44): Ret talebine ilişkin kararların temyizi için bir haftalık süre öngörür; bu da m.345 kapsamındaki özel süre örneklerindendir.

## [HMK m.346 — İstinaf dilekçesinin reddi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-346)

Bu madde, istinaf dilekçesinin kararı veren ilk derece mahkemesince usulden reddini ve bu ret kararına karşı başvuru yolunu düzenler. Kapsamı iki hal ile sınırlıdır: istinaf dilekçesinin kanuni sürenin geçtikten sonra verilmesi ve istinaf yolu kapalı (kesin) bir karara ilişkin olması. Ret kararının tebliği, yatırılan giderden karşılanması, ret kararına karşı yapılacak başvuru ve dosyanın bölge adliye mahkemesine gönderilmesi ile bölge adliye mahkemesinin ret kararını denetlemesi de maddenin konusudur. Maddenin düzenlemediği konular şunlardır: istinaf başvurusunun süresi ve süresinin başlangıcı (m.345), istinaf dilekçesinin içeriği (m.342), giderlerin yatırılması ve eksik giderin tamamlatılması (m.344), karşı tarafın cevap dilekçesi (m.347), katılma yoluyla istinaf (m.348) ve bölge adliye mahkemesinin ön incelemesinde başvurunun usulden reddi (m.352).

### İstinaf dilekçesinin reddi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **İstinaf dilekçesinin reddi**: Kararı veren ilk derece mahkemesinin, başvuruyu esasa girmeden usulden reddetmesi işlemidir. Mahkeme bu yetkiyi yalnızca süre aşımı veya kesin karar hallerinde kullanabilir; başka hallerde ret yetkisi yoktur.
- **Kesin karar**: Kanun yoluna başvurulamayan karardır ve maddenin ikinci unsurunu oluşturur. Kesinliğin ölçütü m.341/2 hükmüne bağlanmıştır.
- **Ret kararının tebliği**: Ret kararının ilgiliye mahkeme tarafından kendiliğinden yapılan tebligatıdır. Bu ret kararına karşı başvuru süresi tebliğ tarihinden işlemeye başlar.
- **Kendiliğinden tebliğ**: Taraf talep etmeden, mahkemenin kendi çalışmasıyla yaptığı tebligattır. Ret kararının tebliğinin bu biçimde yapılacağını madde açıkça belirtir.
- **Yetkili bölge adliye mahkemesi**: Ret kararına karşı yapılan başvuru üzerine dosyanın gönderildiği ve ret kararını denetleyen mercidir. Denetim, ilk istinaf dilekçesi esas alınarak yapılır.

### İstinaf dilekçesinin reddi: hangi şartlar aranır?

- İstinaf dilekçesinin kanuni süre geçtikten sonra verilmiş olması veya kararın kesin olması, ret için birbirinden bağımsız olumlu koşullar oluşturur ve bunlardan en az birinin bulunması gerekir.
- Ret yetkisinin kullanılabilmesi için kararı veren ilk derece mahkemesinin bu kararı kendisi vermiş olması gerekir; başka hallerde mahkemenin istinaf dilekçesini reddetme yetkisi yoktur.
- Ret kararının, 344. maddeye göre yatırılan giderden karşılanmak suretiyle yazılması ve ilgiliye kendiliğinden tebliğ edilmesi gerekir.
- Ret kararına karşı başvuru için tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulmuş olması gerekir.
- Başvuru yapılmış olsa bile dosyanın bölge adliye mahkemesine gönderilebilmesi için gerekli giderlerin yatırılmış olması gerekir.

### İstinaf dilekçesinin reddi: hangi sonuçları doğurur?

- İstinaf dilekçesi süre geçtikten sonra verilmiş veya karar kesin ise kararı veren mahkeme dilekçenin reddine karar verir ve bu kararı ilgiliye kendiliğinden tebliğ eder.
- Ret kararına karşı süresi içinde başvuru yapılır ve gerekli giderler yatırılırsa dosya kararı veren mahkemece yetkili bölge adliye mahkemesine gönderilir.
- Bölge adliye mahkemesi ilgili dairesi ret kararını yerinde görmezse, yeni bir dilekçe istenmeksizin ilk istinaf dilekçesine göre istinaf incelemesini yapar.
- Bölge adliye mahkemesi ret kararını yerinde görürse, ret kararı kesinleşir ve istinaf incelemesi yapılmaz.
- Ret kararına karşı süresinde başvuru yapılmaz veya gerekli giderler yatırılmazsa dosya bölge adliye mahkemesine gönderilmez ve ret kararı kesinleşir.
- Süre geçtikten sonra verilen ya da kesin karara karşı yapılan başvuruda ret kararı verilmesi, ilk istinaf dilekçesinin yeniden değerlendirilmesini ortadan kaldırmaz; bu ret kararı üzerine bölge adliye mahkemesi yine ilk dilekçeye göre denetim yapar.
- Kararı veren mahkemenin ret kararı ile hak düşürücü etki arasındaki ilişki, bu maddede açıkça düzenlenmemiştir; madde yalnızca başvuru ve dosyanın gönderilmesi sürecini düzenler.

### Süre aşımı ile kesin karar arasındaki fark nedir?

- İstinaf dilekçesinin kanuni süre geçtikten sonra verilmesi, süre aşımı halidir ve kararın kesin olup olmadığına bakılmaksızın ret sebebi oluşturur.
- Kesin karara ilişkin başvuru ise süre içinde verilmiş olsa bile ret sebebidir; ret sebebi süre değil kararın niteliğidir.

Sonuç: Her iki halde de kararı veren mahkeme ret kararı verir; ancak ret gerekçesi farklıdır ve bölge adliye mahkemesinin denetiminde bu gerekçenin doğruluğu ayrıca incelenir.

### Kararı veren mahkemenin ret yetkisi ile ret yetkisi olmayan haller arasındaki fark nedir?

- Sadece süre aşımı veya kesin karar hallerinde kararı veren mahkeme ret kararı verebilir.
- Bunun dışındaki eksiklikler, örneğin başvurunun usulüne uygun olmaması, bu maddenin değil, başka maddelerin konusudur ve kararı veren mahkeme bu gerekçeyle ret kararı veremez.

Sonuç: Ret yetkisinin sınırı aşılırsa ret kararı yetkisiz verilmiş olur; bu durumda ilgili başvuru yolu ve incelemenin esası ayrıca değerlendirilir.

### Ret kararına karşı başvuru ile kararın kendisine karşı başvuru arasındaki fark nedir?

- Ret kararına karşı yapılan başvuru, bu ret kararının denetimidir ve iki haftalık süreye tabidir.
- Asıl kararın istinafı ise m.345 uyarınca ayrı bir süreye ve ayrı bir başvuru tarihine bağlıdır.

Sonuç: Ret kararına karşı yapılan başvurunun süresi asıl kararın istinaf süresinden bağımsız işler; ret kararının tebliği tarihi esas alınır.

