2. Türklerin İslamiyeti Kabulü

Konu Özeti: Önemli Nokta 1: Doğru cevap Tolunoğulları'dır. Soruda, Mısır'da kurulan, sosyal devlet anlayışını yansıtan ve belirli bir toplumsal yapıya sahip olan ilk Türk-İslam devleti sorulmaktadır. Tolunoğulları Devleti (868-905), Mısır'da kurulan ilk Türk-İslam devletidir. Bu devletin toplumsal yapısında halkın tamamı Arap, ordu ve yöneticiler ise Türk'tür. Ayrıca, sosyal devlet anlayışının bir göstergesi olarak Tolunoğlu Ahmet'in ‘maristan’ adıyla kurmuş olduğu hastane ve eczanede tüm halka ücretsiz sağlık hizmeti verilmiştir. Bu üç temel özellik, sorudaki tanımla birebir örtüşmektedir. Diğer seçeneklerin elenme nedenleri ise şöyledir: * İhşidiler: Mısır'da kurulan ikinci Türk devletidir. Soruda ilk devlet sorulduğundan güçlü bir çeldiricidir. * Eyyübiler ve Memlükler: Her ikisi de Mısır'da hüküm sürmüş önemli Türk-İslam devletleri olsalar da, kronolojik olarak Tolunoğulları ve İhşidilerden sonra kurulmuşlardır. Dolayısıyla Mısır'daki ilk Türk-İslam devleti olma özelliğini taşımazlar. * Harzemşahlar: Bu devlet, Mısır'da değil, Orta Asya'da (Harezm bölgesi) kurulmuş bir Türk-İslam devletidir. Coğrafi olarak sorunun kapsamı dışındadır. Önemli Nokta 2: Sorunun doğru cevabı C seçeneğinde yer alan Tabgaç Buğra Han'dır. Karahanlıların önemli özellikleri sıralanırken “Tabgaç (Uluğ Kara) Buğra Han tarafından Semerkant'ta açılan medreselerde ilk kez burslu eğitim sistemini uygulamışlardır.” Yusuf Has Hacip, ‘Kutadgu Bilig’ adlı eserini Tabgaç (Uluğ Kara) Buğra Han'a takdim etmiştir.Soru metninde birleştirilen bu iki önemli kültürel ve sosyal gelişme, Tabgaç Buğra Han dönemine aittir. Diğer seçenekler ise şu nedenlerle yanlıştır: A seçeneğindeki Yusuf Kadir Han, Karahanlıların en parlak dönemini yaşatan hükümdardır ancak burslu eğitim sistemini başlatan kişi değildir. B seçeneğindeki Satuk Buğra Han, İslamiyet’i resmi din olarak kabul eden hükümdardır fakat sorudaki eğitim reformu onun döneminde gerçekleşmemiştir. D seçeneğindeki Ebü Nasr Ahmet, Abbasi Halifesi tarafından “İslam Hükümdarı” olarak tanınan ilk Karahanlı hükümdarıdır. E seçeneğindeki Uluğ Bey ise, Semerkant’ta bir rasathane kurarak bilimsel faaliyetlerde bulunmuş olmasına rağmen, bir Karahanlı değil, Timur İmparatorluğu hükümdarıdır . Şehir ve faaliyet alanı benzerliği nedeniyle bu seçenek güçlü bir çeldiricidir.