### İstinaf dilekçesinin reddi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- İstinaf dilekçesinin süre aşımı nedeniyle reddinde, ret kararına karşı başvuru süresini bir hafta olarak saymak; maddenin ikinci fıkrası iki hafta öngörmektedir.
- Ret kararına karşı başvuruda süreyi kararın tarihinden değil ret kararının tebliğ tarihinden saymak.
- Kararı veren mahkemenin başvuruyu başka bir gerekçeyle (örneğin eksik dilekçe içeriği) usulden reddetmesini bu madde kapsamında görmek; bu madde yalnızca süre aşımı ve kesin karar hallerini düzenler.
- Ret kararına karşı başvurulduğunda giderlerin yatırılmasını ihmal ederek dosyanın bölge adliye mahkemesine gönderilebileceğini varsaymak.
- Bölge adliye mahkemesinin ret kararını yerinde görmemesi halinde yeni bir istinaf dilekçesi istemek; madde ilk dilekçeye göre inceleme yapılacağını açıkça öngörür.
- Kesin karar kavramını yalnızca tutar esasına bağlamak ve m.341 ölçütünü gözden kaçırmak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Kesin karara karşı istinaf dilekçesi verildiğinde ilk derece mahkemesinin bu maddeye göre ret kararı verdiği ve bölge adliye mahkemesinin bu kararları m.341/2, m.346/1 ve m.352/1 hükümlerine dayanarak usulden reddettiği görülmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/350 E., 2024/285 K., 29.05.2024; Hukuk Genel Kurulu, 2023/1041 E., 2024/283 K., 22.05.2024)
- Süresi geçtikten sonra yapılan istinaf başvurusunun m.346/1 ile reddedildiği ve bu ret kararının bölge adliye mahkemesince m.352/1-b gibi ön inceleme hükümleri çerçevesinde değerlendirildiği uygulanmaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/10 E., 2024/478 K., 25.09.2024; Hukuk Genel Kurulu, 2023/1041 E., 2024/283 K., 22.05.2024)
- İlk derece mahkemesinin ret kararı verirken dayandığı gerekçe ile bölge adliye mahkemesinin denetiminde ileri sürülen gerekçe farklı olabilmekte, bu durumda ret sebebi m.341 ve m.352 hükümleri birlikte değerlendirilmektedir. (Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2025/841 E., 2025/805 K., 17.09.2025)
- Ret kararına karşı başvuru süresinin iki hafta olarak uygulandığı, uygulamada bu sürenin tebliğ tarihinden hesaplandığı kabul edilmektedir. (Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2025/841 E., 2025/805 K., 17.09.2025)

### Nasıl ispat edilir?

- Süre aşımı iddiasını ileri süren taraf, istinaf dilekçesinin verildiği tarih ile kararın tebliğ tarihini gösteren belgelerle ispat yükü altındadır; bu belgeler tebligat mazbatası ve dilekçe kayıtlarıdır.
- Kesin karar iddiası, kararın hangi parasal veya hukuki sınıra göre kesinleştiğini gösteren belgelerle ispatlanır; dava dosyası ve karar metni bu ispatın temelidir.
- İstinaf yolunun kapalı olduğunu öne süren taraf, ilk derece mahkemesinin verdiği ret kararının gerekçesine dayanarak yetkinin varlığını ortaya koyar.
- Ret kararına karşı başvuranın iki haftalık süre içinde başvurduğunu ispat yükü başvuru sahibine aittir; tebliğ mazbatası ve başvuru tarihi bu konuda belirleyicidir.
- Gerekli giderlerin yatırıldığı, dosyanın bölge adliye mahkemesine gönderilmesinin şartıdır; makbuz ve gider belgesi bu ispatı sağlar.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6100 sayılı Kanun m.341](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-341): Kesin karar kavramının ve istinaf yolunun kapalı olduğu kararların ölçütünü belirler; bu maddedeki ikinci ret hali o hükme dayanır.
- [6100 sayılı Kanun m.344](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-344): İstinaf giderlerinin yatırılmasını ve eksik giderin tamamlanmaması halinde başvurunun yapılmamış sayılmasını düzenler; ret kararının giderden karşılanması ve dosyanın gönderilmesi bu hükme bağlıdır.
- [6100 sayılı Kanun m.345](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-345): İstinaf süresini düzenler; bu maddedeki birinci ret hali, süre aşımının bu hükme göre tespit edilmesine dayanır.
- [6100 sayılı Kanun m.352](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-352): Bölge adliye mahkemesinin ön incelemesinde başvurunun usulden reddine ilişkin hükümleri içerir; ret kararına karşı başvuru üzerine yapılacak denetimle bağlantılıdır.

## [HMK m.347 — İstinaf dilekçesine cevap](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-347)

Madde, istinaf dilekçesinin karşı tarafa tebliğini, karşı tarafın cevap dilekçesi verme usulünü ve süresini, kararı veren mahkemenin dosyayı bölge adliye mahkemesine göndermesini düzenler. Hükmün tarafı, bu aşamada istinaf yoluna başvuran kişi ile karşı taraftır. Madde, istinaf dilekçesinin usulden reddini düzenlemez (m.346). Katılma yoluyla istinafı düzenlemez (m.348). İstinaf dilekçesinin içeriği ve usulüne ilişkin şartlar (m.342), istinaf harç ve giderleri (m.344) ile istinaf incelemesinin kapsamı ve sonucu (m.353 ve devamı) da bu maddenin kapsamı dışındadır.

### İstinaf dilekçesine cevap: hangi kavramlar bilinmeli?

- **İstinaf dilekçesinin tebliği**: İstinaf dilekçesinin bir örneğinin, kararı veren ilk derece mahkemesi aracılığıyla karşı tarafa bildirilmesidir. Tebliğ, dilekçeyi karşı tarafa ulaştıran işlemdir ve cevap süresinin başlangıcını oluşturur.
- **Cevap dilekçesi**: Karşı tarafın istinaf dilekçesine karşı, tebliğden itibaren belirli süre içinde sunduğu yazılı savunmadır. Cevap vermek zorunlu değildir; cevap verilmemesi istinaf incelemesini engellemez.
- **Dizi listesi**: Dosyaların mahkemeye geliş sırasını gösteren listedir. Kararı veren mahkeme dosyayı bu listeye bağlı olarak bölge adliye mahkemesine gönderir.
- **Dosyanın gönderilmesi**: Dilekçe aşamasının tamamlanmasından sonra kararı veren mahkemenin dosyayı ilgili bölge adliye mahkemesine göndermesi işlemidir. Bu işlem, dilekçelerin verilmesi veya cevap süresinin geçmesi koşuluna bağlıdır.

### İstinaf dilekçesine cevap: hangi şartlar aranır?

- Geçerli bir istinaf dilekçesinin kararı veren ilk derece mahkemesine sunulmuş olması gerekir.
- İstinaf dilekçesinin, kararı veren mahkeme tarafından karşı tarafa tebliğ edilmesi gerekir.
- Karşı tarafın cevap dilekçesini, tebliğden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye ya da bu mahkemeye gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine vermesi gerekir.
- Dilekçelerin verilmesi veya cevap süresinin geçmesi gerekir; bu gerçekleşmeden dosya gönderilmez.
- Dosyanın, dizi listesine bağlı olarak ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilmesi gerekir.

### İstinaf dilekçesine cevap: hangi sonuçları doğurur?

- İstinaf dilekçesi karşı tarafa, kararı veren mahkemece tebliğ edilir.
- Karşı taraf iki hafta içinde cevap dilekçesi verirse, bu dilekçe kararı veren mahkemeye ya da bu mahkemeye gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilebilir.
- Karşı taraf cevap vermezse, cevap verme süresinin geçmesi üzerine dosya gönderilir.
- Dilekçeler verildikten veya cevap süresi geçtikten sonra kararı veren mahkeme dosyayı dizi listesine bağlı olarak ilgili bölge adliye mahkemesine gönderir.
- Bölge adliye mahkemesi, dosyayı aldıktan sonra istinaf dilekçesinin reddine ilişkin kararı yerinde görmezse ilk istinaf dilekçesine göre inceleme yapar.
- Tebliğ yapılmadan dosya gönderilirse, bu usul eksikliği istinaf incelemesini etkiler; uygulamada dosyanın ilk derece mahkemesine geri çevrilmesi tartışılmaktadır.

### Cevap dilekçesi ile katılma yoluyla istinaf arasındaki fark nedir?

- Cevap dilekçesi, karşı tarafın istinaf dilekçesine karşı savunmasıdır ve bu aşamada yalnızca yanıt niteliği taşır.
- Katılma yoluyla istinaf, karşı tarafın cevap dilekçesi ile kendisi de istinaf yoluna başvurmasıdır.

Sonuç: Cevap dilekçesi verilmesi tek başına istinaf başvurusu sayılmaz. Karşı taraf istinaf hakkı yoksa veya süresini kaçırmışsa da cevap dilekçesiyle katılma yoluyla istinafa başvurabilir (m.348).

### Karşı taraf cevap verdi ile cevap vermedi arasındaki fark nedir?

- Karşı taraf tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesi vermiştir.
- Karşı taraf iki haftalık süre içinde cevap dilekçesi vermemiştir.

Sonuç: Cevap verilmemesi dosyanın gönderilmesini engellemez; cevap verme süresinin geçmesi yeterlidir.

### Kararı veren mahkeme ile bölge adliye mahkemesi arasındaki fark nedir?

- Kararı veren ilk derece mahkemesi, tebliğ ve dosyanın gönderilmesi işlemlerini yapar.
- Bölge adliye mahkemesi, dosyayı aldıktan sonra istinaf incelemesini yapar.

Sonuç: Dilekçe aşamasında ilk derece mahkemesi görevlidir; esasa ilişkin inceleme bölge adliye mahkemesine aittir. Kararı veren mahkeme istinaf dilekçesini esastan inceleyip reddedemez; ret yetkisi yalnızca m.346/1 halleriyle sınırlıdır.

### İstinaf dilekçesine cevap: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Tebliğ işlemini atlayıp dosyayı doğrudan bölge adliye mahkemesine göndermek; tebliğ mazbatasının dosyada bulunup bulunmadığını kontrol etmemek.
- Cevap süresini iki hafta yerine başka bir süre olarak hesaplamak; süreyi tebliğ tarihinden değil dilekçenin verildiği tarihten saymak.
- Cevap dilekçesini yalnızca karşı tarafın savunması sayıp katılma yoluyla istinaf talebini göz ardı etmek.
- Karşı taraf cevap vermediği için dosyayı göndermeyi beklemek; cevap süresinin geçmesi yeterlidir.
- Kararı veren mahkemenin istinaf dilekçesini bu madde kapsamında esastan inceleyip reddetmesi; ret yetkisi m.346/1 ile sınırlıdır.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Mahkemeler, istinaf dilekçesinin karşı tarafa tebliğ edilmeden dosyanın bölge adliye mahkemesine gönderilmesini usul eksikliği saymaktadır; tebliğ mazbatasının dosyaya sunulmasını aramaktadır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi, 2026/132 E., 2026/631 K., 30.04.2026; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 57. Hukuk Dairesi, 2025/470 E., 2025/571 K., 18.03.2025)
- Uygulamada tebliğ yapılmadan gönderilen dosyanın, istinaf incelemesi yapılmak üzere m.347 ve m.352 uyarınca ilk derece mahkemesine geri çevrilmesi yönünde bölge adliye mahkemelerinin kararları bulunmaktadır.
- Cevap dilekçesi verilmiş olsun veya olmasın, cevap süresinin geçmesi dosyanın gönderilmesi için yeterli kabul edilmektedir. (Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2022/2532 E., 2022/1556 K., 13.10.2022)
- Cevap dilekçesiyle katılma yoluyla istinaf yapılabileceği, karşı tarafın istinaf hakkı bulunmasa veya süresi geçmiş olsa bile kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/560 E., 2023/1123 K., 22.11.2023)
- Kararı veren mahkemenin, m.346/1 dışında, istinaf dilekçesini ret yetkisi bulunmadığı; istinaf sebeplerinin yeterliliği gibi konuların ret nedeni olmadığı yönünde uygulama vardır.

### Nasıl ispat edilir?

- İstinaf dilekçesinin karşı tarafa tebliğ edildiğini kararı veren mahkeme belirler; tebliğ mazbatasının dosyaya sunulması bu işlemin ispatıdır.
- Cevap dilekçesinin süresinde verildiği, dilekçenin mahkeme kayıtlarındaki sunuş tarihiyle ispatlanır; süre tebliğ tarihinden hesaplanır.
- Karşı tarafın cevap vermemesi, cevap süresinin geçtiğinin dosya kayıtlarından anlaşılmasıyla ispatlanır.
- Tebliğin usulüne uygun yapılmadığını ileri süren taraf, bu iddiasını tebligat belgeleriyle ispatlamak zorundadır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6100 sayılı Kanun m.346](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-346): Kararı veren mahkemenin istinaf dilekçesini usulden reddetmesi ve bu karara karşı başvuru yolunu düzenler. Madde 347 ise reddin olmadığı durumda dilekçe aşamasını yürütür.
- [6100 sayılı Kanun m.348](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-348): Cevap dilekçesiyle katılma yoluyla istinafa başvurmayı düzenler; m.347/2 kapsamında verilen cevap dilekçesinin ikinci işlevini tanımlar.
- [6100 sayılı Kanun m.342](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-342): İstinaf dilekçesinin şekli ve içeriğini düzenler; uygulamada cevap dilekçesinin de benzer içerik taşıması bu maddeye kıyasen kabul edilir.
- [6100 sayılı Kanun m.344](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-344): İstinaf başvurusunun harç ve giderlerinin yatırılmasını düzenler; bu eksiklik dosyanın gönderilmesini ve başvurunun işlemesini etkiler.
- [6100 sayılı Kanun m.343](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-343): Dosyanın istinaf mahkemesine gönderilmesine ilişkin fıkra (m.343/4) ile birlikte uygulanır; dosya gönderme usulünü tamamlar.

## [HMK m.348 — Katılma yolu ile başvurma](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-348)

6100 sayılı Kanun'un 348. maddesi, istinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen tarafın, istinaf başvurma hakkı bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsa bile cevap dilekçesiyle istinaf yoluna başvurmasını (katılma yoluyla istinaf) düzenler; cevap süresini ve katılma yoluyla başvurunun asıl başvuruya bağlılığını da kapsar. Madde, katılma yoluyla istinafın hangi hallerde hüküm doğurmayacağını (asıl başvurudan feragat ve esasa girilmeden red) belirler. Maddenin uygulanması, istinaf yoluna başvuran tarafın kendi istinaf hakkının kapsamını değil, karşı tarafın katılma başvurusunun kaderini ilgilendirir. Madde, katılma yoluyla temyize de kıyasen uygulanır (6100 sayılı Kanun m.366 atfı); ancak bu atıfın ayrıntısı madde metninde yer almaz. Katılma yoluyla başvurunun harca, dilekçe biçimine ve istinafın genel başvuru koşullarına ilişkin hükümleri bu maddede düzenlenmez; bunlar istinafa ilişkin genel hükümlerdedir. Asıl istinaf süresinin başlangıcı ve süresi de bu maddenin konusu değildir.

### Katılma yolu ile başvurma: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Katılma yoluyla istinaf**: İstinaf dilekçesi tebliğ edilen tarafın, başvurma hakkı bulunmasa veya süresi geçmiş olsa bile cevap dilekçesiyle istinaf yoluna başvurmasıdır. Bu başvuru, karşı tarafın asıl istinaf başvurusuna bağlıdır.
- **Asıl istinaf**: Kararın istinaf yoluyla incelenmesi için ilk kez başvuran tarafın yaptığı istinaf başvurusudur. Katılma yoluyla istinafın bağlı olduğu ana başvurudur.
- **Cevap dilekçesi**: Karşı tarafın istinaf dilekçesine verilen ve katılma yoluyla başvurunun da yapılabildiği yazılıdır. Katılma başvurusunun kanuni biçimini taşıyan belgedir.
- **Bağımlı başvuru**: Katılma yoluyla istinafın asıl başvurunun varlığına ve akıbetine bağlı olmasıdır. Asıl başvurudan feragat edilirse ya da esasa girilmeden red edilirse katılma başvurusu da reddedilir.
- **Esasa girilmeden red**: Mahkemenin istinaf talebini şekil ya da usul nedeniyle inceleyip esas hakkında karar vermeden reddetmesidir. Bu hal, katılma yoluyla başvuruyu da düşürür.

### Katılma yolu ile başvurma: hangi şartlar aranır?

- Katılma yoluyla istinaf için tarafın, kendisine tebliğ edilen istinaf dilekçesine karşı cevap dilekçesi vermesi gerekir.
- Tarafın istinaf hakkı bulunmasa veya başvuru süresi geçmiş olsa da katılma yoluyla başvuruda bulunabilmesi gerekir; bu hal için hukuki yarar ve parasal sınır aranmaz.
- Cevap, asıl istinaf dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde verilmelidir.
- Asıl istinaf başvurusu geçerli biçimde sürdürülmelidir; asıl başvuran tarafın talebi esasa girilerek incelenmelidir.
- Asıl başvuran tarafın talebinden feragat etmemesi gerekir; feragat hâlinde katılma başvurusu hüküm doğurmaz.

### Katılma yolu ile başvurma: hangi sonuçları doğurur?

- Katılma yoluyla istinaf başvurusu yapılırsa, cevap dilekçesi asıl başvuran tarafa tebliğ edilir.
- Asıl başvuran taraf, katılma yoluyla başvuruya karşı iki hafta içinde cevap verebilir.
- Asıl başvurudan feragat edilirse katılma yoluyla başvuru da reddedilir.
- Asıl başvuru esasa girilmeden reddedilirse katılma yoluyla başvuru da reddedilir.
- Asıl başvuru esasa girilerek incelenip reddedilirse katılma yoluyla başvuru bu nedenle reddedilmez; ayrıca incelenir.
- Taraflar uyuşmazlığı sona erdirirlerse katılma yoluyla başvuru etkisini kaybeder.
- Katılma yoluyla başvuruda hukuki yarar ve parasal sınır aranmaz.

### Asıl istinaf ile katılma yoluyla istinaf arasındaki fark nedir?

- Asıl istinaf, kararın süresi içinde ve hukuki yarar ile parasal sınır koşullarını taşıyan tarafça yapılan bağımsız başvurudur.
- Katılma yoluyla istinaf, karşı tarafın istinaf dilekçesine verilen cevap ile yapılan ve asıl başvuruya bağlı olan başvurudur.

Sonuç: Katılma yoluyla başvuruda hukuki yarar ve parasal sınır aranmaz; bağımsız istinafta bu koşullar aranır.

### Süresi içinde istinaf eden ile süresini geçirmiş taraf arasındaki fark nedir?

- Kararı süresi içinde istinaf eden taraf, bağımsız istinaf başvurusu yapabilir.
- Süresini geçiren ya da istinaf hakkı bulunmayan taraf, yalnız cevap dilekçesiyle katılma yoluna başvurabilir.

Sonuç: Süresi geçen taraf, karşı tarafın istinafına bağlı olarak kendi istinaf sebeplerini ileri sürebilir.

### Asıl başvurunun esasa girilerek reddi ile esasa girilmeden red veya feragat arasındaki fark nedir?

- Asıl başvuru esasa girilerek incelenip reddedilirse, katılma yoluyla başvuru bu nedenle düşmez ve incelenir.
- Asıl başvuru feragat edilerek veya esasa girilmeden reddedilerek sona ererse, katılma başvurusu da reddedilir.

Sonuç: Katılma başvurusunun incelenmesi için asıl başvurunun esasa girilmiş olması yeterlidir.

### Katılma yoluyla istinaf ile bağımsız istinaf olarak değerlendirilmesi gereken hal arasındaki fark nedir?

- Katılma yoluyla başvuru, ayrı dilekçe yerine cevap dilekçesi ile yapılmış ve tarafın kendi istinaf süresi henüz dolmamışsa, bu başvuru bağımsız istinaf talebi olarak değerlendirilebilir.
- Asıl başvuru feragat edilerek ya da esasa girilmeden reddedilerek sona ererse, katılma başvurusu bağımlı olduğu için reddedilir.

Sonuç: Süresi dolmamış taraf için başvuru bağımsız sayılırsa asıl başvurunun akıbetinden etkilenmez.

### Katılma yolu ile başvurma: sık yapılan hatalar nelerdir?

- Katılma yoluyla istinafta hukuki yarar ve parasal sınır aranacağını varsaymak; bu koşullar aranmaz.
- Asıl istinaf süresi geçtikten sonra yapılan katılma başvurusunu bağımsız istinaf gibi değerlendirmek; katılma başvurusu asıl başvuruya bağlıdır.
- Asıl başvurudan feragat ya da esasa girilmeden red hâlinde katılma başvurusunu ayrıca incelemek; bu hâlde başvuru reddedilir.
- Asıl başvuru esasa girilerek reddedildiğinde katılma başvurusunu da ayrıca reddetmek; bu nedenle red gerekmez.
- Aynı taraftaki ihtiyari dava arkadaşlarından birinin istinaf dilekçesinin tebliği üzerine diğer dava arkadaşının süresi geçtikten sonra katılma yoluyla başvurabileceğini varsaymak; gerekçe bu yolu kapatmaktadır.
- Cevap süresini tebliğ tarihinden değil başka bir tarihten saymak.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Asıl istinaf süresi geçtikten sonra yapılan katılma yoluyla istinaf başvurusunun, asıl başvuruya bağlı olduğu ve asıl başvuru esasa girilmeden reddedildiğinde reddedilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2025/452 E., 2025/574 K., 07.04.2025)
- Hukuk Genel Kurulu, asıl istinaf başvurusunun önceden yapılmış olmasının, diğer tarafın süresi içinde yaptığı asıl istinafta ileri sürülmeyen hususların katılma yoluyla dilekçede ileri sürülmesini engellemediğini kabul etmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/739 E., 2025/262 K., 30.04.2025)
- Hukuk Genel Kurulu, katılma yoluyla istinafın asıl istinaftan bağımsız bir hak olduğunu ve taraflardan birinin kanun yoluna başvurmasının diğerini bağlamadığını benimsemektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/639 E., 2025/86 K., 26.02.2025)
- Katılma yoluyla istinafın, süresi içinde istinafa başvurulmadığı için kesinleşen hüküm kısımlarına ilişkin olarak kullanılamayacağı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/638 E., 2025/236 K., 16.04.2025)
- Hukuk Genel Kurulu, erkek tarafın tebliğ üzerine ayrıca istinaf yoluna başvurmasının katılma yoluyla başvuru niteliğinde olduğuna ve bu şekilde başvurulmasının 348/1 hükmüne aykırı sayılmadığına dair yorumu benimsemektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/359 E., 2024/122 K., 28.02.2024)
- Katılma yoluyla istinafın, bağımsız istinaf süresi dolmamış taraf için bağımsız istinaf başvurusu olarak değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/560 E., 2023/1123 K., 22.11.2023)

### Nasıl ispat edilir?

- Katılma yoluyla istinafta ispat yükü, katılma başvurusunda bulunan tarafa aittir; bu taraf cevap dilekçesinin süresinde verildiğini ve asıl istinaf dilekçesinin tebliğ edildiğini belgelerle göstermelidir.
- Asıl başvuranın feragat ettiği ya da talebinin esasa girilmeden reddedildiği iddiası, karar, feragat tutanağı veya dosya kayıtlarıyla ispatlanır.
- Karşı taraf, asıl başvurunun geçerli olduğunu ya da esasa girildiğini savunuyorsa bu durumu dosya içeriği ile göstermelidir.
- Cevap süresinin geçirildiğini ileri süren taraf, tebliğ belgesi ile bu iddiasını ispatlamalıdır.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6100 sayılı Kanun m.366](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-366): Katılma yoluyla temyiz için bu maddeye atıf yapar; 348. maddedeki hükümler temyiz bakımından da kıyasen uygulanır.
- [6100 sayılı Kanun m.347](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-347): Asıl istinaf başvurusunun usulü ve süresi bakımından 348. maddenin dayandığı istinaf başvurusunu düzenler.

## [HMK m.349 — Başvurma hakkından feragat](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-349)

Madde, istinaf yoluna başvurma hakkından feragatin zamanını ve feragatin başvuru aşamasına göre doğuracağı usul sonucunu düzenler. Feragatin ilamın tebliğinden önce yapılamayacağını ve başvuru yapıldıktan sonra yapılan feragat hâlinde dosyanın hangi mahkemede bulunduğuna göre verilecek red kararını kapsar. Madde, davadan feragati, talep sonucundan vazgeçmeyi ve istinaf dilekçesinin esastan incelenmesini düzenlemez (HMK m.307 vd. ile HMK m.310 ve m.311). Temyiz yoluna başvurudan feragat, madde metninde değil HMK m.366 atfı ile uygulanır. Kanun yolunun süresi ve başvuru dilekçesinin şekli de bu maddenin konusu değildir (HMK m.345 vd.).

### Başvurma hakkından feragat: hangi kavramlar bilinmeli?

- **Başvurma hakkından feragat**: Tarafın, istinaf yoluna başvuru hakkını kullanmaktan vazgeçmesi, yani bu yola gitmeyeceğini bildirmesidir. Hakkın doğmuş olması gerekir; bu nedenle ilam tebliğ edilmeden yapılan feragat geçersizdir.
- **İlamın tebliği**: Mahkeme kararının tarafa usulüne uygun biçimde bildirilmesidir. Madde, feragat yetkisinin doğup doğmadığını bu andan itibaren belirler; tebliğ öncesi feragat yasaktır.
- **Başvuru**: İstinaf dilekçesinin ilk derece mahkemesine verilmesi işlemidir. Feragatin sonucu, başvurunun yapılıp yapılmadığına ve dosyanın bölge adliye mahkemesine gönderilip gönderilmediğine göre değişir.
- **Başvurunun feragat nedeniyle reddi**: Feragat hâlinde verilen usul kararıdır. Dosya ilk derece mahkemesindeyse bu mahkeme, dosya bölge adliye mahkemesindeyse o mahkeme, başvuruyu feragat nedeniyle reddeder.

### Başvurma hakkından feragat: hangi şartlar aranır?

- Feragat edenin, ilamın kendisine usulüne uygun biçimde tebliğ edilmiş olması gerekir; tebliğden önce yapılan feragat istinaf hakkını ortadan kaldırmaz.
- Feragat, istinaf başvurusundan önce yapılabilir; bu hâlde başvuru hakkı kullanılmamış olur ve ayrıca red kararı gerekmez.
- Başvuru yapıldıktan sonra feragat edilmişse, dosyanın henüz ilk derece mahkemesinde bulunması gerekir; bu durumda dosya bölge adliye mahkemesine gönderilmez.
- Dosya bölge adliye mahkemesine gönderilmiş ancak henüz karara bağlanmamışsa, feragat beyanı bölge adliye mahkemesine ulaşmış olmalıdır; bu hâlde başvuru o mahkemece feragat nedeniyle reddedilir.
- Bölge adliye mahkemesi karar verdikten sonra yapılan feragatin, verilmiş kararın sonucunu değiştirmemesi gerekir; bu aşamada feragat kanun yolundan vazgeçme olarak değerlendirilmez.

### Başvurma hakkından feragat: hangi sonuçları doğurur?

- İlam tebliğ edilmeden yapılan feragat hükümsüzdür ve istinaf yolunu kapatmaz.
- İlam tebliğ edildikten sonra yapılan feragat geçerlidir; taraf istinaf hakkını kaybeder.
- Başvurudan sonra feragat edilir ve dosya henüz ilk derece mahkemesinde ise, dosya bölge adliye mahkemesine gönderilmez ve kararı veren mahkeme başvurunun reddine karar verir.
- Dosya bölge adliye mahkemesine gönderilmiş ve henüz karara bağlanmamışsa, başvuru bölge adliye mahkemesince feragat nedeniyle reddedilir.
- Bölge adliye mahkemesi karar verdikten sonra yapılan feragat, verilen kararın sonucunu değiştirmez.
- Kamu düzenini ilgilendiren davalarda, müdahil olarak katılan savcı feragat olsa bile hükme karşı kanun yoluna başvurabilir.

### Tebliğden önce ile tebliğden sonra feragat arasındaki fark nedir?

- İlam tebliğ edilmeden yapılan feragat, henüz doğmamış bir hakkın bırakılmasıdır.
- İlam usulüne uygun tebliğ edildikten sonra yapılan feragat, doğmuş bir hakkın kullanılmamasıdır.

Sonuç: Tebliğden önceki feragat geçersizdir; tebliğden sonraki feragat geçerli olup istinaf yolunu kapatır.

### Başvurudan önce ile başvurudan sonra feragat arasındaki fark nedir?

- Başvuru yapılmadan önce yapılan feragatte henüz bir istinaf dosyası oluşmamıştır.
- Başvuru yapıldıktan sonra yapılan feragatte dosya ya da başvuru kaydı vardır.

Sonuç: Başvurudan önceki feragatte red kararı verilmez; başvurudan sonraki feragatte başvuru feragat nedeniyle reddedilir.

### Dosya ilk derece mahkemesinde ile dosya bölge adliye mahkemesine gönderilmiş arasındaki fark nedir?

- Dosya ilk derece mahkemesindeyken yapılan feragatte, kararı veren mahkeme doğrudan red kararı verir.
- Dosya bölge adliye mahkemesine gönderilmiş ancak karara bağlanmamışsa feragat, bölge adliye mahkemesine bildirilir.

Sonuç: Hangi mahkemenin red kararı vereceği dosyanın bulunduğu yere göre belirlenir.

### Karar verilmeden önce ile karar verildikten sonra feragat arasındaki fark nedir?

- Bölge adliye mahkemesi karar vermeden önce yapılan feragat, başvurunun reddine yol açar.
- Bölge adliye mahkemesi karar verdikten sonra yapılan feragat, verilmiş kararı etkilemez.

Sonuç: Karar verildikten sonra feragat kararın sonucunu değiştirmez.

### Başvurma hakkından feragat: sık yapılan hatalar nelerdir?

- İlam tebliğ edilmeden önce yapılan feragati geçerli saymak; bu feragat hükümsüzdür.
- Başvurudan sonra yapılan feragatte dosyayı bölge adliye mahkemesine göndermek; dosya ilk derece mahkemesindeyse gönderilmez, o mahkeme red kararı verir.
- Dosya bölge adliye mahkemesine gönderildikten sonra feragat hâlinde ilk derece mahkemesinin red kararı vermesi; bu aşamada red kararını bölge adliye mahkemesi verir.
- Davadan feragat ile istinaf yolundan feragati karıştırmak; her biri ayrı hukuki sonuç doğurur.
- Karar verildikten sonra yapılan feragatin kararı kaldıracağını varsaymak; feragat verilen kararın sonucunu değiştirmez.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Feragat beyanının mahkemeye yapılması ve açık, kayıtsız biçimde olması gerektiği kabul edilmektedir. (Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2026/525 E., 2026/1359 K., 07.05.2026)
- Başvuru dilekçesinin verilmesinden sonra yapılan feragatte ilk derece mahkemesinin doğrudan başvurunun reddine karar verdiği kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2024/879 E., 2025/232 K., 26.02.2025; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi, 2023/3134 E., 2024/1319 K., 06.06.2024)
- Dosya bölge adliye mahkemesine gönderildikten sonra feragat hâlinde, bölge adliye mahkemesinin başvuruyu feragat nedeniyle reddettiği kabul edilmektedir. (Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, 2025/1156 E., 2025/1166 K., 04.09.2025)
- Tebliğden önce yapılan feragatin hükümsüz olduğu ve bu nedenle başvurunun reddine dayanak yapılamayacağı kabul edilmektedir. (Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2023/554 E., 2026/1033 K., 05.05.2026; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi, 2021/2242 E., 2022/1278 K., 13.09.2022)

### Nasıl ispat edilir?

- İstinaf yolundan feragat eden taraf, feragat beyanını yaptığını ve bu beyanın ne zaman yapıldığını ispatlamakla yükümlüdür; beyanın yazılı dilekçe veya duruşma tutanağı ile ispatı esastır.
- Feragat iddiasını ileri süren karşı taraf, feragatin ilam tebliğinden sonra yapıldığını göstermelidir; tebliğ belgesi bu konuda temel delildir.
- Dosyanın hangi mahkemede bulunduğu, mahkeme kayıtları ve dosya gönderim işlemleri ile belirlenir.
- Feragat beyanının kayıtsız ve açık olduğunu iddia eden taraf, bu niteliği ispatlamakla yükümlüdür; koşullu bir beyan geçerli kabul edilmez.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- [6100 sayılı Kanun m.366](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-366): Temyiz yolundan feragat hakkında bu maddenin kıyasen uygulanmasını sağlayan atıf maddesidir.
- [6100 sayılı Kanun m.307](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-307): Davadan feragatin tanımını yapar; istinaf yolundan feragatle karıştırılmamalıdır.
- [6100 sayılı Kanun m.311](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-311): Feragatin kesin hüküm sonucu doğurduğunu düzenler; istinaf yolundan feragatin kesin hüküm doğurmadığı ayrımı için karşılaştırılır.

## [HMK m.350 — Başvurunun icraya etkisi](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-350)

Madde, istinaf yoluna başvurmanın ilk derece mahkemesi kararının icrasına etkisini düzenler. Kural olarak istinaf başvurusu icrayı durdurmaz; istisna olarak İcra ve İflas Kanunu m.36 uyarınca icranın geri bırakılması mümkündür. Madde ayrıca nafaka kararlarında geri bırakma yasağını ve kişiler hukuku, aile hukuku ile taşınmaz mal ve ayni haklara ilişkin kararların kesinleşmeden icra edilemeyeceğini koyar. Maddenin uygulanması ilk derece mahkemesi kararlarına ve istinaf yoluna bağlıdır; kararın kesinleşme koşulları ve temyiz yolunun icraya etkisi maddede düzenlenmez. Madde, icranın geri bırakılmasının usulünü ve icra mahkemesinin yetkisini ayrıntılı olarak düzenlemez; bu usul İcra ve İflas Kanunu m.36'da yer alır (4949 sayılı Kanun m.36 değil, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.36). Kararın kesinleşmesine ve kesinleşme şerhine ilişkin hükümler, istinaf ve temyizin süresi ve usulü de bu maddenin kapsamı dışındadır.

### Başvurunun icraya etkisi: hangi kavramlar bilinmeli?

- **İcranın geri bırakılması**: Kanun yoluna başvuran borçlunun, kararın icrasının kanun yolu sonuçlanana kadar ertelenmesini talep etmesidir. Bu talep bölge adliye mahkemesine yapılır ve geçici bir hukuki koruma önlemidir.
- **Kesinleşme**: Kararın olağan kanun yollarına karşı artık başvurulamaz hale gelmesidir. Kesinleşmemiş karar istinaf yoluna açık olan karardır ve icraya konulabilmesi kural olarak kesinleşmeye bağlı değildir.
- **Nafaka kararı**: Aile hukukundan doğan nafaka yükümlülüğüne ilişkin mahkeme kararıdır. Bu kararlarda icranın geri bırakılmasına karar verilemez; bu nedenle nafaka kararı kanun yoluna gidilse de icraya engel olmaz.
- **Teminat**: İcranın geri bırakılması talebinin kabulü için borçlunun icra dairesine veya mahkemeye göstereceği güvencedir. Hükmolunan para veya eşya kadar olmalıdır ve İİK m.36 kapsamında sayılan biçimlerden biriyle sağlanır.

### Başvurunun icraya etkisi: hangi şartlar aranır?

- Karar ilk derece mahkemesince verilmiş olmalı ve istinaf yoluna açık bulunmalıdır.
- Karar kişiler hukuku, aile hukuku veya taşınmaz ve ayni haklara ilişkin değilse, kararın icrası için kesinleşme aranmaz ve istinaf başvurusu icrayı durdurmaz.
- Karar kişiler hukuku, aile hukuku ya da taşınmaz ve ayni haklara ilişkin ise icra için kesinleşmesi bulunmalıdır.
- Nafaka kararı değilse, borçlu icranın geri bırakılmasını talep edebilir; bu talep icranın geri bırakılmasına karar verilmesi için İİK m.36 uyarınca teminat gösterilmesine bağlıdır.
- Teminat, hükmolunan para veya eşya tutarını karşılayacak biçimde gösterilmelidir.

### Başvurunun icraya etkisi: hangi sonuçları doğurur?

- İstinaf yoluna başvurulması, kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz.
- İcranın geri bırakılması, borçlunun talebi ve teminat gösterilmesi üzerine bölge adliye mahkemesince karar verilirse icra ertelenir.
- Nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez ve icra devam eder.
- Kişiler hukuku, aile hukuku ile taşınmaz ve ayni haklara ilişkin kararlar kesinleşmeden yerine getirilemez; bu kararların kesinleşmeden icraya konulması, icranın kendisine ilişkin hukuka aykırılık doğurur.
- Kesinleşmeden icraya konulması gereken istisna dışında, kesinleşme beklenmeden icraya konulan karar geçerli olarak icra edilir.

### Genel kural ile kişiler, aile ve ayni haklara ilişkin kararlar arasındaki fark nedir?

- Genel hükümlerde istinaf başvurusu icrayı durdurmaz ve karar kesinleşmeden icraya konulabilir.
- Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz ile ayni haklara ilişkin kararlarda karar kesinleşmeden yerine getirilemez.

Sonuç: Bu üç alandaki kararların icrası için kesinleşme şarttır; diğer kararlarda kesinleşme aranmaz.

### Nafaka kararı ile diğer aile hukuku kararları arasındaki fark nedir?

- Nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez.
- Nafaka dışı diğer kararlarda İİK m.36 uyarınca icranın geri bırakılması talep edilebilir.

Sonuç: Nafaka kararı kanun yoluna gidilse de durdurulamaz; nafaka dışı kararlarda teminatla geri bırakma mümkündür.

### Kişiler hukuku ve aile hukuku kararı ile tescil ve tescile itiraz arasındaki fark nedir?

- Taşınmaz üzerindeki kişisel hakka ilişkin hükümler (örneğin kiralanan taşınmazın tahliyesi) kesinleşmeden icra edilebilir.
- Taşınmaz ve ayni haklara ilişkin hükümler ile tescil ve tescile itiraza ilişkin kararlar kesinleşmeden icra edilemez.

Sonuç: Taşınmazın kişisel hak yönüyle ilgili kararlar kesinleşmeden icraya konabilir; ayni hak yönlü kararlar konulamaz.

### Başvurunun icraya etkisi: sık yapılan hatalar nelerdir?

- İstinaf başvurusunun icrayı kendiliğinden durdurduğunu sanmak; kural olarak durdurmaz, ayrıca icranın geri bırakılması talep edilmelidir.
- Nafaka kararlarında da teminat karşılığında icranın geri bırakılabileceğini düşünmek; m.350/1 bunu açıkça yasaklar.
- Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz ile ayni haklara ilişkin kararları genel kuralla kesinleşme beklemeden icraya koymak.
- Taşınmazla ilgili her kararı kesinleşme aranan istisnaya dahil etmek; taşınmazın kişisel hak yönüyle ilgili hükümler kesinleşmeden icra edilebilir.
- İcranın geri bırakılması talebini icra mahkemesine yapmak; bu talep kanun yolu mahkemesine (bölge adliye mahkemesine) yapılır, icra mahkemesinden istenmez.
- Teminatın hükmolunan tutarı karşılamadan geri bırakma kararı alınabileceğini düşünmek.

### Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

- Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz ile ayni haklara ilişkin kararların kesinleşmeden icra edilemeyeceği, bu istisnanın geniş yorumlandığı kabul edilmektedir. (Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2025/79 E., 2025/384 K., 26.02.2025)
- Tescil ve tescile itiraz hakkındaki kararların, hüküm değişse de kişiler hukukunu ilgilendiren yönü nedeniyle kesinleşmeden icra edilemeyeceği görüşü savunulmaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/692 E., 2023/264 K., 29.03.2023)
- Taşınmaz satış vaadine dayanan tescile zorlama davası gibi taşınmaza ilişkin şahsi davaların, tapuda değişiklik doğuran nitelikte olmaları halinde kesinleşmeden icra edilemeyeceği kabul edilmektedir. (2015/104 E., 2016/20 K., 16.03.2016)
- Taşınmazın kişisel hakka ilişkin hükümlerinin (kiralanan taşınmazın tahliyesi gibi) kesinleşmeden icra edilebileceği belirtilmektedir. (2015/104 E., 2016/20 K., 16.03.2016)
- Nafaka kararlarına karşı kanun yoluna gidilmesinin icrayı durdurmayacağı ve teminat karşılığında dahi nafaka ilamının icrasının durdurulamayacağı kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2022/242 E., 2024/1165 K., 31.10.2024)
- Kesinleşmeden icraya konulacak kararlarda, icranın geri bırakılmasını isteyen borçlunun bölge adliye mahkemesinden karar alması gerektiği; icra mahkemesinden değil kanun yolu mercisinden talep edilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi, 2024/1810 E., 2024/1759 K., 19.11.2024)

### Nasıl ispat edilir?

- İcranın geri bırakılmasını talep eden borçlu, istinaf başvurusunu yaptığını ve teminatı gösterdiğini belgeyle ispatlamalıdır; teminat kabul edilebilir bir biçimde sunulmalıdır.
- Kesinleşmeden icra edilemeyecek hükmü (kişiler hukuku, aile hukuku, taşınmaz ve ayni hak) icraya koyan alacaklı, kararın kesinleşmiş olduğunu kesinleşme şerhi ile ispatlamalıdır.
- Nafaka kararı olduğunu ileri süren borçlu, bu niteliği karardan ve dosya kayıtlarından ortaya koymalıdır; nafaka olduğu belirlenirse geri bırakma talebinin reddi gerekir.
- Kararın kişisel hak mı yoksa ayni hak niteliğinde mi olduğu tartışmalıysa, bu ayrımı yapacak olan icra dairesi ve kanun yolu mercii, hükmün içeriğine bakarak değerlendirir; ispat yükü bu niteliği ileri süren tarafa aittir.
- İcranın geri bırakılmasına karar verilmesi için borçlunun, sürenin dolmadan istinaf başvurusunu yapmış olması gerekir; başvurunun süresinde yapıldığını belgeyle ispatlaması beklenir.

### Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.36: Kanun yoluna başvuran borçlunun icranın geri bırakılmasını talep etmesinin usul ve teminat koşullarını düzenler. Madde 350 birinci fıkrada bu hükme açıkça yollama yapar.
- [6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.367](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-367): Temyiz yolu için aynı düzenlemeyi içerir; istinaf kanun yolu için m.350'nin ikinci fıkrasının karşılığıdır.

## Süreler

| Süre | Madde | Hüküm |
|---|---|---|
| bir haftalık | [m.344](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-344) | Bunların hiç ödenmediği veya eksik ödenmiş olduğu sonradan anlaşılırsa, kararı veren mahkeme tarafından verilecek bir haftalık kesin süre içinde tamamlanması, aksi hâlde başvurudan vazgeçmiş sayılacağı hususu başvurana yazılı olarak… |
| iki haftadır | [m.345](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-345) | (1) İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır. |
| iki hafta | [m.346](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-346) | (2) Bu ret kararına karşı tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir. |
| iki hafta | [m.347](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-347) | (2) Karşı taraf, tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesini kararı veren mahkemeye veya bu mahkemeye gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verebilir. |
| iki hafta | [m.348](https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-348) | İstinaf yoluna asıl başvuran taraf, buna karşı iki hafta içinde cevap verebilir. |

## Konuda geçen kararlar

- 2015/104 E., 2016/20 K., 16.03.2016 (m.350)
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/739 E., 2025/262 K., 30.04.2025 (m.345, m.347, m.348)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/638 E., 2025/236 K., 16.04.2025 (m.348)
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/740 E., 2025/221 K., 09.04.2025 (m.346)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/639 E., 2025/86 K., 26.02.2025 (m.348)
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/10 E., 2024/478 K., 25.09.2024 (m.346)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/350 E., 2024/285 K., 29.05.2024 (m.346)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/1041 E., 2024/283 K., 22.05.2024 (m.346)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/540 E., 2024/223 K., 08.05.2024 (m.344)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/467 E., 2024/161 K., 06.03.2024 (m.342)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/359 E., 2024/122 K., 28.02.2024 (m.348)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/769 E., 2023/1287 K., 20.12.2023 (m.346)
- Hukuk Genel Kurulu, 2021/560 E., 2023/1123 K., 22.11.2023 (m.345, m.347, m.348)
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/535 E., 2023/1026 K., 25.10.2023 (m.345)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/1182 E., 2023/979 K., 18.10.2023 (m.343)
- Hukuk Genel Kurulu, 2021/918 E., 2023/630 K., 14.06.2023 (m.342)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/45 E., 2023/509 K., 24.05.2023 (m.342)
- Hukuk Genel Kurulu, 2021/329 E., 2023/284 K., 29.03.2023 (m.342)
- Hukuk Genel Kurulu, 2021/338 E., 2023/285 K., 29.03.2023 (m.342)
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/692 E., 2023/264 K., 29.03.2023 (m.350)
- Hukuk Genel Kurulu, 2021/1021 E., 2023/216 K., 15.03.2023 (m.342)
- 7. Hukuk Dairesi, 2023/1713 E., 2024/1852 K., 28.03.2024 (m.343)
- Genel Kurul, 2017/37079 E., 29.09.2021 (m.345)
- Adana Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2026/704 E., 2026/1069 K., 15.05.2026 (m.347)
- Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2026/525 E., 2026/1359 K., 07.05.2026 (m.349)
- Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2023/554 E., 2026/1033 K., 05.05.2026 (m.349)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi, 2026/132 E., 2026/631 K., 30.04.2026 (m.347)
- Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, 2026/434 E., 2026/162 K., 10.02.2026 (m.343)
- Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, 2026/202 E., 2026/134 K., 04.02.2026 (m.343)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi, 2025/1347 E., 2025/1573 K., 30.10.2025 (m.343)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi, 2025/1983 E., 2025/1576 K., 30.10.2025 (m.343)
- Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2025/841 E., 2025/805 K., 17.09.2025 (m.346)
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, 2025/1156 E., 2025/1166 K., 04.09.2025 (m.349)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, 2025/630 E., 2025/817 K., 01.07.2025 (m.344)
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2025/452 E., 2025/574 K., 07.04.2025 (m.348)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, 2025/209 E., 2025/304 K., 18.03.2025 (m.344)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 57. Hukuk Dairesi, 2025/470 E., 2025/571 K., 18.03.2025 (m.347)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2024/879 E., 2025/232 K., 26.02.2025 (m.349)
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2025/79 E., 2025/384 K., 26.02.2025 (m.350)
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi, 2024/1810 E., 2024/1759 K., 19.11.2024 (m.350)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2022/242 E., 2024/1165 K., 31.10.2024 (m.350)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/789 E., 2024/1212 K., 24.10.2024 (m.345)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2024/872 E., 2024/922 K., 12.09.2024 (m.345)
- Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/499 E., 2024/690 K., 01.07.2024 (m.350)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi, 2023/3134 E., 2024/1319 K., 06.06.2024 (m.349)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2023/1808 E., 2024/39 K., 16.01.2024 (m.344)
- Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2022/2532 E., 2022/1556 K., 13.10.2022 (m.347)
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi, 2021/2242 E., 2022/1278 K., 13.09.2022 (m.349)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/49 E., 2021/67 K., 21.01.2021 (m.344)
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2019/703 E., 2019/1924 K., 24.10.2019 (m.344)

---

Bu konudaki maddelerde bilinen en yeni değişiklik: 22.07.2020 (m.341).
Bu metin eğitim amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan madde metnidir; alıntılarken maddenin güncel hâlini teyit edin.
Kaynak: https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/istinaf-yoluna-basvurulabilen-kararlar-ve-istinaf-dilekcesi